Chó Malinois là một giống chó thông minh, trung thành và năng động. Nuôi chó Malinois sinh sản là một quá trình đòi hỏi kiến thức chuyên sâu và chuẩn bị kỹ lưỡng. Bài viết này cung cấp thông tin chi tiết và khoa học để giúp các nhà nhân giống hiểu rõ quy trình sinh sản của giống chó này.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Sử Dụng Thuốc Trị Ve Chó Frontline: Cách Dùng, Liều Lượng Và Lưu Ý An Toàn
Những đặc điểm sinh học quan trọng của chó Malinois
Malinois là một giống chó chăn cừu Bỉ, thuộc nhóm chó lao động. Hiểu rõ đặc điểm sinh học là bước đầu tiên quan trọng trước khi bắt đầu quá trình sinh sản.
Chu kỳ sinh sản của chó Malinois
- Tuổi dậy thì: Chó cái thường đến kỳ động dục đầu tiên khi khoảng 6-9 tháng tuổi, tuy nhiên nên đợi đến kỳ thứ 2 hoặc thứ 3 (khoảng 18-24 tháng) để phối giống lần đầu.
- Chu kỳ động dục: Diễn ra trung bình 2 lần mỗi năm, mỗi kỳ kéo dài khoảng 2-3 tuần.
- Thời điểm phối giống: Thời gian rụng trứng thường rơi vào ngày thứ 9-11 của kỳ động dục, đây là thời điểm lý tưởng để phối giống.
Yếu tố di truyền cần lưu ý
Trước khi chọn cặp phối, cần kiểm tra các bệnh di truyền phổ biến ở Malinois như:
- Bệnh loạn sản xương hông (Hip Dysplasia)
- Bệnh loạn sản khuỷu tay (Elbow Dysplasia)
- Bệnh thoái hóa thần kinh tiến triển (Neuroaxonal Dystrophy)
- Một số vấn đề về mắt như Progressive Retinal Atrophy (PRA)
Chuẩn bị cho việc phối giống
Chọn lựa chó bố mẹ
Việc lựa chọn chó bố mẹ là yếu tố then chốt quyết định chất lượng lứa đẻ.
Chó mẹ (Mẹ)
- Tuổi: Tốt nhất từ 18 tháng đến 6 tuổi. Tránh phối giống cho chó mẹ quá trẻ hoặc quá già.
- Sức khỏe: Phải có giấy kiểm tra sức khỏe từ bác sĩ thú y, bao gồm các xét nghiệm về tim, phổi, xương khớp và xét nghiệm máu.
- Tâm lý: Chó mẹ cần có tính cách ổn định, không hung dữ quá mức, và đã được tiêm phòng đầy đủ.
Chó bố (Đực)
- Sức khỏe: Cũng cần được kiểm tra sức khỏe tổng quát, đặc biệt là xét nghiệm tinh dịch đồ để đánh giá chất lượng tinh trùng.
- Tính cách: Ưu tiên chọn chó bố có tính cách điềm tĩnh, thông minh và không có dấu hiệu của các hành vi bất thường.
Chuẩn bị môi trường
- Chuồng trại: Chuồng phải sạch sẽ, khô ráo, thoáng mát vào mùa hè và ấm áp vào mùa đông. Diện tích chuồng phải đủ rộng để chó mẹ có thể vận động thoải mái.
- Vật liệu lót: Sử dụng rơm, cỏ khô hoặc thảm vải sạch để lót chuồng.
- Khu vực sinh sản: Chuẩn bị một hộp đẻ (whelping box) có kích thước phù hợp, có thành cao để tránh chó con chui ra ngoài, bên trong có lót vải mềm và nhiệt kế để theo dõi nhiệt độ.
Quy trình phối giống
Phương pháp phối giống tự nhiên
Có thể bạn quan tâm: Nghề Cắt Tỉa Lông Chó: Hướng Dẫn Toàn Diện Cho Người Mới Bắt Đầu Và Chủ Thú Cưng
Phối giống tự nhiên là phương pháp phổ biến và hiệu quả nhất.
- Xác định thời điểm: Theo dõi chu kỳ của chó mẹ. Dấu hiệu nhận biết chó mẹ sẵn sàng phối giống bao gồm: âm hộ sưng to, tiết dịch màu hồng nhạt, chó mẹ quay đầu liếm vùng sinh dục và sẵn sàng đứng yên khi chó đực tiếp cận.
- Địa điểm: Nên thực hiện tại khu vực quen thuộc của chó mẹ để giảm stress.
- Quá trình: Cho chó đực và chó mẹ tiếp xúc tự nhiên. Quá trình này có thể mất từ 20-40 phút. Không nên can thiệp khi hai con chó đang “giao phối” (tie), vì đây là hiện tượng bình thường.
Phương pháp phối giống nhân tạo
Phối giống nhân tạo (AI) được sử dụng khi phối giống tự nhiên không thành công hoặc để bảo tồn tinh trùng của những chú chó đực giống tốt.
- Thu thập tinh dịch: Bác sĩ thú y hoặc người có kinh nghiệm sẽ hướng dẫn chó đực lên chó mẹ giả để thu tinh dịch.
- Bảo quản và pha loãng: Tinh dịch được pha loãng với môi trường bảo quản đặc biệt và có thể được bảo quản ở nhiệt độ 4-15°C trong vài ngày.
- Cấy tinh: Sử dụng ống thông chuyên dụng để đưa tinh dịch vào âm đạo của chó mẹ. Thời điểm cấy tinh cần được tính toán chính xác dựa trên xét nghiệm máu (xét nghiệm LH) hoặc soi trứng để xác định thời điểm rụng trứng.
Chăm sóc chó mẹ trong thai kỳ
Thời gian mang thai của chó Malinois trung bình là 63 ngày (có thể dao động từ 58-68 ngày).
Chế độ dinh dưỡng
- 3 tuần đầu: Chế độ ăn gần như không thay đổi, nhưng cần đảm bảo thức ăn có chất lượng cao.
- 3 tuần giữa: Bắt đầu tăng lượng thức ăn lên khoảng 25-35%. Bổ sung các thực phẩm giàu protein, canxi và vitamin.
- 3 tuần cuối: Thai nhi phát triển nhanh chóng, cần tăng lượng thức ăn lên 50-60% so với bình thường. Nên chia nhỏ thành 3-4 bữa/ngày vì dạ dày của chó mẹ bị chèn ép bởi tử cung phát triển.
Chăm sóc sức khỏe
- Tiêm phòng: Không tiêm phòng cho chó mẹ trong 3 tuần đầu và 3 tuần cuối thai kỳ. Nên tiêm phòng trước khi phối giống hoặc trong tam cá nguyệt giữa.
- Tẩy giun: Thực hiện tẩy giun cho chó mẹ trước khi phối giống và sau khi đẻ 2 tuần để tránh giun truyền sang chó con qua sữa.
- Khám thai: Có thể siêu âm để xác nhận mang thai từ ngày thứ 21-28. Chụp X-quang có thể thực hiện sau ngày thứ 45 để đếm số lượng thai nhi.
Dấu hiệu sắp đẻ
- Thay đổi hành vi: Chó mẹ trở nên bồn chồn, tìm kiếm nơi kín đáo để làm ổ.
- Thân nhiệt giảm: Nhiệt độ cơ thể giảm xuống dưới 37.8°C (100°F) khoảng 24 giờ trước khi chuyển dạ.
- Chán ăn: Chó mẹ có thể bỏ bữa hoặc ăn ít hơn.
- Tiết dịch: Có thể thấy dịch nhầy trong suốt hoặc hơi hồng ở âm hộ.
Quá trình đẻ và chăm sóc sau sinh
Các giai đoạn chuyển dạ
- Giai đoạn 1: Dạ con co bóp nhẹ, chó mẹ bồn chồn, rên rỉ, có thể nôn. Giai đoạn này kéo dài 6-12 giờ.
- Giai đoạn 2: Dạ con co bóp mạnh, chó con được đẩy ra ngoài. Mỗi con chó con được bao bọc trong túi ối. Trung bình mỗi con cách nhau 30-60 phút.
- Giai đoạn 3: Nhau thai được đẩy ra ngoài.
Chăm sóc chó mẹ và chó con sau sinh
Có thể bạn quan tâm: Tinh Hoàn Lạc Chỗ Ở Chó: Dấu Hiệu, Cách Điều Trị Và Biến Chứng Có Thể Gặp
- Làm sạch: Đảm bảo chó mẹ liếm sạch dịch ối quanh mũi và miệng của chó con. Nếu chó mẹ không làm, bạn cần nhẹ nhàng dùng khăn mềm lau sạch cho chó con.
- Cắt rốn: Nếu dây rốn không tự đứt, dùng chỉ buộc cách rốn chó con khoảng 2-3cm rồi dùng kéo đã sát trùng cắt đứt.
- Theo dõi: Cần theo dõi sát sao trong 24-48 giờ đầu sau sinh để phát hiện các dấu hiệu bất thường như ra huyết nhiều, chó mẹ bỏ con, hoặc các con không chịu bú.
Chế độ ăn cho chó mẹ sau sinh
- Cần tăng lượng thức ăn lên 25-50% so với trước khi mang thai để đảm bảo đủ sữa cho chó con.
- Cung cấp đầy đủ nước sạch.
- Bổ sung các thực phẩm giàu canxi và vitamin.
Chăm sóc chó con Malinois
Sơ sinh (0-2 tuần tuổi)
- Nhiệt độ: Duy trì nhiệt độ trong hộp đẻ từ 29-32°C (85-90°F) trong tuần đầu và giảm dần xuống 26.7°C (80°F) vào tuần thứ 2.
- Cho bú: Chó con cần bú sữa đầu (colostrum) trong vòng 24 giờ đầu sau sinh để nhận được kháng thể thụ động.
- Vệ sinh: Dùng khăn ấm lau nhẹ người chó con nếu bị dính dịch. Chó mẹ sẽ tự liếm vệ sinh cho con.
Cai sữa (3-7 tuần tuổi)
- Tuần 3-4: Bắt đầu tập cho chó con ăn thức ăn ướt (hạt ngâm nước ấm hoặc pate) nghiền nhuyễn, trộn với sữa chuyên dụng cho chó con.
- Tuần 5-6: Tăng dần lượng thức ăn đặc và giảm lượng sữa. Chó con sẽ bú mẹ ít dần.
- Tuần 7: Có thể cai sữa hoàn toàn. Cho chó con ăn thức ăn ướt hoặc hạt mềm chuyên dụng cho chó con.
Tiêm phòng và tẩy giun
- Tiêm phòng: Lịch tiêm phòng cơ bản (DHPP – phòng bệnh Care, Viêm gan truyền nhiễm, Parvovirus, Parainfluenza) thường bắt đầu lúc 6-8 tuần tuổi, tiêm nhắc lại cách nhau 3-4 tuần cho đến khi 16 tuần tuổi. Tiêm phòng bệnh Dại khi được 12-16 tuần tuổi.
- Tẩy giun: Bắt đầu tẩy giun cho chó con khi được 2 tuần tuổi, sau đó tẩy giun định kỳ cách nhau 2 tuần cho đến khi 8 tuần tuổi, rồi tiếp tục tẩy giun theo lịch của bác sĩ thú y.
Huấn luyện cơ bản cho chó Malinois con
Giống chó Malinois nổi tiếng với sự thông minh và nhanh nhẹn. Việc huấn luyện từ sớm sẽ giúp phát huy tối đa tiềm năng của chúng.
Giai đoạn xã hội hóa (3-14 tuần tuổi)
- Làm quen: Cho chó con làm quen với con người, trẻ em, các loại âm thanh, phương tiện giao thông và các loài động vật khác.
- Xử lý: Tập cho chó con quen với việc chạm vào chân, tai, mắt, miệng để thuận tiện cho việc chăm sóc và khám bệnh sau này.
Huấn luyện vâng lời cơ bản (3 tháng tuổi trở lên)
Có thể bạn quan tâm: Thức Ăn Cho Chó Becgie Con: Hướng Dẫn Dinh Dưỡng Toàn Diện Từ Chuyên Gia
- Lệnh cơ bản: Bắt đầu với các lệnh đơn giản như “ngồi”, “chờ”, “đến đây”, “nằm”.
- Phương pháp: Sử dụng phương pháp tích cực, khen thưởng bằng đồ ăn, lời nói hoặc đồ chơi. Tránh la mắng hoặc đánh đập.
- Thời gian: Mỗi buổi huấn luyện nên ngắn (5-10 phút) nhưng duy trì đều đặn hàng ngày.
Các bệnh thường gặp ở chó Malinois
Bệnh Parvovirus
Là một bệnh nguy hiểm, lây lan nhanh qua phân và nước tiểu của chó bệnh. Dấu hiệu bao gồm nôn mửa, tiêu chảy (có thể ra máu), bỏ ăn, mất nước. Bệnh có thể gây tử vong nhanh chóng nếu không được điều trị kịp thời. Tiêm phòng đầy đủ là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất.
Bệnh Care (Canine Distemper)
Là bệnh do virus gây ra, ảnh hưởng đến hệ hô hấp, tiêu hóa và thần kinh. Dấu hiệu bao gồm sốt, ho, chảy nước mắt, nước mũi, co giật. Bệnh có tỷ lệ tử vong cao. Tiêm phòng là cách phòng bệnh duy nhất.
Bệnh dại (Rabies)
Là bệnh cấp tính, nguy hiểm, lây truyền qua nước bọt khi bị chó cắn. Bệnh ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương và gần như luôn gây tử vong ở cả chó và người. Tiêm phòng bệnh dại là bắt buộc theo quy định của pháp luật.
Lời kết
Nuôi chó Malinois sinh sản là một hành trình dài đòi hỏi kiến thức, sự kiên nhẫn và tình yêu thương. Việc tuân thủ các quy trình chuẩn về phối giống, chăm sóc thai kỳ, theo dõi quá trình đẻ và chăm sóc chó con là rất quan trọng để đảm bảo sức khỏe cho cả chó mẹ và chó con. Đồng thời, việc lựa chọn chó bố mẹ có chất lượng gen tốt và không có bệnh di truyền cũng góp phần tạo ra những chú chó Malinois con khỏe mạnh, thông minh và có ngoại hình đẹp. Hanoi Zoo hy vọng rằng những thông tin trong bài viết này sẽ là một cẩm nang hữu ích cho những ai đang quan tâm đến việc nhân giống và phát triển giống chó Malinois đặc biệt này.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 5, 2025 by Thanh Thảo
