Chó cào ổ bao lâu thì đẻ? Đây là một trong những dấu hiệu quan trọng báo hiệu chó sắp sinh. Hành vi này là bản năng tự nhiên giúp chó mẹ tạo ra một nơi an toàn và ấm áp để sinh con. Hiểu rõ thời gian mang thai, các dấu hiệu sắp sinh và cách chăm sóc chó mẹ trong giai đoạn này là điều cần thiết để đảm bảo một ca đẻ an toàn và khỏe mạnh cho cả mẹ và các chó con. Bài viết này của Hanoi Zoo sẽ cung cấp cho bạn toàn bộ kiến thức khoa học và kinh nghiệm thực tế về quá trình sinh sản của loài chó, từ đó giúp bạn trở thành một người chủ chu đáo và tự tin.
Có thể bạn quan tâm: Men Tiêu Hóa Cho Chó: Kiến Thức Khoa Học & Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Chuyên Gia
Tổng quan về thời gian mang thai và sinh sản ở loài chó
Thời gian mang thai trung bình của chó
Thời gian mang thai (còn gọi là thời gian thai kỳ) ở chó không cố định cho tất cả các giống. Tuy nhiên, theo các nghiên cứu của Hiệp hội Thú y Hoa Kỳ (AVMA), thời gian trung bình của một ca mang thai ở loài chó là 63 ngày, tính từ thời điểm rụng trứng. Con số này dao động trong khoảng từ 58 đến 68 ngày.
Một điểm cần lưu ý quan trọng là thời gian mang thai được tính từ khi trứng rụng, chứ không phải từ thời điểm giao phối. Điều này giải thích tại sao việc xác định chính xác ngày rụng trứng lại quan trọng đến vậy, đặc biệt là với những người chủ muốn có một dự đoán chính xác về ngày sinh. Các phương pháp như xét nghiệm hormone progesterone, siêu âm hoặc nội soi âm đạo do bác sĩ thú y thực hiện có thể giúp xác định thời điểm này một cách chính xác.
Ảnh hưởng của kích cỡ và giống chó đến thời gian mang thai
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng có một mối tương quan nhất định giữa kích cỡ cơ thể của chó mẹ và thời gian mang thai. Một cách khái quát:
- Chó nhỏ và chó toy (ví dụ: Chihuahua, Pomeranian): Thường đẻ sớm hơn, khoảng 58-62 ngày. Điều này có thể liên quan đến việc khung xương chậu nhỏ hơn, đòi hỏi các chó con phải sinh ra ở một kích cỡ vừa phải để có thể qua khỏi khung xương chậu một cách an toàn.
- Chó trung bình (ví dụ: Beagle, Bulldog Pháp): Thời gian mang thai thường rơi vào khoảng 62-65 ngày.
- Chó lớn và chó cỡ đại (ví dụ: Labrador, Golden Retriever): Thường mang thai lâu hơn một chút, khoảng 63-68 ngày.
Tuy nhiên, đây chỉ là những quy luật chung mang tính chất tham khảo. Có những trường hợp ngoại lệ, và yếu tố di truyền cũng đóng một vai trò quan trọng. Do đó, việc theo dõi sát sao các dấu hiệu sắp sinh là cách tốt nhất để chuẩn bị cho ngày “lâm bồn” của chó mẹ.
Dấu hiệu nhận biết chó sắp sinh: Từ cào ổ đến các thay đổi sinh lý
Hành vi cào ổ – Bản năng sinh tồn mạnh mẽ
Hành vi cào ổ là một trong những dấu hiệu rõ ràng và dễ nhận biết nhất khi chó sắp sinh. Hành vi này thường xuất hiện từ 24 đến 48 giờ trước khi chuyển dạ. Chó mẹ sẽ dùng chân trước hoặc chân sau cào vào đệm, chăn, hoặc bất kỳ vật liệu mềm mại nào để tạo thành một “ổ” ấm cúng. Đây là bản năng sinh tồn được kế thừa từ tổ tiên hoang dã của chúng, những loài sói hay chó rừng, vốn phải tự tạo nơi sinh con an toàn để bảo vệ đàn con khỏi thời tiết khắc nghiệt và các mối nguy hiểm từ môi trường xung quanh.
Việc cào ổ không chỉ đơn thuần là sắp xếp lại vật liệu. Nó còn là một cách để chó mẹ đánh dấu lãnh thổ bằng mùi hương từ các tuyến mồ hôi ở chân, đồng thời giúp cơ thể tiết ra các hormone như oxytocin, hỗ trợ quá trình chuyển dạ. Khi thấy chó cào ổ, bạn nên chuẩn bị khu vực đẻ cho nó một cách kín đáo, yên tĩnh và ấm áp.
Các dấu hiệu sinh lý khác báo hiệu sắp sinh
Có thể bạn quan tâm: Bị Chó Cắn: Hướng Dẫn Sơ Cứu & Xử Trí Khoa Học, An Toàn
Bên cạnh việc cào ổ, còn có một loạt các dấu hiệu sinh lý khác mà người chủ cần lưu ý:
- Giảm nhiệt độ cơ thể: Đây là dấu hiệu chính xác nhất. Nhiệt độ cơ thể của chó mẹ sẽ giảm xuống dưới 37,8°C (thường là khoảng 37,2-37,5°C) từ 8 đến 24 giờ trước khi chuyển dạ. Việc đo nhiệt độ hàng ngày trong những ngày cuối thai kỳ là một thói quen rất tốt.
- Rụng lông xung quanh núm vú: Khu vực quanh núm vú của chó mẹ sẽ bắt đầu rụng lông để lộ da, tạo điều kiện thuận lợi cho các chó con bú sữa sau khi sinh.
- Tiết sữa non: Khoảng 1-2 ngày trước khi sinh, chó mẹ có thể bắt đầu tiết ra sữa non. Đây là loại sữa đặc biệt, giàu kháng thể và dưỡng chất, rất quan trọng cho sự phát triển ban đầu của chó con. Lưu ý rằng không phải con chó nào cũng tiết sữa non trước khi sinh, một số con chỉ tiết ra sau khi chuyển dạ.
- Chán ăn và nôn mửa nhẹ: Chó mẹ có thể từ chối ăn hoặc chỉ ăn rất ít trong những ngày cuối thai kỳ. Hệ tiêu hóa của nó đang chậm lại để nhường năng lượng cho quá trình sinh nở.
- Rụng nướu (dịch nhầy): Một cục chất nhầy màu trắng đục hoặc hơi hồng có thể được thải ra từ âm đạo. Đây là nút nhầy cổ tử cung đã bịt kín cổ tử cung trong suốt thai kỳ để bảo vệ thai nhi khỏi vi khuẩn, và việc nó rụng xuống là dấu hiệu cho thấy cổ tử cung đang bắt đầu mở ra.
- Hôn mê (lẫn lộn): Chó mẹ có thể biểu hiện sự bồn chồn, đi lòng vòng, tìm chỗ ẩn nấp hoặc trở nên quấn quýt chủ hơn bình thường. Đây là phản ứng tự nhiên khi cơ thể nó đang chuẩn bị cho một sự kiện quan trọng.
Quá trình chuyển dạ và sinh nở ở chó: Những điều bạn cần biết
Giai đoạn 1: Chuyển dạ
Giai đoạn này có thể kéo dài từ 6 đến 12 giờ, và ở một số chó lần đầu sinh có thể lên đến 36 giờ. Trong giai đoạn này, tử cung bắt đầu co thắt để chuẩn bị mở cổ tử cung. Các dấu hiệu bao gồm:
- Bồn chồn, khó chịu, đi lại liên tục hoặc nằm im một chỗ.
- Thở nhanh và thè lưỡi.
- Rên rỉ hoặc kêu gắt.
- Có thể rụng nướu và bắt đầu tiết sữa non.
Điều quan trọng là trong giai đoạn này, chó mẹ nên được để yên. Hãy để nó ở trong khu vực đã chuẩn bị sẵn (ổ đẻ), tránh làm phiền. Bạn chỉ cần quan sát từ xa và đảm bảo rằng nó có nước uống sạch.
Giai đoạn 2: Sinh con
Giai đoạn này bắt đầu khi cổ tử cung đã mở hoàn toàn và các cơn co thắt trở nên mạnh mẽ hơn. Các chó con sẽ lần lượt được sinh ra. Khoảng cách giữa các lần sinh thường là 30 đến 60 phút, nhưng có thể kéo dài đến 2 giờ mà vẫn được coi là bình thường.
Mỗi chó con được bao bọc trong một túi ối. Sau khi sinh, chó mẹ sẽ tự động cắn đứt túi ối và dây rốn, sau đó liếm sạch dịch nhầy trên người chó con để kích thích hô hấp. Đây là một bản năng mạnh mẽ, và trong hầu hết các trường hợp, chó mẹ sẽ tự làm rất tốt.
Giai đoạn 3: Đẻ nhau
Sau khi mỗi chó con được sinh ra, bánh nhau (nhau thai) cũng sẽ được đẩy ra. Chó mẹ thường sẽ ăn nhau thai. Một số quan điểm cho rằng việc ăn nhau thai có thể gây nôn mửa hoặc tiêu chảy, nhưng đây là một hành vi tự nhiên và thường không gây hại. Tuy nhiên, nếu chó mẹ ăn quá nhiều nhau thai, bạn có thể nhẹ nhàng lấy bớt đi để tránh tình trạng rối loạn tiêu hóa.
Cách chăm sóc chó mẹ trong thai kỳ và sau sinh
Chế độ dinh dưỡng cho chó mang thai
Dinh dưỡng là yếu tố then chốt quyết định sự khỏe mạnh của chó mẹ và sự phát triển toàn diện của chó con. Trong 3-4 tuần đầu của thai kỳ, chế độ ăn của chó mẹ về cơ bản không cần thay đổi quá nhiều nếu nó đang sử dụng một loại thức ăn chất lượng cao, đầy đủ dinh dưỡng.
Có thể bạn quan tâm: 15 Chú Chó Về Quê Bị Thiêu: Câu Chuyện Đáng Tiếc Và Bài Học Về An Toàn Khi Nuôi Thú Cưng
Từ tuần thứ 5 trở đi, nhu cầu năng lượng và chất dinh dưỡng (đặc biệt là protein, canxi, phốt pho và các acid béo Omega-3) tăng lên đáng kể. Lúc này, bạn nên:
- Chuyển sang thức ăn chuyên dụng cho chó mang thai và cho con bú (puppy food): Loại thức ăn này có hàm lượng protein và chất béo cao hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của chó mẹ.
- Ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày: Thay vì 1-2 bữa lớn, hãy chia thành 3-4 bữa nhỏ để giảm áp lực lên dạ dày đang bị chèn ép bởi các thai nhi.
- Bổ sung nước đầy đủ: Nước là yếu tố không thể thiếu, đặc biệt là khi chó mẹ bắt đầu tiết sữa.
Chăm sóc chó mẹ sau sinh
Sau khi sinh, chó mẹ cần được nghỉ ngơi và phục hồi. Tuy nhiên, nhu cầu dinh dưỡng của nó lúc này còn cao hơn cả trong thai kỳ, vì nó phải sản xuất sữa để nuôi con.
- Tiếp tục cho ăn thức ăn puppy food: Duy trì chế độ ăn giàu dinh dưỡng này cho đến khi cai sữa cho chó con.
- Cung cấp nước sạch và thay nước thường xuyên: Việc tiết sữa khiến chó mẹ rất dễ bị mất nước.
- Theo dõi tử cung: Trong những ngày đầu sau sinh, chó mẹ có thể ra huyết trắng hoặc dịch màu nâu đỏ (lochia). Đây là hiện tượng bình thường. Tuy nhiên, nếu dịch có mùi hôi, màu sắc bất thường (xanh, vàng), hoặc chó mẹ có biểu hiện sốt, bỏ ăn, bạn cần đưa nó đi khám bác sĩ thú y ngay lập tức vì có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng tử cung (metritis).
- Không tắm cho chó mẹ trong 2-3 ngày đầu: Để tránh nhiễm trùng, hãy đợi cho đến khi vết thương ở tử cung ổn định hơn rồi mới tắm.
Khi nào cần đưa chó đi gặp bác sĩ thú y?
Mặc dù sinh nở là một quá trình tự nhiên, nhưng đôi khi vẫn có những biến chứng cần được can thiệp y tế kịp thời. Dưới đây là một số tình huống bắt buộc phải đưa chó đi gặp bác sĩ thú y:
- Chuyển dạ quá 24 giờ mà không sinh con: Nếu sau khi có dấu hiệu chuyển dạ (giảm nhiệt độ, rụng nướu) mà quá 24 giờ vẫn không có dấu hiệu sinh, đây là một dấu hiệu nguy hiểm.
- Co thắt mạnh trong hơn 30 phút mà không sinh được chó con: Điều này có thể cho thấy có sự kẹt thai (đứa con quá to, ngôi thai bất thường, khung xương chậu hẹp…).
- Dịch tiết màu xanh lá cây, vàng hoặc có mùi hôi: Đây là dấu hiệu của nhiễm trùng hoặc thai chết trong bụng.
- Chảy máu ồ ạt: Một lượng nhỏ máu trong dịch tiết là bình thường, nhưng nếu chảy máu nhiều, đó là một cấp cứu y tế.
- Chó mẹ trở nên ủ rũ, yếu ớt, bỏ ăn, sốt cao: Những triệu chứng này có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng, tiền sản giật (eclampsia) do thiếu canxi, hoặc các biến chứng khác.
- Sinh được một vài con rồi ngừng chuyển dạ quá 4 giờ: Nếu còn chó con trong bụng mà chuyển dạ ngừng quá 4 giờ, bạn cần đưa chó đi khám.
Những điều cần chuẩn bị khi chó sắp sinh
Khu vực đẻ (Whelping box)
Việc chuẩn bị một khu vực đẻ phù hợp là vô cùng quan trọng. Khu vực này nên được đặt ở một nơi kín đáo, yên tĩnh, tránh gió lùa và ấm áp (nhiệt độ lý tưởng khoảng 25-27°C cho chó mẹ và 29-32°C cho chó con trong tuần đầu).
Kích thước của khu vực đẻ nên đủ lớn để chó mẹ có thể nằm thoải mái, nhưng cũng cần có thành cao khoảng 30-40cm để tránh các chó con chui ra ngoài trong những ngày đầu đời.
Vật liệu lót
Sử dụng các vật liệu sạch, mềm mại và thấm hút tốt như:
- Khăn tắm cũ (dễ giặt và thay).
- Giấy báo (giá rẻ và thấm hút tốt).
- Vải cotton.
Tránh dùng rơm hoặc cỏ vì dễ làm tổn thương da non nớt của chó con.
Các vật dụng cần thiết khác
- Nhiệt kế: Để theo dõi nhiệt độ cơ thể chó mẹ.
- Bông, gạc, kéo sạch: Để hỗ trợ nếu cần (ví dụ: cắt dây rốn).
- Dây chun hoặc chỉ sạch: Để buộc dây rốn nếu chó mẹ không tự cắn đứt.
- Sữa công thức cho chó con và bình bú: Phòng trường hợp chó mẹ không đủ sữa hoặc mất sữa.
- Bóng đèn sưởi hoặc đệm sưởi: Giữ ấm cho chó con, đặc biệt là trong mùa đông.
- Sổ ghi chép: Ghi lại thời gian sinh của từng chó con, cân nặng, và bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.
Câu hỏi thường gặp (FAQ) về việc chó cào ổ và sinh sản
Làm sao để biết chính xác chó cào ổ bao lâu thì đẻ?
Có thể bạn quan tâm: Chó Bắc Hà Giá Bao Nhiêu? Bảng Giá Chi Tiết, Yếu Tố Ảnh Hưởng & Kinh Nghiệm Chọn Mua
Hành vi cào ổ thường xuất hiện từ 24 đến 48 giờ trước khi sinh. Tuy nhiên, để có dự đoán chính xác hơn, bạn nên kết hợp nhiều dấu hiệu khác như: giảm nhiệt độ cơ thể, rụng nướu, tiết sữa non. Việc đo nhiệt độ hàng ngày trong những ngày cuối thai kỳ là cách tốt nhất để dự đoán thời điểm sinh.
Có nên can thiệp khi chó mẹ cào ổ không?
Không nên. Việc cào ổ là bản năng tự nhiên. Can thiệp có thể khiến chó mẹ bị căng thẳng và trì hoãn quá trình sinh nở. Cách tốt nhất là chuẩn bị sẵn một khu vực đẻ phù hợp, yên tĩnh và để chó mẹ tự do thực hiện hành vi này.
Làm gì khi chó mẹ không biết liếm chó con sau khi sinh?
Trong một số trường hợp hiếm, đặc biệt là với chó mẹ lần đầu, nó có thể không biết hoặc không muốn liếm chó con. Lúc này, bạn cần can thiệp ngay lập tức:
- Dùng khăn mềm lau sạch dịch nhầy trên miệng và mũi chó con.
- Nhẹ nhàng vẫy chó con theo hướng từ đầu đến đuôi để giúp thoát dịch.
- Kích thích hô hấp bằng cách vuốt nhẹ từ cổ xuống sống lưng.
- Nếu chó con không khóc hoặc thở yếu, hãy nhẹ nhàng bóp bóng hoặc thổi ngạt (nếu bạn đã được hướng dẫn).
Tại sao chó mẹ lại ăn nhau thai?
Việc ăn nhau thai là một hành vi tự nhiên. Nó giúp chó mẹ bổ sung một lượng dinh dưỡng và hormone cần thiết sau sinh, đồng thời cũng là cách để che giấu mùi vị thu hút động vật săn mồi trong môi trường hoang dã. Như đã đề cập, việc ăn một lượng nhỏ nhau thai là an toàn, nhưng nếu ăn quá nhiều có thể gây rối loạn tiêu hóa.
Có nên cho chó con bú sữa mẹ?
Có, và đây là điều bắt buộc. Sữa non (colostrum) mà chó mẹ tiết ra trong 24-48 giờ đầu sau sinh chứa một lượng lớn kháng thể (immunoglobulin), đặc biệt là IgG. Những kháng thể này giúp chó con xây dựng hệ miễn dịch trong những tuần đầu đời, khi hệ miễn dịch của chúng chưa tự sản sinh đủ kháng thể để chống lại vi khuẩn và virus. Việc không được bú sữa non có thể khiến chó con dễ mắc bệnh và tử vong.
Kết luận
Tóm lại, câu hỏi “chó cào ổ bao lâu thì đẻ” không có một câu trả lời chính xác tuyệt đối, nhưng hành vi này là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy chó sắp sinh trong vòng 24-48 giờ tới. Để có dự đoán chính xác hơn, người chủ cần theo dõi sát sao các dấu hiệu sinh lý khác như nhiệt độ cơ thể, dịch tiết, và hành vi của chó mẹ. Việc hiểu rõ thời gian mang thai, các giai đoạn chuyển dạ và cách chăm sóc chó mẹ trong thai kỳ, trước và sau sinh là điều kiện tiên quyết để đảm bảo một ca đẻ an toàn và thành công.
Chó là loài động vật trung thành và gần gũi với con người. Việc sinh nở là một quá trình thiêng liêng và tự nhiên, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được theo dõi và chăm sóc đúng cách. Hy vọng rằng những kiến thức khoa học và kinh nghiệm thực tế được chia sẻ trong bài viết này của Hanoi Zoo sẽ giúp bạn tự tin hơn trong việc đồng hành cùng chú chó của mình trong hành trình làm mẹ thiêng liêng này. Đừng quên rằng, trong bất kỳ tình huống khẩn cấp nào, sự can thiệp kịp thời của bác sĩ thú y luôn là yếu tố then chốt để cứu sống cả mẹ và con.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 5, 2025 by Thanh Thảo
