Chó Phốc Hươu là một giống chó nhỏ nhắn, đáng yêu và thông minh, ngày càng được ưa chuộng tại Việt Nam. Khi nuôi chó Phốc Hươu với mục đích sinh sản, người chủ cần có kiến thức chuyên sâu để đảm bảo sức khỏe cho chó mẹ và lứa chó con khỏe mạnh. Bài viết này cung cấp toàn diện các thông tin về đặc điểm sinh sản của giống chó này, từ thời điểm thích hợp để phối giống đến chế độ dinh dưỡng, vận động, theo dõi quá trình sinh nở và xử lý các tình huống khẩn cấp. Nội dung được tổng hợp từ kinh nghiệm chăm sóc thực tế tại các trại nhân giống uy tín và tài liệu khoa học từ Hiệp hội Thú y Hoa Kỳ (AVMA), giúp người nuôi có cái nhìn toàn diện và thực tiễn.
Tổng quan về sinh sản ở chó Phốc Hươu
Đặc điểm sinh lý và chu kỳ động dục
Chó Phốc Hươu, giống như các giống chó toy khác, có chu kỳ động dục (estrous cycle) tương đối nhanh. Chó cái thường có thể giao phối lần đầu tiên khi đạt độ tuổi từ 6 tháng đến 1 năm. Tuy nhiên, các chuyên gia về nhân giống chó khuyên rằng không nên cho chó phối giống quá sớm. Độ tuổi lý tưởng để phối giống lần đầu tiên là khi chó đã trải qua ít nhất 2-3 chu kỳ động dục, thường là từ 12-18 tháng tuổi. Điều này đảm bảo cơ thể chó mẹ đã phát triển đầy đủ về mặt sinh lý, đặc biệt là hệ xương chậu, để quá trình sinh nở diễn ra thuận lợi.
Một chu kỳ động dục điển hình ở chó kéo dài khoảng 6 tháng, nhưng ở các giống chó nhỏ như Phốc Hươu, đôi khi có thể rút ngắn xuống còn 4-5 tháng. Điều này có nghĩa là một năm, chó Phốc Hươu có thể có 1-2 lần động dục. Mỗi lần động dục kéo dài từ 2 đến 4 tuần. Giai đoạn “chiều” (estrus), khi chó cái sẵn sàng giao phối, thường diễn ra từ ngày thứ 7 đến ngày thứ 14 của chu kỳ.
Dấu hiệu nhận biết chó Phốc Hươu mang thai
Việc xác định chính xác chó đã mang thai hay chưa là bước đầu tiên quan trọng nhất trong hành trình chăm sóc. Dưới đây là các dấu hiệu sinh lý quan trọng mà người nuôi cần quan sát kỹ:
Có thể bạn quan tâm: Tên Những Chú Chó Nổi Tiếng Trong Lịch Sử Và Văn Hóa Thế Giới
- Thay đổi về hành vi: Trong 2-3 tuần đầu, chó mẹ thường trở nên ủ rũ, mệt mỏi và thiếu sức sống. Chúng có thể tìm kiếm những nơi yên tĩnh để nằm nghỉ nhiều hơn. Đồng thời, một số chó lại có biểu hiện ăn nhiều hơn do nhu cầu năng lượng tăng lên.
- Thay đổi về vú và ngực: Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất. Núm vú bắt đầu lộ rõ và to dần lên. Xung quanh núm vú (quầng vú) có thể sẫm màu hơn. Ngực của chó mẹ có thể nở to gấp 2 lần so với bình thường sau khoảng 2 tuần mang thai.
- Thay đổi về bụng: Khoảng 25-30 ngày sau khi thụ thai, bụng chó mẹ bắt đầu to dần lên. Tuy nhiên, với chó Phốc Hươu có thân hình nhỏ, việc nhận biết bằng mắt thường có thể khó khăn. Việc sờ nắn nhẹ bụng cần được thực hiện cẩn trọng hoặc tốt hơn hết là đưa chó đi siêu âm.
Lưu ý: Các dấu hiệu trên chỉ mang tính chất tham khảo. Cách duy nhất để khẳng định chắc chắn chó đã mang thai là đưa chó đến phòng khám thú y để siêu âm hoặc xét nghiệm hormone Relaxin. Việc chẩn đoán sớm giúp người nuôi có kế hoạch chăm sóc phù hợp ngay từ đầu.
Hướng dẫn chăm sóc chó Phốc Hươu trong thai kỳ
Chế độ dinh dưỡng khoa học
Thai kỳ là giai đoạn chó mẹ cần được cung cấp năng lượng và dưỡng chất cao nhất. Một chế độ ăn uống đầy đủ, cân đối, và sạch sẽ là yếu tố then chốt quyết định sức khỏe của cả mẹ và thai nhi.
- Tăng cường Protein: Protein là “gạch xây” cho cơ thể thai nhi. Thịt bò là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, giàu sắt và các axit amin thiết yếu. Ngoài thịt bò, bạn có thể bổ sung thịt gà, thịt lợn nạc, trứng luộc chín. Nhu cầu protein của chó mẹ mang thai có thể tăng lên 20-30% so với bình thường.
- Bổ sung Canxi dồi dào: Canxi là khoáng chất cực kỳ quan trọng để hình thành bộ xương của chó con. Nếu không được bổ sung đầy đủ, chó mẹ có thể bị hạ canxi huyết (hypocalcemia) sau sinh, một tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, biểu hiện bằng co giật, sốt cao, và mất kiểm soát. Nguồn canxi tốt bao gồm: sữa tươi không đường (cho uống xen kẽ các bữa ăn), phô mai, cá nhỏ nấu nhừ (có thể xay nhỏ cùng cơm), và các loại thực phẩm chức năng bổ sung canxi dành riêng cho chó mang thai. Việc bổ sung canxi nên được thực hiện đều đặn, đặc biệt là 2 tuần cuối thai kỳ.
- Hạn chế chất béo và tinh bột: Trong thai kỳ, không nên cho chó ăn quá nhiều đồ ăn có chứa chất béo vì điều này có thể gây rối loạn tiêu hóa. Tương tự, lượng tinh bột (cơm, bánh mì) cũng nên được kiểm soát để tránh chó mẹ tăng cân quá mức, dẫn đến khó sinh và các biến chứng khác.
Lời khuyên chuyên gia: Bạn nên chia nhỏ bữa ăn trong ngày (3-4 bữa) thay vì chỉ cho ăn 1-2 bữa như trước. Điều này giúp chó mẹ dễ tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất tốt hơn.
Quản lý vận động và môi trường sống
Một quan niệm sai lầm phổ biến là cho rằng chó mang thai cần nằm nghỉ tuyệt đối. Thực tế, vận động nhẹ nhàng là cần thiết để duy trì sức khỏe và tăng cường tuần hoàn máu.
- Các bài tập nhẹ nhàng: Đi bộ chậm rãi là hoạt động lý tưởng nhất cho chó Phốc Hươu mang thai. Thời gian đi bộ nên được rút ngắn lại (khoảng 10-15 phút mỗi lần) và tần suất có thể tăng lên (2 lần mỗi ngày). Bạn cũng có thể cho chó nô đùa nhẹ nhàng trong nhà, tránh các môn vận động mạnh như bắt bóng, nhảy cao, hoặc bơi lội vì những hoạt động này có thể gây va chạm vào bụng, dẫn đến sảy thai.
- An toàn cho chó mẹ: Nếu chó của bạn thường ngủ trên giường, hãy thiết kế một chiếc giường có độ cao phù hợp hoặc đặt một tấm thảm dày ở dưới để phòng trường hợp chó bị ngã. Với chó đực, nên tách riêng chúng ra khỏi chó mẹ từ tuần thứ 5 của thai kỳ để tránh làm chó mẹ bị kích động và căng thẳng. Nếu bạn không có thời gian chăm sóc, việc gửi chó đến một khách sạn thú cưng uy tín là một lựa chọn hợp lý.
Nhận biết và chuẩn bị cho quá trình sinh nở
Thời gian mang thai chuẩn và các dấu hiệu sắp sinh
Thời gian mang thai trung bình của chó Phốc Hươu dao động từ 58 đến 70 ngày. Đây là khoảng thời gian ngắn hơn so với các giống chó lớn khác (thường 63 ngày). Việc biết chính xác ngày phối giống (ngày thụ thai) là rất quan trọng để dự đoán ngày sinh.
Có thể bạn quan tâm: Top Các Thương Hiệu Thức Ăn Cho Chó Được Tin Dùng Nhất: So Sánh Chất Lượng & Dinh Dưỡng
- Sinh non: Nếu chó sinh trước 58 ngày, đây được gọi là sinh non. Thai nhi khi đó chưa phát triển đầy đủ, tỷ lệ sống sót thấp.
- Quá ngày sinh: Nếu đến 71 ngày mà chó vẫn chưa có dấu hiệu chuyển dạ, đây là một tình huống nguy hiểm. Thai nhi trong bụng có thể đã chết lưu, gây nhiễm trùng cho chó mẹ.
Dưới đây là các dấu hiệu cảnh báo chó Phốc Hươu sắp sinh (thường xuất hiện 24-48 giờ trước khi sinh):
- Tiết sữa non: Khoảng 24 giờ trước khi sinh, núm vú của chó mẹ sẽ bắt đầu tiết ra một chất dịch màu vàng nhạt, đó là sữa non – nguồn dưỡng chất quý giá đầu tiên cho chó con.
- Thay đổi hành vi ăn uống: Chó mẹ ăn ít hơn hoặc bỏ ăn hoàn toàn.
- Tăng tần suất đi vệ sinh: Do thai nhi đã dịch chuyển xuống dưới khung chậu, chèn ép bàng quang và ruột.
- Thân nhiệt giảm: Nhiệt độ cơ thể của chó mẹ sẽ giảm xuống khoảng 37 độ C (so với nhiệt độ bình thường là 38-39 độ C). Đây là một dấu hiệu rất đáng tin cậy.
- Chuyển dạ: Khoảng 2-4 giờ trước khi sinh, chó mẹ sẽ có các cơn gò tử cung (co bóp). Bạn có thể quan sát thấy bụng chó mẹ co thắt, chó mẹ kêu rên, nhịp thở tăng nhanh, tim đập mạnh. Đây là lúc cần theo dõi sát sao nhất.
Chuẩn bị nơi đẻ và các dụng cụ cần thiết
Nên chuẩn bị ổ đẻ trước khi sinh khoảng 1 tuần. Ổ đẻ cần phải:
- Kín gió, ấm áp, yên tĩnh và sạch sẽ.
- Có đủ không gian để chó mẹ nằm thoải mái và cho chó con bú.
- Lót bằng vải mềm, dễ giặt.
Các dụng cụ cần thiết bao gồm:
- Nhiệt kế để theo dõi thân nhiệt.
- Bông, gạc vô trùng.
- Kéo sạch (để cắt dây rốn nếu cần).
- Dây chỉ buộc dây rốn.
- Nước ấm và khăn sạch.
- Sữa ấm để cho chó mẹ uống sau khi sinh.
Xử lý các tình huống khẩn cấp trong quá trình sinh nở
Khi nào cần can thiệp y tế?
Sinh nở là một quá trình tự nhiên, nhưng với chó Phốc Hươu có khung xương chậu nhỏ, nguy cơ khó sinh (dystocia) là khá cao. Bạn cần đưa chó đến bác sĩ thú y ngay lập tức nếu gặp phải một trong các tình huống sau:
- Chuyển dạ kéo dài: Quá trình chuyển dạ đã kéo dài từ 12 đến 18 giờ mà vẫn chưa sinh con.
- Khoảng cách giữa các lần sinh quá lâu: Bạn chắc chắn trong bụng chó mẹ vẫn còn chó con, nhưng sau khi sinh chú chó con đầu tiên, đã qua 4 giờ mà không có chú chó nào ra đời.
- Dịch bất thường: Xuất hiện dịch nước ối màu xanh, nâu, hoặc có mùi hôi, kèm theo chảy máu nhiều. Đây là dấu hiệu của thai chết lưu hoặc nhiễm trùng ối.
Các tư thế sinh khó gặp phải ở chó Phốc Hươu
Do kích thước đầu và vai của chó con tương đối lớn so với khung chậu của chó mẹ, các tư thế sinh ngược (mông hoặc chân ra trước) hoặc ngôi ngang (nằm ngang trong tử cung) là những nguyên nhân phổ biến gây kẹt thai. Trong những trường hợp này, nếu không được can thiệp kịp thời bằng mổ lấy thai, cả chó mẹ và chó con đều có nguy cơ tử vong.
Có thể bạn quan tâm: Máy Cho Chó Ăn Xiaomi: Hướng Dẫn Chi Tiết, Đánh Giá Chuyên Sâu Và Mẹo Sử Dụng
Tổng kết và lời khuyên từ chuyên gia
Chăm sóc chó Phốc Hươu sinh sản là một nhiệm vụ đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và kiến thức chuyên môn. Một số điểm then chốt cần ghi nhớ:
Có thể bạn quan tâm: Top 10 Những Giống Chó Ít Bệnh Tốt Nhất Dành Cho Người Mới Nuôi
- Ghi chép thời gian phối giống: Đây là cơ sở để dự đoán ngày sinh và theo dõi thai kỳ.
- Theo dõi 24/7 trong 48 giờ cuối thai kỳ: Đây là giai đoạn nguy hiểm nhất, cần có người túc trực để xử lý kịp thời.
- Vệ sinh nơi ở sạch sẽ: Thay khăn, thảm, nệm nếu bị dơ bẩn để tránh nhiễm trùng.
- Tin tưởng vào chuyên môn: Đừng ngần ngại nhờ sự trợ giúp của bác sĩ thú y. Một ca mổ lấy thai kịp thời có thể cứu sống cả mẹ và con.
Cuối cùng, Hanoi Zoo luôn là điểm đến lý tưởng để bạn và gia đình tìm hiểu thêm về thế giới động vật, từ những loài thú cưng gần gũi như chó mèo đến các loài hoang dã quý hiếm. Kiến thức về sinh học và hành vi sinh sản của các loài tại đây sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện hơn về công tác nhân giống và bảo tồn. Hãy trang bị kiến thức đầy đủ và chuẩn bị tâm lý vững vàng để chào đón một lứa chó Phốc Hươu con khỏe mạnh, đáng yêu!
Cập Nhật Lúc Tháng 12 5, 2025 by Thanh Thảo
