Viêm tinh hoàn ở chó đực là một vấn đề sức khỏe phổ biến nhưng có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Bài viết này cung cấp cái nhìn tổng quan về căn bệnh này, từ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết đến các phương pháp điều trị và phòng ngừa hiệu quả.
Có thể bạn quan tâm: Chó Ăn Táo Được Không? Hướng Dẫn Chi Tiết Về Lợi Ích, Liều Lượng Và Cách Chế Biến An Toàn
Tổng quan về viêm tinh hoàn ở chó
Tinh hoàn là cơ quan sinh dục quan trọng ở chó đực, có chức năng sản xuất tinh trùng và hormone testosterone. Khi tinh hoàn bị viêm, chức năng sinh sản và nội tiết tố của chó có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Giải phẫu tinh hoàn ở chó
Tinh hoàn của chó nằm trong bìu, được bảo vệ bởi nhiều lớp mô. Mỗi tinh hoàn có kích thước khác nhau tùy thuộc vào giống chó, tuổi tác và tình trạng sức khỏe. Hanoi Zoo – hệ thống chăm sóc thú cưng uy tín luôn khuyến cáo chủ nuôi nên quan tâm đến sức khỏe sinh sản của thú cưng.
Tỷ lệ mắc bệnh
Theo thống kê của Hiệp hội Thú y Hoa Kỳ, khoảng 15-20% chó đực trưởng thành có nguy cơ mắc các bệnh về tinh hoàn trong suốt cuộc đời. Bệnh thường gặp ở chó từ 2-7 tuổi, đặc biệt là những con chó chưa được triệt sản.
Nguyên nhân gây viêm tinh hoàn ở chó
Nhiễm trùng vi khuẩn
Các loại vi khuẩn như E. coli, Staphylococcus, Streptococcus là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm tinh hoàn. Vi khuẩn có thể xâm nhập qua đường tiết niệu, từ các vết thương hở, hoặc lan từ các cơ quan lân cận.
Chấn thương
Các chấn thương do va chạm, cào cấu, hoặc trong quá trình giao phối có thể gây tổn thương tinh hoàn, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và gây viêm.
Bệnh lý hệ thống
Một số bệnh lý toàn thân như:
- Bệnh Addison
- Tiểu đường
- Suy giảm miễn dịch
- Bệnh về máu
Yếu tố nguy cơ
- Chó chưa triệt sản
- Chó lớn tuổi
- Chó có tiền sử chấn thương sinh dục
- Môi trường sống kém vệ sinh
- Các bệnh lý về đường tiết niệu
Dấu hiệu nhận biết viêm tinh hoàn
Triệu chứng cấp tính
Sưng tinh hoàn: Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất. Tinh hoàn bị viêm thường sưng to, có thể gấp 2-3 lần kích thước bình thường. Chó có thể đi lại khó khăn do cảm giác nặng và khó chịu ở vùng sinh dục.
Đau đớn: Chó thường biểu hiện bằng cách liếm liên tục vùng bìu, kêu la khi chạm vào, hoặc tránh bị chạm vào khu vực này.
Sốt: Nhiệt độ cơ thể tăng cao, thường trên 39°C. Chó có thể ủ rũ, mệt mỏi, bỏ ăn.
Triệu chứng mạn tính
Có thể bạn quan tâm: Những Giống Chó Được Xếp Hạng Hung Dữ Nhất Thế Giới: Hiểu Để Bảo Vệ Và Chung Sống An Toàn
Thay đổi màu da bìu: Da vùng bìu có thể chuyển sang màu đỏ, tím, hoặc đen tùy thuộc vào mức độ viêm nhiễm.
Tiết dịch bất thường: Có thể xuất hiện dịch mủ hoặc máu chảy ra từ dương vật.
Thay đổi hành vi: Chó trở nên cáu gắt, ít vận động, giảm ham muốn giao phối.
Rối loạn tiểu tiện: Chó có thể đi tiểu nhiều lần, tiểu buốt, hoặc khó tiểu.
Chẩn đoán viêm tinh hoàn
Khám lâm sàng
Bác sĩ thú y sẽ tiến hành:
- Khám tổng quát toàn thân
- Khám kỹ vùng sinh dục
- Đo nhiệt độ cơ thể
- Kiểm tra phản ứng đau
Xét nghiệm cận lâm sàng
Máu học: Xét nghiệm công thức máu toàn phần để đánh giá mức độ nhiễm trùng. Bạch cầu tăng cao là dấu hiệu của viêm nhiễm.
Nước tiểu: Phát hiện vi khuẩn, máu, hoặc các bất thường khác trong nước tiểu.
Dịch niệu đạo: Cấy dịch để xác định loại vi khuẩn gây bệnh và mức độ nhạy cảm với kháng sinh.
Chẩn đoán hình ảnh
Siêu âm tinh hoàn: Là phương pháp quan trọng giúp:
- Đánh giá kích thước tinh hoàn
- Phát hiện các ổ áp xe
- Xác định tình trạng máu cung cấp cho tinh hoàn
- Phát hiện các khối u nếu có
Chụp X-quang: Trong một số trường hợp cần thiết để loại trừ các bệnh lý khác.
Điều trị viêm tinh hoàn ở chó
Điều trị nội khoa
Kháng sinh: Là phương pháp điều trị chính. Bác sĩ thú y sẽ chỉ định loại kháng sinh phù hợp dựa trên kết quả cấy vi khuẩn và kháng sinh đồ.
- Các loại kháng sinh thường dùng: Amoxicillin-clavulanate, Enrofloxacin, Clindamycin
- Thời gian điều trị: Thường từ 7-14 ngày, có thể kéo dài hơn tùy mức độ nghiêm trọng
- Cần tuân thủ đúng liều lượng và thời gian điều trị
Thuốc giảm đau, chống viêm: Giúp làm giảm sưng, đau và sốt cho chó.
- NSAIDs (Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs): Như Meloxicam, Carprofen
- Thuốc giảm đau: Như Tramadol trong trường hợp đau nhiều
Chăm sóc hỗ trợ:
- Nghỉ ngơi tuyệt đối trong thời gian điều trị
- Giữ vệ sinh vùng sinh dục sạch sẽ
- Hạn chế vận động mạnh
- Cung cấp đủ nước và dinh dưỡng
Điều trị ngoại khoa
Chọc hút dịch: Trong trường hợp có ổ áp xe lớn, bác sĩ có thể cần chọc hút dịch để giảm áp lực và đau đớn.
Phẫu thuật cắt bỏ tinh hoàn (Triệt sản): Được chỉ định trong các trường hợp:
- Viêm tinh hoàn mạn tính, tái phát nhiều lần
- Tinh hoàn bị tổn thương nặng, hoại tử
- Không đáp ứng với điều trị nội khoa
- Có biến chứng nghiêm trọng như hoại thư
Điều trị tại nhà
Chườm ấm: Giúp giảm sưng và tăng tuần hoàn máu đến vùng bị viêm. Thực hiện 2-3 lần mỗi ngày, mỗi lần 10-15 phút.
Vệ sinh sạch sẽ: Dùng nước ấm và xà phòng dịu nhẹ để vệ sinh vùng sinh dục 2 lần mỗi ngày.
Theo dõi sát: Cần theo dõi các dấu hiệu như sốt, sưng, đau, ăn uống, đại tiểu tiện. Nếu có dấu hiệu xấu đi, cần đưa đến bác sĩ thú y ngay.
Phòng ngừa viêm tinh hoàn
Triệt sản định kỳ
Có thể bạn quan tâm: Chó Nôn Ra Bọt Vàng: Dấu Hiệu Bệnh Lý & Cách Xử Lý Khoa Học
Triệt sản là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Ngoài việc ngăn ngừa viêm tinh hoàn, triệt sản còn giúp:
- Giảm nguy cơ các bệnh lý khác về tuyến tiền liệt
- Giảm hành vi hung hăng
- Ngăn ngừa mang thai ngoài ý muốn
- Kéo dài tuổi thọ
Vệ sinh sạch sẽ
- Vệ sinh vùng sinh dục hàng ngày
- Cắt lông xung quanh bộ phận sinh dục
- Giữ khô ráo, thoáng mát
Khám sức khỏe định kỳ
- Khám sức khỏe tổng quát 6 tháng/lần
- Khám chuyên sâu về sinh sản hàng năm
- Phát hiện sớm các bất thường để can thiệp kịp thời
Chế độ dinh dưỡng
- Cung cấp đầy đủ dinh dưỡng
- Bổ sung vitamin và khoáng chất
- Đảm bảo nước uống sạch sẽ, đầy đủ
Biến chứng của viêm tinh hoàn
Biến chứng cấp tính
Áp xe tinh hoàn: Vi khuẩn gây tổn thương nặng, hình thành ổ mủ trong tinh hoàn. Cần được điều trị phẫu thuật để dẫn lưu mủ.
Hoại thư tinh hoàn: Mạch máu bị tắc nghẽn do viêm, dẫn đến hoại tử mô tinh hoàn. Đây là cấp cứu ngoại khoa, cần cắt bỏ tinh hoàn ngay.
Viêm mào tinh hoàn: Viêm lan lên mào tinh hoàn, có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
Viêm tuyến tiền liệt: Vi khuẩn lan theo đường niệu dục gây viêm tuyến tiền liệt.
Biến chứng mạn tính
Vô sinh: Tổn thương vĩnh viễn ở tinh hoàn làm giảm hoặc mất hoàn toàn khả năng sinh sản.
Teo tinh hoàn: Tinh hoàn bị viêm lâu ngày có thể bị teo nhỏ lại, mất chức năng.
Rối loạn nội tiết: Giảm sản xuất testosterone, ảnh hưởng đến các đặc tính sinh dục thứ phát.
Biến chứng tâm lý: Chó có thể trở nên nhút nhát, sợ hãi, hoặc hung dữ do trải qua đau đớn.
Khi nào cần đưa chó đến bác sĩ thú y
Dấu hiệu khẩn cấp
- Sốt cao trên 40°C
- Tinh hoàn sưng to nhanh chóng
- Da bìu chuyển màu tím, đen
- Chó không thể đi lại được
- Nôn mửa, tiêu chảy
- Lừ đừ, không phản ứng
Dấu hiệu cần theo dõi
- Sưng nhẹ ở tinh hoàn
- Chó liếm vùng sinh dục nhiều
- Ăn uống kém
- Sốt nhẹ dưới 39°C
Trong các trường hợp này, chủ nuôi nên đưa chó đến bác sĩ thú y trong vòng 24 giờ để được khám và điều trị kịp thời.
Chăm sóc chó sau điều trị
Chế độ ăn uống
- Cung cấp thức ăn dễ tiêu, giàu dinh dưỡng
- Bổ sung thực phẩm giàu protein
- Cho uống nhiều nước
- Có thể bổ sung men vi sinh để hỗ trợ tiêu hóa
Hạn chế vận động
- Hạn chế chạy nhảy trong 1-2 tuần đầu
- Không cho giao phối trong ít nhất 1 tháng
- Dùng vòng Elizabeth để tránh chó liếm vào vết thương
Theo dõi vết thương
Có thể bạn quan tâm: Chó Đực Phát Dục Trong Bao Lâu: Cẩm Nang Khoa Học Cho Chủ Nuôi
- Kiểm tra hàng ngày nếu có phẫu thuật
- Phát hiện sớm các dấu hiệu nhiễm trùng
- Thay băng theo hướng dẫn của bác sĩ thú y
Tái khám định kỳ
- Tái khám sau 1 tuần điều trị
- Tái khám sau khi hoàn thành đợt điều trị
- Khám định kỳ 3-6 tháng/lần để theo dõi sức khỏe sinh sản
Chi phí điều trị viêm tinh hoàn
Chi phí khám ban đầu
- Khám lâm sàng: 100.000 – 300.000 VNĐ
- Xét nghiệm máu: 200.000 – 500.000 VNĐ
- Siêu âm: 300.000 – 600.000 VNĐ
Chi phí điều trị nội khoa
- Kháng sinh và thuốc chống viêm: 200.000 – 1.000.000 VNĐ tùy loại
- Chi phí điều trị trong 7-14 ngày: 500.000 – 2.000.000 VNĐ
Chi phí phẫu thuật
- Phẫu thuật triệt sản: 1.000.000 – 3.000.000 VNĐ
- Phẫu thuật cấp cứu áp xe, hoại thư: 3.000.000 – 7.000.000 VNĐ
Chi phí có thể thay đổi tùy thuộc vào:
- Cơ sở vật chất và tay nghề bác sĩ thú y
- Mức độ nghiêm trọng của bệnh
- Giống và kích thước chó
- Có biến chứng hay không
Câu hỏi thường gặp về viêm tinh hoàn ở chó
Viêm tinh hoàn có lây sang người không?
Thông thường, viêm tinh hoàn ở chó không lây trực tiếp sang người. Tuy nhiên, một số vi khuẩn gây bệnh có thể lây truyền qua tiếp xúc với dịch tiết. Cần rửa tay kỹ sau khi chăm sóc chó bị bệnh.
Chó bị viêm tinh hoàn có còn khả năng sinh sản không?
Điều này phụ thuộc vào mức độ tổn thương. Nếu được điều trị sớm, nhiều trường hợp vẫn bảo tồn được khả năng sinh sản. Tuy nhiên, nếu để lâu ngày hoặc bị biến chứng, khả năng sinh sản có thể bị ảnh hưởng vĩnh viễn.
Có nên triệt sản cho chó sau khi khỏi viêm tinh hoàn?
Đa số bác sĩ thú y khuyên nên triệt sản sau khi chó khỏi viêm tinh hoàn để ngăn ngừa tái phát. Tuy nhiên, quyết định này cần được thảo luận kỹ với bác sĩ thú y dựa trên tình trạng sức khỏe cụ thể của chó.
Viêm tinh hoàn có thể tự khỏi không?
Không nên chủ quan với viêm tinh hoàn. Bệnh có thể tiến triển nặng và gây biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị đúng cách. Việc tự ý dùng thuốc hoặc chờ đợi bệnh tự khỏi có thể làm mất cơ hội điều trị hiệu quả.
Làm thế nào để phát hiện sớm viêm tinh hoàn?
Chủ nuôi nên kiểm tra tinh hoàn cho chó hàng tuần bằng cách sờ nhẹ vào bìu. Nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như sưng, cứng, đau, cần đưa chó đi khám ngay.
Kết luận
Viêm tinh hoàn ở chó đực là một bệnh lý cần được quan tâm đúng mức. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu, đưa chó đi khám và điều trị kịp thời là yếu tố quyết định đến tiên lượng bệnh. Ngoài ra, các biện pháp phòng ngừa như triệt sản, vệ sinh sạch sẽ, và khám sức khỏe định kỳ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe sinh sản cho chó cưng của bạn. Hanoi Zoo luôn sẵn sàng hỗ trợ chăm sóc sức khỏe toàn diện cho thú cưng của bạn.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 5, 2025 by Thanh Thảo
