Trong những năm gần đây, thú cưng nói chung và chó cảnh nói riêng đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của nhiều gia đình Việt Nam. Theo thống kê từ Hiệp hội Chăn nuôi Việt Nam, thị trường thú cưng tại Việt Nam đang tăng trưởng trung bình 15-20% mỗi năm, với hàng trăm nghìn giao dịch mua bán chó cảnh được thực hiện thông qua các trang trại, cửa hàng pet shop, và cá nhân. Tuy nhiên, đi kèm với sự phát triển đó là không ít tranh chấp phát sinh do thiếu hợp đồng hoặc hợp đồng không đầy đủ. Việc sử dụng một hợp đồng mua bán chó cảnh chuẩn không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của cả người mua và người bán, mà còn góp phần minh bạch hóa thị trường, hạn chế các hành vi buôn bán trôi nổi, không rõ nguồn gốc.
Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về hợp đồng mua bán chó cảnh – từ khái niệm, cấu trúc, đến mẫu chuẩn và quy trình thực hiện. Đồng thời, chúng tôi cũng phân tích các rủi ro pháp lý thường gặp và cách phòng tránh, dựa trên các quy định hiện hành của Bộ Luật Dân sự 2015, Luật Thú y 2015, và các văn bản hướng dẫn liên quan.
Có thể bạn quan tâm: Hội Mua Bán Chó Pug: Hướng Dẫn Toàn Diện Từ A-z Cho Người Yêu Chó
Tổng quan về hợp đồng mua bán chó cảnh
Hợp đồng mua bán chó cảnh là văn bản pháp lý ghi nhận sự thỏa thuận giữa bên mua và bên bán về việc chuyển giao quyền sở hữu một hoặc nhiều cá thể chó cảnh, kèm theo các điều khoản về giá cả, điều kiện thanh toán, cam kết về sức khỏe, nguồn gốc, và các nghĩa vụ phát sinh sau giao dịch. Khác với các loại hợp đồng mua bán hàng hóa thông thường, hợp đồng mua bán chó cảnh có những đặc thù riêng do đối tượng là sinh vật sống, có thể thay đổi về sức khỏe, hành vi, và giá trị theo thời gian.
Theo quy định tại Điều 430 Bộ Luật Dân sự 2015, hợp đồng mua bán hàng hóa là sự thỏa thuận giữa các bên về việc chuyển giao quyền sở hữu đối với hàng hóa và thanh toán tiền. Chó cảnh, dù là động vật sống, vẫn được coi là “hàng hóa” trong giao dịch dân sự, do đó việc mua bán phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự, bao gồm tự nguyện, thiện chí, bình đẳng, và không vi phạm điều cấm của pháp luật.
Một thực tế đáng lưu ý là hiện nay vẫn còn nhiều giao dịch mua bán chó cảnh được thực hiện bằng miệng hoặc qua tin nhắn, đặc biệt trong các giao dịch giữa cá nhân với cá nhân. Tuy nhiên, theo số liệu từ Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn), có đến hơn 60% các tranh chấp liên quan đến mua bán thú cưng xảy ra do không có hợp đồng书面, hoặc hợp đồng không đầy đủ thông tin. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc xác minh nguồn gốc, xử lý các vấn đề về sức khỏe, hoặc khiếu nại về chất lượng giống.
Các yếu tố pháp lý cần có trong hợp đồng mua bán chó cảnh
Một hợp đồng mua bán chó cảnh đạt chuẩn cần bao gồm các yếu tố pháp lý cơ bản sau:
Thông tin các bên tham gia hợp đồng là yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất. Bên bán phải cung cấp đầy đủ họ tên, số CMND/CCCD, địa chỉ thường trú, và số điện thoại liên hệ. Nếu bên bán là cơ sở kinh doanh (trại chó, pet shop), cần ghi rõ tên doanh nghiệp, mã số thuế, địa chỉ đăng ký kinh doanh, và người đại diện theo pháp luật. Bên mua cũng cần cung cấp thông tin tương tự để đảm bảo tính minh bạch và khả năng truy cứu trách nhiệm.
Mô tả chi tiết về vật nuôi là yếu tố then chốt giúp tránh nhầm lẫn và tranh chấp. Hợp đồng cần nêu rõ giống chó (ví dụ: Poodle, Shiba Inu, Alaska, Husky), màu lông, giới tính, độ tuổi, trọng lượng, các đặc điểm nhận dạng (vết sẹo, đốm lông, hình xăm), và số chip điện tử (nếu có). Theo khuyến nghị của Hiệp hội Thú y Việt Nam, việc ghi nhận số chip là bắt buộc đối với các giao dịch có giá trị từ 10 triệu đồng trở lên, nhằm hỗ trợ công tác quản lý và truy xuất nguồn gốc.
Giá cả và phương thức thanh toán cần được ghi rõ trong hợp đồng, bao gồm tổng giá trị giao dịch, hình thức thanh toán (tiền mặt, chuyển khoản, trả góp), và thời hạn thanh toán. Đặc biệt, nếu có đặt cọc, cần nêu rõ số tiền đặt cọc, thời gian đặt cọc, và điều kiện hoàn trả hoặc xử lý tiền cọc trong trường hợp một bên huỷ bỏ giao dịch. Theo Điều 328 Bộ Luật Dân sự, tiền đặt cọc là bằng chứng của việc giao kết hợp đồng và có thể được giữ lại hoặc hoàn trả tùy theo lỗi của các bên.
Cam kết về sức khỏe và tiêm phòng là yếu tố không thể thiếu. Hợp đồng cần yêu cầu bên bán cung cấp giấy tờ chứng minh chó đã được tiêm phòng đầy đủ các vắc-xin cơ bản (dại, care, parvo, viêm gan, và các bệnh phổ biến khác), có giấy khám sức khỏe từ cơ sở thú y được cấp phép, và cam kết không mang mầm bệnh truyền nhiễm. Theo Thông tư 15/2021/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp, việc mua bán động vật không rõ nguồn gốc hoặc không tiêm phòng đầy đủ có thể bị xử phạt hành chính từ 3 đến 10 triệu đồng.
Chính sách bảo hành và đổi trả giúp bảo vệ quyền lợi người mua. Hợp đồng nên quy định rõ thời gian bảo hành (thường từ 7 đến 30 ngày), các điều kiện được đổi trả (ví dụ: phát hiện bệnh di truyền, sai giống, không tiêm phòng), và chi phí phát sinh. Một số trại chó uy tín còn cam kết bảo hành đến 6 tháng đối với các bệnh di truyền như loạn sản hông ở giống lớn (Labrador, Golden Retriever) hoặc bệnh tim ở giống nhỏ (Poodle, Chihuahua).
Trách nhiệm pháp lý và giải quyết tranh chấp là điều khoản cần thiết để dự phòng rủi ro. Hợp đồng nên nêu rõ cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp (thường là Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cư trú của một trong hai bên), và đồng thời cam kết tuân thủ các quy định của pháp luật Việt Nam. Việc lựa chọn luật áp dụng là đặc biệt quan trọng trong các giao dịch mua bán chó nhập khẩu, khi có thể phát sinh xung đột pháp luật.
Có thể bạn quan tâm: Hộp Thức Ăn Cho Chó: Cách Nhận Biết, Xử Lý Và Phòng Tránh Thực Phẩm Bị Biến Chất
Mẫu hợp đồng mua bán chó cảnh chuẩn theo pháp luật Việt Nam
Dưới đây là mẫu hợp đồng mua bán chó cảnh được xây dựng dựa trên các quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam, phù hợp với cả giao dịch giữa cá nhân với cá nhân và giữa cá nhân với cơ sở kinh doanh:
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
HỢP ĐỒNG MUA BÁN CHÓ CẢNH
Hôm nay, ngày … tháng … năm …, tại …, chúng tôi gồm:
BÊN BÁN (BÊN A):
Họ và tên: …………………………………………………
Số CMND/CCCD: ………………………………………….
Địa chỉ: ………………………………………………………….
Số điện thoại: ……………………………………………….
(Mã số thuế: …………………………………………. (nếu có))
(Tên doanh nghiệp: …………………………………. (nếu có))
BÊN MUA (BÊN B):
Họ và tên: …………………………………………………
Số CMND/CCCD: ………………………………………….
Địa chỉ: ………………………………………………………….
Số điện thoại: ……………………………………………….
Cùng nhau thỏa thuận ký kết Hợp đồng mua bán chó cảnh với các điều khoản sau:
ĐIỀU 1: THÔNG TIN VỀ CHÓ CẢNH
- Giống chó: …………………………………………………
- Màu lông: …………………………………………………..
- Giới tính: ……………………………………………………
- Độ tuổi: ……………………………………………………..
- Trọng lượng: ……………………………………………….kg
- Đặc điểm nhận dạng: ……………………………………
- Số chip điện tử (nếu có): ………………………………
- Nguồn gốc: …………………………………………………
- Tình trạng tiêm phòng: ………………………………….
ĐIỀU 2: GIÁ CẢ VÀ PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN
- Tổng giá trị hợp đồng: ………………………………… VNĐ
- Hình thức thanh toán: (tiền mặt/chuyển khoản) …….
- Thời hạn thanh toán: ……………………………………
- Tiền đặt cọc (nếu có): …………………………………. VNĐ
ĐIỀU 3: CAM KẾT VỀ SỨC KHỎE
Bên A cam kết chó cảnh được bán đảm bảo:
- Đã tiêm phòng đầy đủ các vắc-xin theo quy định
- Không mắc bệnh truyền nhiễm hoặc di truyền
- Có giấy khám sức khỏe từ cơ sở thú y được cấp phép
- Được tẩy giun đầy đủ
ĐIỀU 4: CHÍNH SÁCH BẢO HÀNH VÀ ĐỔI TRẢ
- Thời gian bảo hành: ………. ngày kể từ ngày giao nhận
- Điều kiện đổi trả: phát hiện bệnh trong vòng ………. ngày, sai giống, không tiêm phòng
- Chi phí vận chuyển đổi trả: do ………. chịu
ĐIỀU 5: TRÁCH NHIỆM CÁC BÊN
- Bên A có trách nhiệm giao chó đúng thời gian, địa điểm, và tình trạng như cam kết
- Bên B có trách nhiệm thanh toán đầy đủ và đúng hạn
- Hai bên cam kết cung cấp thông tin trung thực, đầy đủ
ĐIỀU 6: GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP
Các tranh chấp phát sinh từ hợp đồng này sẽ được giải quyết thông qua thương lượng, hòa giải. Trường hợp không thể thương lượng, vụ việc sẽ được đưa ra Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cư trú của một trong hai bên.
ĐIỀU 7: HIỆU LỰC HỢP ĐỒNG
Hợp đồng này có hiệu lực kể từ ngày ký và được lập thành 02 bản, mỗi bên giữ 01 bản có giá trị pháp lý như nhau.
ĐẠI DIỆN BÊN BÁN
(Ký, ghi rõ họ tên)
ĐẠI DIỆN BÊN MUA
(Ký, ghi rõ họ tên)
Quy trình thực hiện giao dịch mua bán chó cảnh an toàn
Để đảm bảo một giao dịch mua bán chó cảnh diễn ra suôn sẻ và an toàn, người mua và người bán cần tuân thủ quy trình sau:
Bước 1: Tìm hiểu và lựa chọn nguồn cung uy tín
Người mua nên ưu tiên các trại chó có giấy phép kinh doanh, có trang trại rõ ràng, và được đánh giá tốt trên các diễn đàn, mạng xã hội. Theo khảo sát của Hanoi Zoo, hơn 70% người mua chó cảnh hiện nay tìm kiếm thông tin qua Facebook, TikTok, và các hội nhóm yêu thú cưng. Tuy nhiên, cần cảnh giác với các tài khoản ẩn danh, không cung cấp địa chỉ cụ thể, hoặc rao bán giá quá thấp so với thị trường.
Bước 2: Kiểm tra trực tiếp chó cảnh
Trước khi ký hợp đồng, người mua nên trực tiếp kiểm tra chó cảnh tại chỗ. Cần quan sát các yếu tố: ánh mắt tinh anh, lông mượt, mũi ẩm, không có dấu hiệu chảy dịch mắt mũi, phân không bị tiêu chảy, và hành vi hoạt bát. Nếu có thể, nên mang theo thú y hoặc người có kinh nghiệm để hỗ trợ đánh giá.
Bước 3: Yêu cầu giấy tờ chứng minh nguồn gốc và sức khỏe
Bên bán cần cung cấp: giấy tiêm phòng, giấy khám sức khỏe, giấy đăng ký giống (nếu có), và ảnh/video của chó mẹ (đối với chó con). Với các giống nhập khẩu, cần có giấy tờ chứng minh nguồn gốc từ nước ngoài, tem chăn nuôi, và chứng nhận kiểm dịch.
Bước 4: Soạn thảo và ký kết hợp đồng
Sử dụng mẫu hợp đồng chuẩn như đã nêu, điền đầy đủ thông tin và ký kết trước khi thanh toán. Cả hai bên nên giữ một bản hợp đồng, và chụp lại hình ảnh các giấy tờ liên quan.
Có thể bạn quan tâm: Hội Yêu Chó Corgi Việt Nam: Cộng Đồng Thú Cưng Đáng Yêu Và Ý Nghĩa Bảo Tồn Động Vật
Bước 5: Thanh toán và giao nhận
Ưu tiên thanh toán qua chuyển khoản để có chứng từ rõ ràng. Ghi rõ nội dung chuyển tiền: “Thanh toán hợp đồng mua bán chó cảnh ngày …”. Khi giao nhận, kiểm tra lại chó cảnh một lần nữa, đối chiếu với mô tả trong hợp đồng, và yêu cầu bên bán hướng dẫn chăm sóc cơ bản.
Bước 6: Theo dõi sau mua
Trong thời gian bảo hành, người mua cần theo dõi sức khỏe chó cảnh. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường (nôn mửa, tiêu chảy, bỏ ăn, co giật), cần liên hệ ngay với bên bán và đưa chó đến cơ sở thú y kiểm tra. Giữ lại hóa đơn, giấy khám để làm căn cứ đổi trả nếu cần.
Các rủi ro pháp lý thường gặp và cách phòng tránh
Mặc dù hợp đồng mua bán chó cảnh là công cụ hữu hiệu để bảo vệ quyền lợi, vẫn còn nhiều rủi ro pháp lý thường xảy ra:
Rủi ro về nguồn gốc không rõ ràng là một trong những vấn đề phổ biến nhất. Nhiều chó cảnh được rao bán là “nhập khẩu” nhưng thực chất là lai tạp, hoặc được sinh ra trong điều kiện chật chội, không đảm bảo vệ sinh. Theo ghi nhận từ Cục Thú y, có đến 40% các vụ việc kiểm tra trại chó trong năm 2023 phát hiện vi phạm về điều kiện chăn nuôi và nguồn gốc giả mạo. Để phòng tránh, người mua cần yêu cầu xem trực tiếp chuồng trại, gặp chó mẹ, và kiểm tra giấy tờ nhập khẩu (nếu có).
Rủi ro về bệnh tật ẩn là mối lo ngại lớn. Một số bệnh như parvo, care, hoặc bệnh dại có thời gian ủ bệnh từ 3 đến 14 ngày, khiến chó có thể看起来 khỏe mạnh nhưng thực chất đang mang mầm bệnh. Trường hợp năm 2022 tại TP.HCM, một gia đình đã mua chó Alaska với giá 25 triệu đồng, nhưng chỉ 5 ngày sau chó phát bệnh parvo và tử vong. Do không có hợp đồng, gia đình không thể khiếu nại. Biện pháp phòng tránh: yêu cầu kiểm tra máu, test nhanh các bệnh truyền nhiễm, và có điều khoản bảo hành rõ ràng trong hợp đồng.
Rủi ro về tranh chấp tiền cọc cũng thường xảy ra. Nhiều người bán giữ tiền cọc nhưng không giao chó đúng hẹn, hoặc người mua hủy giao dịch sau khi đã nhận chó. Theo Điều 328 Bộ Luật Dân sự, nếu bên nào vi phạm hợp đồng thì sẽ mất tiền cọc hoặc phải hoàn trả gấp đôi. Tuy nhiên, để tránh tranh chấp, nên ghi rõ điều kiện hoàn trả tiền cọc trong hợp đồng, và lưu giữ tin nhắn, hóa đơn làm bằng chứng.
Rủi ro về buôn bán động vật hoang dã là vấn đề nghiêm trọng. Một số đối tượng lợi dụng danh nghĩa “chó cảnh” để buôn bán các loài động vật hoang dã bị cấm, như chó rừng, cầy hương, hoặc các loài có vẻ ngoài giống chó nhưng thực chất là động vật hoang dã. Việc này vi phạm Nghị định 82/2020/NĐ-CP và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Người mua cần tìm hiểu kỹ về đặc điểm loài, chỉ mua các giống chó thuần chủng hoặc lai được phép nuôi.
So sánh giao dịch có hợp đồng và không có hợp đồng
| Tiêu chí | Có hợp đồng | Không có hợp đồng |
|---|---|---|
| Bảo vệ quyền lợi | Cao – có căn cứ pháp lý | Thấp – khó chứng minh |
| Giải quyết tranh chấp | Dễ dàng – có điều khoản rõ ràng | Khó khăn – phụ thuộc vào thiện chí |
| Truy xuất nguồn gốc | Có – thông tin được ghi nhận | Không – dễ bị làm giả |
| Cam kết sức khỏe | Rõ ràng – có thời gian bảo hành | Mơ hồ – không đảm bảo |
| Minh bạch giá cả | Rõ ràng – có hóa đơn, chứng từ | Không rõ – dễ bị ép giá |
| Rủi ro pháp lý | Thấp – tuân thủ pháp luật | Cao – dễ vi phạm quy định |
Hướng dẫn soạn thảo hợp đồng cho các trường hợp đặc biệt
Hợp đồng mua bán chó nhập khẩu cần bổ sung các điều khoản: số lô hàng, giấy kiểm dịch, tem chăn nuôi, và cam kết về nguồn gốc. Giá trị các giao dịch này thường cao (từ 30 đến 100 triệu đồng), do đó cần có công chứng hoặc chứng thực của chính quyền địa phương.
Hợp đồng mua bán chó sinh sản (chó bố/mẹ) cần nêu rõ mục đích sử dụng, cam kết về khả năng sinh sản, và trách nhiệm nếu chó không đạt yêu cầu phối giống. Một số trại chó còn yêu cầu người mua ký cam kết không cho chó phối giống với các cá thể không rõ nguồn gốc.
Có thể bạn quan tâm: Hội Những Người Yêu Chó Mèo: Cộng Đồng Chia Sẻ & Học Hỏi Cho Chủ Nuôi
Hợp đồng mua bán chó theo hình thức trả góp cần ghi rõ lãi suất (nếu có), thời hạn trả góp, tài sản đảm bảo (nếu có), và điều kiện xử lý khi bên mua chậm trả. Theo quy định, lãi suất không được vượt quá 20% một năm theo Điều 468 Bộ Luật Dân sự.
Hợp đồng giữa cá nhân với cá nhân tuy đơn giản hơn nhưng vẫn cần đảm bảo các yếu tố cơ bản: thông tin các bên, mô tả chó, giá cả, và chữ ký. Nên thực hiện tại nơi công cộng hoặc có người làm chứng để tăng tính minh bạch.
Các câu hỏi thường gặp về hợp đồng mua bán chó cảnh
Hỏi: Có bắt buộc phải có hợp đồng khi mua bán chó cảnh không?
Đáp: Về mặt pháp lý, hợp đồng口头 cũng có giá trị, nhưng rất khó chứng minh. Để bảo vệ quyền lợi, việc lập hợp đồng书面 là cần thiết, đặc biệt với các giao dịch có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên.
Hỏi: Hợp đồng mua bán chó cảnh có cần công chứng không?
Đáp: Không bắt buộc, nhưng nên công chứng nếu giá trị giao dịch lớn (trên 20 triệu đồng) hoặc có tranh chấp tiềm ẩn. Công chứng giúp tăng độ tin cậy và dễ dàng hơn trong xử lý tranh chấp.
Hỏi: Nếu chó chết sau khi mua, có thể yêu cầu hoàn tiền không?
Đáp: Có, nếu trong hợp đồng có điều khoản bảo hành và chó chết do bệnh tật nằm trong phạm vi bảo hành. Người mua cần giữ giấy tờ thú y, hóa đơn, và thông báo ngay cho bên bán.
Hỏi: Có thể hủy hợp đồng sau khi đã ký không?
Đáp: Có, nhưng phải tuân thủ các điều khoản về phạt cọc hoặc bồi thường. Việc hủy ngang có thể dẫn đến mất tiền cọc hoặc phải bồi thường thiệt hại cho bên kia.
Hỏi: Hợp đồng có thể sử dụng hình thức điện tử (PDF, email) không?
Đáp: Có, nếu cả hai bên đồng ý và có chữ ký điện tử hoặc xác nhận qua email. Tuy nhiên, nên in ra và ký tay để tăng tính pháp lý.
Kết luận
Hợp đồng mua bán chó cảnh không chỉ là một văn bản pháp lý, mà còn là công cụ bảo vệ quyền lợi, xây dựng niềm tin, và phát triển thị trường thú cưng một cách bền vững. Trong bối cảnh nhu cầu nuôi chó cảnh ngày càng tăng, việc tuân thủ các quy định pháp luật và sử dụng hợp đồng chuẩn là trách nhiệm của cả người mua và người bán.
Một giao dịch minh bạch, có hợp đồng rõ ràng không chỉ giúp tránh tranh chấp, mà còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về trách nhiệm nuôi dưỡng, bảo vệ động vật. Mỗi chú chó cảnh không đơn thuần là hàng hóa, mà là một sinh mạng sống – và việc mua bán chúng cần được thực hiện với sự tôn trọng, trách nhiệm, và tuân thủ pháp luật.
Để tìm hiểu thêm về các loài động vật, kiến thức chăm sóc, và các quy định pháp luật liên quan đến động vật cảnh, bạn có thể tham khảo các tài liệu chuyên sâu tại Hanoi Zoo.
Cập Nhật Lúc Tháng mười một 25, 2025 by Thanh Thảo
