Chó Poodle con là một trong những giống chó thông minh và dễ huấn luyện nhất, nhưng để phát huy tối đa tiềm năng của chúng, việc cách huấn luyện chó Poodle con cần được thực hiện đúng phương pháp, đúng thời điểm và với sự kiên nhẫn. Bài viết này cung cấp một hướng dẫn chuyên sâu, khoa học và thực tiễn giúp chủ nuôi xây dựng nền tảng hành vi vững chắc cho chú chó nhỏ của mình ngay từ những tháng đầu đời.
Có thể bạn quan tâm: Cách Gọi Chó Lạc Về: Hướng Dẫn Chi Tiết Giúp Thú Cưng Trở Về An Toàn
Tổng quan về Poodle con và đặc điểm hành vi
Poodle, đặc biệt là Poodle con, xếp thứ hai trong danh sách các giống chó thông minh nhất thế giới theo nghiên cứu của Stanley Coren – chỉ sau Border Collie. Điều này có nghĩa là chúng có khả năng học nhanh, tiếp thu mệnh lệnh chỉ sau vài lần lặp lại, nhưng đồng thời cũng rất nhạy cảm với môi trường và thái độ của người huấn luyện. Poodle con thường năng động, tò mò và dễ bị phân tâm, đặc biệt trong giai đoạn từ 8 tuần đến 6 tháng tuổi.
Chúng có xu hướng học tốt nhất khi được khen ngợi, khuyến khích và thưởng ngay lập tức sau khi thực hiện đúng hành vi. Ngược lại, các phương pháp trừng phạt hay quát mắng có thể khiến chúng sợ hãi, mất tự tin và hình thành thói quen tránh né. Poodle con cũng rất tình cảm, thích gần gũi chủ nhân và có thể biểu hiện lo lắng khi bị bỏ lại một mình quá lâu.
Chuẩn bị môi trường và dụng cụ huấn luyện
Tạo không gian học tập an toàn và yên tĩnh
Một khu vực yên tĩnh, ít tiếng ồn và không có nhiều yếu tố gây xao nhãng là điều kiện lý tưởng cho những buổi học đầu tiên. Góc phòng quen thuộc hoặc một khoảng sân nhỏ được rào chắn an toàn sẽ giúp Poodle con cảm thấy an tâm và tập trung hơn. Khi chó đã quen với các mệnh lệnh cơ bản, bạn có thể dần chuyển sang môi trường có nhiều kích thích hơn để rèn luyện khả năng tập trung trong mọi tình huống.
Đảm bảo khu vực huấn luyện không có vật sắc nhọn, dây điện hở hoặc hóa chất độc hại. Một không gian sạch sẽ, thoải mái và an toàn sẽ giúp chó sẵn sàng học hỏi mà không bị lo lắng hay phân tâm.
Dụng cụ cần thiết cho huấn luyện hiệu quả
- Thức ăn vặt (treats): Chọn loại nhỏ, mềm, dễ nhai và đặc biệt hấp dẫn với Poodle con. Phô mai cắt nhỏ, thịt luộc hoặc các loại hạt khô dành riêng cho chó đều là lựa chọn tốt.
- Đồ chơi yêu thích: Dùng làm phần thưởng thay thế thức ăn hoặc công cụ thu hút sự chú ý khi chó mất tập trung.
- Vòng cổ và dây dắt: Ưu tiên vòng cổ nhẹ, thoải mái và dây dắt dài 1.5–2 mét để Poodle con có không gian di chuyển vừa đủ mà bạn vẫn dễ kiểm soát.
- Chuồng (crate) hoặc quây: Rất hữu ích trong huấn luyện đi vệ sinh đúng chỗ và tạo không gian riêng an toàn, ấm cúng cho chó.
- Clicker (tùy chọn): Công cụ nhỏ phát ra tiếng “click” để đánh dấu chính xác khoảnh khắc Poodle con thực hiện hành vi đúng, giúp chó hiểu rõ hơn hành vi nào đang được khen thưởng.
Lập lịch huấn luyện đều đặn
Tính nhất quán là yếu tố then chốt dẫn đến thành công. Mỗi buổi huấn luyện nên kéo dài 5–10 phút, thực hiện 2–3 buổi mỗi ngày vào cùng thời điểm cố định. Poodle con có khả năng tập trung ngắn, vì vậy nhiều buổi ngắn trong ngày sẽ hiệu quả hơn một buổi dài. Gợi ý lịch: buổi sáng sau khi ăn, buổi chiều trước khi đi dạo và buổi tối trước khi đi ngủ.
Thiết lập quy tắc và giới hạn rõ ràng
Ngay từ khi Poodle con về nhà, hãy xác định rõ những gì được phép và không được phép làm. Ví dụ: chó có được lên ghế sofa, lên giường hay không? Tất cả các thành viên trong gia đình cần hiểu và tuân thủ tuyệt đối các quy tắc này để tránh gây bối rối cho chó. Poodle con cần hiểu rõ giới hạn để phát triển hành vi ổn định và tránh các thói quen xấu khi trưởng thành.
Các bài huấn luyện cơ bản cho Poodle con
Có thể bạn quan tâm: Cách Huấn Luyện Chó Husky Đi Vệ Sinh Đúng Chỗ: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Chuyên Gia
1. Huấn luyện đi vệ sinh đúng chỗ
Đây là bài học đầu tiên và quan trọng nhất. Poodle con có bàng quang nhỏ và cần đi vệ sinh 5–6 lần mỗi ngày.
Các bước thực hiện:
- Lịch trình cố định: Dẫn Poodle con ra ngoài hoặc đến khu vực vệ sinh đã định ngay sau khi thức dậy, sau mỗi bữa ăn, sau khi chơi và trước khi đi ngủ.
- Giám sát chặt chẽ: Để mắt đến chó trong nhà. Nếu thấy dấu hiệu như ngửi nền nhà, đi vòng quanh hoặc ngừng chơi đột ngột, hãy nhanh chóng dắt chúng đến khu vực vệ sinh.
- Sử dụng chuồng: Chó theo bản năng không muốn đi vệ sinh trong không gian ngủ. Chuồng cần đủ lớn để chó đứng, quay đầu và nằm thoải mái, nhưng không quá rộng.
- Khen thưởng ngay lập tức: Khi chó đi vệ sinh đúng chỗ, khen ngợi bằng giọng vui vẻ, xoa đầu và thưởng thức ăn ngay lập tức.
- Không trừng phạt: Tuyệt đối không quát mắng, đánh đập hay chà mũi chó vào chỗ đi vệ sinh sai. Điều này chỉ khiến chó sợ hãi và có thể giấu đi vệ sinh ở nơi khó phát hiện.
2. Dạy các lệnh cơ bản
Poodle con rất nhạy bén và học nhanh các lệnh cơ bản, giúp kiểm soát hành vi tốt hơn và tăng cường sự gắn kết.
Lệnh “Ngồi”
- Cầm một miếng thức ăn vặt trên tay, đưa sát mũi Poodle con.
- Từ từ di chuyển miếng thức ăn từ mũi lên đỉnh đầu, qua tai. Khi chó ngước nhìn, mông sẽ tự động hạ xuống.
- Ngay khi mông chạm đất, nói rõ ràng lệnh “Ngồi”, sử dụng clicker (nếu có) và thưởng ngay lập tức.
- Lặp lại nhiều lần, sau đó thử không dùng thức ăn mà chỉ dùng cử chỉ tay kết hợp khẩu lệnh.
Lệnh “Nằm”
- Bắt đầu khi Poodle con đang ngồi. Cầm miếng thức ăn sát mũi chó.
- Di chuyển miếng thức ăn xuống đất, lùi về phía bạn một chút. Chó sẽ phải nằm xuống để vươn tới.
- Ngay khi chó nằm xuống hoàn toàn, nói “Nằm”, clicker và thưởng ngay lập tức.
- Dần loại bỏ sự hỗ trợ của thức ăn, chỉ dùng cử chỉ và khẩu lệnh.
Lệnh “Đứng yên” (Stay)
- Khi Poodle con đang ngồi hoặc nằm, giơ lòng bàn tay về phía chó như dấu hiệu “dừng lại” và nói “Yên”.
- Lùi lại một bước nhỏ, sau đó quay lại và thưởng nếu chó vẫn giữ nguyên vị trí.
- Dần tăng khoảng cách và thời gian chó phải giữ yên. Mục tiêu là chó hiểu rằng chúng phải ở yên cho đến khi bạn đưa ra lệnh giải phóng.
Lệnh “Đến đây” (Come)
- Khi Poodle con đang gần bạn và không bị phân tâm, ngồi xổm xuống, mở rộng vòng tay và nói “Đến đây!” bằng giọng vui vẻ, mời gọi.
- Khi chó đến, khen ngợi nồng nhiệt bằng lời nói, xoa đầu và thưởng thức ăn ngay lập tức.
- Thực hành trong không gian nhỏ, an toàn trước khi chuyển ra ngoài trời.
- Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối không la mắng hay trừng phạt Poodle con khi chúng đến với bạn, ngay cả khi vừa làm sai điều gì đó. Điều này sẽ khiến chó sợ hãi và không muốn đến khi được gọi.
3. Huấn luyện không cắn phá đồ đạc
Poodle con thường khám phá thế giới bằng miệng, đặc biệt khi đang mọc răng.
Các biện pháp hiệu quả:
- Cung cấp đồ chơi gặm nhấm phù hợp: Chuẩn bị nhiều loại đồ chơi an toàn, bền bỉ và hấp dẫn. Các loại đồ chơi có thể nhét thức ăn vào bên trong rất tốt để kích thích trí tò mò.
- Đánh lạc hướng hiệu quả: Khi thấy Poodle con bắt đầu gặm đồ đạc cấm, tạo tiếng động lớn (vỗ tay, nói “Ái!” hoặc “Không!”) để thu hút sự chú ý, sau đó nhanh chóng đưa đồ chơi gặm nhấm thay thế. Khen ngợi khi chúng chuyển sang gặm đồ chơi.
- Sử dụng bình xịt mùi cay/đắng: Một số loại bình xịt an toàn cho thú cưng có mùi vị khó chịu nhưng an toàn, có thể xịt lên đồ đạc bạn không muốn chó gặm.
- Giám sát chặt chẽ: Cách tốt nhất là luôn để mắt đến Poodle con trong nhà. Cất giữ đồ đạc giá trị, dễ hỏng hoặc nguy hiểm (dây điện, vật nhỏ có thể nuốt) ngoài tầm với.
4. Huấn luyện không sủa quá mức
Poodle có xu hướng sủa nhiều hơn một số giống khác, do nhiều nguyên nhân như cảnh báo, đòi chú ý, buồn chán, sợ hãi hoặc lo lắng.
Các bước xử lý:
- Xác định nguyên nhân: Quan sát kỹ để hiểu rõ Poodle con sủa khi nào và vì lý do gì.
- Bỏ qua hành vi đòi chú ý: Nếu chó sủa chỉ để đòi bạn chơi, đòi ăn hoặc muốn chú ý, hãy phớt lờ hoàn toàn. Chỉ khi chúng im lặng, dù chỉ vài giây, bạn mới quay lại, khen ngợi và thưởng. Điều này dạy chúng rằng sủa không mang lại điều chúng muốn.
- Tập quen với tác nhân gây sủa: Nếu chó sủa khi có người lạ hoặc tiếng động, hãy từ từ cho chúng làm quen. Bắt đầu bằng cách thưởng khi chúng im lặng dù có tiếng động nhẹ, sau đó dần tăng mức độ.
- Dạy lệnh “Im lặng”: Khi Poodle con đang sủa, đợi một khoảng lặng nhỏ tự nhiên, sau đó nói rõ ràng lệnh “Im lặng” và thưởng. Bạn cũng có thể dùng miếng thức ăn đưa sát mũi chó, khi chúng ngửi sẽ tự động ngưng sủa. Ngay lúc đó, nói “Im lặng” và thưởng.
Nguyên tắc quan trọng trong huấn luyện Poodle con
1. Kiên nhẫn và nhất quán
Đây là hai yếu tố quan trọng nhất quyết định sự thành công. Poodle con cần thời gian để học hỏi, tiếp thu và ghi nhớ. Sẽ có những ngày chúng học rất nhanh, nhưng cũng có những ngày dường như “quên sạch” tất cả. Đừng nản lòng. Hãy lặp lại bài học một cách kiên nhẫn, luôn giữ thái độ tích cực và vui vẻ.
Mọi thành viên trong gia đình cần áp dụng cùng một bộ quy tắc và sử dụng cùng một khẩu lệnh cho mỗi hành vi. Sự nhất quán tạo ra môi trường học tập rõ ràng và ổn định cho Poodle con.
2. Sử dụng phương pháp huấn luyện tích cực
Phương pháp này tập trung vào việc khen thưởng và củng cố hành vi tốt thay vì trừng phạt hành vi xấu. Khi Poodle con làm đúng mệnh lệnh hoặc thể hiện hành vi mong muốn, hãy khen ngợi bằng giọng vui vẻ, xoa đầu nhẹ nhàng và thưởng thức ăn yêu thích hoặc đồ chơi đặc biệt.
Có thể bạn quan tâm: Cách Huấn Luyện Chó Doberman: Hướng Dẫn Toàn Diện Từ Chuyên Gia
Theo Hiệp hội Bác sĩ Thú y Hoa Kỳ (AVMA), huấn luyện tích cực không chỉ hiệu quả hơn mà còn an toàn hơn, thân thiện hơn và giúp xây dựng mối quan hệ tin cậy, gắn kết sâu sắc giữa chủ và thú cưng. Việc trừng phạt có thể gây ra sợ hãi, lo lắng và các vấn đề hành vi nghiêm trọng hơn.
3. Buổi huấn luyện ngắn gọn và vui vẻ
Poodle con, đặc biệt trong giai đoạn đầu, có khả năng tập trung rất ngắn. Mỗi buổi huấn luyện chỉ nên kéo dài 5–10 phút để giữ sự hứng thú và tránh quá tải thông tin. Kết thúc mỗi buổi học bằng một bài tập mà chó đã làm tốt, giúp chúng luôn có cảm giác thành công, vui vẻ và mong muốn tiếp tục học.
Hãy biến việc huấn luyện thành một trò chơi vui vẻ, sử dụng nhiều lời khen, cử chỉ yêu thương và phần thưởng để Poodle con luôn hợp tác và hào hứng.
4. Xã hội hóa sớm
Việc xã hội hóa Poodle con từ khi còn nhỏ là vô cùng quan trọng để chúng phát triển thành những chú chó tự tin, thân thiện và hòa đồng khi trưởng thành. Sau khi đã hoàn thành lịch tiêm phòng đầy đủ theo khuyến nghị của bác sĩ thú y, hãy bắt đầu đưa Poodle con đi gặp gỡ nhiều người khác nhau (trẻ em, người lớn, người già), các loài chó khác (đảm bảo thân thiện và đã tiêm phòng), và làm quen với các môi trường, âm thanh, cảnh vật khác nhau.
Việc xã hội hóa sớm giúp chúng không còn sợ hãi, hung dữ hoặc lo lắng khi phải đối mặt với những điều mới lạ trong cuộc sống. Thiếu xã hội hóa có thể dẫn đến các vấn đề về hành vi như sợ hãi quá mức, hung dữ hoặc lo lắng ly thân khi trưởng thành.
5. Đừng mong đợi sự hoàn hảo
Mỗi chú chó đều là một cá thể độc đáo với cá tính riêng, tốc độ học tập và khả năng tiếp thu khác nhau. Sẽ có những lúc Poodle con mắc lỗi, quên bài hoặc không làm theo ý bạn. Hãy chấp nhận điều đó như một phần tất yếu của quá trình học hỏi và phát triển.
Tập trung vào những tiến bộ nhỏ nhất mà chúng đạt được mỗi ngày và không bao giờ trừng phạt Poodle con về mặt thể chất. Trừng phạt sẽ làm hỏng mối quan hệ tin cậy mà bạn đã dày công xây dựng và có thể gây ra các vấn đề hành vi nghiêm trọng hơn về lâu dài.
6. Cung cấp đủ vận động và kích thích tinh thần
Poodle là giống chó năng động và trí thông minh vượt trội. Nếu không được vận động thể chất và kích thích tinh thần đầy đủ, chúng có thể trở nên buồn chán, căng thẳng và dễ dàng chuyển sang các hành vi phá phách đồ đạc, sủa vô cớ hoặc tự làm hại bản thân.
Dành thời gian chơi các trò chơi đòi hỏi sự nhanh nhẹn, đi dạo thường xuyên và tham gia các trò chơi trí tuệ (như đồ chơi nhét thức ăn, trò chơi tìm đồ vật) sẽ giúp Poodle con giải tỏa năng lượng dư thừa, duy trì sự cân bằng về tinh thần và thể chất. Điều này cũng góp phần đáng kể vào việc xây dựng một người bạn đồng hành ngoan ngoãn và hạnh phúc.
Có thể bạn quan tâm: Cách Huấn Luyện Chó Bắc Kinh Lai Nhật: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Chuyên Gia
Giải quyết các vấn đề thường gặp
1. Poodle con cắn hoặc gặm nhấm tay chân
Hành vi cắn nhẹ khi chơi là bình thường ở chó con, đặc biệt trong giai đoạn mọc răng. Tuy nhiên, bạn cần dạy chúng biết giới hạn và kiểm soát lực cắn.
- Lệnh “Thôi” hoặc “Ái!”: Khi Poodle con cắn mạnh gây đau, hãy kêu “Ái!” thật lớn và rút tay lại ngay lập tức. Sau đó, bỏ qua chó trong khoảng 30 giây hoặc rời khỏi chỗ đó.
- Thay thế bằng đồ chơi phù hợp: Ngay khi Poodle con có ý định cắn tay bạn, hãy nhanh chóng đưa đồ chơi gặm nhấm thích hợp vào miệng chúng và khen ngợi khi chúng gặm đồ chơi.
- Time-out: Nếu Poodle con quá hăng hái và không chịu ngừng cắn, hãy đặt chúng vào chuồng hoặc một khu vực yên tĩnh trong vài phút để bình tĩnh lại.
2. Poodle con hay nhảy chồm lên người
Hành vi này đáng yêu khi chúng còn nhỏ, nhưng có thể trở nên phiền toái hoặc nguy hiểm khi chúng lớn hơn.
- Bỏ qua hành vi nhảy chồm: Khi Poodle con nhảy chồm, hãy quay lưng lại hoặc hoàn toàn phớt lờ. Không nói chuyện, không nhìn, không chạm vào. Chỉ khi chúng đứng yên trên bốn chân, bạn mới quay lại, chào hỏi, khen ngợi và thưởng.
- Dạy lệnh “Ngồi để chào”: Huấn luyện Poodle con ngồi mỗi khi có người đến gần để chào. Nếu chúng ngồi, hãy khen ngợi nồng nhiệt và chào hỏi. Nếu chúng nhảy, hãy quay đi cho đến khi chúng ngồi xuống.
3. Poodle con sợ hãi hoặc nhút nhát
Một số Poodle con có thể biểu hiện nhút nhát hoặc sợ hãi do yếu tố di truyền, trải nghiệm tiêu cực hoặc thiếu xã hội hóa.
- Xã hội hóa từ từ và tích cực: Đưa Poodle con đến các môi trường mới một cách chậm rãi, có kiểm soát và luôn tạo ra trải nghiệm tích cực. Sử dụng thức ăn vặt yêu thích và những lời khen để củng cố sự dũng cảm.
- Không ép buộc tương tác: Tuyệt đối không bao giờ ép buộc Poodle con tương tác với người hoặc vật mà chúng sợ hãi. Hãy để chúng tự chủ động đến gần khi cảm thấy an toàn.
- Tránh an ủi quá mức khi sợ hãi: Việc an ủi quá mức có thể vô tình củng cố hành vi sợ hãi. Thay vào đó, hãy giữ thái độ bình tĩnh, tự tin và khen ngợi khi chó thể hiện sự dũng cảm nhỏ nhất.
- Tham khảo ý kiến chuyên gia: Nếu tình trạng sợ hãi nghiêm trọng hoặc không cải thiện, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ thú y hoặc chuyên gia huấn luyện chó chuyên nghiệp.
4. Poodle con kéo dây khi đi dạo
Hành vi kéo dây là rất phổ biến ở chó con và có thể gây khó chịu.
- Dạy lệnh “Đi sát gót” (Heel): Khi bắt đầu đi dạo, nếu Poodle con bắt đầu kéo dây, hãy dừng lại ngay lập tức và đứng yên. Chỉ khi dây dắt chùng xuống và chúng quay lại nhìn bạn, bạn mới tiếp tục đi. Lặp lại hành động này mỗi khi chúng kéo dây.
- Sử dụng vòng cổ hoặc dây dắt phù hợp: Một số loại vòng cổ hoặc dây dắt chuyên dụng (ví dụ: dây dắt trước ngực hoặc vòng cổ dạng martingale) có thể giúp kiểm soát hành vi kéo dây tốt hơn và an toàn hơn.
- Thực hành trong môi trường ít xao nhãng: Bắt đầu luyện tập đi dạo không kéo dây trong một khu vực yên tĩnh trước khi ra những nơi đông người hoặc nhiều kích thích.
Lợi ích của việc huấn luyện sớm cho Poodle con
Việc cách huấn luyện chó Poodle con từ khi còn nhỏ mang lại rất nhiều lợi ích không chỉ cho chú chó mà còn cho chủ nuôi và cả gia đình.
- Tăng cường sự an toàn: Một chú chó Poodle được huấn luyện tốt sẽ nghe lời các lệnh cơ bản như “Dừng lại”, “Đến đây” hay “Yên”, giúp bạn kiểm soát chúng trong các tình huống nguy hiểm tiềm tàng.
- Xây dựng mối quan hệ bền chặt và tin cậy: Quá trình huấn luyện là cơ hội tuyệt vời để bạn và chú chó tương tác, giao tiếp và hiểu nhau hơn. Lòng tin và sự gắn kết giữa hai bên sẽ được củng cố, tạo nền tảng cho một tình bạn lâu dài.
- Giảm thiểu các vấn đề hành vi không mong muốn: Huấn luyện sớm giúp định hình hành vi ngay từ đầu, ngăn chặn các thói quen xấu như cắn phá đồ đạc, sủa bậy vô cớ, đi vệ sinh sai chỗ hoặc nhảy chồm lên người.
- Giúp chó Poodle tự tin và hạnh phúc hơn: Khi Poodle con hiểu rõ các quy tắc, mong muốn của bạn và biết cách tương tác với môi trường, chúng sẽ cảm thấy an toàn và tự tin hơn trong cuộc sống hàng ngày.
- Dễ dàng hòa nhập với xã hội: Một chú chó Poodle được huấn luyện tốt sẽ biết cách cư xử lịch sự khi gặp gỡ người lạ và các loài vật khác, giúp chúng dễ dàng được chấp nhận ở những nơi công cộng.
- Thúc đẩy khả năng học hỏi và trí tuệ: Poodle là giống chó rất thông minh và yêu thích việc học. Việc huấn luyện kích thích trí óc của chúng, giúp chúng trở nên nhanh nhẹn, dễ tiếp thu và có khả năng học hỏi những điều mới mẻ hơn trong tương lai.
- Duy trì vệ sinh và thẩm mỹ cho bộ lông: Việc huấn luyện Poodle con quen với việc tắm rửa và chải lông từ nhỏ sẽ giúp quá trình chăm sóc lông chuẩn sau này dễ dàng hơn.
Kết luận
Cách huấn luyện chó Poodle con là một hành trình đầy thú vị nhưng cũng đòi hỏi sự kiên nhẫn, tình yêu thương và áp dụng phương pháp đúng đắn. Bằng cách hiểu rõ đặc điểm của giống Poodle, chuẩn bị kỹ lưỡng môi trường và dụng cụ, áp dụng các nguyên tắc huấn luyện tích cực, thiết lập lịch trình rõ ràng và nhất quán, bạn sẽ giúp chú Poodle con của mình phát triển thành một người bạn đồng hành ngoan ngoãn, thông minh và hạnh phúc.
Hãy nhớ rằng mỗi chú chó là một cá thể riêng biệt, vì vậy hãy linh hoạt điều chỉnh phương pháp để phù hợp nhất với tính cách và tốc độ học tập của Poodle con của bạn. Với sự tận tâm và kiên trì, bạn chắc chắn sẽ thành công trong việc xây dựng một mối quan hệ bền chặt và ý nghĩa với người bạn bốn chân đáng yêu này, mang lại niềm vui trọn vẹn cho cả gia đình. Khám phá thêm nhiều kiến thức thú vị về thế giới động vật tại Hanoi Zoo để mở rộng hiểu biết và yêu thương thiên nhiên sâu sắc hơn.
Cập Nhật Lúc Tháng mười một 28, 2025 by Thanh Thảo
