Parvovirus ở chó (hay còn gọi là bệnh Parvo) là một trong những căn bệnh nguy hiểm nhất, đặc biệt đối với chó con. Bệnh có tốc độ lây lan nhanh chóng và tỷ lệ tử vong cao nếu không được điều trị kịp thời. Việc hiểu rõ nguyên nhân chó bị Parvo là bước đầu tiên và quan trọng nhất để xây dựng chiến lược phòng ngừa hiệu quả, bảo vệ sức khỏe cho những người bạn bốn chân thân yêu của chúng ta.
Tổng quan về Parvovirus ở chó
Parvovirus ở chó là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do Canine Parvovirus (CPV) gây ra. Virus này cực kỳ kiên cường, có thể tồn tại trong môi trường nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, khiến việc kiểm soát và tiêu diệt chúng trở nên vô cùng khó khăn.
Tác nhân gây bệnh và đặc điểm sinh học
Canine Parvovirus thuộc họ Parvoviridae, là một virus DNA nhỏ, trần (không có vỏ bọc lipid). Chính vì không có vỏ bọc lipid mà Parvovirus có khả năng đề kháng cao với nhiều loại hóa chất tẩy rửa thông thường và điều kiện môi trường khắc nghiệt như nhiệt độ cao hoặc lạnh. Điều này lý giải tại sao virus lại có thể tồn tại dai dẳng trong đất, trên bề mặt đồ vật và vẫn giữ được khả năng gây bệnh sau một thời gian dài.
Virus chủ yếu tấn công các tế bào đang phân chia nhanh chóng trong cơ thể chó, đặc biệt là:
- Tế bào niêm mạc ruột: Gây viêm ruột hoại tử, dẫn đến tiêu chảy dữ dội, thường có máu.
- Tế bào tủy xương: Ức chế quá trình tạo máu, làm giảm số lượng bạch cầu, khiến chó dễ bị nhiễm trùng thứ phát.
Đối tượng dễ mắc bệnh
Có thể bạn quan tâm: Hình Ảnh Chó Và Gà: Khám Phá Mối Quan Hệ Và Đặc Điểm Giữa Hai Loài Động Vật Quen Thuộc
Chó con từ 6 tuần tuổi đến 6 tháng tuổi là nhóm có nguy cơ cao nhất mắc bệnh Parvo. Hệ miễn dịch của chúng chưa hoàn thiện, trong khi đó, lượng kháng thể thụ động từ sữa mẹ (nếu chó mẹ đã được tiêm phòng đầy đủ) đã giảm xuống mức không đủ để bảo vệ. Ngoài ra, một số giống chó như Rottweiler, Dobermann, Pit bull, Labrador Retriever và Golden Retriever cũng được cho là có nguy cơ cao hơn.
Nguyên nhân khiến chó bị Parvo phổ biến
Hiểu rõ các nguyên nhân chó bị Parvo là then chốt để xây dựng chiến lược phòng ngừa toàn diện. Dưới đây là các con đường lây nhiễm chính mà chủ nuôi cần đặc biệt lưu tâm.
Vấn đề tiêm phòng không đầy đủ hoặc không đúng cách
Tiêm phòng là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất, nhưng thực tế cho thấy rất nhiều trường hợp chó bị Parvo là do:
- Không tiêm phòng: Nhiều chủ nuôi, đặc biệt là ở khu vực nông thôn hoặc khi mua chó từ những nguồn không uy tín, thường bỏ qua việc tiêm phòng vì lý do kinh tế hoặc thiếu hiểu biết.
- Tiêm phòng không đúng lịch: Chó con cần được tiêm phòng đầy đủ các mũi theo lịch trình của bác sĩ thú y (thường là mũi đầu tiên lúc 6-8 tuần tuổi, sau đó cách 3-4 tuần tiêm một mũi, cho đến khi được 16 tuần tuổi). Việc tiêm không đúng lịch sẽ tạo ra “khoảng trống miễn dịch”, khiến chó dễ bị tấn công.
- Sử dụng vaccine kém chất lượng hoặc bảo quản không đúng cách: Vaccine cần được bảo quản ở nhiệt độ thích hợp (thường là 2-8°C). Nếu vaccine bị hỏng do bảo quản sai cách, hiệu quả miễn dịch sẽ bị giảm sút nghiêm trọng.
Lây nhiễm qua tiếp xúc trực tiếp với chó bệnh
Parvovirus có thể được tìm thấy với số lượng lớn trong phân và nước tiểu của chó bị nhiễm bệnh, ngay cả trước khi chúng xuất hiện triệu chứng. Khi chó khỏe tiếp xúc trực tiếp với chó bệnh, virus có thể xâm nhập vào cơ thể qua đường miệng hoặc mũi.
Có thể bạn quan tâm: Hình Ảnh Chó Cười Đểu: Khám Phá Ngôn Ngữ Cơ Thể Và Biểu Cảm Của Loài Chó
- Chó bệnh đào đất, nằm ườn xuống đất: Virus bám vào lông, bàn chân, sau đó chó khỏe tiếp xúc với khu vực đó.
- Chó bệnh đánh dấu lãnh thổ bằng nước tiểu: Khu vực bị đánh dấu trở thành “ổ chứa” virus.
- Chó khỏe liếm, cắn vào khu vực cơ thể của chó bệnh có dính phân hoặc nước tiểu.
Lây nhiễm qua trung gian gián tiếp (Fomite)
Đây là con đường lây nhiễm phổ biến và nguy hiểm nhất, vì virus có thể tồn tại lâu dài trong môi trường.
- Thức ăn và nước uống bị nhiễm bẩn: Nếu thức ăn hoặc nước uống của chó bị nhiễm phân có chứa virus, chó sẽ bị lây bệnh khi ăn hoặc uống.
- Quần áo, giày dép, tay của con người: Khi đi qua khu vực có chó bệnh, virus có thể bám vào giày, quần áo hoặc tay. Sau đó, khi chạm vào chó khỏe hoặc đồ dùng của chúng (bát ăn, đồ chơi, chuồng), virus được truyền sang.
- Đồ dùng của chó: Bát ăn, đồ chơi, vòng cổ, xích, thảm lót… đều có thể là vật trung gian truyền bệnh nếu đã từng tiếp xúc với chó bệnh.
Mua bán chó không rõ nguồn gốc và chưa tiêm phòng
Thực trạng mua bán chó tại các chợ, hoặc từ những người buôn nhỏ lẻ thường tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Những chú chó này thường:
- Chưa được tiêm phòng đầy đủ: Người buôn vì chạy theo lợi nhuận, không đầu tư vào công tác tiêm phòng.
- Xuất xứ không rõ ràng: Không biết được chó mẹ có được tiêm phòng đầy đủ hay không, có mang mầm bệnh hay không.
- Sống trong điều kiện chật chội, vệ sinh kém: Tạo điều kiện thuận lợi cho virus lây lan nhanh chóng giữa các cá thể.
Khi những chú chó này được mua về và thả vào môi trường sống chung với chó khác trong nhà, nguy cơ bùng phát dịch bệnh là rất cao.
Quá trình chăm sóc chó khi mắc bệnh Parvo
Khi phát hiện chó có dấu hiệu mắc Parvo, việc chăm sóc tại nhà chỉ là biện pháp tạm thời. Điều trị tại phòng khám hoặc bệnh viện thú y là bắt buộc vì chó cần được truyền dịch, sử dụng kháng sinh và các biện pháp hỗ trợ tích cực. Tuy nhiên, việc chăm sóc tại nhà đúng cách sẽ hỗ trợ rất nhiều cho quá trình hồi phục.
Có thể bạn quan tâm: Hình Chó Mèo Dễ Thương: So Sánh Đặc Điểm, Tập Tính & Ý Nghĩa Trong Văn Hóa
Chế độ dinh dưỡng cho chó bị Parvo
Chế độ ăn uống đóng vai trò then chốt trong quá trình hồi phục của chó.
- Ngày đầu tiên: Khi chó đang trong tình trạng mệt mỏi, nôn mửa và tiêu chảy dữ dội, không nên cho ăn bất kỳ thức ăn nào. Cơ thể chó cần được nghỉ ngơi, tập trung năng lượng để chống lại virus. Bạn có thể dùng ống bơm để cho chó uống nước cháo loãng với lượng vừa phải, tránh gây nôn.
- Ngày thứ 2-3: Nếu chó không còn nôn, có thể bắt đầu cho ăn cháo loãng nấu với thịt nạc xay hoặc cà rốt nghiền. Nên chia nhỏ bữa ăn thành nhiều lần trong ngày (4-6 bữa) để hệ tiêu hóa dễ dàng hấp thụ.
- Tránh thức ăn khó tiêu: Tuyệt đối không cho chó ăn thức ăn nhiều dầu mỡ, xương, thịt sống hoặc các loại thực phẩm công nghiệp khó tiêu vì sẽ gây kích ứng ruột, dẫn đến nôn mửa và tiêu chảy tái phát.
Thiết lập khu vực cách ly và vệ sinh chuồng trại
Việc cách ly chó bệnh là bắt buộc để ngăn chặn virus lây lan sang các thú cưng khác trong nhà.
- Cách ly hoàn toàn: Đặt chó bệnh vào một khu vực riêng biệt, tránh để chó khỏe đến gần, liếm hoặc chơi đùa. Không dùng chung bất kỳ vật dụng nào, kể cả khi cả hai đều đã bị nhiễm bệnh, vì nguy cơ tái nhiễm và kéo dài thời gian phục hồi là có thật.
- Vệ sinh khu vực sống: Nơi ở của chó bệnh cần được vệ sinh sạch sẽ, khô ráo, thoáng mát và giữ ấm. Nên sử dụng khăn lông màu sáng để lót cho chó nằm, giúp dễ dàng nhận biết khi chó nôn hoặc đi ngoài, từ đó có thể điều chỉnh lượng thuốc và dịch truyền phù hợp.
- Khử trùng môi trường: Sử dụng dung dịch khử trùng chuyên dụng như Cloramin B 2% hoặc Bleach pha loãng (1 phần bleach pha với 30 phần nước) để lau chùi sàn nhà, chuồng trại và các vật dụng. Đây là những hóa chất có khả năng tiêu diệt Parvovirus hiệu quả.
Vệ sinh cá nhân và phòng ngừa lây nhiễm chéo
Chủ nuôi cần đặc biệt chú ý đến việc vệ sinh cá nhân để tránh trở thành “phương tiện” truyền virus.
- Thay đổi quần áo và giày dép: Trước khi vào chăm sóc chó bệnh, nên thay quần áo và giày dép sạch. Sau khi chăm sóc xong, thay đồ và giặt giũ ngay lập tức.
- Rửa tay kỹ lưỡng: Rửa tay bằng xà phòng diệt khuẩn trước và sau khi tiếp xúc với chó bệnh, đồ dùng của chúng hoặc khu vực cách ly.
- Hạn chế tiếp xúc với chó khỏe: Tuyệt đối không vuốt ve, chơi đùa hoặc cho chó khỏe ăn uống sau khi vừa chăm sóc chó bệnh mà chưa vệ sinh cá nhân.
Cách phòng ngừa để tránh chó bị Parvo
Có thể bạn quan tâm: Huấn Luyện Chó Nghiệp Vụ Công An: Phương Pháp, Quy Trình Và Hiệu Quả
Phòng bệnh luôn luôn tốt hơn chữa bệnh, đặc biệt là với một căn bệnh nguy hiểm như Parvo. Dưới đây là các biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất.
Tiêm phòng vắc-xin đầy đủ và đúng lịch
Tiêm phòng vắc-xin là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất và là bước đầu tiên, bắt buộc trong việc bảo vệ chó khỏi Parvovirus.
- Cơ chế hoạt động: Vắc-xin chứa virus đã được làm giảm độc lực hoặc bất hoạt. Khi tiêm vào cơ thể, hệ miễn dịch của chó sẽ nhận diện và tạo ra kháng thể đặc hiệu chống lại virus. Khi chó thực sự tiếp xúc với virus hoang dã, hệ miễn dịch sẽ nhanh chóng phản ứng và tiêu diệt virus trước khi chúng gây bệnh.
- Lịch tiêm phòng cơ bản cho chó con:
- Mũi 1: 6-8 tuần tuổi
- Mũi 2: 10-12 tuần tuổi
- Mũi 3: 14-16 tuần tuổi
- Mũi 4: (Tùy theo loại vắc-xin) 18-20 tuần tuổi
- Tiêm phòng nhắc lại: Chó trưởng thành cần tiêm phòng nhắc lại hàng năm hoặc theo chỉ định của bác sĩ thú y để duy trì mức độ miễn dịch.
Các loại vắc-xin phòng bệnh Parvo
Hiện nay trên thị trường có nhiều loại vắc-xin phòng bệnh Parvo, thường ở dạng vắc-xin kết hợp (multivalent) để phòng ngừa nhiều bệnh cùng lúc:
- Vắc-xin 5 bệnh (DHPP): Phòng bệnh Care (sài sốt), Hepatitis (viêm gan truyền nhiễm), Parvovirus, Parainfluenza và Leptospirosis.
- Vắc-xin 7 bệnh: Bao gồm các bệnh trong vắc-xin 5 bệnh cộng thêm hai chủng virus Leptospira additional.
- Liều lượng và thành phần: Các loại vắc-xin này đều đã được nghiên cứu kỹ lưỡng và có liều lượng phù hợp với từng giống chó và độ tuổi. Việc sử dụng vắc-xin đúng cách sẽ giúp chó tạo được miễn dịch bền vững.
Vệ sinh môi trường sống của chó
Một môi trường sống sạch sẽ là hàng rào bảo vệ thứ hai, không kém phần quan trọng.
- Vệ sinh chuồng trại hàng ngày: Dọn dẹp phân, nước tiểu của chó ngay sau khi chúng thải ra. Sử dụng chất tẩy rửa mạnh để lau chùi sàn nhà, đặc biệt là những khu vực chó thường nằm, đi vệ sinh.
- Khử trùng định kỳ: Thực hiện khử trùng toàn bộ khu vực chuồng trại và các vật dụng của chó ít nhất một lần mỗi tuần bằng dung dịch Cloramin B hoặc Bleach pha loãng.
- Giữ khu vực ăn uống sạch sẽ: Rửa sạch bát ăn, bát nước của chó hàng ngày bằng nước rửa chén và nước nóng.
Kiểm soát nguồn thức ăn và nước uống
Nguồn thức ăn và nước uống cũng có thể là con đường lây nhiễm virus.
- Chọn nguồn thức ăn uy tín: Nếu sử dụng thức ăn khô hoặc ướt công nghiệp, hãy chọn những thương hiệu uy tín, có tem mác rõ ràng, đảm bảo hạn sử dụng.
- Nấu chín thức ăn: Nếu cho chó ăn thức ăn tự nấu, hãy đảm bảo thịt, cá được nấu chín kỹ để tiêu diệt các vi sinh vật có hại.
- Cung cấp nước sạch: Luôn đảm bảo chó có sẵn nước sạch để uống. Thay nước ít nhất 2-3 lần mỗi ngày và rửa sạch bát nước.
Những lưu ý đặc biệt khác trong quá trình chăm sóc và phòng ngừa
Bên cạnh các biện pháp chính nêu trên, còn một số điểm nhỏ nhưng rất quan trọng mà chủ nuôi cần lưu ý.
Giám sát sức khỏe định kỳ
Đưa chó đi khám sức khỏe định kỳ (ít nhất 1-2 lần mỗi năm) để bác sĩ thú y có thể theo dõi tình trạng miễn dịch, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và tư vấn lịch tiêm phòng phù hợp.
Cân nhắc sử dụng sản phẩm hỗ trợ
Trong quá trình chó bị Parvo hoặc sau khi khỏi bệnh, việc sử dụng các sản phẩm hỗ trợ như men vi sinh, vitamin và khoáng chất có thể giúp chó phục hồi nhanh hơn, cải thiện hệ tiêu hóa và tăng cường sức đề kháng. Tuy nhiên, cần tham khảo ý kiến bác sĩ thú y trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào.
Tăng cường nhận thức cộng đồng
Cộng đồng nuôi chó cần được nâng cao nhận thức về bệnh Parvo và tầm quan trọng của việc tiêm phòng. Các hội nhóm, câu lạc bộ yêu chó nên thường xuyên tổ chức các buổi tư vấn, truyền thông về tiêm phòng và chăm sóc sức khỏe cho chó.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Dưới đây là một số câu hỏi phổ biến mà chủ nuôi thường thắc mắc về bệnh Parvo ở chó:
1. Chó bị Parvo có chữa được không?
Có, chó bị Parvo có thể chữa được nếu được điều trị kịp thời và đúng cách tại cơ sở thú y. Tỷ lệ sống sót có thể lên đến 80-90% nếu được điều trị tích cực. Tuy nhiên, nếu để muộn, khi chó đã bị mất nước nặng, sốc nhiễm trùng hoặc suy đa cơ quan, tỷ lệ tử vong sẽ rất cao.
2. Chó bị Parvo sống được bao lâu?
Thời gian sống của chó bị Parvo phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: độ tuổi, tình trạng sức khỏe ban đầu, chủng loại virus, thời điểm phát hiện và điều trị. Nếu được điều trị tích cực ngay từ đầu, chó có thể phục hồi hoàn toàn sau 5-7 ngày. Ngược lại, nếu không được điều trị, chó có thể tử vong trong vòng 48-72 giờ sau khi xuất hiện triệu chứng.
3. Người có bị lây Parvo từ chó không?
May mắn là Parvovirus ở chó (CPV) không lây sang người. Tuy nhiên, người có thể trở thành vật trung gian (fomite) mang virus từ chó bệnh sang chó khỏe nếu không vệ sinh cá nhân đúng cách.
4. Sau khi khỏi Parvo, chó có thể bị lại không?
Thông thường, chó đã từng mắc Parvo và phục hồi sẽ có miễn dịch lâu dài, thậm chí là suốt đời. Tuy nhiên, không phải 100% chó đều như vậy. Việc tiêm phòng đầy đủ vẫn là cần thiết để đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Kết luận
Hiểu rõ nguyên nhân chó bị Parvo là nền tảng vững chắc để xây dựng chiến lược phòng ngừa hiệu quả, bảo vệ sức khỏe cho những người bạn bốn chân thân yêu. Parvovirus là một kẻ thù vô hình nhưng cực kỳ nguy hiểm, có thể tấn công bất kỳ lúc nào nếu chó không được bảo vệ đúng cách.
Giải pháp then chốt nằm ở việc tiêm phòng đầy đủ và đúng lịch, kết hợp với vệ sinh môi trường sống sạch sẽ và kiểm soát nguồn thức ăn, nước uống. Bên cạnh đó, việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh Parvo cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát và ngăn chặn dịch bệnh bùng phát.
Nếu bạn đang tìm kiếm một nơi tin cậy để tiêm phòng, khám chữa bệnh và chăm sóc toàn diện cho chó cưng, hãy đến với Hanoi Zoo. Đội ngũ bác sĩ thú y chuyên nghiệp và giàu kinh nghiệm tại đây sẽ tư vấn và cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tốt nhất cho thú cưng của bạn. Đừng để Parvovirus trở thành nỗi ám ảnh – hãy hành động ngay hôm nay để bảo vệ những người bạn nhỏ đáng yêu của chúng ta!
Cập Nhật Lúc Tháng 12 1, 2025 by Thanh Thảo
