Hành vi chó cắn chủ là một trong những vấn đề gây hoang mang và lo lắng nhất cho người nuôi. Nhiều người thường hiểu lầm rằng đây là biểu hiện của sự hung dữ, nhưng thực tế đằng sau hành động này là một chuỗi các nguyên nhân phức tạp, từ bản năng, giao tiếp cho đến các vấn đề về sức khỏe và tâm lý. Việc tìm hiểu tại sao chó cắn chủ không chỉ giúp bạn giải quyết vấn đề mà còn là chìa khóa để xây dựng một mối quan hệ sâu sắc và tin cậy hơn với người bạn bốn chân của mình.
Những nguyên nhân chính khiến chó cắn chủ
Hành vi cắn của chó, đặc biệt là với chủ, hiếm khi là một hành động ngẫu nhiên. Nó thường là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng. Các nguyên nhân phổ biến nhất bao gồm bản năng khám phá của chó con trong giai đoạn mọc răng, nỗ lực giao tiếp để thu hút sự chú ý, phản ứng tự vệ khi cảm thấy sợ hãi hoặc đau đớn, và đôi khi là do sự phấn khích quá mức trong lúc vui chơi mà không kiểm soát được lực cắn.
Phân loại hành vi cắn ở chó: Không phải cú đớp nào cũng giống nhau
Trước khi đi sâu vào các nguyên nhân cụ thể, điều quan trọng là phải phân biệt được các loại hành vi cắn khác nhau. Việc nhận diện đúng bản chất của hành vi sẽ giúp bạn có phương pháp can thiệp phù hợp và hiệu quả, tránh những phản ứng thái quá không cần thiết.
Cắn yêu (Play Biting) ở chó con
Đây là hành vi phổ biến ở chó con, còn được gọi là “cắn gặm” hay “cắn yêu”. Chúng dùng miệng để khám phá thế giới, tương tự như cách trẻ em dùng tay. Khi chơi đùa với anh em cùng đàn, chó con học cách kiểm soát lực cắn thông qua phản ứng của đối phương. Khi một con cắn quá mạnh, con kia sẽ kêu lên và ngừng chơi, từ đó dạy cho kẻ gây hấn bài học về giới hạn.
Có thể bạn quan tâm: Tại Sao Chó Trở Nên Hung Dữ Và Cách Xử Lý An Toàn?
Khi về nhà mới, chó con sẽ áp dụng hành vi này với bạn. Đây không phải là hành vi hung hăng mà là một phần tự nhiên trong quá trình phát triển và học hỏi của chúng.
Cắn do sợ hãi hoặc phòng vệ
Đây là hành vi cắn xuất phát từ cảm giác bị đe dọa. Một con chó cảm thấy bị dồn vào góc, bị làm phiền khi đang nghỉ ngơi, hoặc bị chạm vào vết thương có thể cắn như một phản xạ tự vệ cuối cùng. Dạng cắn này thường đi kèm với các dấu hiệu cảnh báo rõ ràng như gầm gừ, nhe răng, hoặc sủa lớn. Đây là lời kêu cứu, một thông điệp rằng chúng muốn bạn lùi lại.
Cắn do hung hăng (Aggressive Biting)
Dạng cắn này là nguy hiểm nhất và cần được can thiệp bởi chuyên gia. Nó có thể bắt nguồn từ việc tranh giành lãnh thổ, bảo vệ tài nguyên (thức ăn, đồ chơi), hoặc do các vấn đề hành vi nghiêm trọng khác. Hành vi này thường có chủ đích gây tổn thương và không chỉ là một cú đớp cảnh cáo. Việc hiểu rõ bối cảnh và các dấu hiệu đi kèm là cực kỳ quan trọng để đảm bảo an toàn.
Giải mã các nguyên nhân sâu xa khiến chó cắn chủ
Có thể bạn quan tâm: Đặc Điểm Chó H’mông Cộc Đuôi Có Gì Đặc Biệt?
Hiểu được tại sao chó cắn chủ đòi hỏi sự quan sát tinh tế và kiến thức về tâm lý loài chó. Dưới đây là phân tích chi tiết các nguyên nhân phổ biến nhất.
Giai đoạn mọc răng và bản năng khám phá
Đối với chó con từ 3 tuần đến 6 tháng tuổi, giai đoạn mọc răng gây ra cảm giác ngứa ngáy và khó chịu ở nướu. Chúng có xu hướng gặm mọi thứ trong tầm mắt để xoa dịu cảm giác này, và bàn tay của bạn thường là mục tiêu tiện lợi nhất. Đây là một phản ứng sinh lý hoàn toàn bình thường.
Bên cạnh đó, chó là loài dùng miệng để “nhìn” thế giới. Việc gặm, cắn nhẹ là cách chúng thu thập thông tin về kết cấu, mùi vị và độ cứng của vật thể. Nếu không được định hướng đúng cách, chúng sẽ coi bàn tay con người như một món đồ chơi thú vị.
Có thể bạn quan tâm: Chó Poodle Ăn Trứng Vịt Lộn Được Không? Lợi Ích Và Rủi Ro
Nỗ lực giao tiếp và thu hút sự chú ý
Chó là loài động vật xã hội và có nhu cầu tương tác cao. Khi cảm thấy buồn chán hoặc bị phớt lờ, chúng có thể dùng hành vi cắn nhẹ vào tay hoặc chân chủ để phát tín hiệu: “Này, hãy chơi với tôi!” hoặc “Tôi đang ở đây này!”.
Nếu hành động này thành công (chủ nhân la lên, nhìn vào chúng hoặc đẩy chúng ra), chúng sẽ học được rằng cắn là một cách hiệu quả để có được sự chú aný, dù đó là sự chú ý tiêu cực. Vô tình, chính phản ứng của chúng ta đã củng cố cho hành vi không mong muốn này.
Phản ứng từ nỗi sợ, lo lắng và căng thẳng
Sợ hãi là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các vụ cắn. Một con chó có thể trở nên hoảng sợ trước người lạ, tiếng ồn lớn, hoặc khi bị tiếp cận quá đột ngột. Khi cảm thấy không có lối thoát, chúng sẽ dùng đến phương án cuối cùng là cắn để tự vệ.
Sự lo lắng khi bị xa cách (separation anxiety) hoặc căng thẳng do thay đổi môi trường sống cũng có thể khiến chó dễ bị kích động và phản ứng mạnh hơn bình thường. Việc hiểu và tôn trọng không gian cá nhân của chó là vô cùng cần thiết.
Cắn khi bị đau đớn hoặc khó chịu
Một con chó đang bị đau ở một bộ phận nào đó trên cơ thể sẽ rất nhạy cảm với việc bị chạm vào. Nếu bạn vô tình chạm vào vết thương, vùng khớp bị viêm, hoặc tai bị nhiễm trùng, chúng có thể cắn theo phản xạ để ngăn chặn cơn đau.
Đây là lý do tại sao một chú chó hiền lành bỗng dưng trở nên cáu kỉnh và hay cắn. Trước khi nghĩ đến các vấn đề hành vi, việc kiểm tra sức khỏe tổng quát tại một cơ sở thú y uy tín là bước đầu tiên cần làm.
Sự phấn khích không kiểm soát khi vui chơi
Trong lúc chơi đùa, đặc biệt là các trò như kéo co hay vật lộn, chó có thể trở nên quá phấn khích. Mức độ hưng phấn cao làm giảm khả năng tự kiểm soát, dẫn đến việc chúng cắn mạnh hơn mức cần thiết. Hành vi này không xuất phát từ ý định xấu nhưng vẫn có thể gây ra thương tích.
Việc dạy chó cách chơi đùa nhẹ nhàng và biết khi nào nên dừng lại là một phần quan trọng trong quá trình huấn luyện.
Đọc vị ngôn ngữ cơ thể: Dấu hiệu cảnh báo một cú cắn sắp xảy ra
Chó hiếm khi tấn công mà không có cảnh báo. Chúng thường phát ra một loạt tín hiệu bằng ngôn ngữ cơ thể để thể hiện sự khó chịu. Việc học cách “đọc” những dấu hiệu này có thể giúp bạn ngăn chặn một tình huống nguy hiểm trước khi nó leo thang.
- Căng cứng cơ thể: Toàn bộ cơ thể của chó trở nên bất động và cứng đờ.
- Ngáp hoặc liếm mép: Đây là những dấu hiệu của sự căng thẳng và lo lắng.
- Né tránh ánh mắt: Chó quay đầu đi, cố gắng tránh giao tiếp bằng mắt.
- Mắt mở to (mắt cá voi): Bạn có thể nhìn thấy rõ phần lòng trắng trong mắt chúng.
- Gầm gừ và nhe răng: Đây là những cảnh báo cuối cùng, rõ ràng nhất. Tuyệt đối không trừng phạt chó khi chúng gầm gừ, vì đó là cách chúng giao tiếp rằng chúng đang khó chịu. Tước đi cảnh báo này có thể khiến chúng cắn mà không báo trước.
Các phương pháp huấn luyện tích cực để ngăn chặn hành vi cắn
Việc khắc phục hành vi cắn đòi hỏi sự kiên nhẫn, nhất quán và sử dụng các phương pháp huấn luyện dựa trên sự thấu hiểu thay vì trừng phạt.
Kỹ thuật chuyển hướng sự chú ý
Khi chó con bắt đầu gặm tay bạn, hãy ngay lập tức nói “Không” hoặc tạo ra một âm thanh ngắn, dứt khoát để chúng giật mình và nhả ra. Ngay sau đó, hãy đưa cho chúng một món đồ chơi thay thế phù hợp như xương gặm hoặc bóng cao su. Khi chúng chuyển sang gặm đồ chơi, hãy khen ngợi nhiệt tình.
Kỹ thuật này dạy cho chó biết đâu là vật được phép cắn và đâu là không. Sự lặp lại nhất quán là chìa khóa để thành công.
Dạy lệnh “Nhả” (Drop it)
Dạy lệnh “Nhả” là một kỹ năng cực kỳ hữu ích. Bắt đầu bằng cách đưa cho chó một món đồ chơi chúng thích. Sau đó, đưa một món ăn vặt có giá trị cao hơn đến gần mũi chúng. Khi chúng ngửi thấy mùi thức ăn và há miệng nhả đồ chơi ra, hãy nói “Nhả” và thưởng cho chúng. Lặp lại quá trình này nhiều lần, bạn sẽ có thể ra lệnh mà không cần dùng đến mồi nhử.
Xã hội hóa đúng cách và từ sớm
Xã hội hóa là quá trình cho chó tiếp xúc với nhiều người, nhiều loài động vật khác và các môi trường khác nhau một cách tích cực và có kiểm soát. Một chú chó được xã hội hóa tốt sẽ tự tin hơn, ít sợ hãi hơn và do đó ít có khả năng cắn do phòng vệ.
Quá trình này nên bắt đầu từ khi chó còn nhỏ (từ 3 đến 16 tuần tuổi). Việc hiểu rõ về các loài động vật khác nhau và cách chúng tương tác là nền tảng giáo dục quan trọng mà Hanoi Zoo luôn nỗ lực truyền tải đến cộng đồng.
Tuyệt đối không sử dụng hình phạt thể chất
Đánh, mắng hay la hét vào mặt chó khi chúng cắn chỉ làm tình hình tồi tệ hơn. Hình phạt thể chất gây ra nỗi sợ hãi và lo lắng, phá hủy lòng tin của chó đối với bạn và có thể làm gia tăng hành vi hung hăng. Thay vào đó, hãy tập trung vào việc củng cố các hành vi tích cực.
Khi nào cần tìm đến sự trợ giúp của chuyên gia?
Mặc dù nhiều trường hợp cắn có thể được giải quyết bằng các phương pháp huấn luyện tại nhà, một số tình huống đòi hỏi sự can thiệp chuyên nghiệp.
Bạn nên tìm đến bác sĩ thú y hoặc chuyên gia huấn luyện chó nếu:
- Hành vi cắn trở nên thường xuyên và mức độ nghiêm trọng tăng lên.
- Chó có biểu hiện hung hăng rõ rệt, không chỉ là cắn yêu.
- Cú cắn gây ra vết thương chảy máu.
- Hành vi cắn đi kèm với các dấu hiệu bất thường khác như co giật, mất kiểm soát.
Một chuyên gia có thể giúp xác định nguyên nhân gốc rễ, loại trừ các vấn đề y tế và xây dựng một kế hoạch can thiệp hành vi an toàn, hiệu quả.
Tóm lại, việc hiểu rõ tại sao chó cắn chủ là bước quan trọng nhất để giải quyết vấn đề này một cách nhân văn và hiệu quả. Hành vi cắn không phải là dấu hiệu của một “con chó hư” mà là một hình thức giao tiếp phức tạp, một lời kêu gọi sự thấu hiểu từ phía chúng ta. Bằng cách quan sát, kiên nhẫn huấn luyện và xây dựng một môi trường sống an toàn dựa trên sự tin tưởng, bạn hoàn toàn có thể định hướng hành vi của người bạn đồng hành theo hướng tích cực, củng cố mối liên kết không thể tách rời giữa người và chó.
Cập Nhật Lúc Tháng mười một 17, 2025 by Thanh Thảo
