Chó tơ nhau như thế nào là một hiện tượng thú vị trong hành vi xã hội của loài chó, thể hiện bản năng bầy đàn sâu sắc và nhu cầu thiết yếu về mối liên kết giữa các cá thể. Dù là chó hoang hay chó nhà nuôi, hành vi này vẫn tồn tại như một phần không thể tách rời của bản năng loài. Bài viết này sẽ đi sâu vào bản chất, nguyên nhân, biểu hiện và ý nghĩa sinh học của hành vi chó tơ nhau, đồng thời giải thích tại sao hành vi này lại cần thiết cho sự phát triển thể chất và tinh thần của chúng.
Có thể bạn quan tâm: Chó Phốc Sóc Có Rụng Lông Không? Hướng Dẫn Chăm Sóc Toàn Diện
Hiểu về bản chất và nguyên nhân của hành vi chó tơ nhau
Bản chất bản năng bầy đàn
Hành vi chó tơ nhau là một biểu hiện rõ ràng của bản năng bầy đàn, di truyền từ tổ tiên hoang dã của chúng là chó sói. Trong môi trường tự nhiên khắc nghiệt, việc sống theo đàn là yếu tố sống còn, giúp tăng khả năng săn mồi, bảo vệ lãnh thổ và chăm sóc con non. Việc nằm chồng chất lên nhau, hay còn gọi là “tơ nhau”, là một cách để duy trì sự gắn kết xã hội trong đàn. Khi các con chó nằm chồng lên nhau, chúng tạo thành một khối thống nhất, giảm thiểu khoảng cách và tăng cường cảm giác an toàn cho từng cá thể. Điều này đặc biệt quan trọng với những con chó con, khi chúng cần sự bảo vệ và sưởi ấm từ mẹ và anh chị em của mình. Hanoi Zoo thường xuyên quan sát thấy hiện tượng này ở các bầy chó sống trong khu bán hoang dã của vườn thú, cho thấy đây là hành vi tự nhiên và phổ biến.
Nhu cầu về nhiệt độ và sự ấm áp
Một trong những nguyên nhân sinh học cơ bản nhất khiến chó tơ nhau là để giữ ấm. Cơ thể chó có nhiệt độ cao hơn con người (khoảng 38-39 độ C), nhưng khi thời tiết lạnh, đặc biệt là về đêm hoặc vào mùa đông, việc duy trì thân nhiệt là một thách thức. Bằng cách nằm chồng chất lên nhau, các con chó tận dụng nguồn nhiệt từ cơ thể của nhau, giảm thiểu sự mất nhiệt ra môi trường bên ngoài. Đây là một chiến lược sinh tồn hiệu quả, đặc biệt đối với những con chó nhỏ, lông ngắn hoặc chó con có hệ điều hòa nhiệt độ cơ thể chưa hoàn thiện. Khi một con chó nằm đè lên con khác, lớp lông và da của nó hoạt động như một lớp cách nhiệt tự nhiên, giữ cho cả hai cùng ấm áp. Đây là lý do tại sao vào những buổi tối lạnh giá, người ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh một đống chó nằm chồng lên nhau trong chuồng hoặc dưới gầm giường.
Tìm kiếm sự an toàn và thoải mái tinh thần
Bên cạnh yếu tố thể chất, hành vi chó tơ nhau còn phục vụ nhu cầu tinh thần sâu sắc. Chó là loài động vật nhạy cảm về mặt cảm xúc và có nhu cầu xã hội cao. Việc nằm gần gũi, chạm vào cơ thể của đồng loại mang lại cảm giác an toàn, giảm lo lắng và căng thẳng. Khi một con chó nằm đè lên con khác, nó đang thể hiện sự tin tưởng tuyệt đối rằng mình sẽ không bị tấn công hay bỏ rơi. Ngược lại, con chó bị đè cũng cảm nhận được sự hiện diện và hơi ấm của đồng loại, giúp xoa dịu nỗi sợ hãi khi ở một mình. Đây là lý do tại sao những con chó mới đến môi trường mới, hoặc những con chó bị bỏ rơi, thường có xu hướng tìm đến và nằm chồng lên những con chó khác để tìm kiếm sự an ủi. Hành vi này tương tự như việc con người tìm đến sự ôm ấp hay nắm tay để cảm thấy được an ủi trong lúc lo lắng.
Thiết lập thứ bậc xã hội trong đàn
Hành vi chó tơ nhau cũng là một phương tiện để thiết lập và củng cố thứ bậc xã hội trong đàn. Trong một bầy chó, luôn tồn tại một cấu trúc phân cấp rõ ràng, với một con chó đầu đàn (alpha) và các con chó ở các cấp bậc thấp hơn. Việc nằm đè lên đồng loại có thể là một cách để con chó mạnh hơn thể hiện vị thế thống trị của mình. Con chó nằm trên thường là con có vị trí cao hơn trong thứ bậc, trong khi con chó nằm dưới chấp nhận vị trí thấp hơn. Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng dẫn đến xung đột. Trong nhiều trường hợp, việc đổi chỗ cho nhau, luân phiên nằm trên hoặc nằm dưới, là một cách để duy trì sự hòa thuận và tránh căng thẳng trong đàn. Đây là một hình thức giao tiếp phi ngôn ngữ tinh tế, giúp các con chó hiểu rõ vị trí của mình trong tập thể mà không cần đến bạo lực.
Các biểu hiện cụ thể của hành vi chó tơ nhau
Tư thế nằm đè chồng chất
Tư thế phổ biến nhất khi chó tơ nhau là nằm đè lên nhau theo nhiều kiểu khác nhau. Có thể là một con chó nằm dài trên lưng con chó khác, dùng cơ thể mình như một chiếc chăn ấm. Hoặc cả hai con cùng cuộn tròn lại, quấn quýt vào nhau tạo thành một khối tròn. Đôi khi, nhiều con chó cùng tham gia, tạo thành một “đống chó” lớn, trong đó mỗi con đều có một vị trí nhất định. Tư thế này không chỉ giúp giữ ấm mà còn thể hiện mức độ thân thiết giữa các cá thể. Những con chó có mối quan hệ gắn bó thường chọn tư thế nằm chồng chất chặt chẽ hơn, trong khi những con chó mới quen biết có thể chỉ nằm gần nhau mà không thực sự đè lên.
Hành vi liếm lông và chăm sóc lẫn nhau
Có thể bạn quan tâm: Chó Pug Ăn Gì Để Mập? Hướng Dẫn Dinh Dưỡng Khoa Học Cho Chú Chó Cưng
Trong quá trình tơ nhau, chó thường kết hợp thêm hành vi liếm lông cho nhau, một hành động được gọi là “allogrooming”. Việc liếm lông không chỉ giúp làm sạch cơ thể mà còn là một hình thức thể hiện sự quan tâm, chăm sóc và củng cố mối quan hệ xã hội. Khi một con chó liếm lông cho con chó khác trong lúc nằm đè, nó đang gửi đi tín hiệu thân thiện và chấp nhận. Hành vi này đặc biệt phổ biến giữa mẹ và con, hoặc giữa các anh chị em ruột. Nó giúp tăng cường liên kết tình cảm và tạo ra một môi trường sống hòa hợp trong đàn.
Phản ứng khi bị làm phiền
Khi đang trong trạng thái tơ nhau, chó thường có phản ứng rất rõ ràng nếu bị làm phiền. Chúng có thể gầm gừ nhẹ, co người lại, hoặc thậm chí là đứng dậy và di chuyển sang chỗ khác nếu cảm thấy không an toàn. Điều này cho thấy rằng hành vi tơ nhau là một khoảnh khắc riêng tư và quan trọng đối với chúng, không muốn bị xâm phạm. Chủ nuôi nên tôn trọng không gian này và tránh tách rời các con chó một cách thô bạo khi chúng đang nằm đè lên nhau, trừ khi có nguy cơ về sức khỏe hoặc an toàn.
Sự khác biệt giữa chó con và chó trưởng thành
Hành vi chó tơ nhau ở chó con thường phổ biến và rõ ràng hơn so với chó trưởng thành. Đàn chó con mới sinh luôn nằm đè lên nhau trong ổ, quấn quýt không rời để giữ ấm và tìm cảm giác an toàn từ sự hiện diện của anh chị em. Khi lớn lên, một số con chó có thể giảm dần hành vi này, đặc biệt nếu chúng được nuôi cách ly từ nhỏ. Tuy nhiên, ở những con chó được sống trong môi trường có nhiều đồng loại, hành vi tơ nhau vẫn tiếp tục duy trì, dù có thể ít thường xuyên hơn. Ở chó trưởng thành, hành vi này thường xuất hiện vào những thời điểm trời lạnh, khi chúng cảm thấy lo lắng, hoặc khi muốn thể hiện sự thân thiết với một con chó cụ thể nào đó.
Ý nghĩa sinh học và xã hội của hành vi chó tơ nhau
Vai trò trong việc duy trì nhiệt độ cơ thể
Từ góc độ sinh học, hành vi chó tơ nhau là một cơ chế điều hòa nhiệt độ hiệu quả. Việc nằm chồng chất giúp giảm diện tích bề mặt tiếp xúc với không khí lạnh, từ đó hạn chế sự mất nhiệt. Đồng thời, quá trình trao đổi nhiệt giữa các cơ thể diễn ra liên tục, giúp cân bằng nhiệt độ chung cho cả nhóm. Đây là một chiến lược thích nghi tuyệt vời, đặc biệt quan trọng đối với các loài động vật có vú sống trong môi trường có biến động nhiệt độ lớn. Trong tự nhiên, những con chó sói thường cuộn tròn lại và nằm đè lên nhau vào ban đêm để vượt qua cái lạnh giá của rừng núi. Bản năng này vẫn được lưu giữ nguyên vẹn ở loài chó nhà ngày nay, cho dù chúng có thể đang sống trong một ngôi nhà ấm cúng.
Củng cố liên kết xã hội và giảm căng thẳng
Mặt khác, hành vi chó tơ nhau đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng và duy trì các mối quan hệ xã hội. Tiếp xúc thể chất là một trong những cách hiệu quả nhất để giải phóng các hormone “hạnh phúc” như oxytocin, giúp giảm căng thẳng và tăng cảm giác gắn bó. Khi các con chó nằm đè lên nhau, chúng không chỉ đang sưởi ấm mà còn đang “kết nối” với nhau trên phương diện cảm xúc. Điều này giúp duy trì sự ổn định trong đàn, giảm thiểu xung đột và tạo điều kiện cho sự hợp tác trong các hoạt động hàng ngày như chơi đùa, bảo vệ lãnh thổ hay chăm sóc con non.
Thể hiện thứ bậc và thiết lập trật tự
Trong bầy đàn, hành vi tơ nhau cũng là một cách để “diễn tập” và củng cố thứ bậc xã hội. Con chó nằm trên thường là con có vị trí cao hơn, trong khi con chó nằm dưới thể hiện sự nhún nhường. Tuy nhiên, sự phân chia này thường không cứng nhắc. Các con chó có thể luân phiên đổi chỗ cho nhau, tạo nên một mối quan hệ linh hoạt và hòa hợp. Việc thiết lập thứ bậc qua hành vi tiếp xúc thể chất như vậy giúp tránh được những trận chiến quyết liệt, bảo vệ sự toàn vẹn của đàn và tiết kiệm năng lượng cho các thành viên.
Tác động đến sự phát triển của chó con
Có thể bạn quan tâm: Chó Poodle Đẹp Nhất Thế Giới: Đặc Điểm, Màu Sắc Và Sự Nổi Tiếng Toàn Cầu
Đối với chó con, hành vi tơ nhau có ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển cả về thể chất lẫn tinh thần. Việc nằm gần gũi với mẹ và anh chị em giúp chó con học được các kỹ năng xã hội cơ bản, như cách giao tiếp, cách thể hiện sự phục tùng hay thống trị một cách hòa nhã. Đồng thời, sự tiếp xúc thể chất thường xuyên cũng kích thích sự phát triển của hệ thần kinh và tăng cường hệ miễn dịch. Những con chó con được lớn lên trong môi trường có nhiều tương tác thể chất thường trưởng thành với tính cách tự tin, hòa đồng và ít có các vấn đề về hành vi hơn so với những con bị cách ly từ nhỏ.
Khi nào hành vi chó tơ nhau trở nên bất thường?
Dấu hiệu của sự lo lắng quá mức
Mặc dù là hành vi tự nhiên, nhưng trong một số trường hợp, chó tơ nhau có thể trở thành biểu hiện của sự lo lắng quá mức. Nếu một con chó luôn tìm cách nằm đè lên主人 hoặc một con chó khác mọi lúc, mọi nơi, ngay cả khi thời tiết ấm áp hoặc trong các tình huống không cần thiết, đó có thể là dấu hiệu của chứng rối loạn lo âu tách biệt hoặc thiếu an toàn. Những con chó này cảm thấy bất an khi không có sự tiếp xúc thể chất liên tục, và chúng sử dụng hành vi tơ nhau như một cách để tự an ủi. Chủ nuôi cần quan sát kỹ để phân biệt giữa hành vi bình thường và hành vi bất thường, từ đó có biện pháp can thiệp phù hợp, như huấn luyện hành vi, tăng cường hoạt động thể chất hoặc tham khảo ý kiến của bác sĩ thú y chuyên khoa hành vi.
Hành vi thống trị quá mức
Mặt khác, nếu một con chó luôn cố gắng nằm đè lên tất cả các con chó khác trong nhà, không cho chúng cơ hội nằm ở vị trí thoải mái, đó có thể là biểu hiện của hành vi thống trị quá mức. Con chó này đang cố gắng khẳng định vị thế của mình bằng cách gây áp lực thể chất lên đồng loại. Nếu hành vi này kéo dài và khiến các con chó khác cảm thấy căng thẳng, tránh né hoặc có dấu hiệu chống đối, thì cần phải can thiệp. Việc huấn luyện các bài tập服從, thiết lập ranh giới rõ ràng và tạo cơ hội cho các con chó tương tác một cách công bằng là những cách hiệu quả để điều chỉnh lại thứ bậc trong đàn một cách lành mạnh.
Vấn đề về sức khỏe
Trong một số ít trường hợp, hành vi chó tơ nhau có thể liên quan đến các vấn đề về sức khỏe. Ví dụ, một con chó bị đau nhức cơ thể có thể tìm cách nằm đè lên một con chó khác để được hỗ trợ hoặc để giảm cảm giác khó chịu. Hoặc một con chó bị bệnh, cảm thấy yếu ớt, có thể tìm đến sự ấm áp và an ủi từ đồng loại. Nếu chủ nuôi nhận thấy chó của mình có hành vi tơ nhau bất thường kèm theo các dấu hiệu như mệt mỏi, chán ăn, thay đổi thói quen đi vệ sinh hay sủa bất thường, thì nên đưa chó đi khám thú y để loại trừ các nguyên nhân bệnh lý.
Làm thế nào để chủ nuôi nên ứng xử khi thấy chó tơ nhau?
Tôn trọng không gian riêng của chó
Điều quan trọng nhất là chủ nuôi cần tôn trọng không gian và hành vi tự nhiên của chó. Khi thấy các con chó đang nằm đè lên nhau một cách thoải mái, không có dấu hiệu căng thẳng hay chống đối, thì không nên can thiệp hay tách chúng ra. Việc làm phiền có thể khiến chó cảm thấy bị đe dọa, dẫn đến gầm gừ hoặc cắn. Hãy coi đây là một khoảnh khắc thư giãn và gắn kết xã hội của chúng, tương tự như con người đang ôm nhau để thể hiện tình cảm.
Cung cấp nơi ngủ ấm áp và thoải mái
Để đáp ứng nhu cầu về nhiệt độ và sự an toàn của chó, chủ nuôi nên cung cấp một nơi ngủ ấm áp, yên tĩnh và tránh gió. Một chiếc nệm êm ái, một chiếc giường có thành cao để chó có thể tựa vào, hoặc một chiếc lều nhỏ đều là những lựa chọn tốt. Nếu nhà có nhiều chó, hãy đảm bảo rằng có đủ không gian cho tất cả các con cùng nằm gần nhau mà không bị chật chội. Điều này sẽ giúp chúng cảm thấy thoải mái và ít có khả năng tìm đến những nơi không phù hợp để tơ nhau, như giường ngủ của主人.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết: Chọn Và Chăm Sóc Chó Poodle Nâu Đỏ Cho Người Mới Nuôi
Quan sát và can thiệp khi cần thiết
Chủ nuôi cần quan sát kỹ cách các con chó tương tác với nhau khi tơ nhau. Nếu thấy một con chó luôn bị đè và có biểu hiện khó chịu, như cố gắng ngọ nguậy để thoát ra, thở gấp hay kêu rên, thì nên nhẹ nhàng tách chúng ra và cho con chó kia một không gian riêng. Đồng thời, cần theo dõi xem có dấu hiệu của hành vi thống trị quá mức hay lo lắng không, để từ đó có biện pháp huấn luyện phù hợp. Việc can thiệp kịp thời và đúng cách sẽ giúp duy trì sự hòa thuận trong đàn và bảo vệ sức khỏe thể chất, tinh thần cho từng cá thể.
Tăng cường hoạt động và tương tác
Để giảm thiểu các hành vi tơ nhau bất thường do lo lắng hay thiếu stimulation, chủ nuôi nên tăng cường các hoạt động thể chất và tương tác xã hội cho chó. Việc cho chó đi dạo, chơi các trò chơi tương tác, hoặc tham gia các lớp học huấn luyện đều giúp chó tiêu hao năng lượng, giảm căng thẳng và phát triển các kỹ năng xã hội lành mạnh. Một con chó được vận động đầy đủ và có cuộc sống phong phú sẽ ít có xu hướng lệ thuộc quá mức vào hành vi tơ nhau để tìm kiếm sự an ủi.
Những lưu ý đặc biệt khi nuôi nhiều chó trong nhà
Thiết lập thứ bậc một cách lành mạnh
Khi nuôi nhiều chó, việc thiết lập thứ bậc là điều tất yếu. Chủ nuôi nên để các con chó tự thiết lập thứ bậc thông qua các hành vi giao tiếp tự nhiên, bao gồm cả hành vi tơ nhau. Tuy nhiên, cần đảm bảo rằng quá trình này diễn ra một cách hòa nhã, không có bạo lực hay tổn thương. Nếu thấy các con chó có dấu hiệu xung đột nghiêm trọng, như cắn nhau, gầm gừ dữ dội hay máu me, thì cần can thiệp ngay lập tức. Việc huấn luyện các bài tập服從, sử dụng đồ chơi và phần thưởng để tạo sự công bằng cũng giúp giảm căng thẳng trong việc thiết lập thứ bậc.
Cung cấp đủ tài nguyên
Một nguyên nhân phổ biến dẫn đến xung đột giữa các con chó là sự cạnh tranh về tài nguyên, bao gồm đồ ăn, nước uống, đồ chơi và không gian ngủ. Để giảm thiểu xung đột, chủ nuôi nên cung cấp đủ số lượng tài nguyên cho từng con chó, đặt ở các vị trí khác nhau để tránh tranh giành. Việc có nhiều điểm ngủ ấm áp và thoải mái cũng giúp các con chó có lựa chọn, thay vì phải tranh giành vị trí tốt nhất để tơ nhau.
Theo dõi sự thay đổi hành vi
Khi có thêm một con chó mới vào nhà, hoặc khi có sự thay đổi trong môi trường sống (như dọn nhà, có thêm thú cưng khác), hành vi của các con chó có thể thay đổi. Chủ nuôi cần đặc biệt quan sát các hành vi tơ nhau trong những giai đoạn này, để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường như lo lắng, thống trị quá mức hay bị bắt nạt. Việc can thiệp sớm sẽ giúp các con chó thích nghi tốt hơn và duy trì sự hòa thuận trong đàn.
Kết luận
Chó tơ nhau như thế nào là một câu hỏi mở ra cánh cửa để chúng ta hiểu sâu hơn về thế giới cảm xúc và xã hội phong phú của loài chó. Hành vi này không đơn thuần chỉ là việc nằm đè lên nhau để giữ ấm, mà còn là một hình thức giao tiếp phức tạp, thể hiện nhu cầu thiết yếu về mặt thể chất lẫn tinh thần. Từ bản năng bầy đàn, nhu cầu về nhiệt độ, sự an toàn đến việc thiết lập thứ bậc xã hội, mỗi khía cạnh của hành vi chó tơ nhau đều mang một ý nghĩa sinh học và xã hội sâu sắc. Là chủ nuôi, việc hiểu và tôn trọng hành vi tự nhiên này không chỉ giúp chúng ta chăm sóc chó tốt hơn mà còn góp phần xây dựng một mối quan hệ gắn bó, tin tưởng giữa người và chó. Khi chó được sống đúng với bản năng của mình, chúng sẽ phát triển thành những cá thể hạnh phúc, khỏe mạnh và có ích cho xã hội.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 3, 2025 by Thanh Thảo
