Giống chó không có đuôi là một đặc điểm di truyền hiếm gặp và độc đáo trong thế giới loài chó. Những chú chó sở hữu đặc điểm này thường thu hút sự chú ý nhờ vẻ ngoài khác biệt và năng động. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về các giống chó không có đuôi, từ đặc điểm hình thái, tính cách, cho đến nhu cầu chăm sóc và các vấn đề sức khỏe liên quan. Hiểu rõ về chúng sẽ giúp bạn đưa ra quyết định thông thái nếu đang cân nhắc chọn một người bạn bốn chân đặc biệt cho gia đình mình.
Có thể bạn quan tâm: Cách Chích Ngừa Cho Chó Con: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Chuyên Gia
Tổng Quan về Đặc Điểm Không Có Đuôi ở Chó
Nguyên Nhân Di Truyền của Việc Không Có Đuôi
Đặc điểm không có đuôi ở chó chủ yếu là kết quả của một đột biến gen tự nhiên. Cụ thể, đột biến ở gen T-box transcription factor T (Brachyury) là nguyên nhân chính gây ra hiện tượng này ở nhiều giống chó nổi tiếng. Gen này đóng một vai trò thiết yếu trong việc hình thành trục cơ thể và cột sống của phôi thai. Khi xảy ra đột biến, nó có thể dẫn đến việc xương cụt (đuôi) không phát triển đầy đủ hoặc hoàn toàn không phát triển, tạo nên ngoại hình “không đuôi” đặc trưng.
Đột biến này được di truyền theo kiểu trội. Điều đó có nghĩa là chỉ cần một trong hai bố mẹ mang gen đột biến, thế hệ con có khả năng cao sẽ sinh ra không có đuôi. Tuy nhiên, cần lưu ý một điểm quan trọng: khi một chú chó mang hai bản sao gen đột biến (đồng hợp tử), điều này thường gây ra các dị tật nghiêm trọng về cột sống và xương chậu, dẫn đến tử vong trước khi sinh hoặc ngay sau khi sinh. Do đó, các nhà lai tạo có kinh nghiệm luôn tránh giao phối hai cá thể không đuôi với nhau để duy trì sức khỏe của nòi giống.
Phân Loại: Không Đuôi Tự Nhiên vs. Cắt Đuôi Nhân Tạo
Khi tìm hiểu về các giống chó không đuôi, điều quan trọng là phải phân biệt rõ giữa hai khái niệm: không đuôi tự nhiên và cắt đuôi nhân tạo.
Không đuôi tự nhiên (Natural Bobtail): Đây là đặc điểm bẩm sinh, do di truyền quyết định. Những chú chó thuộc nhóm này sinh ra đã không có đuôi hoặc chỉ có một cụm xương cụt rất ngắn. Ví dụ tiêu biểu là Chó Chăn Cừu Úc (Australian Shepherd) hoặc Chó Berger des Pyrénées. Việc phân biệt chúng với các giống bị cắt đuôi đôi khi có thể khó khăn, nhưng nhìn chung, phần hậu môn của chó không đuôi tự nhiên sẽ nằm ngay dưới một lớp da phẳng, chứ không phải dưới một vết sẹo.
Cắt đuôi nhân tạo (Docked Tail): Đây là một thủ thuật ngoại khoa được thực hiện khi chó còn sơ sinh (thường trong 3-5 ngày tuổi) để cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ đuôi. Việc này từng được thực hiện vì nhiều lý do, bao gồm thẩm mỹ, phòng ngừa chấn thương (đối với các giống chó làm việc) hoặc theo quy định của một số hiệp hội giống chó. Tuy nhiên, thực hành này đang ngày càng bị chỉ trích và bị cấm ở nhiều quốc gia và khu vực vì lý do đạo đức động vật. Các giống chó thường bị cắt đuôi bao gồm Doberman Pinscher và Rottweiler.
Việc phân biệt rõ ràng giữa hai nhóm này không chỉ quan trọng về mặt khoa học mà còn ảnh hưởng đến nhận thức của người nuôi về hành vi, nhu cầu và chăm sóc phù hợp.
Các Giống Chó Không Có Đuôi Phổ Biến và Nổi Bật
Giống chó bản địa Việt Nam: Chó Phú Quốc và Chó Lài
Việt Nam tự hào là quê hương của hai giống chó bản địa quý hiếm có đặc điểm không đuôi: Chó Phú Quốc và Chó Lài.
Chó Phú Quốc là một trong ba giống chó quý nhất hành tinh (cùng với chó Basenji của Congo và chó Rhodesian Ridgeback của Zimbabwe). Chúng có nguồn gốc từ đảo ngọc Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang. Đặc điểm nổi bật nhất của chúng là đuôi cuộn hình móc câu hoặc hình lưỡi liềm về phía lưng. Đây là một dạng biến thể của gen không đuôi, khiến đuôi ngắn lại và cuộn tròn. Ngoài ngoại hình độc đáo, chó Phú Quốc còn nổi tiếng với bản năng săn mồi xuất sắc, đặc biệt là khả năng săn rái cá và trăn. Chúng rất trung thành, thông minh và có tính bảo vệ cao, là người bạn đồng hành lý tưởng cho những ai yêu thích hoạt động ngoài trời và muốn nuôi một giống chó bản địa quý hiếm.
Chó Lài (còn gọi là chó Mực) có nguồn gốc từ các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam như Tuyên Quang, Thái Nguyên. Chúng có ngoại hình nhỏ gọn, linh hoạt, với bộ lông chủ yếu là màu đen tuyền, đôi khi có những đốm trắng nhỏ ở ngực hoặc chân. Chó Lài cũng có đặc điểm đuôi cuộn tròn đặc trưng. Giống chó này được đánh giá cao nhờ bản năng đánh hơi tuyệt vời và sự nhanh nhẹn, khiến chúng trở thành những chó săn và chó giữ nhà rất giỏi. Chúng trung thành, can đảm và khá độc lập, phù hợp với môi trường sống ở vùng núi và nông thôn.
Cả hai giống chó này đều đang được bảo tồn và phát triển như một phần di sản văn hóa và động vật quý giá của Việt Nam. Việc nuôi dưỡng và nhân giống chúng đúng cách không chỉ là sở thích cá nhân mà còn là một hành động góp phần bảo tồn gen quý.
Các Giống Chó Không Đuôi Quốc Tế Nổi Tiếng
Có thể bạn quan tâm: Giá Giống Chó Border Collie: Bảng Giá Chi Tiết, Yếu Tố Ảnh Hưởng Và Kinh Nghiệm Chọn Mua
Bên cạnh hai giống bản địa, trên thế giới còn có nhiều giống chó không đuôi khác được yêu thích và nuôi phổ biến.
Chó Pháp (French Bulldog) là một trong những giống chó được yêu thích nhất toàn cầu. Mặc dù không phải tất cả chó Pháp đều không đuôi tự nhiên, nhưng đặc điểm đuôi cụt, xoăn hoặc hình chiếc cốc của chúng là một phần không thể thiếu trong tiêu chuẩn giống. Chúng có thân hình mạnh mẽ, cơ bắp, với đôi tai hình dơi đặc trưng và khuôn mặt nhăn nheo đáng yêu. Chó Pháp nổi tiếng với tính cách hài hước, thân thiện và thích gần gũi con người. Chúng là giống chó lý tưởng cho các gia đình sống trong căn hộ vì nhu cầu vận động vừa phải và ít sủa. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chó Pháp có hệ hô hấp ngắn, dễ gặp các vấn đề về đường hô hấp khi trời nóng hoặc vận động mạnh.
Chó Chăn Cừu Úc (Australian Shepherd) là một giống chó làm việc thông minh và năng động. Nhiều cá thể sinh ra đã không có đuôi hoặc chỉ có đuôi rất ngắn (natural bobtail). Dù vậy, ngay cả những con có đuôi dài cũng thường được cắt ngắn theo quy định của một số hiệp hội. Chúng có bộ lông kép dày, với nhiều màu sắc như đen, xanh, đỏ merle. Australian Shepherd cần được vận động và kích thích trí não hàng ngày. Chúng rất trung thành, nhanh nhẹn và có bản năng chăn dắt mạnh mẽ, thích hợp cho các hoạt động huấn luyện và thể thao dành cho chó.
Chó Pembroke Welsh Corgi là một giống chó cỡ nhỏ, có đôi chân ngắn và thân dài. Nhiều Corgi được sinh ra đã không có đuôi tự nhiên. Chúng nổi tiếng là giống chó thông minh, can đảm và nhanh nhẹn, từng được dùng để chăn gia súc. Corgi rất trung thành với gia đình, thích học hỏi và dễ huấn luyện. Tuy nhiên, do đặc điểm thân dài và chân ngắn, chủ nuôi cần đặc biệt chú ý đến cân nặng và bài tập thể dục để tránh các vấn đề về cột sống (bệnh lý đĩa đệm).
Chó Boston Terrier là giống chó bản địa của Hoa Kỳ, có nguồn gốc từ Boston. Chúng được mệnh danh là “người quý ông nước Mỹ” nhờ vẻ ngoài lịch lãm với bộ lông hai màu đen – trắng đặc trưng. Boston Terrier thường sinh ra đã không có đuôi hoặc chỉ có một cụm đuôi rất ngắn. Chúng có tính cách vui vẻ, thân thiện và hiền lành, là người bạn đồng hành tuyệt vời cho các gia đình. Boston Terrier cũng có hệ hô hấp ngắn tương tự chó Pháp, vì vậy cần được chăm sóc đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng bức.
Đặc Điểm Hình Thái và Sức Khỏe của Chó Không Có Đuôi
Cấu Tạo Giải Phẫu Khác Biệt
Cấu tạo giải phẫu của chó không đuôi có những điểm khác biệt đáng chú ý so với các giống có đuôi.
Cột sống và xương chậu là hai khu vực chịu ảnh hưởng lớn nhất từ đột biến gen Brachyury. Ở chó không đuôi tự nhiên, phần đuôi (gồm từ 5 đến 23 đốt xương cụt) có thể hoàn toàn không phát triển hoặc chỉ phát triển một phần. Điều này có thể dẫn đến sự thay đổi trong hình dạng và cấu trúc của xương chậu. Một số cá thể có thể có xương chậu hẹp hơn một chút so với chó có đuôi, điều này đôi khi được cho là có thể ảnh hưởng đến quá trình sinh nở ở chó cái, đặc biệt là với các giống có kích thước đầu tương đối lớn như chó Pháp.
Về cơ bắp và dây chằng, việc thiếu vắng đuôi cũng không ảnh hưởng quá nhiều đến khả năng vận động tổng thể của chó. Các cơ vùng hông và lưng vẫn phát triển đầy đủ để hỗ trợ việc đi lại, chạy nhảy và các hoạt động thể chất khác. Tuy nhiên, ở một số giống, đặc biệt là những giống có thân dài như Corgi, cấu trúc cột sống đã là một điểm cần lưu ý, và sự thay đổi ở phần xương cụt có thể làm tăng nhẹ nguy cơ mắc các bệnh lý về cột sống nếu không được chăm sóc đúng cách.
Các Bệnh Lý Thường Gặp Liên Quan đến Di Truyền Không Đuôi
Mặc dù đột biến gen không đuôi là một đặc điểm di truyền tự nhiên, nhưng nó cũng đi kèm với một số rủi ro về sức khỏe nhất định.
Hội chứng khe hở xương chậu (Canine Hereditary Ataxia – CHA) là một trong những rối loạn thần kinh nghiêm trọng có thể liên quan đến gen không đuôi ở một số giống chó, đặc biệt là Chó Berger des Pyrénées. Hội chứng này ảnh hưởng đến tiểu não, gây ra các triệu chứng như mất thăng bằng, đi lại loạng choạng và rung giật cơ. Các triệu chứng thường xuất hiện khi chó còn nhỏ.
Các dị tật về cột sống và ống sống cũng là một mối quan tâm. Đột biến gen Brachyury có thể đôi khi gây ra các bất thường trong sự phát triển của các đốt sống thắt lưng và cụt, dẫn đến tình trạng hở đốt sống (spina bifida) hoặc các dị tật khác. Những dị tật này có thể ảnh hưởng đến chức năng thần kinh ở phần sau của cơ thể, bao gồm cả kiểm soát bàng quang và ruột.
Khó sinh (Dystocia) là một vấn đề tiềm ẩn đối với chó cái không đuôi. Như đã đề cập, cấu trúc xương chậu có thể bị ảnh hưởng, làm giảm đường kính của ống sinh. Khi kết hợp với kích thước đầu của thai nhi tương đối lớn, điều này có thể dẫn đến khó sinh, đòi hỏi phải can thiệp bằng phẫu thuật mổ lấy thai. Đây là lý do tại sao các nhà nhân giống có trách nhiệm luôn theo dõi sát sao quá trình sinh nở của chó cái không đuôi.
Tính Cách và Hành Vi của Các Giống Chó Không Có Đuôi
Khả Năng Giao Tiếp Không Cần Đuôi
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Cắt Lông Chó Poodle Bằng Tông Đơ Tại Nhà
Đuôi là một công cụ giao tiếp quan trọng đối với chó. Vậy làm thế nào để các giống chó không đuôi bù đắp cho sự thiếu vắng này?
Câu trả lời là chúng phát triển các hình thức giao tiếp thay thế một cách xuất sắc. Thay vì dựa vào đuôi, chó không đuôi sẽ sử dụng toàn bộ cơ thể để thể hiện cảm xúc của mình. Một chú chó hạnh phúc có thể nhảy cẫng lên, vẫy cụm đuôi ngắn (nếu có) hoặc thậm chí là “nhảy múa” trước mặt bạn. Khi lo lắng hoặc sợ hãi, chúng có thể cụp tai, gập người lại, hoặc tìm nơi ẩn nấp. Khi muốn chơi đùa, chúng thường sẽ có tư thế “chào” (forelegs stretched out, chest on the ground) rất đặc trưng.
Nghiên cứu hành vi học cũng cho thấy rằng chó không đuôi có thể hiểu ngôn ngữ cơ thể của các chó có đuôi khác một cách chính xác. Đồng thời, các chó có đuôi cũng có thể học cách “đọc” ngôn ngữ cơ thể của chó không đuôi theo thời gian. Điều này cho thấy khả năng thích nghi và học hỏi xã hội rất cao ở cả hai nhóm.
Tính Cách Đặc Trưng theo Từng Giống
Tính cách của chó không đuôi rất đa dạng và phụ thuộc lớn vào giống của chúng, hơn là việc chúng có đuôi hay không.
Chó Phú Quốc nổi tiếng với bản năng săn mồi mạnh mẽ và tính bảo vệ cao. Chúng rất trung thành với chủ nhân và có thể trở thành những người canh gác tận tụy. Tuy nhiên, chúng cũng có phần độc lập và kiêu hãnh, đòi hỏi người chủ phải kiên nhẫn và có phương pháp huấn luyện nhất quán.
Chó Pháp lại có tính cách hoàn toàn khác biệt. Chúng là giống chó hướng về con người, thích được ôm ấp và chú ý. Chúng có bản năng bảo vệ lãnh thổ nhưng thường không hung dữ. Thay vào đó, chúng sẽ sủa để báo hiệu cho chủ khi có người lạ đến gần. Chó Pháp cũng khá bướng bỉnh, đôi khi khiến việc huấn luyện trở nên thách thức, nhưng sự đáng yêu của chúng luôn làm tan chảy trái tim của bất kỳ ai.
Chó Pembroke Welsh Corgi là giống chó thông minh và nhanh nhẹn. Chúng có bản năng chăn dắt, thích “đuổi theo” chân người và các vật thể di chuyển. Chúng rất hiếu động và cần được kích thích trí não thường xuyên để tránh cảm giác chán nản, dẫn đến các hành vi phá phách.
Chó Boston Terrier được mô tả là vui vẻ, hiền lành và dễ gần. Chúng thích hợp với cuộc sống trong căn hộ và rất thân thiện với trẻ em cũng như các vật nuôi khác trong nhà nếu được xã hội hóa tốt.
Hướng Dẫn Chăm Sóc và Nuôi Dưỡng Giống Chó Không Có Đuôi
Chế Độ Dinh Dưỡng Phù Hợp
Chế độ dinh dưỡng cho chó không đuôi về cơ bản không khác biệt quá nhiều so với chó có đuôi. Tuy nhiên, có một số điểm cần lưu ý để đảm bảo sức khỏe tổng thể và đặc biệt là sức khỏe của cột sống và khớp.
Đối với chó Pháp và Boston Terrier, hai giống có hệ hô hấp ngắn, việc kiểm soát cân nặng là cực kỳ quan trọng. Thừa cân sẽ làm tăng áp lực lên phổi và tim, khiến các vấn đề hô hấp trở nên trầm trọng hơn. Vì vậy, khẩu phần ăn của chúng cần được tính toán cẩn thận, hạn chế thức ăn giàu chất béo và tinh bột. Nên chọn các loại thức ăn khô chất lượng cao, có thành phần protein động vật làm nguyên liệu chính.
Đối với chó Corgi, với đặc điểm thân dài và chân ngắn, việc duy trì trọng lượng cơ thể hợp lý cũng là then chốt để phòng ngừa bệnh lý đĩa đệm. Ngoài chế độ ăn, cần hạn chế cho Corgi chạy lên chạy xuống cầu thang hoặc nhảy từ trên cao xuống, vì những hoạt động này tạo áp lực lớn lên cột sống.
Đối với chó Phú Quốc và chó Lài, là những giống chó năng động và có nguồn gốc săn mồi, chúng cần một chế độ ăn giàu protein để duy trì năng lượng. Nếu được nuôi để săn bắn hoặc làm việc, lượng protein và chất béo trong khẩu phần cần được tăng lên để đáp ứng nhu cầu tiêu hao năng lượng cao.
Nhu Cầu Vận Động và Kích Thích Trí Não
Nhu cầu vận động ở các giống chó không đuôi có sự khác biệt rõ rệt.
Chó Corgi và chó Phú Quốc là những giống chó có nhu cầu vận động cao. Chúng cần được đi dạo hàng ngày và có không gian để chạy nhảy tự do. Các hoạt động như ném bóng, tìm đồ vật, hoặc các lớp học huấn luyện thể thao (như agility) là rất lý tưởng để giúp chúng tiêu hao năng lượng và rèn luyện trí não.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chăm Sóc Chó Mang Thai Toàn Diện Cho Người Nuôi
Chó Pháp và chó Boston Terrier có nhu cầu vận động trung bình. Một vài lần đi dạo ngắn trong ngày thường là đủ để chúng cảm thấy hài lòng. Tuy nhiên, điều quan trọng là tránh vận động quá mức vào những ngày nóng để phòng ngừa các vấn đề về hô hấp và sốc nhiệt.
Chó Chăn Cừu Úc là giống chó có nhu cầu vận động và kích thích trí não rất cao. Chúng sinh ra để làm việc, vì vậy nếu không được “giao việc” hoặc tham gia các hoạt động trí tuệ, chúng có thể trở nên chán nản và phá phách. Các trò chơi giải đố, huấn luyện các lệnh phức tạp, hoặc các môn thể thao dành cho chó là cách tuyệt vời để giữ cho Australian Shepherd luôn hạnh phúc và khỏe mạnh.
Lời Khuyên Dành Cho Người Mới Bắt Đầu Nuôi Chó Không Có Đuôi
Cách Chọn Mua Chó Không Có Đuôi Uy Tín
Việc chọn mua một chú chó không đuôi từ một nguồn uy tín là bước đầu tiên và quan trọng nhất để đảm bảo bạn có một người bạn khỏe mạnh và hạnh phúc.
Đầu tiên, hãy tìm hiểu về nhà nhân giống (breeder). Một nhà nhân giống có trách nhiệm sẽ luôn ưu tiên sức khỏe và tính cách của chó lên hàng đầu. Họ sẽ cung cấp cho bạn thông tin về tiền sử sức khỏe của cả bố và mẹ, cũng như các xét nghiệm di truyền mà họ đã thực hiện để loại trừ các bệnh lý di truyền phổ biến trong giống (ví dụ: bệnh tim, bệnh về mắt, hoặc các dị tật về cột sống).
Thứ hai, hãy yêu cầu được gặp chó mẹ (và nếu có thể, cả chó bố). Điều này giúp bạn có cái nhìn trực tiếp về tính cách, ngoại hình và sức khỏe của các cá thể làm nền tảng cho lứa chó con. Một chó mẹ khỏe mạnh, hiền lành và được chăm sóc tốt là dấu hiệu tốt cho thấy lứa chó con cũng sẽ như vậy.
Thứ ba, hãy quan sát chuồng trại và điều kiện sống. Nơi ở của chó phải sạch sẽ, rộng rãi và có không gian để chó mẹ và chó con vận động. Một môi trường sống tốt là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và tinh thần của chó con.
Cuối cùng, hãy yêu cầu một bản cam kết bảo hành sức khỏe từ nhà nhân giống. Một nhà nhân giống uy tín sẽ luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn trong những tuần đầu tiên sau khi nhận chó về, và họ sẽ có chính sách đổi trả hoặc hỗ trợ chi phí điều trị nếu chó con mắc phải các bệnh lý di truyền nghiêm trọng được nêu rõ trong cam kết.
Chuẩn Bị Tâm Lý và Vật Chất Trước Khi Nuôi
Nuôi một chú chó, đặc biệt là một giống chó có đặc điểm di truyền đặc biệt như không đuôi, là một cam kết dài hạn về thời gian, công sức và tiền bạc.
Chuẩn bị về thời gian: Chó là loài động vật xã hội, cần sự tương tác và chăm sóc hàng ngày. Bạn cần dành thời gian để đi dạo, chơi đùa, huấn luyện và chăm sóc sức khỏe cho chúng. Đừng để chúng phải sống trong tình trạng cô đơn kéo dài, điều đó có thể dẫn đến hành vi hủy hoại và các vấn đề về tâm lý.
Chuẩn bị về tài chính: Chi phí cho một chú chó không chỉ là giá mua ban đầu. Bạn cần tính đến các khoản chi phí thường xuyên như thức ăn, vaccine, tẩy giun, bảo hiểm y tế, và các dịch vụ chăm sóc như tắm rửa, cắt móng. Ngoài ra, hãy chuẩn bị một khoản tiền đề phòng cho các tình huống khẩn cấp về sức khỏe, đặc biệt là với các giống có nguy cơ mắc các bệnh lý di truyền hoặc hô hấp.
Chuẩn bị về kiến thức: Trước khi đón chó về nhà, hãy tìm hiểu kỹ về đặc điểm giống, tính cách, nhu cầu vận động, các bệnh lý phổ biến và phương pháp huấn luyện phù hợp. Việc trang bị kiến thức sẽ giúp bạn trở thành một người chủ hiểu biết và có trách nhiệm, từ đó xây dựng được mối quan hệ tốt đẹp và bền vững với người bạn bốn chân của mình.
Lời Kêu Gọi
Giống chó không có đuôi là một phần đa dạng và phong phú của thế giới loài chó. Mỗi giống đều mang trong mình những đặc điểm, tính cách và câu chuyện riêng. Việc nuôi dưỡng và chăm sóc chúng không chỉ là một sở thích mà còn là một hành trình học hỏi và trải nghiệm đầy ý nghĩa. Hãy đến tham quan và tìm hiểu thêm về thế giới động vật tại Hanoi Zoo, hoặc khám phá thêm nhiều kiến thức thú vị tại hanoizoo.com.
Cập Nhật Lúc Tháng mười một 30, 2025 by Thanh Thảo
