Chó bị sùi bọt mép là một hiện tượng mà nhiều người nuôi thú cưng có thể bắt gặp. Mặc dù đôi khi đây chỉ là phản ứng sinh lý bình thường sau khi vận động, nhưng trong nhiều trường hợp, nó lại là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, từ bệnh răng miệng đến các bệnh lý thần kinh nguy hiểm như dại hoặc động kinh.
Bài viết này của Hanoi Zoo sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện, dựa trên bằng chứng khoa học và kinh nghiệm thực tiễn từ các chuyên gia chăm sóc động vật, giúp bạn phân biệt được khi nào nên lo lắng và khi nào có thể yên tâm, cũng như cách sơ cứu và phòng ngừa hiệu quả.
Những nguyên nhân phổ biến khiến chó bị sùi bọt mép
1. Sùi bọt mép do vận động quá mức hoặc căng thẳng
Đây là một trong những nguyên nhân thường gặp nhất và thường không đáng lo ngại.
- Cơ chế: Khi chó chạy nhảy, tập thể dục mạnh hoặc ở trong trạng thái lo lắng, sợ hãi (trước pháo hoa, tiếng sét, đi xe hơi…), hệ thần kong giao cảm bị kích thích. Điều này dẫn đến nhịp thở nhanh, tăng tiết nước bọt và đôi khi là hiện tượng “thở hổn hển” đặc trưng của loài chó để điều hòa nhiệt độ. Khi lượng nước bọt tiết ra quá nhiều, nó sẽ trào ra ngoài miệng, tạo thành bọt.
- Dấu hiệu nhận biết: Bọt mép thường trong, không đặc. Chó có thể thở gấp, lưỡi thè ra, mắt mở to nhưng không có dấu hiệu đau đớn hay co giật. Sau khi nghỉ ngơi, được làm mát và cho uống nước, triệu chứng sẽ nhanh chóng biến mất trong vòng 10-20 phút.
2. Vấn đề về răng miệng và đường tiêu hóa
Các bệnh lý về răng miệng là nguyên nhân dễ bị bỏ qua nhưng lại gây khó chịu nhiều cho chó.
- Các bệnh lý cụ thể:
- Viêm nướu, viêm nha chu: Gây sưng đau nướu, làm chó khó nuốt, tăng tiết nước bọt.
- Sâu răng, gãy răng: Gây đau nhức, chó có xu hướng há miệng để giảm áp lực.
- Dị vật mắc ở miệng hoặc cổ họng: Như xương, mảnh đồ chơi. Điều này gây kích ứng niêm mạc, khiến chó sùi bọt, há miệng, dùng chân cào miệng, và có thể kèm theo nôn ói.
- Viêm dạ dày – ruột: Cảm giác buồn nôn cũng làm chó tiết nhiều nước bọt và thở gấp.
3. Bệnh lý thần kinh: Động kinh và các rối loạn co giật
Động kinh là một nguyên nhân nội khoa nghiêm trọng cần được chẩn đoán và điều trị bởi bác sĩ thú y.
- Dấu hiệu điển hình:
- Co giật: Chó có thể bị co cứng toàn thân, giật từng cơn ở chân, mặt hoặc mắt.
- Mất kiểm soát: Chó không nhận thức được hành vi của mình, có thể sùi bọt mép (có thể là bọt trắng hoặc có lẫn máu do cắn phải lưỡi), tiểu tiện hoặc đại tiện không tự chủ.
- Thay đổi hành vi trước cơn: Một số chó có thể trở nên bồn chồn, sợ hãi, bám chủ hoặc tìm nơi ẩn nấp trước khi lên cơn.
- Phân biệt với hiện tượng lành tính: Cơn động kinh thường xảy ra bất ngờ, kéo dài trong thời gian ngắn (vài giây đến vài phút) và chó có thể mất ý thức. Sau cơn, chó thường mệt mỏi, lơ ngơ.
4. Ngộ độc
Ngộ độc là một cấp cứu thú y. Các chất độc có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau.
- Các chất độc phổ biến:
- Thuốc diệt chuột (chứa warfarin hoặc các chất chống đông máu thế hệ mới): Gây xuất huyết nội, trong đó có xuất huyết não, dẫn đến co giật và sùi bọt mép.
- Thuốc diệt côn trùng, ve, bọ chét: Một số hoạt chất như permethrin (độc với mèo), organophosphate có thể gây kích thích thần kinh, co giật.
- Thực vật độc hại: Một số loại cây trong nhà hoặc sân vườn (như trúc đào, lan ý, vạn niên thanh…) chó có thể gặm phải.
- Thực phẩm độc cho chó: Sô-cô-la (chứa theobromine), nho, nho khô, hành, tỏi, bơ…
- Dấu hiệu: Ngoài sùi bọt mép, chó có thể nôn mửa, tiêu chảy (có thể ra máu), run rẩy, co giật, mệt mỏi, thay đổi hành vi đột ngột.
5. Bệnh Dại (Rabies)
Có thể bạn quan tâm: Loài Chó Thông Minh Nhất Việt Nam: Tiêu Chí, Top Ứng Viên Và Vì Sao Chúng Xứng Đáng
Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất và hầu như luôn gây tử vong một khi đã lên cơn. Bệnh lây truyền qua nước bọt của động vật bị nhiễm bệnh, thường là qua vết cắn.
- Dấu hiệu cảnh báo (thời kỳ điên cuồng):
- Thay đổi tính cách đột ngột: Chó hiền lành trở nên hung dữ, chó nhút nhát trở nên hiếu chiến.
- Tăng tiết nước bọt, sùi bọt mép: Do cơ nuốt bị liệt, không thể nuốt nước bọt.
- Khó nuốt: Chó có thể há miệng, rên rỉ, cố gắng khạc vật gì đó.
- Tăng động, hung hãn: Chó có thể tấn công người, vật nuôi khác hoặc các vật thể đang chuyển động mà không có lý do.
- Liếm, cào, cắn vào vết thương cũ: Đây là một hành vi đặc trưng.
- Dấu hiệu (thời kỳ bại liệt): Sau thời kỳ điên cuồng là thời kỳ bại liệt, chó bị liệt từ hàm lan xuống các chi, cuối cùng dẫn đến tử vong do liệt cơ hô hấp.
Khi nào cần đưa chó đến bác sĩ thú y ngay lập tức?
Không phải trường hợp sùi bọt mép nào cũng cần cấp cứu, nhưng bạn không nên chần chừ khi thấy những dấu hiệu sau:
- Co giật hoặc run rẩy toàn thân.
- Chó trở nên hung dữ bất thường, cắn xé mọi thứ, mắt đỏ ngầu.
- Liên tục há miệng, khạc, có vẻ như muốn ói nhưng không ói được.
- Mệt mỏi bất thường, lờ đờ, không muốn di chuyển.
- Nôn mửa hoặc tiêu chảy (đặc biệt là có máu).
- Sốt cao.
- Khó thở.
- Chó có vết thương hở gần đó hoặc có thể đã bị động vật khác cắn.
- Chó chưa được tiêm phòng dại đầy đủ.
Hướng dẫn sơ cứu tại nhà an toàn và hiệu quả
Trước tiên: Giữ bình tĩnh và đảm bảo an toàn
- Tuyệt đối không vươn tay vào miệng chó khi chó đang co giật hoặc sùi bọt mép dữ dội. Bạn có thể bị cắn.
- Di chuyển các vật dụng xung quanh để tránh chó va chạm phải trong lúc co giật.
- Ghi lại thời gian và mô tả cơn co giật (nếu có): Điều này rất quan trọng để cung cấp thông tin cho bác sĩ thú y.
Đối với từng nguyên nhân
1. Vận động quá sức hoặc căng thẳng
- Làm mát: Đưa chó vào nơi râm mát, có quạt hoặc điều hòa. Có thể dùng nước mát (không phải nước đá) để lau người, đặc biệt là lòng bàn chân, ngực và bụng.
- Cung cấp nước: Cho chó uống nước sạch từ từ, nhỏ giọt. Tránh cho uống quá nhiều một lúc.
- Theo dõi: Đảm bảo chó nghỉ ngơi yên tĩnh và triệu chứng thuyên giảm.
2. Nghi ngờ dị vật ở miệng hoặc cổ họng
- Kiểm tra nhẹ nhàng: Nếu chó còn tỉnh táo, hãy nhẹ nhàng há miệng chó ra kiểm tra. Chỉ lấy dị vật ra nếu nó nằm ở vị trí dễ thấy và dễ lấy.
- Không cố gắng móc họng sâu: Việc này có thể làm dị vật càng tụt sâu hơn hoặc gây tổn thương.
- Đưa đến bác sĩ thú y ngay: Hầu hết các trường hợp dị vật cần được hỗ trợ bởi chuyên gia.
3. Nghi ngờ ngộ độc
- Xác định chất độc: Nếu có thể, hãy tìm và mang theo bao bì, hộp đựng, hoặc mẫu chất độc đến phòng khám.
- Không tự ý gây nôn nếu không có chỉ định của bác sĩ thú y. Một số chất độc có thể gây bỏng thực quản nặng hơn khi đi qua lần thứ hai.
- Cấp cứu ngay lập tức.
4. Nghi ngờ chó bị dại
- Tuyệt đối tránh xa, không để chó cắn phải.
- Cách ly chó trong một khu vực an toàn, tránh để chó tiếp xúc với người và động vật khác.
- Liên hệ với bác sĩ thú y và cơ quan y tế địa phương ngay lập tức. Bệnh dại là trường hợp bắt buộc phải báo cáo.
Cách điều trị chuyên sâu tại cơ sở thú y
Điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân được chẩn đoán.
- Bệnh răng miệng: Vệ sinh răng miệng chuyên nghiệp, điều trị viêm nhiễm bằng kháng sinh, nhổ răng nếu cần.
- Động kinh: Sử dụng các thuốc chống động kinh (phenobarbital, potassium bromide…) để kiểm soát cơn. Việc dùng thuốc cần được theo dõi định kỳ.
- Ngộ độc: Các biện pháp loại bỏ chất độc (than hoạt tính – nếu phù hợp), điều trị hỗ trợ (truyền dịch, chống co giật, bảo vệ gan, thận), và điều trị đặc hiệu nếu có (ví dụ: giải độc warfarin bằng vitamin K1).
- Bệnh dại: Hiện tại chưa có phương pháp điều trị hiệu quả nào cho chó đã lên cơn dại. Phòng bệnh bằng tiêm phòng vắc-xin dại đầy đủ là biện pháp duy nhất và bắt buộc theo quy định pháp luật.
Biện pháp phòng ngừa hiệu quả
Có thể bạn quan tâm: Viêm Tử Cung Ở Chó: Hiểu Rõ Nguyên Nhân, Dấu Hiệu & Cách Điều Trị Khoa Học
1. Tiêm phòng vắc-xin đầy đủ
- Vắc-xin dại là bắt buộc và cần được tiêm nhắc lại định kỳ (thường là hàng năm).
- Các vắc-xin phòng các bệnh nguy hiểm khác cũng giúp tăng cường sức khỏe tổng thể cho chó.
2. Vệ sinh răng miệng hàng ngày
- Chải răng cho chó hàng ngày bằng bàn chải và kem đánh răng dành riêng cho chó.
- Cung cấp đồ nhai giúp làm sạch răng tự nhiên.
- Khám nha khoa định kỳ tại phòng khám thú y.
3. Cung cấp chế độ ăn uống và nước uống phù hợp
- Nước sạch phải luôn sẵn có, đặc biệt trong những ngày nóng hoặc sau khi vận động.
- Chế độ ăn cân bằng dinh dưỡng, phù hợp với giống, tuổi và mức độ hoạt động của chó.
4. Loại bỏ các nguy cơ ngộ độc trong môi trường sống
- Cất giữ an toàn các hóa chất, thuốc men, thực vật độc hại ngoài tầm với của chó.
- Không cho chó ăn các thực phẩm độc hại cho loài này.
5. Quản lý căng thẳng cho chó
- Huấn luyện các kỹ năng thích nghi (ví dụ: làm quen với tiếng ồn).
- Cung cấp môi trường an toàn để chó ẩn nấp khi cảm thấy lo lắng.
- Sử dụng các sản phẩm hỗ trợ (vòng cổ chống muỗi có chất làm dịu, thảm chống stress…) nếu cần, theo tư vấn của bác sĩ thú y.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Chó sùi bọt mép trắng có nguy hiểm không?
Có thể bạn quan tâm: Chó Bị Liệt 2 Chân Sau: Nguyên Nhân, Biểu Hiện, Cách Xử Lý Và Chăm Sóc Hiệu Quả
Không thể kết luận chỉ dựa vào màu sắc. Bọt trắng có thể là do vận động, căng thẳng, dị vật hoặc các bệnh lý khác. Cần quan sát các triệu chứng đi kèm để đánh giá mức độ nghiêm trọng.
2. Làm thế nào để phân biệt chó sùi bọt mép do căng thẳng và do bệnh dại?
- Căng thẳng: Chó vẫn nhận biết được chủ, bọt mép đi kèm với hành vi háo hức hoặc lo lắng, triệu chứng giảm khi được an ủi và nghỉ ngơi.
- Dại: Chó thay đổi tính cách đột ngột, trở nên hung dữ vô cớ, không nhận ra chủ, kèm theo khó nuốt, sợ nước (khó quan sát ở chó), và thường có tiền sử tiếp xúc với động vật hoang dã hoặc chưa tiêm phòng.
3. Có nên cho chó uống nước muối khi bị sùi bọt mép?
Không nên tự ý cho chó uống nước muối. Việc này có thể làm mất cân bằng điện giải. Chỉ nên cho chó uống nước sạch.
4. Thời gian ủ bệnh dại ở chó là bao lâu?
Thời gian ủ bệnh dại ở chó thường từ 2 tuần đến 3 tháng, nhưng có thể ngắn hơn hoặc dài hơn tùy thuộc vào vị trí vết cắn (càng gần não thời gian ủ bệnh càng ngắn).
5. Người bị chó cắn có nhất thiết phải tiêm phòng dại?
Có. Đây là một biện pháp phòng ngừa cấp cứu. Sau khi bị cắn, cần:
- Rửa vết thương kỹ bằng xà phòng và nước sạch dưới vòi chảy trong ít nhất 15 phút.
- Sát khuẩn bằng cồn 70% hoặc cồn iod.
- Đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn và tiêm phòng dại theo phác đồ. Đừng chờ đợi xem con chó có bị dại hay không.
Kết luận
Chó bị sùi bọt mép là một triệu chứng có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ sinh lý đến bệnh lý nghiêm trọng. Chìa khóa để xử lý hiệu quả là quan sát kỹ lưỡng, giữ bình tĩnh và biết khi nào cần tìm kiếm sự giúp đỡ chuyên nghiệp. Việc tiêm phòng đầy đủ, chăm sóc răng miệng và cung cấp một môi trường sống an toàn, không độc hại là những biện pháp phòng ngừa cơ bản nhưng vô cùng quan trọng.
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về cách chăm sóc các loài động vật khác hoặc có những trải nghiệm thực tế về thế giới tự nhiên, hãy đến tham quan và học hỏi tại Hanoi Zoo. Chúng tôi luôn sẵn sàng chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm để cùng bạn bảo vệ sức khỏe cho các “người bạn bốn chân” của mình.
Có thể bạn quan tâm: Được Tặng Chó Có Tốt Không?
Cập Nhật Lúc Tháng 12 5, 2025 by Thanh Thảo
