Chó có 2 móng đeo chân sau là một đặc điểm giải phẫu thú vị và thường gặp ở một số giống chó nhất định. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về hiện tượng này, bao gồm cơ sở khoa học, các giống chó tiêu biểu, cách chăm sóc và ý nghĩa văn hóa.
Có thể bạn quan tâm: Chó Phú Quốc Vện Cọp: Đặc Điểm, Giá Cả Và Nơi Mua Uy Tín
Tổng quan về móng đeo chân sau
Móng đeo, hay còn gọi là dewclaw, là một ngón chân phụ xuất hiện ở vị trí cao hơn so với các ngón chính trên bàn chân chó. Trong khi móng đeo ở chân trước là phổ biến và gần như là tiêu chuẩn ở tất cả các giống chó, thì chó có 2 móng đeo chân sau lại là một đặc điểm đặc biệt, chỉ xuất hiện ở một số giống chó nhất định. Về mặt giải phẫu, móng đeo chân sau có cấu trúc tương tự như các ngón chân khác, bao gồm xương, khớp và móng, nhưng do ít tiếp xúc với mặt đất nên thường không được sử dụng nhiều trong quá trình di chuyển.
Từ góc độ tiến hóa, móng đeo được coi là một tàn tích của quá trình tiến hóa từ tổ tiên hoang dã, khi các loài thú ăn thịt cần nhiều ngón chân hơn để tăng độ bám và hỗ trợ trong quá trình săn mồi. Theo thời gian, trong quá trình thuần hóa và phát triển của các giống chó, móng đeo ở chân sau đã biến mất ở hầu hết các giống, nhưng vẫn được duy trì ở một số giống chó có nhu cầu vận động đặc biệt hoặc do đặc điểm di truyền được con người lựa chọn.
Có thể bạn quan tâm: Chó Bị Chảy Nước Miếng: Nguyên Nhân & Cách Xử Lý Khoa Học Từ Chuyên Gia
Các giống chó có móng đeo kép ở chân sau
Great Pyrenees
Great Pyrenees là một trong những giống chó nổi tiếng nhất với đặc điểm chó có 2 móng đeo chân sau. Đây là một giống chó bảo vệ gia súc lớn, có nguồn gốc từ dãy núi Pyrenees ở châu Âu. Móng đeo kép ở chân sau của Great Pyrenees không chỉ là một đặc điểm nhận dạng mà còn đóng vai trò quan trọng trong khả năng vận động của chúng trên địa hình núi cao và trơn trượt.
Theo tiêu chuẩn giống của Hiệp hội Những người yêu chó Mỹ (AKC), móng đeo kép ở chân sau là một đặc điểm bắt buộc đối với Great Pyrenees. Những móng đeo này được cho là giúp chó có độ bám tốt hơn khi di chuyển trên tuyết và đá, hỗ trợ công việc canh gác đàn gia súc trong môi trường núi non hiểm trở. Cấu trúc xương của móng đeo ở Great Pyrenees rất chắc chắn, cho thấy chúng có chức năng thực sự chứ không chỉ là một đặc điểm trang trí.
Beauceron
Beauceron, hay còn gọi là Berger de Beauce, là một giống chó chăn cừu có nguồn gốc từ Pháp. Khác với Great Pyrenees, Beauceron là một giống chó chăn gia súc, được sử dụng để điều khiển và bảo vệ đàn gia súc. Một đặc điểm nổi bật của giống chó này là chúng có chó có 2 móng đeo chân sau, một đặc điểm khá hiếm gặp ở các giống chó khác.
Móng đeo kép ở Beauceron thường được gọi là “doubled dewclaws” và là một phần quan trọng trong tiêu chuẩn giống. Các nhà chuyên môn cho rằng, những móng đeo này giúp Beauceron có được sự linh hoạt và tốc độ khi làm việc trên đồng cỏ. Khi chăn dắt đàn gia súc, chó cần phải di chuyển nhanh, đổi hướng đột ngột và móng đeo kép có thể cung cấp thêm điểm tựa, giúp tăng độ ổn định và kiểm soát khi vận động.
Briard
Briard là một giống chó chăn cừu khác đến từ Pháp, có lịch sử lâu đời trong việc bảo vệ và chăn dắt đàn gia súc. Briard cũng sở hữu đặc điểm chó có 2 móng đeo chân sau, tương tự như Beauceron. Móng đeo kép ở Briard thường lớn và chắc chắn, được gắn liền với cấu trúc xương của bàn chân.
Trong tiêu chuẩn giống của Briard, móng đeo kép ở chân sau là một đặc điểm được đánh giá cao và là một phần của đặc trưng giống. Những móng đeo này không chỉ có giá trị thẩm mỹ mà còn có chức năng thực tiễn, giúp chó di chuyển tốt hơn trên các địa hình gồ ghề và hỗ trợ trong quá trình làm việc.
Các giống chó khác
Ngoài ba giống chó nổi bật trên, còn một số giống chó khác cũng có thể xuất hiện chó có 2 móng đeo chân sau, mặc dù không phải là đặc điểm bắt buộc trong tiêu chuẩn giống. Có thể kể đến như:
- Anatolian Shepherd Dog: Một giống chó bảo vệ gia súc từ Thổ Nhĩ Kỳ, có thể có móng đeo đơn hoặc kép ở chân sau.
- Icelandic Sheepdog: Giống chó chăn cừu nhỏ từ Iceland, thỉnh thoảng cũng xuất hiện móng đeo kép.
- Saint Bernard: Một số cá thể Saint Bernard có thể có móng đeo ở chân sau, mặc dù không phổ biến bằng các giống chó chăn cừu.
Cơ sở di truyền học của móng đeo kép
Gen quy định đặc điểm
Hiện tượng chó có 2 móng đeo chân sau là kết quả của các yếu tố di truyền phức tạp. Các nghiên cứu về di truyền học ở động vật cho thấy rằng, sự phát triển của các ngón chân thừa (supernumerary digits) là do sự biểu hiện bất thường của một số gen trong quá trình phát triển phôi thai.
Một trong những gen quan trọng liên quan đến sự hình thành ngón chân là gen Sonic hedgehog (Shh), có vai trò trong việc xác định sự phát triển của các chi ở động vật có vú. Ngoài ra, các gen thuộc họ HOX cũng đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát sự phát triển và hình dạng của các ngón chân. Sự đột biến hoặc biểu hiện quá mức của các gen này có thể dẫn đến hiện tượng đa指 (polydactyly), tức là có nhiều ngón hơn bình thường.
Tuy nhiên, ở các giống chó có móng đeo kép như Great Pyrenees hay Beauceron, đây không phải là một dị tật mà là một đặc điểm di truyền được cố định qua nhiều thế hệ lai tạo có chọn lọc. Điều này có nghĩa là các gen quy định móng đeo kép đã được các nhà lai tạo duy trì và củng cố để trở thành một phần của đặc trưng giống.
Di truyền trội hay lặn
Câu hỏi đặt ra là, đặc điểm chó có 2 móng đeo chân sau được di truyền theo cơ chế trội hay lặn? Câu trả lời vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn, nhưng các nhà nghiên cứu cho rằng đây có thể là một đặc điểm di truyền trội không hoàn toàn. Điều này có nghĩa là, nếu một trong hai bố mẹ có móng đeo kép, thì khả năng cao chó con cũng sẽ có đặc điểm này, nhưng không phải lúc nào cũng xảy ra.
Ngoài ra, có thể có sự tham gia của nhiều gen (polygenic inheritance), khiến cho việc dự đoán sự xuất hiện của móng đeo kép trở nên phức tạp hơn. Điều này giải thích tại sao ngay cả trong cùng một lứa, cũng có thể có sự khác biệt về số lượng và hình dạng của móng đeo ở các cá thể khác nhau.
Phân biệt móng đeo thật và móng đeo giả
Móng đeo thật (Bone-supported dewclaws)
Móng đeo thật là những móng đeo có cấu trúc xương hoàn chỉnh, được gắn kết chắc chắn với xương bàn chân thông qua khớp và dây chằng. Chúng có thể cử động nhẹ và có mạch máu nuôi dưỡng, tương tự như các ngón chân khác. Chó có 2 móng đeo chân sau thật thường gặp ở các giống chó làm việc như Great Pyrenees, Beauceron hay Briard.
Có thể bạn quan tâm: Tả Con Chó Nhà Em: Dẫn Chứng Và Gợi Ý Viết Bài Văn Miêu Tả Sinh Động
Ưu điểm của móng đeo thật là chúng chắc chắn, ít bị chấn thương hơn và có thể có chức năng hỗ trợ trong quá trình di chuyển. Tuy nhiên, chúng vẫn cần được cắt tỉa định kỳ vì ít tiếp xúc với mặt đất nên không bị mòn tự nhiên.
Móng đeo giả (Fleshy dewclaws)
Móng đeo giả chỉ là một mảnh da và móng được treo lủng lẳng, không có sự hỗ trợ của xương hay khớp. Chúng chỉ được gắn vào chân bằng da và mô mềm, do đó rất dễ bị vướng, rách hoặc đứt khi chó chạy nhảy. Móng đeo giả thường gặp ở một số giống chó không có đặc điểm di truyền về móng đeo kép.
Nhược điểm lớn nhất của móng đeo giả là nguy cơ chấn thương cao. Chúng có thể bị vướng vào thảm, dây xích, cỏ hoặc các vật dụng khác, gây đau đớn và có thể dẫn đến nhiễm trùng. Trong nhiều trường hợp, các bác sĩ thú y khuyến cáo nên cắt bỏ móng đeo giả để tránh các vấn đề về sau.
Chức năng và vai trò của móng đeo chân sau
Hỗ trợ di chuyển trên địa hình khó
Một trong những giả thuyết phổ biến nhất về chức năng của chó có 2 móng đeo chân sau là chúng giúp chó có độ bám và ổn định tốt hơn khi di chuyển trên địa hình khó khăn. Đối với các giống chó làm việc trên núi cao, đồng cỏ hay tuyết, móng đeo kép có thể hoạt động như một “phanh” phụ hoặc điểm tựa thứ cấp, giúp chó tăng lực kéo và kiểm soát khi di chuyển.
Các nghiên cứu quan sát hành vi cho thấy rằng, khi chó di chuyển trên mặt đất trơn hoặc dốc, móng đeo có thể tiếp xúc với bề mặt và tạo thêm lực ma sát. Điều này đặc biệt hữu ích khi chó cần thay đổi hướng đột ngột hoặc dừng lại nhanh chóng.
Chức năng trong lao động và làm việc
Đối với các giống chó chăn gia súc hay bảo vệ đàn, móng đeo kép có thể đóng vai trò hỗ trợ trong quá trình làm việc. Khi chăn dắt đàn gia súc, chó cần phải di chuyển linh hoạt, chạy nhanh và đổi hướng liên tục. Móng đeo kép có thể giúp tăng độ bám và ổn định, giảm nguy cơ trượt ngã hoặc chấn thương khi làm việc trong thời gian dài.
Ngoài ra, một số người nuôi chó làm việc cho rằng, móng đeo kép còn có thể giúp chó giữ thăng bằng tốt hơn khi đứng trên hai chân sau để quan sát khu vực xung quanh, một hành vi phổ biến ở các giống chó bảo vệ.
Chức năng còn đang tranh cãi
Mặc dù có nhiều giả thuyết về chức năng của chó có 2 móng đeo chân sau, nhưng vẫn còn nhiều tranh cãi trong cộng đồng khoa học. Một số nhà nghiên cứu cho rằng, móng đeo chân sau thực sự không có chức năng gì đáng kể và chỉ là một tàn tích tiến hóa. Họ lập luận rằng, rất nhiều giống chó không có móng đeo chân sau vẫn có thể vận động và làm việc hiệu quả.
Tuy nhiên, những người bảo vệ quan điểm ngược lại thì cho rằng, nếu móng đeo chân sau thực sự không có chức năng gì, thì tại sao nó lại được duy trì ở một số giống chó làm việc trong môi trường khắc nghiệt? Họ cho rằng, chính việc duy trì đặc điểm này qua hàng trăm năm lai tạo có chọn lọc đã chứng minh rằng móng đeo chân sau có giá trị thích nghi nhất định.
Chăm sóc móng đeo chân sau
Cắt tỉa móng định kỳ
Dù là móng đeo thật hay giả, việc cắt tỉa móng định kỳ là vô cùng quan trọng. Do ít tiếp xúc với mặt đất, móng đeo không bị mòn tự nhiên như các móng chính, dẫn đến nguy cơ mọc dài, cong vào trong và đâm vào da thịt, gây đau đớn và nhiễm trùng.
Tần suất cắt tỉa móng đeo phụ thuộc vào tốc độ mọc móng của từng chó, nhưng thông thường nên thực hiện mỗi 3-4 tuần một lần. Khi cắt, cần lưu ý không cắt quá sâu vào phần mạch máu (quick) để tránh chảy máu và đau đớn cho chó. Nếu không tự tin, bạn nên nhờ đến sự giúp đỡ của bác sĩ thú y hoặc người chuyên nghiệp.
Kiểm tra chấn thương
Móng đeo, đặc biệt là móng đeo giả, rất dễ bị vướng và chấn thương. Sau mỗi lần đi dạo hoặc chơi đùa, bạn nên kiểm tra chân của chó để đảm bảo không có dấu hiệu rách, nứt hay sưng tấy xung quanh móng đeo. Nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, cần xử lý kịp thời để tránh nhiễm trùng.
Khi nào cần cắt bỏ móng đeo
Việc cắt bỏ móng đeo chân sau là một quyết định cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Một số trường hợp nên cân nhắc cắt bỏ bao gồm:
- Móng đeo giả dễ bị vướng và chấn thương lặp đi lặp lại.
- Móng đeo bị gãy, nứt hoặc nhiễm trùng nặng.
- Chó tham gia các hoạt động thể thao mạnh, dễ gây tổn thương cho móng đeo.
Tuy nhiên, nếu móng đeo là loại có xương hỗ trợ và không gây ra vấn đề gì, thì không nhất thiết phải cắt bỏ. Việc cắt bỏ móng đeo cần được thực hiện bởi bác sĩ thú y có kinh nghiệm, đặc biệt là ở chó trưởng thành, vì có thể cần gây mê và phẫu thuật.
Ý nghĩa văn hóa của móng đeo chân sau
Huyền đề trong văn hóa Việt Nam
Ở Việt Nam, chó có 2 móng đeo chân sau thường được gọi là “huyền đề” và mang nhiều ý nghĩa tâm linh. Trong quan niệm dân gian, chó có huyền đề được cho là thông minh, trung thành và có “linh tính” hơn những chú chó khác. Chúng được tin là có khả năng bảo vệ gia đình tốt hơn, xua đuổi tà khí và mang lại may mắn, tài lộc cho gia chủ.
Có thể bạn quan tâm: Tiêm Phòng Dại Cho Chó Có Tác Dụng Bao Lâu? Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Chuyên Gia
Nhiều người tin rằng, chó có huyền đề là chó khôn, dễ huấn luyện và có bản năng canh gác tốt. Vì vậy, những chú chó có đặc điểm này thường được coi là quý hiếm và có giá trị cao hơn trong thị trường giao dịch chó cảnh.
Huyền đề trong phong thủy
Trong phong thủy, huyền đề được coi là một dấu hiệu tốt, đặc biệt là khi nói đến việc nuôi chó để trấn trạch, thu hút tài lộc. Người ta tin rằng, vị trí và hình dạng của huyền đề có thể ảnh hưởng đến mức độ may mắn mà chú chó mang lại cho gia đình. Ví dụ, huyền đề ở chân sau được cho là mang lại tài lộc, trong khi huyền đề ở chân trước thì có tác dụng bảo vệ.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng, những quan niệm này đều mang tính chất dân gian và không có cơ sở khoa học. Dù vậy, chúng vẫn có giá trị về mặt tinh thần và góp phần làm phong phú thêm mối quan hệ giữa con người và vật nuôi.
Quan niệm ở các nước khác
Không chỉ ở Việt Nam, nhiều nền văn hóa khác cũng có những quan niệm riêng về móng đeo của chó. Ở một số nước châu Âu, đặc biệt là Pháp và Đức, móng đeo kép ở chân sau được coi là biểu tượng của sự thuần chủng và năng lực làm việc. Các nhà lai tạo rất coi trọng đặc điểm này khi nhân giống các giống chó chăn cừu hay bảo vệ gia súc.
Ở Nhật Bản, chó có móng đeo thường được coi là có “vận mệnh tốt” và được ưa chuộng trong các gia đình. Trong khi đó, ở một số nước phương Tây, móng đeo thường bị coi là “thừa” và nhiều chủ nuôi chọn cách cắt bỏ để tránh rắc rối.
So sánh với các loài động vật khác
Móng đeo ở mèo
Mèo cũng có móng đeo, thường nằm ở vị trí cao hơn trên chân trước. Khác với chó, mèo hiếm khi có móng đeo ở chân sau. Móng đeo của mèo có chức năng giúp chúng bắt mồi và leo trèo hiệu quả hơn. Chúng có thể sử dụng móng đeo để “cầm” con mồi hoặc bám vào các bề mặt khi di chuyển.
Móng đeo ở các loài thú ăn thịt khác
Nhiều loài thú ăn thịt khác cũng có móng đeo, ví dụ như gấu, chồn, hay một số loài sói. Ở các loài này, móng đeo thường có chức năng hỗ trợ trong việc săn mồi, leo trèo hoặc đào bới. Tuy nhiên, ở những loài chuyên về tốc độ như báo hay linh cẩu, móng đeo thường đã tiêu giảm hoặc biến mất hoàn toàn để giảm trọng lượng và tăng hiệu quả di chuyển.
Câu hỏi thường gặp về chó có 2 móng đeo chân sau
Làm thế nào để biết chó của tôi có móng đeo thật hay giả?
Để phân biệt móng đeo thật và giả, bạn có thể quan sát và sờ nắn nhẹ nhàng. Móng đeo thật thường có cấu trúc chắc chắn, có thể cử động nhẹ và có xương bên trong. Móng đeo giả thì chỉ là một mảnh da treo lủng lẳng, không có sự hỗ trợ của xương và rất dễ bị lay động.
Có nên cắt bỏ móng đeo chân sau của chó không?
Việc có nên cắt bỏ móng đeo chân sau hay không phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm loại móng đeo (thật hay giả), mức độ gây phiền toái và mục đích sử dụng của chó. Nếu móng đeo là loại giả và thường xuyên bị vướng, chấn thương, thì nên cân nhắc cắt bỏ. Ngược lại, nếu là móng đeo thật và không gây vấn đề gì, thì không cần thiết phải cắt bỏ.
Chó có 2 móng đeo chân sau có di chuyển kém hơn không?
Không, chó có 2 móng đeo chân sau không di chuyển kém hơn so với những chú chó không có móng đeo. Thậm chí, ở một số giống chó làm việc, móng đeo kép còn có thể hỗ trợ tăng độ bám và ổn định khi di chuyển trên địa hình khó.
Móng đeo chân sau có mọc lại sau khi bị cắt không?
Nếu chỉ cắt phần móng, thì móng sẽ tiếp tục mọc lại như bình thường. Tuy nhiên, nếu cắt bỏ hoàn toàn cả gốc móng (phẫu thuật cắt móng), thì móng sẽ không mọc lại. Việc cắt bỏ gốc móng cần được thực hiện bởi bác sĩ thú y và chỉ nên thực hiện khi thực sự cần thiết.
Nơi có thể quan sát chó có 2 móng đeo chân sau
Nếu bạn muốn trực tiếp quan sát và tìm hiểu về chó có 2 móng đeo chân sau, một trong những địa điểm lý tưởng là Hanoi Zoo. Tại đây, bạn có thể bắt gặp nhiều giống chó thuần chủng được chăm sóc và nuôi dưỡng trong môi trường tự nhiên, bao gồm cả những giống chó nổi tiếng với đặc điểm móng đeo kép như Great Pyrenees hay Beauceron. Việc tham quan và quan sát trực tiếp sẽ giúp bạn có cái nhìn sinh động và thực tế hơn về đặc điểm giải phẫu thú vị này.
Kết luận
Chó có 2 móng đeo chân sau là một đặc điểm giải phẫu thú vị, kết hợp giữa yếu tố di truyền, chức năng thích nghi và giá trị văn hóa. Dù được nhìn nhận dưới góc độ khoa học hay tâm linh, thì đây vẫn là một phần tạo nên sự đa dạng và phong phú của thế giới động vật. Việc hiểu rõ về đặc điểm này không chỉ giúp chúng ta chăm sóc chó tốt hơn mà còn làm sâu sắc thêm mối quan hệ giữa con người và vật nuôi. Hãy luôn quan tâm đến sức khỏe của móng đeo và đưa chó đi kiểm tra định kỳ để đảm bảo chúng luôn khỏe mạnh và hạnh phúc.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 5, 2025 by Thanh Thảo
