Hiểm họa khôn lường từ bệnh dại.
Có thể bạn quan tâm: Dây Xích Chó Bằng Sắt Có An Toàn Và Phù Hợp Cho Thú Cưng Không?
Tóm tắt nhanh về hiểm họa bệnh dại
Bệnh dại là một căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus Lyssavirus gây ra, lây truyền chủ yếu qua vết cắn của động vật bị nhiễm bệnh, trong đó chó dại là nguồn lây truyền phổ biến nhất cho cả động vật và con người. Khi một con chó bị chó dại cắn, nguy cơ nhiễm virus là cực kỳ cao. Virus dại trú ngụ trong nước bọt của vật chủ và xâm nhập vào cơ thể nạn nhân qua các vết rách trên da. Một khi virus đã xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương, bệnh sẽ tiến triển nhanh chóng và hầu như luôn dẫn đến tử vong. Đây là lý do tại sao việc phòng ngừa là vô cùng quan trọng. Tiêm phòng vắc-xin dại đầy đủ cho chó cưng là biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất. Ngoài ra, khi xảy ra sự cố chó bị chó dại cắn, cần cách ly con vật, theo dõi sát sao các triệu chứng bất thường và tuyệt đối không tự ý xử lý mà phải đưa đến cơ sở thú y ngay lập tức để được tư vấn và tiêm phòng vắc-xin dại khẩn cấp. Đừng để những phút giây chủ quan biến thành bi kịch không thể挽回.
Hiểu rõ về virus dại và con đường lây nhiễm
Virus dại: Kẻ giết người thầm lặng
Virus dại, có tên khoa học là Lyssavirus, là tác nhân gây nên căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm bậc nhất trong thế giới động vật. Loại virus này đặc biệt tấn công vào hệ thần kinh trung ương của vật chủ, bao gồm não và tủy sống. Điều đáng sợ là một khi virus đã xâm nhập và bắt đầu gây bệnh, tỷ lệ tử vong gần như là 100%, bất kể là ở người hay động vật. Không có thuốc chữa khỏi bệnh dại sau khi các triệu chứng xuất hiện, vì vậy, phòng bệnh là biện pháp duy nhất và hiệu quả nhất.
Virus dại có hình dạng giống như một viên đạn nhỏ khi quan sát dưới kính hiển vi điện tử. Chúng tồn tại trong nước bọt của động vật bị nhiễm bệnh. Khi một con vật mang virus cắn vào con mồi hoặc con vật khác, nước bọt chứa virus sẽ theo đó mà xâm nhập vào vết thương. Từ đây, virus bắt đầu một hành trình di chuyển chậm nhưng chắc chắn hướng về hệ thần kinh trung ương. Quá trình này có thể kéo dài từ vài ngày đến hàng tháng, tùy thuộc vào vị trí vết cắn xa hay gần não. Trong thời gian ủ bệnh, con vật có thể không biểu hiện bất kỳ triệu chứng nào, khiến việc phát hiện và phòng ngừa trở nên khó khăn.
Chó dại – Nguồn lây nhiễm đáng sợ nhất
Trong số các loài động vật có thể mang và truyền virus dại, chó dại là mối nguy hiểm lớn nhất đối với con người và các loài động vật khác. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 95% các ca tử vong do bệnh dại ở người là do bị chó cắn. Điều này xảy ra chủ yếu ở các nước đang phát triển, nơi mà công tác tiêm phòng cho đàn chó chưa được thực hiện một cách triệt để.
Chó dại thường là những con chó hoang, chó thả rông không được chủ nuôi chăm sóc và tiêm phòng định kỳ. Khi mắc bệnh, chúng có hành vi hung dữ, mất kiểm soát, thường cắn xé mọi thứ xung quanh, kể cả con người và các con chó khác. Chính vì thói quen cắn xé này mà chó dại trở thành “công cụ” phát tán virus một cách nhanh chóng và hiệu quả trong cộng đồng động vật. Một con chó dại có thể cắn vào nhiều con vật khác trong một thời gian ngắn, biến chúng thành những “ổ dịch” di động, làm lây lan căn bệnh chết người này ra diện rộng.
Con đường lây nhiễm: Từ vết cắn đến hệ thần kinh
Con đường lây nhiễm chính của virus dại là qua vết cắn. Khi chó dại cắn vào một con chó khỏe mạnh, răng của nó sẽ tạo ra các vết rách, đứt trên da. Nước bọt chứa virus dại theo đó mà xâm nhập vào cơ thể con chó bị cắn. Ngoài ra, virus cũng có thể lây truyền nếu nước bọt của động vật bị dại tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc (như mắt, mũi, miệng) hoặc các vết thương hở trên da của vật chủ khác, mặc dù trường hợp này ít phổ biến hơn.
Sau khi xâm nhập, virus dại không đi theo đường máu mà di chuyển dọc theo các sợi thần kinh ngoại vi, từ từ tiến về tủy sống và não bộ. Đây là một quá trình chậm, được gọi là thời kỳ ủ bệnh. Trong giai đoạn này, con chó có thể vẫn sinh hoạt bình thường, không có dấu hiệu bất thường nào. Tuy nhiên, một khi virus đã tới được hệ thần kinh trung ương và bắt đầu nhân lên, các triệu chứng của bệnh dại sẽ bùng phát một cách dữ dội và không thể ngăn chặn.
Những dấu hiệu nhận biết chó bị dại
Thay đổi về hành vi: Từ hiền lành đến hung dữ
Một trong những dấu hiệu đầu tiên và rõ ràng nhất khi một con chó nhiễm virus dại là sự thay đổi đột ngột về tính cách và hành vi. Một con chó vốn dĩ hiền lành, ngoan ngoãn có thể trở nên cáu kỉnh, khó chịu và dễ bị kích động. Ngược lại, một con chó hung dữ có thể trở nên rụt rè, nhút nhát và tìm nơi kín đáo để trốn tránh.
Sự thay đổi này là do virus đang tấn công trực tiếp vào não bộ, làm rối loạn các chức năng điều khiển hành vi. Chó có thể trở nên dễ bị kích thích bởi âm thanh, ánh sáng hoặc bất kỳ tác động nào từ môi trường xung quanh. Chúng có thể sủa vang, gầm gừ hoặc tấn công bất kỳ ai đến gần, kể cả chủ nhân của mình. Đây là một hiện tượng rất nguy hiểm, vì chính sự thay đổi bất ngờ này khiến nhiều người không kịp trở tay và bị chó cắn.
Dấu hiệu thể chất: Rối loạn thần kinh và nước dãi
Bên cạnh những thay đổi về hành vi, chó dại còn biểu hiện rất nhiều triệu chứng về thể chất. Một trong những dấu hiệu đặc trưng nhất là chảy nước dãi nhiều, miệng luôn trong tình trạng sùi bọt mép. Điều này xảy ra là do virus làm tê liệt các cơ kiểm soát nuốt, khiến chó không thể nuốt được nước bọt, dẫn đến tình trạng ứ đọng và trào ra ngoài.
Chó dại còn có thể gặp các rối loạn về thần kinh, biểu hiện bằng những cử động co giật, run rẩy không kiểm soát được ở các chi hoặc toàn thân. Chúng có thể đi lại loạng choạng, mất thăng bằng, thậm chí là liệt các chi sau. Trong một số trường hợp, chó có thể bị khó thở do các cơ hô hấp bị ảnh hưởng. Những triệu chứng này cho thấy hệ thần kinh của con vật đang bị virus tấn công dữ dội và dần mất khả năng điều khiển các hoạt động của cơ thể.
Hai thể bệnh dại: “Thể điên cuồng” và “thể tê liệt”
Có thể bạn quan tâm: Chó Dễ Thương Giá Rẻ: Hướng Dẫn Chọn Mua, Chăm Sóc Và Bảo Vệ
Bệnh dại ở chó thường được chia làm hai thể chính: “thể điên cuồng” (furious form) và “thể tê liệt” (paralytic or dumb form). Mỗi thể bệnh có những biểu hiện riêng biệt nhưng đều dẫn đến cái chết.
Thể điên cuồng: Đây là thể bệnh phổ biến nhất và dễ nhận biết nhất. Chó trong thể này trở nên cực kỳ hung dữ, mất kiểm soát bản thân. Chúng có xu hướng cắn xé mọi thứ xung quanh, kể cả vật thể vô tri như gậy, đá. Giai đoạn này thường kéo dài từ 2 đến 4 ngày, sau đó con vật sẽ chuyển sang thể tê liệt và chết.
Thể tê liệt (hay còn gọi là thể dại câm): Thể bệnh này ít phổ biến hơn nhưng nguy hiểm hơn vì dễ bị nhầm lẫn. Chó trong thể này không hung dữ mà trở nên rụt rè, nhút nhát, tìm nơi tối tăm để ẩn nấp. Sau đó, các cơ bắt đầu bị tê liệt, bắt đầu từ hàm, cổ họng, rồi lan xuống các chi. Chó không thể nuốt, không thể há miệng, nước dãi chảy liên tục. Cuối cùng, con vật chết trong tình trạng liệt toàn thân.
Chó thường có nguy cơ cao khi bị chó dại cắn
Mức độ nguy hiểm: Gần như chắc chắn bị lây nhiễm
Khi một con chó bình thường bị chó dại cắn, nguy cơ lây nhiễm virus dại là cực kỳ cao, gần như chắc chắn. Lý do là vì virus dại có trong nước bọt của chó bị bệnh và được truyền trực tiếp vào vết thương hở của con chó bị cắn. Miếng cắn không chỉ tạo ra một vết rách trên da, mà còn là “cánh cửa” để hàng ngàn, thậm chí hàng triệu con virus xâm nhập thẳng vào hệ thần kinh ngoại vi.
Một yếu tố làm tăng mức độ nguy hiểm là số lượng virus được truyền vào cơ thể. Một con chó dại trong giai đoạn phát bệnh thường có lượng virus rất lớn trong nước bọt. Khi nó cắn, một lượng lớn nước bọt này được bơm vào vết thương, làm tăng đáng kể nguy cơ nhiễm bệnh. Ngoài ra, độ sâu và vị trí của vết cắn cũng ảnh hưởng lớn đến tốc độ tiến triển của bệnh. Vết cắn ở đầu, cổ, bàn tay, bàn chân – những khu vực gần hệ thần kinh trung ương – sẽ khiến virus nhanh chóng di chuyển đến não, rút ngắn thời gian ủ bệnh và làm bệnh bùng phát nhanh hơn.
Tại sao chó nhà lại dễ trở thành nạn nhân?
Chó nhà, đặc biệt là những con chó được nuôi thả tự do, có nguy cơ rất cao bị chó dại cắn. Có một số lý do giải thích cho điều này. Thứ nhất, nhiều chủ nuôi chưa ý thức được tầm quan trọng của việc tiêm phòng vắc-xin dại định kỳ cho thú cưng của mình. Một con chó không được tiêm phòng sẽ hoàn toàn “trắng tay” trước virus dại, không có bất kỳ khả năng miễn dịch nào.
Thứ hai, thói quen thả rông chó khiến chúng dễ dàng tiếp xúc với các con chó hoang dại, những “ổ dịch” tiềm ẩn của virus dại. Trong các khu vực nông thôn, vùng ven đô hay những nơi có nhiều chó thả rông, nguy cơ này càng cao. Chó nhà khi ra đường có thể bị khiêu khích hoặc tự động tấn công một con chó dại mà không hề hay biết, dẫn đến việc bị cắn và lây nhiễm.
Thứ ba, việc nhận biết chó dại không phải lúc nào cũng dễ dàng, đặc biệt là trong giai đoạn đầu của bệnh hoặc ở thể dại câm. Một con chó dại có thể chỉ biểu hiện sự rụt rè, nhút nhát, khiến người chủ chủ quan và không đề phòng. Chỉ đến khi con chó dại bất ngờ tấn công, thì đã quá muộn.
Các bước xử lý khẩn cấp khi chó bị chó dại cắn
Bước 1: Cách ly và quan sát chó bị cắn
Ngay sau khi phát hiện chó của mình bị chó dại cắn, bước đầu tiên và quan trọng nhất là cách ly con chó bị cắn. Việc này nhằm hai mục đích: một là để theo dõi sát sao các triệu chứng của con chó, hai là để phòng ngừa trường hợp xấu nhất là con chó bị dại và có thể tấn công người hoặc các con vật khác.
Con chó cần được nhốt vào một không gian kín, an toàn, tránh xa người và các vật nuôi khác. Không gian này cần được vệ sinh sạch sẽ, thoáng mát và có đầy đủ nước uống. Trong thời gian cách ly, chủ nhân cần quan sát con chó một cách liên tục và ghi chép lại mọi thay đổi, dù là nhỏ nhất, về hành vi, sức ăn, sức uống, và các hoạt động bình thường của nó. Những dấu hiệu như cáu kỉnh, chảy dãi, khó nuốt, co giật hay liệt chi đều là những tín hiệu nguy hiểm cần được lưu ý.
Bước 2: Sát trùng vết thương tại nhà
Trong khi chuẩn bị đưa chó đến cơ sở thú y, bạn có thể thực hiện sát trùng vết thương tại chỗ để giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng thứ phát, mặc dù việc này không thể ngăn chặn virus dại. Trước tiên, hãy đeo găng tay để bảo vệ bản thân, tránh tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc nước bọt của chó.
Sử dụng xà phòng diệt khuẩn và nước sạch chảy mạnh để rửa vết thương trong ít nhất 15 phút. Việc này giúp loại bỏ một phần bụi bẩn và vi khuẩn có trên bề mặt vết thương. Sau đó, có thể dùng dung dịch sát trùng nhẹ như povidine (cồn iốt) để lau xung quanh vết thương. Tuyệt đối không dùng cồn mạnh, oxy già hay bất kỳ chất tẩy rửa mạnh nào trực tiếp vào vết thương vì có thể làm tổn thương mô và chậm lành vết thương. Không được bịt kín vết thương bằng băng kín, mà nên để hở hoặc dùng băng gạc sạch che lại để tránh bụi bẩn.
Bước 3: Đưa ngay đến cơ sở thú y
Có thể bạn quan tâm: Cách Chăm Sóc Chó Poodle Trước Và Sau Khi Sinh: Hướng Dẫn Toàn Diện Từ Chuyên Gia
Việc làm quan trọng nhất và không thể bỏ qua là đưa chó đến cơ sở thú y càng sớm càng tốt, tốt nhất là trong vòng vài giờ sau khi bị cắn. Tại đây, bác sĩ thú y sẽ đánh giá mức độ nghiêm trọng của vết thương, tình trạng sức khỏe tổng quát của con chó và tiêm phòng vắc-xin dại khẩn cấp nếu con chó chưa được tiêm phòng đầy đủ hoặc tiêm phòng đã quá hạn.
Bác sĩ cũng có thể tiêm kháng huyết thanh kháng dại (Rabies Immune Globulin) quanh vết thương để trung hòa virus trước khi chúng có cơ hội xâm nhập vào hệ thần kinh. Ngoài ra, con chó có thể được tiêm các loại thuốc khác để phòng ngừa nhiễm trùng vết thương và hỗ trợ hồi phục. Tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà hoặc tin tưởng vào các “bài thuốc dân gian” vì điều đó chỉ làm mất thời gian vàng để cứu sống con chó của bạn.
Phòng bệnh hơn chữa bệnh: Tiêm phòng vắc-xin dại
Lịch tiêm phòng vắc-xin dại cho chó
Việc tiêm phòng vắc-xin dại là biện pháp phòng ngừa hiệu quả và an toàn nhất để bảo vệ chó cưng của bạn khỏi căn bệnh chết người này. Lịch tiêm phòng vắc-xin dại cho chó thường được khuyến cáo như sau: Liều đầu tiên được tiêm khi chó con được từ 12 đến 16 tuần tuổi. Đây là thời điểm hệ miễn dịch của chó con đã đủ phát triển để có thể phản ứng và tạo ra kháng thể chống lại virus.
Sau liều đầu tiên, liều nhắc lại cần được tiêm sau 12 tháng. Từ đó trở đi, tùy thuộc vào loại vắc-xin được sử dụng và quy định của từng quốc gia mà lịch tiêm nhắc lại có thể là hàng năm hoặc cách 3 năm một lần. Việc tuân thủ đúng lịch tiêm phòng là vô cùng quan trọng, vì nếu để quá hạn, hiệu lực của vắc-xin sẽ giảm dần và chó của bạn sẽ mất đi lớp “áo giáp” bảo vệ, trở nên dễ bị tấn công bởi virus dại.
Những lưu ý sau khi tiêm phòng
Sau khi tiêm phòng vắc-xin dại, chó của bạn có thể xuất hiện một số tác dụng phụ nhẹ và tạm thời. Những biểu hiện này thường hết sau 1-2 ngày và không cần quá lo lắng. Một số dấu hiệu thường gặp bao gồm: sưng, đau hoặc ngứa nhẹ tại vị trí tiêm, chán ăn, mệt mỏi, sốt nhẹ hoặc thay đổi tính khí trong thời gian ngắn. Đây là phản ứng bình thường của cơ thể khi hệ miễn dịch đang làm việc để tạo ra kháng thể.
Tuy nhiên, nếu chó của bạn có những biểu hiện nghiêm trọng như nôn mửa, tiêu chảy, khó thở, sốc phản vệ (biểu hiện bằng mặt, mắt, môi chuyển sang màu xanh tím, chân tay lạnh, vật vã), thì cần đưa ngay đến cơ sở thú y để được cấp cứu kịp thời. Ngoài ra, sau khi tiêm phòng, nên theo dõi chó trong vòng 24-48 giờ, giữ cho chúng được nghỉ ngơi, tránh vận động mạnh và cung cấp đầy đủ nước uống.
Vai trò của Hanoi Zoo trong công tác tuyên truyền và bảo tồn
Công tác phòng chống bệnh dại không chỉ là trách nhiệm của từng hộ gia đình nuôi chó mà còn là nhiệm vụ của toàn xã hội. Hanoi Zoo luôn đi đầu trong việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của việc tiêm phòng vắc-xin dại cho vật nuôi. Với đội ngũ chuyên gia, bác sĩ thú y giàu kinh nghiệm, Hanoi Zoo không chỉ là nơi chăm sóc, bảo tồn các loài động vật hoang dã mà còn là trung tâm giáo dục về sức khỏe động vật và bảo vệ môi trường sống.
Thông qua các chương trình tham quan, triển lãm và hoạt động ngoại khóa, Hanoi Zoo mang đến cho du khách, đặc biệt là các em học sinh, những kiến thức thực tế và bổ ích về thế giới động vật, trong đó có các kiến thức về bệnh dại và cách phòng tránh. Những thông điệp được lan tỏa từ Hanoi Zoo góp phần xây dựng một cộng đồng có trách nhiệm hơn trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho thú cưng, từ đó góp phần giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch bệnh dại trong cộng đồng.
Những hiểu lầm phổ biến về bệnh dại ở chó
“Chó bị dại chỉ cắn người, không cắn chó khác”
Đây là một sai lầm nghiêm trọng và có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường. Trên thực tế, chó dại không chỉ tấn công con người mà còn cắn xé tất cả mọi thứ xung quanh, bao gồm cả các con chó khác. Hành vi hung dữ, mất kiểm soát là một trong những đặc trưng rõ rệt nhất của thể dại điên cuồng. Khi bị virus dại tấn công não bộ, bản năng sinh tồn và săn mồi của chó bị xáo trộn hoàn toàn. Chúng trở nên cực kỳ nhạy cảm, dễ bị kích động bởi bất kỳ âm thanh, chuyển động hay mùi lạ nào.
Một con chó dại có thể tấn công bất kỳ con chó nào đến gần, dù là chó lạ hay chó quen. Chính vì lý do này mà bệnh dại có thể lan truyền rất nhanh trong cộng đồng vật nuôi, đặc biệt là ở những khu vực có nhiều chó thả rông. Việc cho rằng chó dại chỉ tấn công người là một quan niệm hết sức nguy hiểm, khiến nhiều chủ nuôi chủ quan, không để ý đến các con chó dại xung quanh và không thực hiện các biện pháp phòng ngừa cần thiết cho thú cưng của mình.
“Dùng thuốc nam có thể chữa khỏi bệnh dại cho chó”
Một trong những hiểu lầm nguy hiểm nhất hiện nay là tin rằng có thể chữa khỏi bệnh dại cho chó bằng các loại “thuốc nam”, “bùa chú” hay các phương pháp dân gian khác. Điều này là hoàn toàn sai sự thật và không có cơ sở khoa học. Bệnh dại là một căn bệnh cấp tính do virus gây ra, và cho đến nay, y học hiện đại vẫn chưa tìm ra phương pháp chữa khỏi bệnh dại sau khi các triệu chứng đã xuất hiện.
Các loại thuốc nam, dù có thể có tác dụng với một số bệnh thông thường khác, hoàn toàn vô tác dụng trước virus dại. Việc tin tưởng và sử dụng các “bài thuốc” này không chỉ làm mất thời gian vàng để đưa chó đi tiêm phòng vắc-xin khẩn cấp mà còn có thể khiến bệnh tình trở nên trầm trọng hơn. Trong khi đó, vắc-xin dại là biện pháp phòng ngừa duy nhất và hiệu quả nhất. Thay vì tin vào những lời đồn đại vô căn cứ, các chủ nuôi cần nâng cao hiểu biết, tin tưởng vào khoa học và đưa chó đi tiêm phòng định kỳ để bảo vệ sức khỏe cho thú cưng của mình.
Có thể bạn quan tâm: Hai Thanh Niên Trộm Chó: Vấn Đề Trật Tự Xã Hội Và Bảo Vệ Động Vật Tại Khu Vực Nông Thôn
Bảo vệ bản thân khi chăm sóc chó bị chó dại cắn
Mang găng tay và vệ sinh sạch sẽ
Khi phải tiếp xúc với một con chó bị chó dại cắn, việc bảo vệ bản thân là ưu tiên hàng đầu. Virus dại có thể lây truyền từ chó sang người nếu nước bọt của con chó (chứa virus) tiếp xúc với niêm mạc (mắt, mũi, miệng) hoặc các vết xước, vết thương hở trên da của con người. Do đó, đeo găng tay cao su hoặc găng tay y tế là bước thiết yếu trước khi chạm vào con chó hoặc xử lý vết thương của nó.
Ngoài ra, bạn cũng nên mặc quần áo dài tay, kín cổ để hạn chế tối đa việc da tiếp xúc trực tiếp với máu, nước bọt hoặc dịch tiết từ vết thương. Sau khi tiếp xúc xong, cần tháo găng tay một cách cẩn thận để tránh làm dính chất bẩn ra tay, sau đó rửa tay thật kỹ bằng xà phòng diệt khuẩn và nước sạch trong ít nhất 20 giây. Quần áo đã mặc cũng nên được thay ra và giặt sạch sẽ ngay lập tức.
Khi nào cần tiêm phòng dại cho người
Nếu trong quá trình sơ cứu và chăm sóc chó bị chó dại cắn, bạn vô tình để nước bọt hoặc máu của con chó dính vào vết xước, vết cắt hở trên da, hoặc dính vào niêm mạc mắt, mũi, miệng, thì bạn cần phải đi tiêm phòng vắc-xin dại ngay lập tức. Đừng chủ quan và đợi đến khi có triệu chứng mới đi khám, vì khi đó thì đã quá muộn. Bệnh dại ở người cũng có tỷ lệ tử vong gần 100% sau khi phát bệnh.
Ngoài ra, nếu bạn bị chó dại cắn trực tiếp, dù vết cắn có vẻ nhẹ, bạn vẫn phải coi đó là một trường hợp khẩn cấp y tế. Trước tiên, hãy rửa vết thương thật kỹ bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất 15 phút, sau đó đến ngay cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá mức độ nguy hiểm và tiêm phòng vắc-xin dại theo phác đồ đầy đủ. Việc tiêm phòng dại cho người bao gồm nhiều mũi tiêm được thực hiện theo một lịch trình nghiêm ngặt, và tuyệt đối không được bỏ dở giữa chừng để đảm bảo hiệu quả bảo vệ cao nhất.
Những điều thú vị về virus dại và thế giới động vật
Virus dại có thể tồn tại bao lâu trong môi trường?
Một trong những đặc điểm thú vị của virus dại là khả năng sống sót của nó bên ngoài cơ thể vật chủ. Trong điều kiện môi trường bình thường, virus dại không tồn tại được lâu. Chúng bị tiêu diệt nhanh chóng bởi ánh nắng mặt trời, nhiệt độ cao và các chất tẩy rửa thông thường như xà phòng, cồn. Đây cũng là lý do tại sao việc rửa vết thương bằng xà phòng và nước sạch ngay sau khi bị cắn lại quan trọng, vì nó giúp loại bỏ đáng kể lượng virus trước khi chúng có thời gian xâm nhập vào da.
Tuy nhiên, trong điều kiện ẩm ướt, tối tăm và nhiệt độ thấp, virus có thể sống sót được lâu hơn một chút. Ví dụ, trong nước bọt của một con chó dại vừa cắn xong, virus có thể sống sót trong vài giờ, đặc biệt là nếu vết cắn xảy ra vào ban đêm hoặc ở nơi râm mát. Nhưng dù sao đi nữa, khả năng lây nhiễm qua môi trường (không phải qua vết cắn trực tiếp) là cực kỳ thấp. Virus dại không thể tự lơ lửng trong không khí và lây nhiễm cho người hay động vật. Chúng phải có một “con đường” trực tiếp để xâm nhập vào cơ thể, và vết cắn hay các vết xước hở là con đường phổ biến nhất.
Các loài động vật có vú nào cũng có thể mắc bệnh dại?
Câu trả lời là hầu hết các loài động vật có vú đều có thể mắc bệnh dại. Tuy nhiên, khả năng nhiễm và truyền bệnh của từng loài là khác nhau. Có những loài được coi là “ổ chứa tự nhiên” của virus, có nghĩa là virus có thể tồn tại và lây lan trong quần thể của loài đó mà không làm chết quá nhiều cá thể, giúp duy trì chu kỳ lây nhiễm trong tự nhiên. Chó là một trong những “ổ chứa” quan trọng nhất đối với con người, đặc biệt là ở các nước đang phát triển.
Ngoài chó, một số loài động vật hoang dã cũng là vật chủ trung gian quan trọng của virus dại, tùy theo từng khu vực địa lý. Ví dụ, ở Bắc Mỹ, cúm rừng (raccoons), chó sói (coyotes), gấu (bears) và đặc biệt là dơi là những loài thường xuyên bị phát hiện mắc bệnh dại. Ở châu Âu, chồn hương (raccoon dogs) và cáo là những loài mang virus dại phổ biến. Dơi là một trường hợp đặc biệt, vì chúng có thể truyền virus dại cho người mà không cần cắn, chỉ cần nước bọt dơi dính vào vết xước nhỏ hoặc niêm mạc. Tuy nhiên, ở Việt Nam, chó dại vẫn là mối đe dọa lớn nhất đối với sức khỏe cộng đồng.
Kết luận
Chó dại cắn chó thường có sao không? Câu trả lời là rất nguy hiểm và gần như chắc chắn dẫn đến tử vong nếu không được tiêm phòng vắc-xin kịp thời. Bệnh dại là một trong những căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất thế giới, với tỷ lệ tử vong gần 100% sau khi các triệu chứng xuất hiện. Không có thuốc chữa khỏi bệnh dại, biện pháp duy nhất và hiệu quả nhất là phòng ngừa.
Việc tiêm phòng vắc-xin dại định kỳ cho chó cưng là trách nhiệm và nghĩa vụ của mọi chủ nuôi. Bên cạnh đó, không nên thả rông chó để tránh tiếp xúc với các con chó hoang dại, tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm. Khi xảy ra sự cố chó bị chó dại cắn, cách ly con vật, sơ cứu vết thương và đưa ngay đến cơ sở thú y là các bước xử lý khẩn cấp bắt buộc phải thực hiện. Tuyệt đối không tin tưởng vào các “bài thuốc dân gian” vì điều đó chỉ làm mất thời gian và đẩy con chó của bạn đến gần cái chết hơn.
Bảo vệ chó cưng khỏi bệnh dại không chỉ là bảo vệ sức khỏe cho vật nuôi mà còn là bảo vệ chính bản thân bạn và cả cộng đồng khỏi nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Hãy là một chủ nuôi có trách nhiệm, trang bị đầy đủ kiến thức và hành động kịp thời để ngăn chặn hiểm họa khôn lường từ bệnh dại.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 6, 2025 by Thanh Thảo
