Vấn đề chó đi tơ mấy lần thì được để phối giống là một trong những thắc mắc phổ biến và quan trọng nhất của những người nuôi chó có trách nhiệm. Quyết định thời điểm cho chó cái mang thai không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của chó mẹ mà còn quyết định đến chất lượng và sự phát triển của cả đàn con sau này. Việc phối giống quá sớm có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện, dựa trên kiến thức thú y và kinh nghiệm chăm sóc động vật, để bạn có thể đưa ra quyết định đúng đắn nhất.
Câu trả lời nhanh: Thời điểm phối giống cho chó cái tốt nhất
Có thể bạn quan tâm: Chế Độ Ăn Tự Nhiên Của Chó Và Mèo Là Gì?
Theo khuyến cáo của các chuyên gia thú y và các nhà nhân giống uy tín, không nên cho chó cái phối giống ở lần đi tơ (salơ) đầu tiên, thậm chí cả lần thứ hai. Thời điểm lý tưởng nhất để phối giống là từ lần đi tơ thứ ba hoặc thứ tư trở đi, khi chó đã đạt độ tuổi khoảng 18 đến 24 tháng. Lúc này, chó không chỉ trưởng thành hoàn toàn về mặt thể chất, hệ thống xương khớp phát triển đầy đủ, mà còn ổn định về tâm lý, sẵn sàng cho vai trò làm mẹ.
Hiểu đúng về “đi tơ” – Chu kỳ động dục ở chó cái
Có thể bạn quan tâm: Sữa Tắm Cho Chó Sos Có Tốt Không? Hướng Dẫn A-z
Để hiểu sâu hơn về thời điểm phối giống thích hợp, trước hết chúng ta cần nắm rõ về chu kỳ sinh sản tự nhiên của chó cái, thường được gọi là “đi tơ” hay “salơ”.
“Đi tơ” là gì? Giải thích khoa học
“Đi tơ” là thuật ngữ dân gian để chỉ chu kỳ động dục (estrous cycle) ở chó cái. Đây là một quá trình sinh lý tự nhiên, được điều khiển bởi hormone, đánh dấu thời điểm chó cái đã trưởng thành về mặt sinh sản và có khả năng thụ thai. Không giống như con người, chu kỳ này ở chó không diễn ra hàng tháng mà thường theo một quy luật riêng tùy thuộc vào giống loài và cá thể.
Chu kỳ này là một chuỗi các sự kiện sinh lý phức tạp chuẩn bị cho việc mang thai. Việc hiểu rõ từng giai đoạn sẽ giúp người nuôi nhận biết chính xác thời điểm chó sẵn sàng và khi nào là an toàn để tiến hành phối giống.
Các giai đoạn trong một chu kỳ động dục
Một chu kỳ động dục hoàn chỉnh của chó cái được chia thành bốn giai đoạn riêng biệt, mỗi giai đoạn có những biểu hiện đặc trưng về thể chất và hành vi.
Giai đoạn Tiền động dục (Proestrus)
Giai đoạn này kéo dài trung bình khoảng 9 ngày, nhưng có thể dao động từ 3 đến 17 ngày. Đây là giai đoạn “khởi động”, cơ thể chó bắt đầu có những thay đổi để chuẩn bị cho việc rụng trứng. Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là âm hộ sưng to và bắt đầu tiết dịch có lẫn máu. Trong giai đoạn này, chó cái sẽ thu hút sự chú ý của chó đực nhưng thường chưa chấp nhận giao phối.
Giai đoạn Động dục (Estrus)
Đây chính là giai đoạn “chịu đực” hay thời điểm vàng để thụ thai. Giai đoạn này cũng kéo dài trung bình 9 ngày (dao động từ 3-21 ngày). Lượng dịch tiết ra từ âm hộ sẽ giảm dần và chuyển sang màu hồng nhạt hoặc màu rơm. Quan trọng nhất, đây là thời điểm trứng rụng. Chó cái sẽ chủ động tìm kiếm và chấp nhận con đực. Hành vi đặc trưng là chó sẽ đứng yên và cong đuôi sang một bên (hành vi “flagging”) khi con đực tiếp cận.
Giai đoạn Sau động dục (Diestrus)
Giai đoạn này kéo dài khoảng 2 tháng và bắt đầu ngay sau khi giai đoạn Estrus kết thúc. Nồng độ hormone progesterone tăng cao, bất kể chó có thụ thai hay không. Nếu chó đã thụ thai, đây là giai đoạn mang thai. Nếu không, cơ thể sẽ dần trở lại trạng thái bình thường. Trong giai đoạn này, chó cái sẽ không còn quan tâm đến chó đực nữa. Một số chó có thể trải qua hiện tượng “mang thai giả” với các biểu hiện như làm ổ, tiết sữa.
Giai đoạn Không động dục (Anestrus)
Đây là giai đoạn nghỉ ngơi kéo dài nhất trong chu kỳ, thường từ 4 đến 5 tháng. Trong suốt thời gian này, hoạt động của buồng trứng tạm dừng và không có dấu hiệu nào về hành vi sinh sản. Cơ thể chó cần khoảng thời gian này để tử cung hồi phục và chuẩn bị cho chu kỳ tiếp theo.
Tần suất và thời gian của chu kỳ động dục
Hầu hết các giống chó sẽ đi tơ khoảng hai lần mỗi năm, tức là cách nhau khoảng 6 tháng. Tuy nhiên, điều này có thể thay đổi đáng kể. Các giống chó nhỏ có thể có chu kỳ thường xuyên hơn, khoảng 3-4 lần mỗi năm. Ngược lại, các giống chó khổng lồ như Great Dane hay Irish Wolfhound có thể chỉ đi tơ một lần mỗi 12-18 tháng. Lần đi tơ đầu tiên thường xảy ra khi chó được 6 đến 15 tháng tuổi, tùy thuộc vào kích thước và giống loài.
Chó đi tơ mấy lần thì được? Câu trả lời chi tiết
Có thể bạn quan tâm: Chó Có Xoáy Ở Lưng: Nguồn Gốc, Ý Nghĩa Và Các Giống Chó Phổ Biến
Đây là phần cốt lõi của vấn đề. Việc lựa chọn thời điểm phối giống không chỉ đơn thuần là đếm số lần chó đi tơ, mà còn là sự đánh giá tổng thể về sự trưởng thành và sức khỏe của chúng.
Tại sao không nên phối giống ở lần đi tơ đầu tiên?
Phối giống cho chó ở lần salơ đầu tiên là một quyết định cực kỳ rủi ro và được các chuyên gia khuyến cáo là tuyệt đối không nên. Mặc dù về mặt sinh lý, chó đã có khả năng thụ thai, nhưng cơ thể chúng chưa phát triển hoàn thiện.
- Chưa trưởng thành về thể chất: Ở lần đi tơ đầu, khung xương chậu của chó cái vẫn chưa phát triển hết kích thước tối đa. Điều này làm tăng nguy cơ khó đẻ (dystocia), có thể nguy hiểm đến tính mạng của cả mẹ và con.
- Chưa ổn định về tâm lý: Chó ở độ tuổi này vẫn còn là một “đứa trẻ”. Chúng chưa đủ trưởng thành về mặt tâm lý và hành vi để thực hiện bản năng làm mẹ. Việc mang thai và sinh con có thể gây ra căng thẳng cực độ, dẫn đến việc chúng bỏ bê, sợ hãi hoặc thậm chí tấn công chính con của mình.
- Ảnh hưởng đến sự phát triển của chó mẹ: Năng lượng và dinh dưỡng cần thiết cho quá trình mang thai và cho con bú sẽ bị lấy đi từ chính cơ thể đang phát triển của chó mẹ. Điều này có thể kìm hãm sự phát triển của chúng, gây ra các vấn đề về xương khớp và sức khỏe tổng thể sau này.
Thời điểm “vàng”: Khi nào là lý tưởng nhất?
Thời điểm “vàng” để phối giống thường là khi chó cái đã qua ít nhất hai chu kỳ động dục, tức là vào khoảng lần thứ ba hoặc thứ tư. Lúc này, chó thường đã đạt khoảng 2 tuổi.
Ở độ tuổi này, hầu hết các giống chó đã đạt được sự trưởng thành toàn diện. Khung xương đã ổn định và đủ rộng cho việc sinh nở. Tâm lý của chúng cũng vững vàng hơn, đủ bản lĩnh để chăm sóc đàn con. Việc chờ đợi đến thời điểm này đảm bảo một thai kỳ khỏe mạnh hơn, quá trình sinh nở an toàn hơn và một lứa con chất lượng hơn.
Yếu tố nào khác cần xem xét ngoài số lần đi tơ?
Số lần đi tơ chỉ là một chỉ số tham khảo. Một nhà nhân giống có trách nhiệm cần xem xét nhiều yếu tố khác:
- Kích thước và giống loài: Các giống chó nhỏ thường trưởng thành nhanh hơn các giống chó lớn. Một chú chó Chihuahua có thể sẵn sàng ở 18 tháng tuổi, nhưng một chú chó St. Bernard có thể cần đến 2.5 hoặc 3 năm để phát triển hoàn toàn.
- Sức khỏe tổng thể: Chó cái phải ở trong tình trạng sức khỏe tốt nhất trước khi phối giống. Điều này bao gồm việc tiêm phòng đầy đủ, tẩy giun định kỳ, không có bệnh di truyền, và có cân nặng lý tưởng.
- Tính cách và tâm lý: Chỉ nên nhân giống những cá thể có tính cách tốt, ổn định, không hung dữ hay quá nhút nhát. Những đặc điểm tính cách này cũng có thể di truyền cho đàn con.
Dấu hiệu nhận biết chó cái sẵn sàng phối giống
Nhận biết đúng thời điểm trong giai đoạn Estrus là chìa khóa để việc phối giống thành công. Bạn cần quan sát cả những thay đổi về thể chất và hành vi của chó.
Dấu hiệu thể chất
- Sưng âm hộ: Âm hộ sẽ sưng to hơn so với bình thường, nhưng có thể mềm hơn so với giai đoạn Proestrus.
- Thay đổi màu sắc dịch tiết: Dịch âm đạo sẽ chuyển từ màu đỏ tươi sang màu hồng nhạt, màu rơm hoặc gần như trong suốt. Số lượng dịch cũng giảm đi đáng kể.
- Rụng trứng: Đây là yếu tố quyết định nhưng không thể quan sát bằng mắt thường. Thú y có thể thực hiện các xét nghiệm như xét nghiệm progesterone trong máu hoặc soi tế bào âm đạo để xác định chính xác thời điểm rụng trứng.
Dấu hiệu hành vi
- Hành vi “flagging”: Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất. Khi bạn chạm vào phần lưng gần đuôi, chó cái sẽ đứng yên và cong đuôi sang một bên, để lộ âm hộ.
- Chủ động tìm kiếm con đực: Chó cái sẽ trở nên thân thiện hơn, thậm chí chủ động quyến rũ những con chó đực xung quanh.
- Bồn chồn, đứng ngồi không yên: Chó có thể đi lại nhiều hơn, muốn ra ngoài thường xuyên hơn và có thể rên rỉ.
Những rủi ro tiềm ẩn khi phối giống không đúng thời điểm
Việc vội vàng phối giống khi chó chưa sẵn sàng hoặc đã quá lớn tuổi đều mang lại những rủi ro nghiêm trọng.
Rủi ro đối với chó mẹ
- Khó đẻ: Như đã đề cập, khung chậu chưa phát triển hoàn thiện ở chó non làm tăng nguy cơ kẹt con, cần can thiệp phẫu thuật khẩn cấp.
- Hạ canxi huyết (Eclampsia): Tình trạng này thường xảy ra ở chó mẹ trong giai đoạn cho con bú do cơ thể không đủ canxi. Nó có thể gây co giật, sốt cao và tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
- Nhiễm trùng tử cung (Pyometra): Nguy cơ này tăng lên ở những con chó cái lớn tuổi không được triệt sản.
- Suy kiệt sức khỏe: Mang thai và nuôi con là một quá trình tiêu tốn rất nhiều năng lượng. Nếu chó mẹ không đủ sức khỏe, nó có thể bị suy kiệt, ảnh hưởng lâu dài đến tuổi thọ.
Rủi ro đối với chó con
- Tỷ lệ tử vong cao: Chó mẹ quá non hoặc quá già thường không có đủ sức khỏe và kinh nghiệm để chăm sóc con tốt, dẫn đến tỷ lệ chó con chết non cao.
- Chó con yếu ớt, còi cọc: Sữa mẹ có thể không đủ chất lượng, hoặc chó mẹ không biết cách chăm sóc, khiến đàn con bị suy dinh dưỡng, chậm phát triển.
- Dị tật bẩm sinh: Nguy cơ dị tật tăng lên nếu phối giống những cá thể không được kiểm tra sức khỏe kỹ lưỡng hoặc chó mẹ đã quá lớn tuổi.
Lời khuyên từ chuyên gia về việc nhân giống có trách nhiệm
Nhân giống chó không chỉ đơn giản là tạo ra những chú cún con đáng yêu. Đó là một trách nhiệm lớn lao đòi hỏi kiến thức, sự chuẩn bị và cam kết về tài chính cũng như thời gian.
Kiểm tra sức khỏe toàn diện trước khi phối giống
Trước khi đưa ra quyết định phối giống, hãy đưa chó cái đến gặp bác sĩ thú y để kiểm tra sức khỏe tổng thể. Các xét nghiệm cần thiết có thể bao gồm: xét nghiệm máu, kiểm tra các bệnh di truyền phổ biến ở giống loài đó (ví dụ: loạn sản xương hông, bệnh về mắt), và đánh giá tình trạng thể chất chung. Việc này giúp đảm bảo chó mẹ đủ khỏe mạnh để trải qua một thai kỳ an toàn.
Vai trò của việc chọn chó đực giống
Việc lựa chọn chó đực cũng quan trọng không kém. Chó đực cần có sức khỏe tốt, không mang gen bệnh di truyền và có tính cách ổn định. Một nhà nhân giống có tâm sẽ cung cấp đầy đủ hồ sơ sức khỏe và phả hệ của chó đực.
Cân nhắc về việc triệt sản
Nếu bạn không có ý định trở thành một nhà nhân giống chuyên nghiệp và có trách nhiệm, triệt sản là lựa chọn tốt nhất cho thú cưng của bạn. Triệt sản (cắt bỏ buồng trứng và tử cung) không chỉ giúp ngăn chặn việc mang thai ngoài ý muốn mà còn mang lại nhiều lợi ích sức khỏe đáng kể. Theo Hiệp hội Thú y Hoa Kỳ (AVMA), triệt sản chó cái trước kỳ salơ đầu tiên có thể giúp giảm gần như hoàn toàn nguy cơ ung thư vú và loại bỏ hoàn toàn nguy cơ nhiễm trùng tử cung. Đây là một hành động nhân văn, góp phần giảm thiểu tình trạng chó mèo vô gia cư, một vấn đề mà các tổ chức như Hanoi Zoo luôn quan tâm.
Các câu hỏi thường gặp (FAQ)
Chó đi tơ lần đầu năm bao nhiêu tuổi?
Lần đi tơ đầu tiên có thể xảy ra sớm nhất là 6 tháng tuổi đối với các giống chó nhỏ và muộn nhất là 24 tháng tuổi đối với các giống chó khổng lồ. Trung bình, hầu hết chó sẽ có kỳ salơ đầu tiên trong khoảng từ 9 đến 12 tháng tuổi.
Có nên cho chó phối giống sau 7 tuổi không?
Không nên. Phối giống cho chó cái khi đã lớn tuổi (thường là trên 7-8 tuổi, tùy giống) làm tăng đáng kể nguy cơ biến chứng khi mang thai và sinh nở. Khả năng thụ thai cũng giảm, và lứa con sinh ra có thể yếu hơn.
Làm thế nào để chăm sóc chó cái sau khi phối giống?
Sau khi phối giống, bạn cần cung cấp một chế độ dinh dưỡng chất lượng cao, giàu protein và năng lượng. Hạn chế các hoạt động thể chất quá mạnh. Đưa chó đi siêu âm sau khoảng 25-30 ngày để xác nhận việc mang thai và theo dõi sức khỏe định kỳ theo chỉ dẫn của bác sĩ thú y.
Triệt sản cho chó cái có lợi ích gì?
Triệt sản mang lại rất nhiều lợi ích: ngăn ngừa các bệnh ung thư vú, ung thư tử cung, nhiễm trùng tử cung; loại bỏ các phiền toái của chu kỳ động dục (chảy máu, thu hút chó đực); giúp chó sống lâu và khỏe mạnh hơn; và quan trọng là góp phần kiểm soát số lượng chó vô gia cư.
Tóm lại, câu hỏi chó đi tơ mấy lần thì được không có một con số cố định tuyệt đối, nhưng quy tắc chung an toàn và có trách nhiệm nhất là đợi đến khi chó cái được ít nhất 18-24 tháng tuổi, đã trải qua ít nhất hai kỳ salơ, và đã phát triển hoàn thiện cả về thể chất lẫn tinh thần. Việc đặt sức khỏe và sự an toàn của chó mẹ lên hàng đầu chính là nền tảng để chào đón một đàn con khỏe mạnh và hạnh phúc.
Cập Nhật Lúc Tháng mười một 17, 2025 by Thanh Thảo
