Chó dại cắn chó thường có lây không là một mối quan tâm lớn đối với chủ nuôi và những người làm công tác bảo vệ động vật. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin khoa học và đáng tin cậy để trả lời câu hỏi này, đồng thời giải thích về bệnh dại và cách phòng ngừa hiệu quả.
Có thể bạn quan tâm: Chó Bị Rụng Răng Có Sao Không? Nguyên Nhân, Biểu Hiện Và Cách Xử Lý
Tóm tắt nhanh về nguy cơ lây bệnh dại từ chó dại
Bệnh dại lây truyền qua nước bọt của động vật mắc bệnh, chủ yếu qua vết cắn. Chó dại cắn chó thường có thể lây bệnh, đặc biệt khi vết cắn làm tổn thương da và niêm mạc. Tỷ lệ lây nhiễm phụ thuộc vào mức độ tiếp xúc với nước bọt chứa virus dại và tình trạng miễn dịch của chó bị cắn. Việc tiêm phòng vắc-xin dại đầy đủ là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất, giúp giảm nguy cơ lây nhiễm xuống mức gần như bằng không.
Hiểu rõ về virus dại và cơ chế lây truyền
Virus dại là gì và tại sao nó nguy hiểm
Virus dại (Rabies virus) thuộc họ Rhabdoviridae, là tác nhân gây ra bệnh dại ở động vật có vú, bao gồm cả con người. Khi xâm nhập vào cơ thể, virus di chuyển dọc theo các dây thần kinh ngoại vi để tấn công hệ thần kinh trung ương. Một khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện, bệnh dại gần như luôn dẫn đến tử vong. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính có khoảng 59.000 ca tử vong do dại mỗi năm trên toàn cầu, trong đó hơn 95% các ca tử vong xảy ra ở châu Phi và châu Á.
Các con đường lây truyền chính của virus dại
Virus dại chủ yếu lây truyền qua nước bọt của động vật bị nhiễm bệnh, thường là thông qua vết cắn. Nước bọt có thể tiếp xúc với niêm mạc (mắt, mũi, miệng) hoặc các vết trầy xước trên da. Ngoài ra, virus cũng có thể lây truyền khi gãi hoặc chạm vào động vật bị dại rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Các động vật có vú khác như mèo, cáo, chồn, dơi cũng có thể là vật chủ mang virus và truyền bệnh cho chó.
Chó dại cắn chó: Nguy cơ lây nhiễm cao như thế nào?
Mức độ lây nhiễm khi chó dại cắn vào chó khỏe mạnh
Khi một con chó bị dại cắn vào một con chó khác, nguy cơ lây nhiễm phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Mức độ nghiêm trọng của vết cắn là yếu tố quyết định. Vết cắn sâu, rách da nhiều sẽ tạo điều kiện cho nước bọt chứa virus xâm nhập sâu vào mô và dây thần kinh. Vị trí vết cắn cũng rất quan trọng; những vết cắn gần đầu, cổ hoặc cột sống có nguy cơ cao hơn vì virus có thể di chuyển nhanh hơn đến não.
Vai trò của hệ miễn dịch và lịch tiêm phòng của chó
Tình trạng miễn dịch của chó bị cắn đóng vai trò then chốt. Một con chó đã được tiêm phòng dại đầy đủ sẽ có kháng thể bảo vệ, giảm đáng kể nguy cơ nhiễm bệnh. Ngược lại, chó chưa tiêm phòng hoặc tiêm chưa đủ liều sẽ có nguy cơ cao bị nhiễm virus. Theo khuyến cáo của Hiệp hội Thú y Hoa Kỳ (AVMA), chó tiêm phòng dại đúng lịch có thể giảm nguy cơ mắc bệnh xuống dưới 1%.
Tỷ lệ lây nhiễm trong các nghiên cứu thực tế
Có thể bạn quan tâm: Chó Nhật Lai Lông Xù: Đặc Điểm, Cách Chăm Sóc Và Nơi Mua Uy Tín
Các nghiên cứu dịch tễ học ở vùng lưu hành dại cao như Ấn Độ và một số nước châu Phi cho thấy tỷ lệ lây nhiễm từ chó dại sang chó khỏe mạnh dao động từ 30% đến 60% trong các trường hợp vết cắn sâu và không được xử lý kịp thời. Tuy nhiên, ở các khu vực có chương trình tiêm phòng dại cho chó hiệu quả, tỷ lệ này giảm mạnh xuống dưới 5%. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc kiểm soát và tiêm phòng dại ở đàn chó nuôi.
Các dấu hiệu nhận biết chó bị dại
Giai đoạn ủ bệnh và triệu chứng sớm
Sau khi bị nhiễm virus, chó trải qua giai đoạn ủ bệnh kéo dài từ 2 đến 8 tuần, đôi khi có thể lên tới 6 tháng. Trong giai đoạn này, chó không có triệu chứng rõ ràng. Khi virus bắt đầu tấn công hệ thần kinh, chó có thể xuất hiện các triệu chứng sớm như thay đổi hành vi, hay gầm gừ, chán ăn, sốt nhẹ và thích cắn, liếm các vật dụng.
Các thể bệnh dại ở chó: Thể điên cuồng và thể tê liệt
Bệnh dại ở chó có hai thể lâm sàng chính: thể điên cuồng và thể tê liệt (hay còn gọi là thể câm). Thể điên cuồng thường gặp hơn, biểu hiện bằng hành vi hung dữ, tấn công bất kỳ vật gì trước mặt, sủa liên tục, nước dãi chảy nhiều. Thể tê liệt ít hung dữ hơn nhưng nguy hiểm hơn vì dễ bị bỏ qua; chó bị liệt các chi sau, khó nuốt, nước dãi chảy thành dòng.
So sánh chó dại và chó bình thường
Chó bị dại thường có hành vi bất thường so với chó khỏe mạnh. Chó khỏe mạnh vẫn tuân theo các mệnh lệnh cơ bản, có thể nhận biết chủ và không tấn công bừa bãi. Trong khi đó, chó dại mất kiểm soát hành vi, không nhận ra chủ, và có thể tấn công cả người thân. Việc phân biệt này rất quan trọng để tránh nhầm lẫn và xử lý kịp thời.
Xử lý khi chó bị chó dại cắn: Các bước cần làm ngay lập tức
Sơ cứu vết thương tại chỗ
Khi phát hiện chó bị chó dại cắn, việc đầu tiên cần làm là rửa vết thương ngay lập tức bằng nước sạch và xà phòng trong ít nhất 15 phút. Việc này giúp làm loãng và loại bỏ một phần virus dại có trong nước bọt. Sau đó, dùng cồn 70% hoặc dung dịch povidone-iodine để sát khuẩn vết thương. Tuyệt đối không bịt kín vết thương bằng băng kín ngay lập tức; để hở giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng thứ phát.
Cách đưa chó đến cơ sở thú y an toàn
Sau khi sơ cứu, cần đưa chó đến cơ sở thú y càng sớm càng tốt. Khi di chuyển, nên dùng dây xích, rọ mõm để đảm bảo an toàn cho người và động vật xung quanh. Tránh để chó tiếp xúc với các động vật khác hoặc con người trong quá trình di chuyển. Nếu có thể, hãy mang theo thông tin về con chó dại (nếu biết) để bác sĩ thú y đánh giá nguy cơ và có hướng xử trí phù hợp.
Có thể bạn quan tâm: 5 Giống Chó Lông Xù Nhỏ Giá Rẻ Phổ Biến Nhất Hiện Nay
Các biện pháp điều trị và theo dõi tại phòng khám
Tại phòng khám thú y, bác sĩ sẽ vệ sinh vết thương kỹ lưỡng, có thể cắt lọc các mô坏死 nếu cần. Tiếp theo, chó sẽ được tiêm vắc-xin dại khẩn cấp nếu chưa tiêm phòng hoặc tiêm nhắc lại nếu đã tiêm đủ. Ngoài ra, có thể tiêm globulin kháng dại (RIG) nếu vết cắn sâu và nguy cơ cao. Chó cần được theo dõi chặt chẽ trong vòng 10 ngày để phát hiện các triệu chứng bất thường.
Phòng ngừa bệnh dại ở chó: Chiến lược hiệu quả nhất
Lịch tiêm phòng dại cho chó theo khuyến cáo
Việc tiêm phòng dại là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Theo Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH), chó nên được tiêm vắc-xin dại lần đầu khi được 3 tháng tuổi, sau đó tiêm nhắc lại hàng năm hoặc theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Một số loại vắc-xin có hiệu lực kéo dài 3 năm, nhưng vẫn cần kiểm tra kháng thể định kỳ để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.
Quản lý chó nuôi và kiểm soát chó thả rông
Quản lý chó nuôi đúng cách giúp giảm nguy cơ tiếp xúc với chó dại. Nên xích chó khi ra ngoài, sử dụng rọ mõm khi đến nơi công cộng. Tránh để chó chạy tự do, đặc biệt ở khu vực có nhiều chó hoang. Ngoài ra, các chương trình tiêm phòng dại cộng đồng cho chó hoang cũng góp phần làm giảm nguy cơ lây lan bệnh trong cộng đồng.
Vai trò của chính quyền và cộng đồng trong phòng chống dại
Chính quyền địa phương cần tổ chức các chiến dịch tiêm phòng dại miễn phí định kỳ, đồng thời tăng cường quản lý chó thả rông. Cộng đồng cần nâng cao nhận thức về bệnh dại, không che giấu chó bị dại và chủ động đưa chó đi tiêm phòng. Theo WHO, nếu tỷ lệ tiêm phòng dại ở chó đạt trên 70%, nguy cơ bùng phát dịch dại trong cộng đồng sẽ giảm đáng kể.
Bảo vệ bản thân và gia đình khi sống cùng chó
Các biện pháp an toàn khi tiếp xúc với chó lạ
Khi tiếp xúc với chó lạ, nên quan sát hành vi của chúng. Tránh lại gần chó có biểu hiện hung dữ, chảy dãi nhiều, hoặc di chuyển bất thường. Không nên trêu chọc hoặc đùa nghịch quá mức với chó lạ. Nếu bị chó cắn, cần rửa vết thương ngay lập tức và đến cơ sở y tế để được tư vấn tiêm phòng.
Xử lý khi bị chó cắn: Hướng dẫn cho con người
Có thể bạn quan tâm: Tại Sao Chó Bỏ Ăn? Nguyên Nhân Và Giải Pháp Khoa Học Cho Chủ Nuôi
Nếu bị chó cắn, không nên chủ quan. Trước tiên, rửa vết thương bằng nước sạch và xà phòng trong ít nhất 15 phút. Sau đó, đến ngay cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và tiêm phòng dại nếu cần. Việc tiêm phòng dại cho người bao gồm vắc-xin dại và globulin kháng dại (nếu vết cắn sâu). Việc điều trị cần được thực hiện càng sớm càng tốt để đạt hiệu quả cao nhất.
Giáo dục trẻ em về cách ứng xử an toàn với chó
Trẻ em là đối tượng dễ bị chó cắn do chưa có kinh nghiệm nhận biết nguy hiểm. Cần giáo dục trẻ về cách tiếp xúc an toàn với chó, không trêu chọc, không lại gần chó đang ăn hoặc đang ngủ. Khi muốn chơi với chó lạ, nên xin phép chủ nhân và quan sát hành vi của chó trước khi tiếp cận.
Câu hỏi thường gặp về bệnh dại ở chó
Chó đã tiêm phòng dại có thể bị lây bệnh không?
Mặc dù tiêm phòng dại giúp giảm nguy cơ mắc bệnh đáng kể, nhưng không đảm bảo 100%. Trong một số trường hợp hiếm gặp, chó đã tiêm phòng vẫn có thể bị nhiễm virus nếu tiếp xúc với lượng virus lớn hoặc do phản ứng miễn dịch của cơ thể không đủ mạnh. Tuy nhiên, nguy cơ này rất thấp nếu chó được tiêm phòng đúng lịch và đúng liều.
Chó dại sống được bao lâu sau khi phát bệnh?
Sau khi phát bệnh, chó thường chết trong vòng 7 đến 10 ngày. Bệnh dại tấn công hệ thần kinh trung ương rất nhanh, dẫn đến liệt cơ, khó thở và tử vong. Việc phát hiện và cách ly chó nghi bị dại ngay từ giai đoạn đầu là rất quan trọng để ngăn chặn lây lan cho các động vật và con người khác.
Có thể chữa khỏi bệnh dại ở chó không?
Hiện nay chưa có phương pháp chữa khỏi bệnh dại ở chó một khi các triệu chứng đã xuất hiện. Bệnh dại là chứng bệnh không thể hồi phục và gần như luôn dẫn đến tử vong. Do đó, việc phòng ngừa bằng tiêm vắc-xin và xử lý vết thương đúng cách sau khi bị cắn là những biện pháp duy nhất có hiệu quả.
Tổng kết: Làm gì để bảo vệ chó và cộng đồng khỏi bệnh dại
Chó dại cắn chó thường có lây không? Câu trả lời là có, đặc biệt khi vết cắn sâu và chó chưa được tiêm phòng dại. Tuy nhiên, nguy cơ này có thể được kiểm soát hiệu quả thông qua việc tiêm phòng vắc-xin đầy đủ, quản lý chó nuôi đúng cách và xử lý vết thương kịp thời. Hanoi Zoo luôn khuyến khích cộng đồng nâng cao nhận thức về bệnh dại và tham gia các chương trình tiêm phòng để bảo vệ sức khỏe cho cả động vật và con người.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 3, 2025 by Thanh Thảo
