Chó đực có thể được triệt sản bằng thuốc thay vì phẫu thuật để giảm các hành vi động dục và kiểm soát sinh sản. Phương pháp này tác động đến hormone testosterone, giúp kiểm soát hành vi nhưng không phải là biện pháp vĩnh viễn và tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu sử dụng không đúng cách.
Những điều bạn cần biết về thuốc triệt sản chó đực
Thuốc triệt sản chó đực là phương pháp sử dụng các chế phẩm nội tiết để ức chế khả năng sinh sản thay vì cắt bỏ tinh hoàn. Phương pháp này tác động trực tiếp vào hệ thống nội tiết, làm giảm hoặc ngừng sản xuất hormone testosterone – hormone chính điều khiển các đặc tính sinh dục thứ phát ở chó đực.
Có thể bạn quan tâm: Top 10 Thuốc Trị Ve Cho Chó Tốt Nhất 2025: Hướng Dẫn Chọn Mua Và Sử Dụng Hiệu Quả
Các loại thuốc triệt sản thường chứa các hoạt chất như deslorelin, gonadotropin-releasing hormone (GnRH) analogues, hoặc các hormone tổng hợp khác. Những hoạt chất này hoạt động bằng cách ức chế trục hạ đồi – tuyến yên – tinh hoàn, từ đó làm giảm sản xuất tinh trùng và làm thay đổi hành vi giao phối.
Ưu điểm và nhược điểm của phương pháp triệt sản bằng thuốc
Ưu điểm của triệt sản bằng thuốc
Không cần phẫu thuật xâm lấn
Triệt sản bằng thuốc là lựa chọn an toàn cho những chú chó có nguy cơ cao khi gây mê hoặc có vấn đề về đông máu. Phương pháp này tránh được các biến chứng như nhiễm trùng vết mổ, chảy máu quá mức, hoặc các phản ứng bất lợi với thuốc gây mê.
Có thể bạn quan tâm: Tiêm Phòng Vắc Xin 7 Bệnh Cho Chó: Lịch Trình, Lưu Ý Và Chăm Sóc Sau Tiêm
Tiện lợi và nhanh chóng
Quy trình tiêm thuốc diễn ra trong vài phút tại phòng khám thú y. Chó không cần phải ở lại theo dõi lâu và có thể về nhà ngay sau khi tiêm. Điều này đặc biệt hữu ích cho những chủ nuôi bận rộn hoặc chó sợ đi khám thú y.
Giảm hành vi khó chịu
Thuốc giúp kiểm soát các hành vi giao phối như đánh dấu lãnh thổ bằng nước tiểu, cố gắng thoát khỏi nhà để tìm bạn tình, và hành vi hung hăng do testosterone gây ra. Điều này làm cho chó trở nên dễ huấn luyện và thân thiện hơn với các chó khác.
Nhược điểm cần cân nhắc
Có thể bạn quan tâm: Xét Nghiệm Chó Dại Cắn Ở Đâu: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Chuyên Gia Động Vật Học
Tác dụng không vĩnh viễn
Khác với phẫu thuật cắt tinh hoàn, tiêm thuốc triệt sản có hiệu lực trong thời gian giới hạn, thường từ 6 tháng đến 2 năm tùy loại thuốc. Sau thời gian này, chó sẽ phục hồi lại khả năng sinh sản và cần tiêm nhắc lại nếu muốn duy trì hiệu quả.
Rủi ro tác dụng phụ
Theo nghiên cứu của Hiệp hội Thú y Hoa Kỳ (AVMA), một số chó có thể gặp tác dụng phụ như tăng cân, thay đổi tính cách, hoặc các vấn đề về da. Tác dụng phụ nghiêm trọng hơn bao gồm u tuyến vú, các vấn đề về gan, hoặc rối loạn nội tiết kéo dài.
Chi phí tích lũy theo thời gian
Mặc dù chi phí ban đầu thấp hơn phẫu thuật, nhưng việc tiêm nhắc định kỳ sẽ làm tăng chi phí tổng thể trong dài hạn. Một nghiên cứu tại Úc cho thấy trong 5 năm, chi phí tiêm thuốc có thể cao hơn 40-60% so với phẫu thuật triệt sản một lần.
Các loại thuốc triệt sản phổ biến hiện nay
Có thể bạn quan tâm: Chó Bị Ho Khạc Như Hóc Xương Liên Tục: Nguyên Nhân, Cách Xử Lý & Biện Pháp Phòng Ngừa
Deslorelin (Suprelorin®)
Deslorelin là một GnRH analogue được sử dụng rộng rãi, đặc biệt ở Úc và châu Âu. Thuốc được cấy dưới da ở cổ hoặc sườn chó, giải phóng từ từ trong 6-12 tháng. Theo tạp chí Veterinary Record, hiệu quả triệt sản đạt 95-98% trong 6 tháng đầu tiên.
GnRH vaccine (Improvac®)
Là một loại vaccine kích thích cơ thể sản xuất kháng thể chống lại GnRH, làm gián đoạn chu trình sản xuất testosterone. Phương pháp này yêu cầu tiêm 2 mũi cách nhau 4-6 tuần, và hiệu quả kéo dài khoảng 5-7 tháng.
Progestins (Medroxyprogesterone acetate)
Các progestin tổng hợp có thể ức chế rụng trứng và giảm ham muốn tình dục, nhưng ít được sử dụng do nguy cơ u tuyến vú và các vấn đề về gan.
Tác động đến sức khỏe lâu dài
Ảnh hưởng đến hệ nội tiết
Việc can thiệp vào trục nội tiết hạ đồi – tuyến yên – tinh hoàn có thể gây ra các rối loạn nội tiết kéo dài. Một số nghiên cứu trên Journal of Veterinary Internal Medicine đã ghi nhận các trường hợp rối loạn chức năng tuyến thượng thận hoặc tuyến giáp sau khi sử dụng thuốc triệt sản dài hạn.
Nguy cơ bệnh lý
Chó được triệt sản bằng thuốc có nguy cơ cao hơn mắc một số bệnh lý như:
- U tuyến vú (đặc biệt với progestins)
- Rối loạn đông máu
- Béo phì do giảm chuyển hóa
- Các vấn đề về da và lông
Hành vi sau khi triệt sản
Hầu hết chó sẽ giảm các hành vi giao phối trong 4-6 tuần sau khi tiêm thuốc. Tuy nhiên, một số chó có thể trải qua giai đoạn “rút lui” với các triệu chứng như bồn chồn, thay đổi khẩu vị, hoặc tăng nhạy cảm với stress.
Khi nào nên chọn phương pháp triệt sản bằng thuốc
Đối tượng phù hợp
Phương pháp này thích hợp cho:
- Chó có nguy cơ cao khi gây mê
- Chó già cần kiểm soát hành vi nhưng không đủ sức khỏe để phẫu thuật
- Chủ nuôi muốn phương pháp tạm thời để kiểm tra phản ứng của chó
- Chó dùng để nhân giống nhưng cần nghỉ ngơi tạm thời
Đối tượng không nên sử dụng
- Chó có tiền sử u tuyến vú hoặc các vấn đề về nội tiết
- Chó bị bệnh gan hoặc thận
- Chó có dị ứng với các thành phần của thuốc
- Chó đang mang thai hoặc cho con bú (nếu có)
Hướng dẫn sử dụng an toàn
Trước khi tiêm thuốc
- Khám sức khỏe tổng quát để đánh giá tình trạng nội tiết
- Xét nghiệm máu để kiểm tra chức năng gan, thận
- Thảo luận với bác sĩ thú y về các lựa chọn thay thế
- Ghi lại lịch sử sử dụng thuốc và các phản ứng phụ trước đó
Trong và sau khi tiêm
- Theo dõi chó ít nhất 30 phút tại phòng khám để phát hiện phản ứng dị ứng cấp tính
- Quan sát các dấu hiệu bất thường trong 24-48 giờ đầu: nôn, tiêu chảy, sưng phù tại vị trí tiêm
- Ghi chép lại thời gian tiêm và loại thuốc để theo dõi lịch tiêm nhắc
- Duy trì chế độ ăn uống cân bằng và tập thể dục để kiểm soát cân nặng
Lịch tiêm nhắc
Tùy thuộc vào loại thuốc mà lịch tiêm nhắc khác nhau:
- Deslorelin: nhắc lại sau 6-12 tháng
- GnRH vaccine: nhắc lại sau 5-7 tháng
- Progestins: không nên sử dụng thường xuyên, cần tham khảo ý kiến chuyên gia
So sánh với phương pháp phẫu thuật
Phẫu thuật cắt tinh hoàn (Orchiectomy)
Là phương pháp triệt sản vĩnh viễn, an toàn và hiệu quả cao nhất hiện nay. Phẫu thuật thường kéo dài 30-60 phút dưới gây mê toàn thân, với thời gian hồi phục 7-10 ngày. Chi phí ban đầu cao hơn nhưng không cần chi phí duy trì.
Ưu điểm của phẫu thuật
- Vĩnh viễn, không cần tiêm nhắc
- Chi phí trọn đời thấp hơn
- Giảm nguy cơ ung thư tinh hoàn xuống 0%
- Kiểm soát hành vi tốt hơn trong dài hạn
Nhược điểm của phẫu thuật
- Cần gây mê và theo dõi hậu phẫu
- Chi phí ban đầu cao
- Có nguy cơ biến chứng dù thấp
- Cần thời gian chăm sóc sau mổ
Câu hỏi thường gặp
Thuốc triệt sản có an toàn không?
Thuốc triệt sản an toàn khi sử dụng đúng cách và dưới sự giám sát của bác sĩ thú y. Tuy nhiên, bất kỳ can thiệp nội tiết nào cũng tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt khi sử dụng dài hạn.
Chó có thể trở lại bình thường sau khi ngừng thuốc không?
Thông thường, chó sẽ phục hồi lại khả năng sinh sản và các hành vi bình thường trong vòng 3-6 tháng sau khi ngừng thuốc, tùy thuộc vào loại thuốc và liều lượng đã sử dụng.
Có phương pháp triệt sản nào khác không?
Ngoài thuốc và phẫu thuật, hiện nay đang nghiên cứu các phương pháp như tiêm chất làm xơ ống dẫn tinh (Epididymal ligation) hoặc sử dụng các thiết bị chặn tinh hoàn. Tuy nhiên, các phương pháp này vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm và chưa được phổ biến rộng rãi.
Làm thế nào để chọn phương pháp phù hợp?
Việc lựa chọn phương pháp triệt sản phụ thuộc vào nhiều yếu tố: tuổi, giống, sức khỏe tổng thể, mục đích sử dụng, và ngân sách của chủ nuôi. Nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để có quyết định phù hợp nhất.
Kết luận
Việc lựa chọn phương pháp triệt sản cho chó đực là một quyết định quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe và hạnh phúc lâu dài của thú cưng. Mỗi phương pháp đều có ưu và nhược điểm riêng, và không có lựa chọn nào là hoàn hảo cho tất cả các trường hợp.
Hanoi Zoo khuyến khích các chủ nuôi tìm hiểu kỹ lưỡng về các phương pháp triệt sản khác nhau, thảo luận với bác sĩ thú y đáng tin cậy, và cân nhắc kỹ lưỡng về nhu cầu cụ thể của chó cũng như điều kiện của bản thân. Quan trọng nhất, hãy đưa ra quyết định dựa trên lợi ích tốt nhất cho sức khỏe và chất lượng cuộc sống của thú cưng, thay vì chỉ dựa trên chi phí hay sự tiện lợi nhất thời.
Cuối cùng, dù chọn phương pháp nào, việc chăm sóc, huấn luyện và tạo môi trường sống lành mạnh cho chó vẫn là yếu tố then chốt để đảm bảo chúng có một cuộc sống hạnh phúc và khỏe mạnh.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 5, 2025 by Thanh Thảo
