Viêm đường tiết niệu ở chó là một vấn đề sức khỏe phổ biến nhưng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng. Bài viết này cung cấp thông tin toàn diện về cách điều trị viêm đường tiết niệu ở chó, bao gồm nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, phác đồ điều trị hiệu quả, cùng các biện pháp phòng ngừa dựa trên khuyến cáo của các chuyên gia thú y và tổ chức y tế động vật uy tín.
Có thể bạn quan tâm: Con Cừu Và Chó Sói: So Sánh Đặc Điểm, Tập Tính Và Vai Trò Trong Hệ Sinh Thái
Tóm tắt nhanh các bước điều trị viêm đường tiết niệu ở chó
Tóm tắt các bước điều trị chính cho viêm đường tiết niệu ở chó
- Xác định triệu chứng và đưa chó đi khám sớm – Nhận biết dấu hiệu như tiểu buốt, tiểu són, nước tiểu đục hoặc có máu.
- Chẩn đoán chính xác bằng xét nghiệm – Xét nghiệm nước tiểu, nuôi cấy vi khuẩn, siêu âm hoặc X-quang nếu cần.
- Sử dụng kháng sinh theo chỉ định thú y – Điều trị bằng kháng sinh phù hợp với loại vi khuẩn gây bệnh, thường kéo dài 7–14 ngày.
- Hỗ trợ điều trị tại nhà – Tăng cường uống nước, điều chỉnh chế độ ăn, giữ vệ sinh vùng kín sạch sẽ.
- Theo dõi và tái khám định kỳ – Đảm bảo bệnh được chữa khỏi hoàn toàn, tránh tái phát hoặc biến chứng.
Viêm đường tiết niệu ở chó là gì?
Viêm đường tiết niệu (Urinary Tract Infection – UTI) ở chó là tình trạng nhiễm trùng xảy ra trong một hoặc nhiều bộ phận của hệ tiết niệu, bao gồm bàng quang, niệu đạo, niệu quản hoặc thận. Trong hầu hết các trường hợp, viêm đường tiết niệu ở chó là do vi khuẩn xâm nhập từ bên ngoài cơ thể, di chuyển lên niệu đạo và phát triển trong bàng quang.
Theo Hiệp hội Thú y Hoa Kỳ (AVMA), viêm bàng quang do vi khuẩn là dạng phổ biến nhất của UTI ở chó, chiếm khoảng 80% các trường hợp. Các giống chó nhỏ như Cocker Spaniel, Bichon Frise, Dachshund và Shih Tzu có nguy cơ cao hơn do đặc điểm giải phẫu hoặc hệ miễn dịch yếu.
Nguyên nhân gây viêm đường tiết niệu ở chó
Nhiễm khuẩn là nguyên nhân hàng đầu
Vi khuẩn Escherichia coli (E. coli) là tác nhân gây viêm đường tiết niệu phổ biến nhất ở chó, chiếm khoảng 50–60% các trường hợp theo nghiên cứu từ Tạp chí Thú y Hoa Kỳ (JAVMA). Các vi khuẩn khác cũng có thể gây bệnh như Staphylococcus, Proteus, Klebsiella và Enterococcus.
Vi khuẩn thường xâm nhập qua niệu đạo, đặc biệt khi:
- Chó vệ sinh kém sau khi đi vệ sinh.
- Chó bị ướt lâu sau khi tắm.
- Chó có hệ miễn dịch suy giảm do tuổi tác, bệnh mãn tính hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch.
Các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc bệnh
- Giống chó và giới tính: Chó cái có niệu đạo ngắn hơn chó đực, nên vi khuẩn dễ xâm nhập hơn. Các giống chó có lông dài che phủ vùng kín cũng dễ mắc UTI hơn.
- Tuổi tác: Chó già (trên 7 tuổi) có nguy cơ cao do suy giảm chức năng bàng quang và hệ miễn dịch.
- Bệnh lý nền: Đái tháo đường, suy thận, sỏi tiết niệu hoặc khối u trong đường tiết niệu làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
- Sử dụng thuốc: Corticosteroid hoặc các thuốc ức chế miễn dịch có thể làm giảm khả năng chống nhiễm trùng.
Dấu hiệu nhận biết viêm đường tiết niệu ở chó
Việc phát hiện sớm các triệu chứng là yếu tố then chốt giúp điều trị hiệu quả. Dưới đây là những dấu hiệu điển hình:
Triệu chứng tiểu tiện bất thường
- Tiểu nhiều lần nhưng lượng ít (pollakiuria): Chó liên tục ra vào khu vực đi vệ sinh, mỗi lần chỉ tiểu một vài giọt.
- Tiểu buốt, rên rỉ khi tiểu: Chó có thể kêu lên, rụt chân hoặc biểu hiện khó chịu khi đi tiểu.
- Tiểu són, không kiểm soát: Một số chó bị tiểu són trong nhà, đặc biệt khi nằm hoặc ngủ.
- Nước tiểu đục, có mùi hôi hoặc lẫn máu: Đây là dấu hiệu rõ ràng của nhiễm trùng.
Thay đổi hành vi và sức khỏe tổng thể
- Liệto, chán ăn: Chó có thể trở nên uể oải, ít vận động, bỏ ăn hoặc uống ít nước.
- Lè lưỡi, liếm vùng kín thường xuyên: Hành vi này cho thấy chó đang cảm thấy khó chịu ở vùng sinh dục.
- Sốt nhẹ: Một số trường hợp chó có thể bị sốt do phản ứng viêm.
Khi nào cần đưa chó đi khám?
Có thể bạn quan tâm: Con Trăn Bị Ve Chó Hút Máu: Sự Thật Khoa Học Và Cảnh Báo Về Ký Sinh Trùng Nguy Hiểm
Bạn cần đưa chó đi khám ngay nếu thấy:
- Nước tiểu có máu rõ rệt.
- Chó không tiểu được trong nhiều giờ (có thể là dấu hiệu tắc nghẽn niệu đạo – cấp cứu thú y).
- Chó bỏ ăn, nôn mửa, sốt cao.
- Triệu chứng kéo dài hơn 24–48 giờ.
Chẩn đoán viêm đường tiết niệu ở chó
Xét nghiệm nước tiểu (Urinalysis)
Xét nghiệm nước tiểu là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong chẩn đoán UTI. Bác sĩ thú y sẽ kiểm tra:
- Màu sắc và độ trong: Nước tiểu đục thường cho thấy có mủ hoặc tế bào viêm.
- pH và tỷ trọng: pH kiềm có thể thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.
- Test strip: Phát hiện bạch cầu, nitrit, protein, glucose.
- Soi cặn nước tiểu: Tìm vi khuẩn, hồng cầu, bạch cầu, trụ niệu.
Theo hướng dẫn của Hiệp hội Thú y Lâm sàng Hoa Kỳ (AAHA), xét nghiệm nước tiểu có thể phát hiện UTI trong khoảng 90% trường hợp nếu được thực hiện đúng cách.
Nuôi cấy nước tiểu và kháng sinh đồ
Khi xét nghiệm nước tiểu cho kết quả dương tính, bác sĩ thú y sẽ tiến hành nuôi cấy nước tiểu để:
- Xác định chính xác loại vi khuẩn gây bệnh.
- Kiểm tra kháng sinh đồ – xác định loại kháng sinh nào vi khuẩn nhạy cảm.
Việc nuôi cấy giúp tránh dùng kháng sinh bừa bãi, giảm nguy cơ kháng thuốc. Thời gian nuôi cấy thường mất 24–48 giờ.
Chẩn đoán hình ảnh (nếu cần)
Trong các trường hợp viêm đường tiết niệu tái phát hoặc nghi ngờ có biến chứng, bác sĩ có thể chỉ định:
- Siêu âm bụng: Kiểm tra cấu trúc bàng quang, thận, tìm sỏi hoặc khối u.
- X-quang: Phát hiện sỏi tiết niệu, đặc biệt là sỏi canxi oxalate hoặc struvite.
Cách điều trị viêm đường tiết niệu ở chó hiệu quả
1. Điều trị bằng kháng sinh theo chỉ định thú y
Kháng sinh là phương pháp điều trị chính cho viêm đường tiết niệu ở chó. Tuy nhiên, không bao giờ được tự ý mua và cho chó uống kháng sinh mà không có chỉ định của bác sĩ thú y.
Các loại kháng sinh thường dùng
- Trimethoprim-sulfamethoxazole (TMP-SMX): Hiệu quả với nhiều chủng vi khuẩn, đặc biệt là E. coli. Liều dùng thường là 15–30 mg/kg, uống 2 lần/ngày.
- Amoxicillin-clavulanate: Được dùng khi nghi ngờ nhiễm khuẩn gram dương hoặc khi chó không dung nạp TMP-SMX.
- Enrofloxacin: Dùng trong các trường hợp nhiễm khuẩn nặng hoặc kháng thuốc, nhưng cần thận trọng ở chó lớn tuổi hoặc có vấn đề về gân.
- Cephalexin: Thường dùng trong các trường hợp nhẹ, liều 20–30 mg/kg, uống 2–3 lần/ngày.
Thời gian điều trị
Theo khuyến cáo của Hiệp hội Thú y Mỹ (AVMA):
- UTI đơn giản: Điều trị 7–10 ngày.
- UTI tái phát hoặc phức tạp: Điều trị 14–21 ngày, thậm chí dài hơn.
- Viêm thận – bể thận: Có thể cần điều trị 4–6 tuần.
Lưu ý quan trọng: Luôn cho chó uống đầy đủ liều lượng và đúng thời gian, ngay cả khi triệu chứng đã hết. Việc ngưng thuốc sớm có thể khiến vi khuẩn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn, dẫn đến tái phát hoặc kháng thuốc.
Có thể bạn quan tâm: Con Mèo, Chó, Heo: Đặc Điểm, Sự Khác Biệt & Vai Trò Trong Đời Sống Con Người
2. Điều trị hỗ trợ và giảm triệu chứng
Thuốc giảm đau và chống viêm
- Maropitant hoặc firocoxib có thể được dùng để giảm đau và viêm, giúp chó thoải mái hơn khi đi tiểu.
- Phenazopyridine (chỉ dùng theo chỉ định) có thể làm giảm cảm giác bỏng rát khi tiểu, nhưng cần thận trọng về liều lượng.
Bổ sung chất hỗ trợ bàng quang
- D-Mannose: Một loại đường tự nhiên giúp ngăn vi khuẩn bám vào thành bàng quang. Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy D-Mannose có thể hỗ trợ phòng ngừa UTI tái phát.
- Cranberry (nam việt quất): Có thể giúp ngăn vi khuẩn bám vào niêm mạc, nhưng hiệu quả ở chó vẫn đang được nghiên cứu. Không dùng cho chó có tiền sử sỏi canxi oxalate.
3. Điều trị các bệnh lý nền
Nếu chó mắc các bệnh đi kèm như:
- Đái tháo đường: Cần kiểm soát đường huyết tốt để giảm nguy cơ nhiễm trùng.
- Sỏi tiết niệu: Có thể cần phẫu thuật hoặc chế độ ăn đặc biệt để tan sỏi.
- Khối u: Cần điều trị ung thư theo phác đồ riêng.
Chăm sóc và hỗ trợ điều trị tại nhà
Tăng cường uống nước
Mục tiêu: Giúp chó uống nhiều nước để tăng lượng nước tiểu, rửa trôi vi khuẩn ra khỏi đường tiết niệu.
Cách thực hiện:
- Để sẵn nước sạch ở nhiều nơi trong nhà.
- Dùng bình nước chảy (pet fountain) để kích thích chó uống.
- Cho chó ăn thức ăn ướt (wet food) thay vì chỉ khô (dry food).
- Thêm nước vào thức ăn khô nếu cần.
Vệ sinh vùng kín sạch sẽ
- Vệ sinh sau mỗi lần đi vệ sinh, đặc biệt ở chó cái.
- Dùng khăn ẩm sạch lau nhẹ từ trước ra sau để tránh đưa vi khuẩn từ hậu môn vào niệu đạo.
- Tắm rửa định kỳ, cắt lông vùng kín nếu chó có lông dài.
Cho chó đi tiểu thường xuyên
- Dắt chó đi vệ sinh ít nhất 3–4 lần mỗi ngày.
- Không để chó nhịn tiểu quá 6–8 giờ.
- Khuyến khích chó tiểu hết sau mỗi lần đi vệ sinh.
Chế độ ăn phù hợp
- Chế độ ăn cân bằng, giàu chất xơ, ít muối.
- Một số thức ăn thú y chuyên biệt cho đường tiết niệu (ví dụ: Royal Canin Urinary, Hill’s c/d) có thể giúp phòng ngừa tái phát.
- Tránh cho chó ăn thức ăn thừa, mặn hoặc có nhiều gia vị.
Phòng ngừa viêm đường tiết niệu ở chó tái phát
Theo dõi định kỳ
- Tái khám sau khi kết thúc đợt điều trị để kiểm tra nước tiểu, đảm bảo vi khuẩn đã bị tiêu diệt hoàn toàn.
- Xét nghiệm nước tiểu định kỳ (3–6 tháng/lần) ở chó có tiền sử UTI tái phát.
Tiêm chủng và chăm sóc sức khỏe tổng thể
- Tiêm phòng đầy đủ giúp tăng cường hệ miễn dịch.
- Kiểm tra sức khỏe định kỳ (ít nhất 1 lần/năm) để phát hiện sớm các bệnh lý nền.
Sử dụng probiotic hỗ trợ
Một số nghiên cứu cho thấy probiotic đường ruột có thể giúp cân bằng hệ vi sinh, giảm nguy cơ vi khuẩn đường ruột di chuyển lên đường tiết niệu. Tuy nhiên, cần tham khảo ý kiến thú y trước khi dùng.
Có thể bạn quan tâm: Con Gà Và Chó Sói: So Sánh Sinh Học, Tập Tính Và Vai Trò Trong Hệ Sinh Thái
Các biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời
Viêm thận – bể thận (Pyelonephritis)
Nếu vi khuẩn di chuyển lên thận, chó có thể bị viêm thận – bể thận, một tình trạng nghiêm trọng với các triệu chứng:
- Sốt cao, ớn lạnh.
- Đau lưng, đau hông.
- Nôn mửa, mất nước.
- Suy thận cấp nếu không được điều trị.
Tắc nghẽn niệu đạo
Đặc biệt ở chó đực, sỏi hoặc cục máu đông có thể gây tắc nghẽn niệu đạo – cấp cứu thú y. Dấu hiệu:
- Cố rặn nhưng không tiểu được.
- Bàng quang căng, đau.
- Liệto, nôn mửa.
Nếu không được thông tiểu hoặc phẫu thuật kịp thời, chó có thể tử vong trong vòng 24–48 giờ.
Viêm đường tiết niệu tái phát
Chó có thể bị UTI tái phát nếu:
- Điều trị không đúng liều hoặc ngưng thuốc sớm.
- Có bệnh lý nền chưa được kiểm soát.
- Hệ miễn dịch yếu.
Theo thống kê từ Hiệp hội Thú y Canada (CVMA), khoảng 20–30% chó bị UTI sẽ tái phát trong vòng 6 tháng nếu không được điều trị triệt để.
Khi nào cần gặp bác sĩ thú y chuyên khoa?
Bạn nên tìm đến bác sĩ thú y chuyên khoa nội tổng quát hoặc tiết niệu nếu:
- Chó bị UTI trên 2 lần trong 6 tháng.
- Không đáp ứng với kháng sinh thông thường.
- Có dấu hiệu suy thận, sỏi thận hoặc khối u.
- Chó thuộc giống có nguy cơ cao (ví dụ: Miniature Schnauzer – dễ bị sỏi tiết niệu).
Các bệnh viện thú y lớn hoặc phòng khám chuyên sâu thường có đủ trang thiết bị như máy siêu âm, máy xét nghiệm nước tiểu tự động, hệ thống nuôi cấy vi sinh để chẩn đoán và điều trị hiệu quả.
Tổng kết: Cách điều trị viêm đường tiết niệu ở chó an toàn và hiệu quả
Cách điều trị viêm đường tiết niệu ở chó cần tuân thủ nguyên tắc: phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác, điều trị đúng thuốc và đủ liều. Kháng sinh là phương pháp chính, nhưng phải dùng theo chỉ định của bác sĩ thú y. Việc tự ý dùng thuốc có thể dẫn đến kháng thuốc, tái phát hoặc biến chứng nguy hiểm.
Bên cạnh điều trị, chăm sóc tại nhà – bao gồm tăng uống nước, vệ sinh sạch sẽ, cho đi tiểu thường xuyên – đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục. Phòng ngừa tái phát bằng tái khám định kỳ, chế độ ăn phù hợp và theo dõi sức khỏe tổng thể là chìa khóa giúp chó sống khỏe mạnh, hạnh phúc.
Nếu bạn đang chăm sóc một chú chó có dấu hiệu bất thường khi đi tiểu, đừng chần chừ – hãy đưa chó đi khám ngay. Sức khỏe đường tiết niệu ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và tuổi thọ của thú cưng. Tìm hiểu thêm các kiến thức chăm sóc động vật tại Hanoi Zoo để trở thành người chủ nuôi responsible và tận tâm.
Cập Nhật Lúc Tháng mười một 25, 2025 by Thanh Thảo
