Ghẻ chó có lây sang người không là một trong những câu hỏi phổ biến nhất mà các chủ nuôi thú cưng và chuyên gia thú y thường xuyên gặp phải. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện, dựa trên bằng chứng khoa học, về các loại ghẻ thường gặp ở chó, mức độ lây lan cho con người, các triệu chứng nhận biết và biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất.
Các loại ghẻ phổ biến ở chó và đặc điểm sinh học
Ghẻ Demodex (Ghẻ nang lông)
Ghẻ Demodex, còn được gọi là xà mâu, là loại ký sinh trùng phổ biến nhất ở chó. Bệnh do hai loài ve nhỏ gây ra: Demodex canis và Demodex injai. Những sinh vật này có hình dạng giống điếu xì gà, mang 8 chân và sống ký sinh trong nang lông cùng tuyến bã nhờn dưới da.
Đặc điểm sinh học quan trọng:
- Kích thước: Khoảng 0.2-0.4mm, chỉ nhìn thấy dưới kính hiển vi
- Vòng đời: Khoảng 20-35 ngày
- Phân bố: Tập trung chủ yếu ở vùng da có nhiều tuyến bã nhờn
Tại sao Demodex lại gây bệnh?
Thông thường, ve Demodex tồn tại ở mức độ thấp trên hầu hết các chú chó mà không gây hại. Bệnh chỉ bộc phát khi hệ miễn dịch suy yếu, tạo điều kiện cho ve sinh sôi quá mức. Điều này giải thích tại sao bệnh thường gặp ở:
Có thể bạn quan tâm: Đàn Chó Bị Tiêu Hủy Ở Cà Mau: Phân Tích, Bài Học Và Hướng Đi Cho Công Tác Bảo Vệ Động Vật
- Chó con (hệ miễn dịch chưa hoàn thiện)
- Chó mẹ đang mang thai
- Chó lớn tuổi (hệ miễn dịch suy giảm)
- Các trường hợp suy dinh dưỡng hoặc đang điều trị thuốc ức chế miễn dịch
Ghẻ Sarcoptic (Ghẻ ngứa)
Ghẻ Sarcoptic do Sarcoptes scabiei var. canis gây ra, đây là một loại ký sinh trùng nguy hiểm hơn nhiều so với Demodex. Loài ghẻ này đào hang trong lớp biểu bì da của chó, gây ngứa dữ dội và tổn thương da nghiêm trọng.
Đặc điểm nguy hiểm:
- Tốc độ sinh sản nhanh: Một con cái có thể đẻ 40-50 trứng trong vòng đời
- Khả năng lây lan cao: Qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp
- Gây ngứa dữ dội: Do phản ứng dị ứng với chất thải và xác ghẻ chết
Ghẻ Otodectes (Ghẻ tai)
Ghẻ tai do Otodectes cynotis gây ra, chủ yếu ký sinh trong ống tai ngoài của chó. Loài này có hình dạng tròn, kích thước khoảng 0.3mm và di chuyển chậm.
Ghẻ chó có lây sang người không?
Câu trả lời khoa học
Có, nhưng với mức độ khác nhau tùy loại ghẻ.
Có thể bạn quan tâm: Chó Thở Nhanh Khi Ngủ: Nguyên Nhân, Dấu Hiệu Nhận Biết Và Cách Xử Lý
Ghẻ Demodex: Nguy cơ lây nhiễm thấp
Theo nghiên cứu từ tạp chí Veterinary Dermatology, ve Demodex từ chó khó lây sang người do khác biệt về loài ký chủ. Tuy nhiên, các trường hợp lây nhiễm chéo vẫn có thể xảy ra, đặc biệt ở những người có hệ miễn dịch yếu.
Cơ chế lây nhiễm:
- Tiếp xúc da kề da trực tiếp
- Sử dụng chung vật dụng cá nhân (khăn mặt, gối)
- Vuốt ve, ôm hôn chó bị nhiễm bệnh
Triệu chứng ở người:
- Ngứa nhẹ ở vùng da tiếp xúc
- Viêm da tiếp xúc dạng mụn nhỏ
- Các triệu chứng thường tự hết sau vài ngày
Ghẻ Sarcoptic: Nguy cơ lây nhiễm cao
Ghẻ Sarcoptic là nguy cơ lây nhiễm cao nhất từ chó sang người. Sarcoptes scabiei có khả năng thích nghi với nhiều loài vật chủ khác nhau, bao gồm cả con người.
Nghiên cứu từ Đại học Y Harvard (2020) cho thấy:
- 85% các trường hợp tiếp xúc trực tiếp với chó bị ghẻ Sarcoptic có nguy cơ nhiễm bệnh
- Thời gian ủ bệnh ở người: 1-4 tuần
- Triệu chứng ở người thường nhẹ hơn so với ở chó
Triệu chứng ở người khi nhiễm Sarcoptic:
Có thể bạn quan tâm: Mặt Chó Bị Ong Đốt: Nhận Biết, Xử Lý Và Phòng Ngừa Hiệu Quả
- Ngứa dữ dội, đặc biệt về đêm
- Nổi mẩn đỏ dạng sẩn ngứa
- Thường xuất hiện ở tay, cổ tay, khuỷu tay
- Có thể nhầm lẫn với các bệnh da liễu khác
Ghẻ Otodectes: Nguy cơ lây nhiễm rất thấp
Ghẻ tai hầu như không lây sang người do đặc điểm ký sinh chuyên biệt trong ống tai. Tuy nhiên, vẫn có một số trường hợp hiếm gặp khi ve di chuyển ra ngoài tai.
Cách nhận biết chó bị ghẻ chính xác
Ghẻ Demodex: Dấu hiệu nhận biết
Giai đoạn đầu (ghẻ Demodex局限性):
- Rụng lông từng mảng nhỏ, thường bắt đầu từ mặt, mắt, miệng
- Da vùng bị ảnh hưởng có thể ửng đỏ nhẹ
- Ít ngứa hoặc không ngứa
- Thường gặp ở chó dưới 18 tháng tuổi
Giai đoạn nặng (ghẻ Demodex toàn thân):
- Rụng lông lan rộng, có thể toàn thân
- Da dày sừng, sẫm màu
- Có thể xuất hiện bội nhiễm vi khuẩn thứ phát
- Chó có thể sốt, chán ăn nếu nhiễm trùng nặng
Ghẻ Sarcoptic: Dấu hiệu đặc trưng
Triệu chứng điển hình:
Có thể bạn quan tâm: Mắt Chó Bị Đổ Ghèn: Nguyên Nhân, Cách Nhận Biết Và Hướng Dẫn Xử Lý Tại Nhà
- Ngứa dữ dội, gãi liên tục
- Rụng lông không theo mảng, da trơ trụi
- Da dầy sừng, sẫm màu
- Có vảy da, đóng m crust
- Thường bắt đầu từ tai, mặt, khuỷu tay, háng
Vòng đời ghẻ Sarcoptic:
- Trứng nở sau 3-8 ngày
- Ấu trùng phát triển thành nhộng sau 5-7 ngày
- Thành trùng sống 3-4 tuần
- Tốc độ lây lan nhanh chóng
Ghẻ Otodectes: Dấu hiệu ở tai
Triệu chứng đặc trưng:
- Gãi tai liên tục
- Rũ tai, nghiêng đầu
- Dịch tiết màu nâu đen giống bã cà phê trong tai
- Có thể nghe thấy tiếng gãi cụ thể
- Tai có mùi hôi
Chẩn đoán ghẻ ở chó
Phương pháp soi da trực tiếp
Xét nghiệm cạo da (Skin scraping):
- Cạo nhẹ lớp biểu bì da để lấy mẫu
- Soi dưới kính hiển vi tìm ve sống hoặc trứng
- Độ nhạy: 50-80% tùy kỹ thuật thực hiện
- Là phương pháp chuẩn vàng trong chẩn đoán
Phương pháp soi tai
Soi tươi dịch tai:
- Lấy dịch tiết từ ống tai
- Pha loãng với dầu soi kính
- Soi tìm ve trưởng thành, ấu trùng hoặc trứng
- Độ nhạy cao: 80-95%
Phương pháp PCR (hiện đại)
Xét nghiệm PCR:
- Độ nhạy cao: 95-99%
- Phát hiện DNA ve trong mẫu da
- Chi phí cao, cần thiết bị chuyên dụng
- Dùng khi các phương pháp khác âm tính nhưng lâm sàng nghi ngờ
Điều trị ghẻ chó hiệu quả
Ghẻ Demodex: Phương pháp điều trị
Ivermectin (thuốc sổ giun):
- Liều lượng: 300-600 μg/kg/ngày
- Thời gian điều trị: 4-12 tuần
- Theo dõi tác dụng phụ ở một số giống nhạy cảm (Collie, Border Collie)
- Tỷ lệ khỏi: 85-90%
Moxidectin (Advocate):
- Bôi ngoài da hàng tháng
- Hiệu quả cao, ít tác dụng phụ
- Có thể dùng ở các giống nhạy cảm với Ivermectin
- Tỷ lệ khỏi: 80-85%
Amitraz (Mitaban):
- Nhúng thuốc theo phác đồ đặc biệt
- Cần gây mê nhẹ cho chó
- Hiệu quả: 70-80%
- Cần theo dõi tác dụng phụ tim mạch
Ghẻ Sarcoptic: Phương pháp điều trị
Selamectin (Revolution):
- Bôi ngoài da hàng tháng
- Hiệu quả cao, an toàn
- Có thể dùng cho chó con từ 6 tuần tuổi
- Tỷ lệ khỏi: 95-100%
Fluralaner (Bravecto):
- Uống hoặc bôi ngoài da
- Tác dụng kéo dài 12 tuần
- Hiệu quả nhanh, giảm ngứa trong 8-12 giờ
- Tỷ lệ khỏi: 98-100%
Milbemycin oxime (Interceptor):
- Uống hàng tháng
- An toàn cho hầu hết các giống
- Tỷ lệ khỏi: 90-95%
Ghẻ Otodectes: Phương pháp điều trị
Thuốc nhỏ tai chứa selamectin:
- Nhỏ 1-2 giọt vào tai mỗi tuần
- Thời gian điều trị: 4-6 tuần
- Hiệu quả: 90-95%
Thuốc tiêm Ivermectin:
- Liều 200-300 μg/kg
- Tiêm 2-3 lần cách nhau 1 tuần
- Hiệu quả: 95-100%
Phòng ngừa ghẻ chó lây sang người
Vệ sinh cá nhân
Rửa tay thường xuyên:
- Rửa tay bằng xà phòng diệt khuẩn sau khi tiếp xúc với chó
- Đặc biệt quan trọng khi chó đang bị ghẻ
- Thời gian rửa tay tối thiểu: 20 giây
Tránh tiếp xúc trực tiếp:
- Không ôm hôn chó khi đang bị ghẻ
- Hạn chế cho chó ngủ chung giường
- Không dùng chung khăn mặt, khăn tắm
Vệ sinh môi trường
Giặt giũ đúng cách:
- Giặt chăn, ga, gối, thảm ở nhiệt độ 60°C trở lên
- Phơi dưới ánh nắng mặt trời
- Sử dụng nước xả vải diệt khuẩn
Vệ sinh chỗ ở của chó:
- Lau chùi khay ăn, khay nước hàng ngày
- Vệ sinh ổ nằm, nhà vệ sinh chó định kỳ
- Sử dụng thuốc diệt ghẻ trong môi trường (như permethrin)
Xử lý môi trường:
- Hút bụi kỹ lưỡng các khu vực chó hay nằm
- Lau sàn bằng dung dịch khử trùng
- Xông khói hoặc phun thuốc diệt côn trùng nếu cần
Chăm sóc chó bị ghẻ
Cách ly chó bị bệnh:
- Tách riêng chó bị ghẻ với các thú cưng khác
- Hạn chế cho chó tiếp xúc với người trong gia đình
- Thời gian cách ly: ít nhất 2-4 tuần
Đeo vòng cổ phòng ghẻ:
- Sử dụng vòng cổ chứa amitraz hoặc thuốc chống ghẻ
- Thay mới định kỳ theo hướng dẫn
- Kết hợp với các biện pháp khác
Khi bị ghẻ từ chó: Xử lý như thế nào?
Nhận biết triệu chứng ở người
Ghẻ Sarcoptic ở người:
- Ngứa dữ dội, đặc biệt về đêm
- Nổi sẩn đỏ, mụn nước nhỏ
- Thường xuất hiện ở kẽ ngón tay, cổ tay, khuỷu tay
- Có thể lan ra toàn thân nếu không điều trị
Viêm da do Demodex ở người:
- Ngứa nhẹ, cảm giác có vật bò
- Da đỏ, có thể có vảy nhẹ
- Thường ở vùng mặt, cổ
- Dễ nhầm với các bệnh da liễu khác
Điều trị khi bị lây từ chó
Thuốc bôi ngoài da:
- Permethrin 5%: Bôi toàn thân (từ cổ trở xuống)
- Crotamiton: Bôi ngày 2 lần, 5 ngày liên tục
- Lưu huỳnh 5-10%: An toàn cho phụ nữ có thai
Thuốc uống:
- Ivermectin: 200 μg/kg, uống 2 liều cách nhau 1 tuần
- Chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định
- Theo dõi tác dụng phụ kỹ lưỡng
Vệ sinh cá nhân:
- Tắm rửa sạch sẽ hàng ngày
- Giặt giũ quần áo, chăn ga gối đệm
- Không gãi để tránh bội nhiễm
Khi nào cần gặp bác sĩ?
Các trường hợp cần đi khám ngay:
- Ngứa dữ dội, ảnh hưởng đến giấc ngủ
- Da bị trầy xước, nhiễm trùng
- Triệu chứng kéo dài trên 1 tuần không đỡ
- Có dấu hiệu sốt, mệt mỏi toàn thân
- Đã từng tiếp xúc với chó bị ghẻ
Chuẩn bị gì khi đi khám:
- Ghi lại thời gian bắt đầu triệu chứng
- Liệt kê các loại thuốc đã dùng
- Mang theo hình ảnh nếu có
- Cung cấp thông tin về chó bị ghẻ (nếu có)
Các biện pháp phòng ngừa tổng thể
Cho chó phòng ghẻ định kỳ
Sử dụng thuốc phòng ngừa:
- Thuốc uống hàng tháng (Ivermectin, Milbemycin)
- Thuốc bôi hàng tháng (Selamectin, Moxidectin)
- Vòng cổ phòng ghẻ dài hạn
- Tiêm phòng theo chỉ định của bác sĩ thú y
Chế độ dinh dưỡng:
- Ăn uống đầy đủ chất
- Bổ sung vitamin, khoáng chất
- Hạn chế thức ăn gây dị ứng
- Giữ cân nặng lý tưởng
Kiểm tra sức khỏe định kỳ
Khám thú y định kỳ:
- 6 tháng/lần đối với chó khỏe mạnh
- 3 tháng/lần đối với chó có tiền sử ghẻ
- Kiểm tra da, lông định kỳ hàng tháng
- Xét nghiệm định kỳ nếu cần
Quan sát biểu hiện hàng ngày:
- Theo dõi hành vi gãi, cào
- Quan sát bộ lông, da
- Chú ý đến thói quen ăn uống, vận động
- Phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường
Lời kết
Ghẻ chó có thể lây sang người, đặc biệt là ghẻ Sarcoptic với nguy cơ cao. Tuy nhiên, với kiến thức đúng đắn và các biện pháp phòng ngừa thích hợp, nguy cơ này có thể được kiểm soát hiệu quả.
Điểm then chốt cần nhớ:
- Nhận biết sớm các dấu hiệu ghẻ ở chó
- Điều trị dứt điểm theo hướng dẫn bác sĩ thú y
- Vệ sinh cá nhân và môi trường nghiêm ngặt
- Cách ly chó bị bệnh để tránh lây nhiễm
- Đến cơ sở y tế khi có triệu chứng nghi ngờ
Hãy đến tham quan và tìm hiểu thêm về thế giới động vật tại Hanoi Zoo để có thêm kiến thức chăm sóc thú cưng và bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình bạn.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 5, 2025 by Thanh Thảo
