Mắt chó bị đổ ghèn là một hiện tượng phổ biến mà hầu hết các chủ nuôi đều từng gặp phải. Ghèn (hay chất tiết mắt) là một hỗn hợp gồm nước mắt, dầu, bụi bẩn, tế bào da chết và vi khuẩn. Thông thường, một lượng nhỏ ghèn xuất hiện vào buổi sáng là điều bình thường. Tuy nhiên, việc ghèn xuất hiện quá nhiều, có màu sắc bất thường (vàng, xanh, nâu sẫm) hoặc đi kèm các triệu chứng như đỏ mắt, sưng nề, chảy nước mắt liên tục, thì đó có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề về sức khỏe mắt. Bài viết này cung cấp cái nhìn toàn diện về tình trạng này, từ nguyên nhân sâu xa đến các biện pháp xử lý và phòng ngừa hiệu quả, giúp bạn bảo vệ đôi mắt sáng khỏe cho thú cưng của mình.
Có thể bạn quan tâm: Tìm Hiểu Về Các Nghĩa Trang Chó Mèo Tại Tp.hcm: Dịch Vụ, Quy Trình Và Những Điều Cần Biết
Tóm tắt nhanh: Các nguyên nhân phổ biến và cách xử lý
Mắt chó bị đổ ghèn có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Dưới đây là bảng tổng hợp các nguyên nhân phổ biến nhất và cách xử lý tương ứng:
| Nguyên nhân phổ biến | Dấu hiệu nhận biết | Cách xử lý chính |
|---|---|---|
| Nhiễm trùng mắt (Vi khuẩn hoặc Virus) | Ghèn đặc, màu vàng/xanh lá/xanh dương; mắt đỏ, sưng; chó dụi mắt | Nhỏ nước mắt nhân tạo, làm sạch nhẹ nhàng; cần dùng thuốc kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ thú y nếu nhiễm trùng nặng |
| Dị ứng | Ghèn trong hoặc đặc nhẹ; ngứa mắt, dụi mắt, hắt hơi; có thể kèm ngứa da | Tránh tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng; sử dụng thuốc kháng histamine hoặc thuốc nhỏ mắt theo chỉ định |
| Viêm kết mạc | Ghèn nhiều, mắt đỏ, sưng nề, nhạy cảm với ánh sáng | Điều trị bằng thuốc nhỏ mắt kháng viêm, kháng sinh; cần chẩn đoán chính xác nguyên nhân |
| Lông quặm (Distichiasis) | Ghèn nhiều, chảy nước mắt, mắt đỏ, chó chớp mắt liên tục | Nhổ lông quặm hoặc phẫu thuật; làm sạch mắt thường xuyên |
| Viêm loét giác mạc | Ghèn nhiều, mắt đỏ, sợ ánh sáng, chớp mắt mạnh, có thể thấy vết loét trên giác mạc | Cần cấp cứu y tế; điều trị bằng thuốc kháng sinh, thuốc giãn đồng tử, có thể cần phẫu thuật |
| Bệnh khô mắt (Keratoconjunctivitis sicca – KCS) | Ghèn đặc, dính; mắt đỏ; sưng nề; khô mắt | Sử dụng thuốc kích thích tiết nước mắt, thuốc bôi mắt, thuốc kháng viêm; điều trị lâu dài |
Hiểu rõ về hiện tượng đổ ghèn ở mắt chó
Ghèn là gì và tại sao chó lại có ghèn?
Ghèn (gọi là “rheum” trong thuật ngữ y khoa) là chất thải tự nhiên được hình thành khi mắt hoạt động để tự làm sạch. Nó bao gồm nước mắt, dầu từ tuyến Meibomian, các chất bụi bẩn từ không khí, tế bào da chết và vi khuẩn. Trong điều kiện bình thường, hệ thống thoát nước mắt sẽ dẫn chất lỏng này xuống mũi và cổ họng. Tuy nhiên, khi mắt bị kích thích hoặc nhiễm trùng, quá trình này bị gián đoạn, dẫn đến sự tích tụ và khô cứng của ghèn, đặc biệt là vào ban đêm khi chó nhắm mắt.
Cơ chế sinh lý của việc tiết ghèn
Khi mắt chó tiếp xúc với các tác nhân gây kích ứng như bụi, khói, lông, hoặc vi sinh vật, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách tăng tiết nước mắt và chất nhầy để “rửa trôi” các tác nhân này. Đồng thời, các tế bào bạch cầu được huy động đến khu vực bị tổn thương để chống lại nhiễm trùng. Sự kết hợp của các chất này, sau khi khô lại do tiếp xúc với không khí, tạo thành ghèn mà chúng ta nhìn thấy.
Các nguyên nhân phổ biến khiến mắt chó bị đổ ghèn
Nhiễm trùng mắt do vi khuẩn hoặc virus
Nhiễm trùng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra hiện tượng mắt chó bị đổ ghèn. Các vi khuẩn như Staphylococcus, Streptococcus hoặc virus như Adenovirus có thể xâm nhập vào mắt, gây viêm nhiễm và tăng tiết dịch.
Dấu hiệu điển hình:
- Ghèn đặc, có màu vàng, xanh lá cây hoặc xanh dương.
- Mắt đỏ, sưng nề rõ rệt.
- Chó có xu hướng dụi mắt vào vật dụng để giảm ngứa.
- Có thể kèm theo sốt hoặc các triệu chứng đường hô hấp khác.
Điều trị: Việc điều trị nhiễm trùng cần có sự can thiệp của bác sĩ thú y. Họ sẽ kê đơn thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc mỡ kháng sinh phù hợp. Tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc của người cho chó, vì điều này có thể làm tình trạng nghiêm trọng hơn.
Dị ứng thời tiết và môi trường
Chó cũng có thể bị dị ứng giống như con người. Các tác nhân gây dị ứng phổ biến bao gồm phấn hoa, bụi mịn, khói thuốc, hóa chất trong chất tẩy rửa, hoặc thậm chí là một số loại thực phẩm.
Dấu hiệu điển hình:
- Ghèn trong hoặc đặc nhẹ.
- Mắt ngứa, chó chớp mắt liên tục, dụi mắt.
- Có thể kèm theo hắt hơi, ngứa da toàn thân.
- Triệu chứng thường xuất hiện theo mùa hoặc khi tiếp xúc với môi trường cụ thể.
Điều trị: Cách tốt nhất là tránh để chó tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng. Bác sĩ thú y có thể kê đơn thuốc kháng histamine hoặc thuốc nhỏ mắt chuyên dụng để làm giảm các triệu chứng.
Viêm kết mạc
Viêm kết mạc là tình trạng viêm lớp màng mỏng trong suốt lót mặt trong của mí mắt và bao phủ phần trắng của nhãn cầu (kết mạc). Đây là một bệnh rất phổ biến ở chó.
Có thể bạn quan tâm: Chó Cứu Hộ: Người Hùng Thầm Lặng Cứu Rỗi Đời Chó
Dấu hiệu điển hình:
- Ghèn tiết ra nhiều, thường là chất nhầy trong hoặc đặc.
- Mắt đỏ rõ rệt, giống như “mắt thỏ”.
- Sưng nề mí mắt.
- Chó nhạy cảm với ánh sáng, thường chớp mắt hoặc nhắm nghiền mắt khi ra nắng.
Điều trị: Viêm kết mạc có thể do nhiều nguyên nhân (vi khuẩn, virus, dị ứng, hóa chất). Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân chính xác. Bác sĩ thú y sẽ tiến hành kiểm tra kỹ lưỡng và có thể cần lấy mẫu để xét nghiệm, từ đó đưa ra phác đồ điều trị phù hợp gồm thuốc kháng viêm, kháng sinh hoặc thuốc chống dị ứng.
Lông quặm và lông thừa gây kích ứng
Một số giống chó có lông mọc sai vị trí, đặc biệt là những sợi lông nhỏ mọc từ bờ mi vào trong, cọ xát trực tiếp lên bề mặt giác mạc. Điều này gây kích ứng mãn tính, làm mắt chó luôn trong tình trạng ướt át và đổ ghèn.
Dấu hiệu điển hình:
- Ghèn nhiều, chảy nước mắt liên tục.
- Mắt đỏ, chó chớp mắt mạnh hoặc nhắm nghiền mắt.
- Có thể xuất hiện quầng thâm do nước mắt chảy nhiều.
- Một số giống chó phổ biến bị lông quặm: Chihuahua, Poodle, Shih Tzu, Lhasa Apso, Cocker Spaniel.
Điều trị: Cách duy nhất để điều trị dứt điểm là loại bỏ những sợi lông quặm. Điều này có thể được thực hiện bằng cách nhổ bằng forcep chuyên dụng hoặc phẫu thuật triệt để hơn để phá hủy nang lông. Việc làm sạch mắt thường xuyên bằng nước muối sinh lý cũng giúp làm dịu kích ứng tạm thời.
Viêm loét giác mạc
Viêm loét giác mạc là một cấp cứu mắt khẩn cấp. Nó xảy ra khi bề mặt trong suốt ở phía trước mắt (giác mạc) bị tổn thương, có thể do vật nhọn cào xước, lông quặm, hoặc nhiễm trùng nặng.
Dấu hiệu điển hình:
- Ghèn nhiều, đặc biệt là vào buổi sáng.
- Mắt đỏ dữ dội.
- Chó sợ ánh sáng, chớp mắt mạnh, mắt luôn lim dim.
- Có thể nhìn thấy một chấm trắng đục hoặc mờ trên giác mạc (vết loét).
- Chó có thể quay đầu tránh ánh sáng, chán ăn do đau đớn.
Điều trị: Cần đưa chó đến bác sĩ thú y ngay lập tức. Viêm loét giác mạc nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến thủng giác mạc và mất thị lực vĩnh viễn. Điều trị bao gồm thuốc kháng sinh mạnh, thuốc giãn đồng tử để giảm đau, và trong một số trường hợp nghiêm trọng, cần can thiệp phẫu thuật.
Bệnh khô mắt (Keratoconjunctivitis sicca – KCS)
Nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng bệnh khô mắt lại có thể khiến mắt chó đổ ghèn nhiều. Khi mắt không tiết đủ nước mắt, bề mặt mắt trở nên khô và bị kích ứng. Cơ thể phản ứng lại bằng cách tiết ra nhiều chất nhầy để bù đắp, dẫn đến tình trạng ghèn đặc và dính.
Dấu hiệu điển hình:
- Ghèn đặc, dính, thường có màu vàng hoặc xanh.
- Mắt đỏ, có cảm giác cộm, vướng.
- Sưng nề mí mắt.
- Mắt có vẻ khô, thiếu độ ẩm tự nhiên.
Điều trị: Bệnh khô mắt cần được điều trị lâu dài. Bác sĩ thú y sẽ kê đơn thuốc nhỏ mắt để kích thích tiết nước mắt tự nhiên (như Cyclosporine hoặc Tacrolimus), thuốc bôi mắt để giữ ẩm, và thuốc kháng viêm nếu cần thiết. Việc điều trị cần được duy trì theo đúng chỉ định để tránh các biến chứng về sau.
Các bệnh lý hệ thống khác
Đôi khi, mắt chó bị đổ ghèn là biểu hiện của một bệnh lý nghiêm trọng hơn nằm ở hệ thống khác trong cơ thể.
Một số bệnh lý liên quan:
- Bệnh hô hấp: Các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên ở chó (như “ho cụp”) có thể gây ra các triệu chứng ở mắt, bao gồm chảy ghèn.
- Bệnh tự miễn: Một số bệnh tự miễn có thể ảnh hưởng đến các cơ quan như mắt, gây viêm và tiết ghèn.
- Bệnh về gan hoặc thận: Khi các cơ quan này suy giảm chức năng, các chất độc tích tụ trong máu có thể biểu hiện ra ngoài bằng các triệu chứng ở da và mắt, bao gồm cả hiện tượng đổ ghèn.
Cách chăm sóc và vệ sinh mắt cho chó tại nhà
Làm sạch mắt cho chó đúng cách
Việc làm sạch mắt hàng ngày là một phần quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe mắt cho chó. Dưới đây là các bước cụ thể:
Chuẩn bị:
- Bông gòn hoặc khăn mềm, sạch.
- Nước muối sinh lý (0.9% NaCl) – loại dùng cho mắt.
- Không sử dụng nước máy, xà phòng, hoặc các dung dịch tẩy rửa khác.
Cách thực hiện:
- Nhẹ nhàng giữ đầu chó ở một vị trí cố định.
- Thấm ướt bông gòn với nước muối sinh lý.
- Lau nhẹ nhàng từ góc trong của mắt (gần mũi) ra góc ngoài. Mỗi mắt dùng một miếng bông riêng để tránh lây nhiễm chéo.
- Nếu ghèn đặc, có thể dùng miếng bông ẩm ủ nhẹ trong vài giây để làm mềm trước khi lau.
- Lau xong, dùng một miếng bông khô khác để thấm nhẹ cho mắt khô ráo.
Những lưu ý khi chăm sóc mắt cho chó
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chọn Mua Phụ Kiện Chó Mèo Chất Lượng: Từ A Đến Z Cho Sen Mới
- Thao tác nhẹ nhàng: Mắt chó rất nhạy cảm, hãy luôn nhẹ tay để tránh gây tổn thương.
- Sử dụng dụng cụ riêng: Khăn, bông lau mắt nên được dùng riêng cho mỗi con vật và thay mới hàng ngày.
- Theo dõi thường xuyên: Kiểm tra mắt chó hàng ngày để phát hiện sớm bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.
- Cắt tỉa lông quanh mắt: Đối với các giống chó lông dài, nên cắt tỉa gọn gàng phần lông quanh mắt để tránh cọ xát và giữ vệ sinh.
- Không tự ý nhỏ thuốc: Tuyệt đối không nhỏ bất kỳ loại thuốc nhỏ mắt nào (kể cả của người) cho chó khi chưa có chỉ định của bác sĩ thú y.
Khi nào cần đưa chó đến bác sĩ thú y
Mắt chó bị đổ ghèn có thể chỉ là vấn đề nhỏ, nhưng cũng có thể là dấu hiệu của một tình trạng nghiêm trọng. Dưới đây là các dấu hiệu “cảnh báo” cho thấy bạn cần đưa chó đến gặp bác sĩ thú y ngay lập tức:
- Ghèn có màu sắc bất thường: Vàng đậm, xanh lá, xanh dương, hoặc nâu sẫm.
- Ghèn xuất hiện với số lượng rất nhiều, dính chặt làm mí mắt không mở ra được.
- Mắt đỏ, sưng nề rõ rệt, chó chớp mắt liên tục hoặc không dám mở mắt.
- Chó biểu hiện đau đớn: Quay đầu tránh ánh sáng, kêu rên khi chạm vào mắt, chán ăn.
- Xuất hiện các dấu hiệu khác: Chảy nước mắt quá nhiều, mắt có vệt trắng đục, hoặc nhìn thấy vết loét.
- Triệu chứng kéo dài trên 24-48 giờ mà không có dấu hiệu cải thiện dù đã vệ sinh sạch sẽ.
Các biện pháp phòng ngừa hiệu quả
Vệ sinh mắt hàng ngày
Thói quen vệ sinh mắt hàng ngày bằng nước muối sinh lý là biện pháp phòng ngừa đơn giản và hiệu quả nhất. Việc này giúp loại bỏ bụi bẩn, dị vật và vi khuẩn ngay từ ban đầu, ngăn ngừa sự phát triển của các bệnh về mắt.
Cắt tỉa lông quanh mắt cho các giống chó lông dài
Đối với các giống chó như Poodle, Shih Tzu, Maltese… phần lông quanh mắt cần được cắt tỉa gọn gàng. Điều này không chỉ giúp chó trông gọn gàng, sạch sẽ mà còn giảm thiểu nguy cơ kích ứng do lông cọ xát vào giác mạc.
Cung cấp chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng
Một chế độ ăn giàu vitamin A, C, E và các chất chống oxy hóa là rất quan trọng cho sức khỏe đôi mắt của chó. Các chất dinh dưỡng này giúp bảo vệ giác mạc, tăng cường hệ miễn dịch và giảm viêm nhiễm. Hãy lựa chọn các loại thức ăn chất lượng cao hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để bổ sung các dưỡng chất cần thiết.
Tránh để chó tiếp xúc với khói bụi, hóa chất
Môi trường sống sạch sẽ, thoáng đãng là yếu tố then chốt để phòng tránh các bệnh về mắt. Hạn chế để chó tiếp xúc với:
- Khói thuốc lá.
- Bụi bẩn, phấn hoa (nếu chó có cơ địa dị ứng).
- Hóa chất tẩy rửa mạnh, nước hoa, hoặc các chất có mùi nồng.
Những sai lầm thường gặp khi xử lý mắt chó bị đổ ghèn
Tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt của người
Đây là sai lầm nghiêm trọng và phổ biến nhất. Hệ thống mắt của chó khác biệt so với con người, cả về cấu tạo sinh lý lẫn phản ứng với thuốc. Việc nhỏ thuốc của người có thể gây kích ứng mạnh, làm tổn thương giác mạc và dẫn đến các biến chứng nguy hiểm.
Không đưa chó đi khám khi có dấu hiệu bất thường
Nhiều chủ nuôi có tâm lý chủ quan, cho rằng mắt chó đổ ghèn là hiện tượng bình thường và sẽ tự hết. Tuy nhiên, như đã phân tích, một số nguyên nhân như viêm loét giác mạc hay bệnh khô mắt cần được điều trị kịp thời. Việc chần chừ có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng, ảnh hưởng vĩnh viễn đến thị lực của chó.
Có thể bạn quan tâm: Chó Poodle Lai Phốc Hươu: Toàn Cảnh Về Dòng Chó Lai Phổ Biến Nhất Hiện Nay
Vệ sinh mắt không đúng cách
Dùng khăn bẩn, nước không đảm bảo, hoặc lau quá mạnh có thể làm tình trạng viêm nhiễm trở nên tồi tệ hơn. Luôn sử dụng nước muối sinh lý, bông gòn sạch và thao tác nhẹ nhàng.
Các giống chó dễ gặp vấn đề về mắt
Một số giống chó có cấu tạo đặc biệt khiến chúng dễ gặp các vấn đề về mắt hơn những giống khác:
- Chó có mắt lồi (Brachycephalic): Pug, Bulldog Pháp, Shih Tzu, Pekingese. Mắt lồi khiến giác mạc dễ bị tổn thương và khô mắt.
- Chó có lông dài quanh mắt: Cocker Spaniel, Maltese, Yorkshire Terrier. Lông dễ rụng vào mắt gây kích ứng.
- Chó có mí mắt bất thường: Shar-Pei (mí mắt bị cuộn vào trong – entropion), chó bị lông quặm. Các bất thường này gây cọ xát liên tục lên giác mạc.
Đối với những giống chó này, việc chăm sóc mắt cần được thực hiện cẩn thận và thường xuyên hơn.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Có nên dùng nước muối sinh lý để nhỏ mắt cho chó hàng ngày không?
Có, nước muối sinh lý (0.9% NaCl) là dung dịch an toàn và lý tưởng để nhỏ hoặc lau mắt cho chó. Nó có nồng độ tương đương với dịch cơ thể, giúp làm sạch nhẹ nhàng mà không gây kích ứng. Tuy nhiên, chỉ nên dùng để làm sạch bên ngoài, không nên nhỏ quá nhiều nếu không có chỉ định.
Làm thế nào để phân biệt ghèn sinh lý và ghèn bệnh lý?
- Ghèn sinh lý: Lượng ít, màu trắng trong hoặc hơi ngà, xuất hiện chủ yếu vào buổi sáng sau khi ngủ dậy, không kèm theo các triệu chứng khác như đỏ mắt, sưng, hoặc chảy nước mắt quá nhiều.
- Ghèn bệnh lý: Lượng nhiều, đặc, có màu sắc bất thường (vàng, xanh, nâu), có thể xuất hiện cả ngày, kèm theo các dấu hiệu viêm nhiễm như mắt đỏ, sưng, chó dụi mắt, chán ăn.
Mắt chó bị đổ ghèn có lây sang chó khác hoặc người không?
Điều này phụ thuộc vào nguyên nhân. Nếu ghèn do dị ứng hoặc lông quặm thì không lây. Tuy nhiên, nếu do nhiễm vi khuẩn hoặc virus (như viêm kết mạc), thì có khả năng lây lan giữa các con chó, và trong một số trường hợp hiếm, có thể lây sang người (đặc biệt là trẻ em và người có hệ miễn dịch yếu). Vì vậy, khi nghi ngờ nhiễm trùng, cần隔 ly chó bệnh và rửa tay kỹ sau khi tiếp xúc.
Bệnh khô mắt ở chó có chữa khỏi hoàn toàn được không?
Bệnh khô mắt (KCS) thường là một bệnh mạn tính, nghĩa là khó có thể chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, với việc điều trị đúng cách và kiên trì (sử dụng thuốc kích thích tiết nước mắt, thuốc bôi mắt…), hầu hết các triệu chứng có thể được kiểm soát hiệu quả, giúp chó có thể sống một cuộc đời thoải mái và khỏe mạnh. Việc điều trị cần được duy trì lâu dài và theo dõi định kỳ bởi bác sĩ thú y.
Kết luận
Mắt chó bị đổ ghèn là một triệu chứng tưởng chừng như nhỏ, nhưng lại có thể ẩn chứa nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, xác định nguyên nhân chính xác và có biện pháp xử lý kịp thời là chìa khóa để bảo vệ đôi mắt sáng khỏe cho thú cưng của bạn. Đừng chủ quan khi thấy mắt chó đổ ghèn quá nhiều hoặc có màu sắc lạ. Hãy ưu tiên đưa chó đến Hanoi Zoo hoặc các phòng khám thú y uy tín để được kiểm tra và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp. Bên cạnh đó, việc xây dựng thói quen vệ sinh mắt hàng ngày, cung cấp chế độ dinh dưỡng đầy đủ và giữ môi trường sống sạch sẽ sẽ giúp phòng tránh hiệu quả các bệnh về mắt, cho chó một cuộc sống vui vẻ và hạnh phúc.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 5, 2025 by Thanh Thảo
