Chó Bắc Hà: Hành trình từ “Sói” đến chú chó đẹp nhất Việt Nam

Bạn có biết, trong làn sóng nuôi chó cảnh hiện nay, một chú chó bản địa mang tên Sói đã làm nên lịch sử khi giành ngôi vị cao nhất tại Cuộc thi các giống chó bản địa Việt Nam? Câu chuyện về chiến thắng ngoạn mục của chú chó trắng 3 tuổi không chỉ là niềm tự hào cá nhân, mà còn đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong nỗ lực bảo tồn và nâng tầm giá trị của chó Bắc Hà – một trong “tứ đại quốc khuyển” của dân tộc.

Bài viết này sẽ đưa bạn đi sâu vào hành trình đặc biệt đó, khám phá những đặc điểm sinh học làm nên vẻ đẹp độc đáo của giống chó này, lý do vì sao nó được đánh giá cao trong giới chuyên môn, cũng như những đóng góp thiết thực của cộng đồng người yêu chó trong việc bảo vệ nguồn gen quý báu này. Cuối cùng, bạn sẽ có cái nhìn toàn diện về chó Bắc Hà và hiểu rõ vì sao nó xứng đáng được gọi là một trong những giống chó đẹp nhất Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm: Máy Sấy Lông Chó Mèo: Hướng Dẫn Toàn Diện Để Chọn Mua Và Sử Dụng An Toàn, Hiệu Quả

Sói: Biểu tượng của vẻ đẹp chuẩn mực

Chiến thắng lịch sử trong cuộc thi chó bản địa

Năm 2020, tại Cuộc thi các giống chó bản địa Việt Nam, chú chó Bắc Hà 3 tuổi tên Sói đã vượt qua hàng trăm đối thủ để giành ngôi vị cao nhất. Chiến thắng này không chỉ là kết quả của sự may mắn mà là minh chứng rõ ràng cho quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng và chất lượng tuyệt vời của giống chó bản địa.

Chiến thuật thi đấu của Sói được chuẩn bị một cách bài bản. Anh Hoàng Quốc Việt, 35 tuổi, chủ nhân của Sói, cho biết: “Bữa đó thi chạy 5 vòng từ chậm đến nhanh để kiểm tra thần kinh và sự khéo léo, phối hợp với chủ. Mặc cho xung quanh reo hò, Sói vẫn hợp tác với tôi từ đầu tới cuối.” Đây là một trong những yếu tố then chốt giúp Sói vượt qua các đối thủ khác.

Quá trình chuẩn bị nghiêm ngặt

Để chuẩn bị cho cuộc thi, anh Việt đã dành hơn 20 ngày để huấn luyện Sói một cách chuyên nghiệp. Kế hoạch huấn luyện bao gồm:

Có thể bạn quan tâm: Chó Bị Giật Chân Sau: Nguyên Nhân, Dấu Hiệu & Cách Xử Lý Khoa Học

• Huấn luyện thể lực: Hàng đêm, khi trời mát, anh dẫn Sói ra sân cỏ gần nhà chạy để cơ thể săn chắc và linh hoạt hơn.
• Chế độ dinh dưỡng đặc biệt: Ngoài chế độ ăn thịt thông thường, Sói được bổ sung thêm thịt bò, phô mai, trứng gà và các thực phẩm chức năng như viên canxi, khoáng chất để có thể chất cường tráng và bộ lông xù đẹp bóng bẩy.
• Luyện thần kinh: Để Sói quen với không khí của cuộc thi và luyện thần kinh, anh Việt thường xuyên dẫn nó ra chỗ đông người. Nhờ đó, ngay cả trong tiếng còi xe inh tai, Sói cũng không bị phân tâm mà vẫn chạy theo bước chân chủ một cách tập trung.

Hai yếu tố then chốt quyết định chiến thắng

Chiến thắng của Sói được quyết định bởi hai yếu tố chính: ngoại hình cơ thể và tính cách.

Về ngoại hình, Sói gần như đạt đến mức tuyệt đối theo bảng tiêu chuẩn điểm của ban tổ chức. Với chiều cao 58 cm, nặng 28 kg, khung gọng chuẩn, đôi mắt hình quả hạnh, tai cụp, Sói đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn nhân giống. Đặc biệt, bộ lông xù trắng muốt dài hơn ở phần đầu, trông như bờm sư tử, là một đặc điểm quý hiếm mà không phải chú chó Bắc Hà nào cũng có.

Về tính cách, trong suốt cuộc thi, Sói luôn thể hiện sự tập trung và phối hợp ăn ý với chủ nhân. Chị Lê Hà, Phó Ban phát triển chó bản địa Việt Nam (VKA), nhận xét: “Một chú chó muốn thắng giải ở Dog Show phải hội tụ các đặc điểm sát với bảng tiêu chuẩn giống chó đó, đồng thời phải thể hiện được vẻ đẹp ngoại hình với vận động đúng đẹp cũng như phối hợp ăn ý với người điều khiển.”

Chó Bắc Hà: Di sản quý báu của vùng cao nguyên trắng

Lịch sử hình thành và truyền thuyết

Chó Bắc Hà được xem là một trong “tứ đại quốc khuyển” của Việt Nam. Từ xa xưa, vùng đất được mệnh danh là “cao nguyên trắng” đã lưu truyền câu chuyện về một đàn sói lửa sống trên núi cao, thường xuyên bắt gia súc của người dân. Theo truyền thuyết, vào một mùa đông rét mướt, đàn sói lửa đã cắn chết những con chó đực trong bản để giành quyền giao phối với chó cái, từ đó sinh ra đàn chó con có ngoại hình giống như sói lửa. Dân bản tin rằng, chó Bắc Hà bắt nguồn từ đó.

Một truyền thuyết khác kể rằng, thời Pháp thuộc, người Pháp từng mang đàn chó chăn cừu nổi tiếng đến thách đấu đàn chó Bắc Hà của “vua Mèo” Hoàng A Tưởng. Kết quả là những con chó tây to cao đã đại bại trước sự dũng mãnh của đàn chó màu lửa. Những câu chuyện này, dù mang màu sắc huyền thoại, nhưng phần nào phản ánh được bản năng săn mồi và sức mạnh vượt trội của giống chó này trong môi trường khắc nghiệt.

Đặc điểm sinh học làm nên vẻ đẹp độc đáo

Đặc trưng nổi bật nhất của chó Bắc Hà là bộ lông hai lớp rất dày. Cấu tạo này giúp chúng thích ứng hoàn hảo với điều kiện sống khắc nghiệt của vùng cao Bắc Hà và Simacai (Lào Cai). Bộ lông này không chỉ là lớp bảo vệ mà còn là yếu tố tạo nên vẻ đẹp hoang dã, uy nghi cho giống chó.

Hình thể và cấu trúc:

• Kích thước: Chó Bắc Hà trưởng thành có chiều cao từ 50-60 cm, cân nặng dao động từ 20-30 kg tùy giới tính.
• Khung xương: Khung gọng chắc khỏe, lưng thẳng, ngực nở, thể hiện sức mạnh và sự dẻo dai.
• Đầu và mặt: Đầu rộng, trán phẳng, mũi to, miệng khỏe. Đôi mắt hình quả hạnh, ánh lên vẻ thông minh và cảnh giác. Tai cụp, nhỏ, nằm sát hai bên đầu.

Bộ lông đặc trưng:

Có thể bạn quan tâm: Mua Chó Pug Giá Rẻ Ở Hà Nội: Hướng Dẫn Chọn Nơi Uy Tín Và Đảm Bảo Sức Khỏe

• Lớp lông trong: Dày, mềm, có tác dụng giữ nhiệt.
• Lớp lông ngoài: Dài, cứng, xù, có khả năng chống nước và bụi bẩn.
• Màu sắc: Đa dạng, phổ biến nhất là màu vàng lửa, đen, trắng, tứ mục (mắt một màu, một mắt màu khác). Trong đó, màu trắng như Sói là một đặc điểm quý hiếm.

Tính cách và bản năng:

• Bản năng săn mồi: Là dòng chó săn, Bắc Hà có khứu giác nhạy bén và bản năng săn mồi mạnh mẽ.
• Tính cách: Càng trưởng thành, chó Bắc Hà càng trở nên trầm tĩnh, thân thiện nhưng khi về đêm thì cảnh giác rất cao. Đây là một trong những dòng chó trông nhà tốt nhất.

Bảo tồn và phát triển: Giấc mơ nâng tầm quốc khuyển

Vấn đề bảo tồn nguồn gen

Mặc dù được đánh giá cao, nhưng việc bảo tồn và phát triển giống chó Bắc Hà gặp không ít khó khăn. Anh Đỗ Công, một người có thâm niên nuôi nhiều loại chó, cho biết: “Tôi từng bỏ ra 15-20 triệu mua một chó con, về nuôi mới biết không phải con thuần chủng.” Tình trạng chó lai tạp, không rõ nguồn gốc đang làm mai một dần dòng gen chuẩn của chó Bắc Hà.

Thách thức chính:

1. Thiếu tiêu chuẩn giống rõ ràng: Trước năm 2020, chó Bắc Hà chưa có bản tiêu chuẩn chính thức, dẫn đến việc đánh giá và nhân giống gặp nhiều khó khăn.
2. Hiểu biết hạn chế: Nhiều người chơi chưa có đủ kiến thức để phân biệt chó thuần chủng và chó lai tạp.
3. Thiếu đầu tư bài bản: Việc nhân giống còn mang tính tự phát, thiếu sự đầu tư khoa học và hệ thống.

Bước ngoặt: Tiêu chuẩn giống chính thức

Ngày 24/10/2020, bản tiêu chuẩn giống chó Bắc Hà chính thức được công nhận. Đây là một bước ngoặt quan trọng trong hành trình bảo tồn và phát triển giống chó bản địa. Theo ông Nguyễn Minh Khang, Trưởng Ban Phát triển chó bản địa của VKA: “Hành động này nâng tầm giống chó Bắc Hà, từ đó góp phần bảo vệ được nguồn gene chuẩn.”

Ý nghĩa của việc có tiêu chuẩn giống:

• Định hình chuẩn mực: Giúp người chơi có cái nhìn rõ ràng về các đặc điểm chuẩn của giống chó.
• Hỗ trợ nhân giống: Việc nhân giống có thể được thực hiện một cách bài bản, khoa học hơn.
• Gắn chip và truy xuất nguồn gốc: Những chú chó được các chuyên gia công nhận sẽ được gắn một chip dưới da, với đầy đủ thông tin về gia phả, đặc điểm cơ thể, giúp kiểm soát và bảo vệ nguồn gen hiệu quả.

Cộng đồng người yêu chó Bắc Hà

Phong trào nuôi và bảo tồn chó Bắc Hà đang ngày càng phát triển, nhờ vào sự nỗ lực của nhiều cá nhân và tổ chức. Anh Hoàng Quốc Việt là một trong những người tiên phong trong phong trào này tại Hà Nội.

Câu chuyện của anh Hoàng Quốc Việt:

Tình yêu của anh Việt với giống chó vùng “cao nguyên trắng” được vun đắp từ thời thơ ấu. Năm 2013, sau khi học đại học, anh trở về quê nhà chọn lọc được những cá thể ưng ý nhất để gây dựng một dòng chó thuần chủng. Cơ duyên của anh với Sói khá tình cờ. Năm 2018, sau chuyến công tác dài ngày trở về, anh thấy Sói được rao bán trên hội nhóm. “Lúc đó tôi tự hỏi, sao một chú chó đẹp như thế mà đăng vài ngày rồi không có ai mua?”, anh kể. Có lẽ tại thời điểm đó, người chơi đang chuộng màu lửa nên đã bỏ qua Sói. Anh Việt lập tức liên hệ người bán và đón nó về nhà mình.

Có thể bạn quan tâm: Chó Đỏ Là Gì? Khám Phá Cáo Đỏ, Chó Sói Đỏ Và Những Loài Chó Lông Đỏ

Mối quan hệ đặc biệt giữa chủ và chó:

Là một họa sĩ, anh Việt dành nhiều thời gian chăm sóc và vui chơi với Sói. Không như một số con chó khác, Sói nghe lời, thân thiện ở chốn đông người. Anh còn đưa Sói đi nhiều nơi trong những chuyến du lịch, công tác xa. Nhờ thần kinh tốt, Sói không bị say xe. “Chó nhát quá hay dữ quá cũng loại. Tìm được một chú vừa đẹp và thần kinh tốt như Sói rất khó”, anh Việt chia sẻ.

Sự công nhận từ cộng đồng:

“Ai nhìn Sói cũng nghĩ nó là chó Tây. Tới khi nói là chó bản địa của đồng bào Mông, rất nhiều người trầm trồ ‘không ngờ nước ta lại có giống chó đẹp tới thế’“, anh Việt tự hào nói. Điều này cho thấy, vẻ đẹp của chó Bắc Hà hoàn toàn có thể sánh ngang với các giống chó ngoại nhập, chỉ cần được nhìn nhận và đánh giá đúng đắn.

Chó Bắc Hà so với các giống chó bản địa khác

So sánh với chó Phú Quốc và chó H’Mông cộc

Để có cái nhìn toàn diện hơn về vị trí của chó Bắc Hà trong bức tranh các giống chó bản địa, chúng ta hãy cùng so sánh nó với hai “đại diện” nổi bật khác: chó Phú Quốc và chó H’Mông cộc.

Về ngoại hình:

Về tính cách và bản năng:

Về môi trường sống:

Ưu điểm vượt trội của chó Bắc Hà

Dựa trên bảng so sánh, có thể thấy chó Bắc Hà có những ưu điểm vượt trội:

• Khả năng thích nghi: Với bộ lông hai lớp dày, chó Bắc Hà có thể sống tốt trong điều kiện khí hậu lạnh và khắc nghiệt của vùng cao.
• Tính cách ổn định: Càng trưởng thành, chó Bắc Hà càng trở nên trầm tĩnh và thân thiện, ít gây ồn ào, rất phù hợp để nuôi trong gia đình.
• Bản năng bảo vệ: Khả năng cảnh giác cao về đêm khiến chó Bắc Hà trở thành một trong những dòng chó trông nhà tốt nhất.

Sự khác biệt chính yếu

Mặc dù có nhiều ưu điểm, nhưng chó Bắc Hà cũng có những đặc điểm riêng biệt mà người nuôi cần lưu ý:

• Lông rụng nhiều: Bộ lông hai lớp dày khiến chó Bắc Hà rụng lông khá nhiều, đặc biệt là vào mùa thay lông. Việc chăm sóc lông đòi hỏi thời gian và công sức.
• Cần không gian vận động: Là dòng chó săn, chó Bắc Hà cần được vận động thường xuyên để duy trì thể lực và tinh thần.

Nuôi dưỡng và chăm sóc chó Bắc Hà

Chế độ dinh dưỡng

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe và vẻ đẹp của chó Bắc Hà. Dựa trên kinh nghiệm của anh Hoàng Quốc Việt, một chế độ ăn hợp lý nên bao gồm:

• Thịt nạc: Là nguồn protein chính, giúp xây dựng cơ bắp và duy trì thể lực.
• Xương sống: Tốt cho hệ tiêu hóa và giúp làm sạch răng.
• Rau củ: Cung cấp vitamin và chất xơ.
• Thức ăn chức năng: Canxi, khoáng chất, vitamin để hỗ trợ sự phát triển toàn diện, đặc biệt là trong giai đoạn trưởng thành.

Chăm sóc bộ lông

Bộ lông xù đặc trưng là niềm tự hào của chó Bắc Hà, nhưng cũng là nơi cần được chăm sóc kỹ lưỡng nhất.

• Chải lông: Nên chải lông cho chó Bắc Hà ít nhất 2-3 lần mỗi tuần để loại bỏ lông rụng và tránh rối.
• Tắm rửa: Tắm cho chó khoảng 1-2 lần mỗi tháng bằng sữa tắm chuyên dụng. Không nên tắm quá thường xuyên vì sẽ làm mất đi lớp dầu tự nhiên bảo vệ da.
• Kiểm tra ve, bọ: Do bộ lông dày, chó Bắc Hà dễ bị ve, bọ ký sinh. Cần kiểm tra và xử lý định kỳ.

Huấn luyện và vận động

Chó Bắc Hà là giống chó thông minh và năng động, cần được huấn luyện và vận động thường xuyên.

• Huấn luyện cơ bản: Dạy chó các lệnh cơ bản như ngồi, nằm, đến, ở lại. Việc huấn luyện nên được thực hiện một cách kiên nhẫn và nhất quán.
• Vận động: Cho chó chạy nhảy, chơi đùa mỗi ngày. Có thể dẫn chó đi dạo, đi công viên hoặc cho chạy trong sân vườn.
• Giao tiếp xã hội: Cho chó tiếp xúc với nhiều người và động vật khác từ khi còn nhỏ để phát triển tính cách hòa đồng, giảm bớt sự nhút nhát hoặc hung hăng.

Chó Bắc Hà trong văn hóa và cộng đồng

Vai trò trong đời sống người Mông

Hơn 100 năm qua, chó Bắc Hà đã trở thành người bạn thân thiết của người Mông. Chúng không chỉ là vật nuôi mà còn là một phần quan trọng trong đời sống tinh thần và kinh tế của cộng đồng. Chó Bắc Hà giúp trông nom gia súc, canh gác nhà cửa, và là người bạn trung thành trong những chuyến đi săn.

Sự kiện và cuộc thi

Cuộc thi các giống chó bản địa Việt Nam là một trong những sự kiện lớn nhất nhằm tôn vinh và quảng bá các giống chó quý của dân tộc. Chiến thắng của Sói không chỉ là niềm vui cá nhân mà còn là niềm tự hào chung cho cả cộng đồng người yêu chó bản địa. Sự kiện này góp phần nâng cao nhận thức của người dân về giá trị của các giống chó nội địa, từ đó thúc đẩy phong trào bảo tồn và phát triển.

Định hướng phát triển trong tương lai

Để chó Bắc Hà thực sự trở thành một biểu tượng của giống chó Việt Nam, cần có những chiến lược phát triển bài bản:

• Xây dựng trung tâm nhân giống: Các trung tâm nhân giống chuyên nghiệp, có giấy phép và tuân thủ các tiêu chuẩn về gen, sức khỏe.
• Phát triển du lịch trải nghiệm: Tổ chức các tour du lịch đến vùng cao, cho du khách trải nghiệm cuộc sống cùng người Mông và tìm hiểu về chó Bắc Hà.
• Hợp tác quốc tế: Ghi danh chó Bắc Hà vào Tổ chức Giống chó thế giới (FCI) để được công nhận và quảng bá rộng rãi hơn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Chó Bắc Hà có dễ nuôi không?

Chó Bắc Hà được đánh giá là giống chó tương đối dễ nuôi. Chúng có tính cách ổn định, ít gây ồn ào và rất trung thành với chủ. Tuy nhiên, do bộ lông dày nên cần được chăm sóc và chải lông thường xuyên.

Chó Bắc Hà có phù hợp để nuôi trong nhà không?

Có, chó Bắc Hà hoàn toàn có thể nuôi trong nhà. Tuy nhiên, chúng cần được vận động và vui chơi mỗi ngày. Nếu có sân vườn thì càng tốt.

Giá của một chú chó Bắc Hà là bao nhiêu?

Giá chó Bắc Hà dao động tùy thuộc vào nguồn gốc, chất lượng và độ thuần chủng. Một chú chó con thuần chủng có thể có giá từ 5-15 triệu đồng. Những chú chó có gia phả rõ ràng, đạt tiêu chuẩn giống có thể có giá cao hơn.

Làm thế nào để phân biệt chó Bắc Hà thuần chủng và chó lai tạp?

Để phân biệt chó Bắc Hà thuần chủng, cần dựa vào các đặc điểm như: khung xương chắc khỏe, bộ lông hai lớp dày, tai cụp, đuôi cong cuộn tròn trên lưng, và đặc biệt là đôi mắt hình quả hạnh. Tốt nhất là nên mua chó từ các trại nhân giống uy tín, có giấy tờ chứng minh nguồn gốc.

Chó Bắc Hà có khỏe mạnh không?

Chó Bắc Hà là giống chó có sức khỏe tốt, ít mắc bệnh. Tuy nhiên, như mọi giống chó khác, chúng cũng cần được tiêm phòng đầy đủ và chăm sóc định kỳ.

Kết luận: Vì một tương lai rạng rỡ cho chó Bắc Hà

Hành trình từ chú chó trắng Sói đến danh hiệu “chó đẹp nhất Việt Nam” không chỉ là câu chuyện về một chiến thắng, mà còn là minh chứng rõ ràng cho giá trị to lớn của chó Bắc Hà – một báu vật của tạo hóa ban tặng cho mảnh đất hình chữ S.

Qua bài viết này, chúng ta đã cùng nhau khám phá:

• Vẻ đẹp chuẩn mực: Từ ngoại hình khỏe khoắn, bộ lông xù đặc trưng đến tính cách trầm tĩnh, cảnh giác cao.
• Giá trị lịch sử và văn hóa: Là người bạn đồng hành hơn 100 năm của người Mông, gắn liền với nhiều truyền thuyết huyền thoại.
• Nỗ lực bảo tồn: Từ việc thiếu tiêu chuẩn giống đến bản tiêu chuẩn chính thức, từ những cá nhân yêu chó đến các tổ chức chuyên nghiệp.
• So sánh với các giống bản địa khác: Đâu là ưu điểm vượt trội và đâu là đặc điểm riêng biệt của chó Bắc Hà.
• Kinh nghiệm nuôi dưỡng: Chế độ dinh dưỡng, chăm sóc lông, huấn luyện và vận động.
• Vai trò trong cộng đồng: Từ vật nuôi đến biểu tượng văn hóa, từ cuộc thi đến định hướng phát triển du lịch.

Chó Bắc Hà xứng đáng được công nhận là một trong những giống chó đẹp nhất Việt Nam. Và hơn thế nữa, chúng xứng đáng được bảo vệ, phát triển để trở thành niềm tự hào của dân tộc trên trường quốc tế. Hãy cùng Hanoi Zoo lan tỏa tình yêu và trách nhiệm với các giống chó bản địa, góp phần bảo vệ đa dạng sinh học và gìn giữ di sản văn hóa của cha ông.

Cập Nhật Lúc Tháng 12 6, 2025 by Thanh Thảo