Chó Pug là một giống chó nhỏ, thân thiện và được yêu thích trên toàn thế giới nhờ ngoại hình đặc trưng với khuôn mặt nhăn nheo và tính cách affectionate. Tuy nhiên, do đặc điểm di truyền và cấu trúc cơ thể đặc biệt, các bệnh thường gặp ở chó Pug khá đa dạng và cần được quan tâm đúng mức từ chủ nuôi. Bài viết này cung cấp cái nhìn toàn diện về các vấn đề sức khỏe phổ biến ở giống chó này, từ hệ hô hấp đến thần kinh, da lông, tiêu hóa và sinh sản, dựa trên các nghiên cứu khoa học và kinh nghiệm thực tiễn từ các chuyên gia thú y.
Tổng quan các bệnh thường gặp ở chó Pug
Chó Pug thuộc nhóm chó mõm ngắn (brachycephalic), một đặc điểm giải phẫu dẫn đến nhiều hệ lụy về sức khỏe, đặc biệt là ở hệ hô hấp, mắt và hệ thần kinh. Các nghiên cứu từ Hiệp hội Thú y Hoa Kỳ (AVMA) và các tổ chức bảo tồn giống chó cho thấy Pug có tỷ lệ mắc bệnh di truyền và bẩm sinh cao hơn đáng kể so với nhiều giống chó khác. Việc hiểu rõ các bệnh lý phổ biến không chỉ giúp chủ nuôi phát hiện sớm mà còn hỗ trợ việc chăm sóc, phòng ngừa và kéo dài tuổi thọ cho thú cưng.
1. Vấn đề răng miệng: Nang răng và các biến chứng
Có thể bạn quan tâm: Top 7 Quán Cà Phê Chó Đà Nẵng Đáng Yêu Nhất Định Phải Ghé
Một trong những bệnh về răng miệng phổ biến ở chó Pug là nang răng (dentigerous cyst). Theo nghiên cứu của Verstraete và cộng sự (2011), nang răng chiếm đến 17,2% các ca bệnh lý răng miệng ở chó Pug tại Hoa Kỳ, tỷ lệ này cao hơn đáng kể so với các giống chó khác (p < 0,001).
Nang răng hình thành quanh răng chưa mọc, thường là răng nanh hoặc răng cối, gây áp lực lên xương hàm và có thể dẫn đến đau, nhiễm trùng thứ phát hoặc thậm chí gãy xương hàm nếu không được điều trị. Triệu chứng bao gồm sưng mặt, khó nhai, chảy nước dãi và hôi miệng. Chẩn đoán thường dựa trên X-quang hoặc CT scan, và điều trị chủ yếu là phẫu thuật loại bỏ nang và răng liên quan.
Có thể bạn quan tâm: Con Chó Đi Xe Đạp: Sự Thật Đằng Sau Kỹ Năng Kỳ Lạ Nhưng Có Thật
Việc chăm sóc răng miệng hàng ngày, bao gồm chải răng và kiểm tra định kỳ tại Hanoi Zoo hoặc các phòng khám thú y, có thể giúp phát hiện sớm các bất thường và ngăn ngừa biến chứng nghiêm trọng.
2. Bệnh lý về da và lông: Từ u sắc tố đến ghẻ Demodex
Có thể bạn quan tâm: Con Chó Viết Bằng Tiếng Anh Là Gì? Tổng Hợp Từ Vựng & Kiến Thức Về Chó Trong Tiếng Anh
Hệ da của chó Pug dễ mắc các bệnh lý do đặc điểm lông ngắn và nếp gấp da. Một trong những vấn đề phổ biến là u hắc sắc tố lành tính, đặc biệt được ghi nhận ở chó Pug tại Nhật Bản (Narama và cộng sự, 2005). Các u này thường xuất hiện dưới dạng các mảng sẫm màu trên da, phát triển chậm và hiếm khi ác tính hóa.
Một bệnh lý nghiêm trọng hơn là ghẻ Demodex, do ký sinh trùng Demodex canis gây ra. Đây là một bệnh di truyền, thường gặp ở các giống chó lông sát như Pug. Theo các nghiên cứu ở châu Âu, Pug là giống chó bị ảnh hưởng phổ biến nhất với tỷ lệ mắc lên đến 16,7%. Ở Nga, tỷ lệ này cũng cao hơn đáng kể so với các giống khác (p < 0,001) (Mueller et al., 2009; It et al., 2010).
Ghẻ Demodex biểu hiện bằng rụng lông từng mảng, viêm da, ngứa và có thể bội nhiễm vi khuẩn thứ phát. Điều trị bao gồm thuốc bôi, thuốc uống và chăm sóc da đúng cách. Phát hiện sớm và điều trị tích cực giúp ngăn ngừa tiến triển thành dạng toàn thân, khó kiểm soát hơn.
3. Phản ứng vaccine: Cần theo dõi sát sao sau tiêm
Chó Pug thuộc nhóm động vật tầm vóc nhỏ, có nguy cơ cao gặp phản ứng bất lợi sau tiêm vaccine. Moore và cộng sự (2005) ghi nhận Pug chiếm tỷ lệ cao thứ hai trong các trường hợp phản ứng vaccine, với 93 trên 10.000 con chó có biểu hiện bất thường trong vòng 3 ngày sau tiêm.
Có thể bạn quan tâm: Con Chó Trong Thiên Chúa Giáo: Biểu Tượng Gì Trong Kinh Thánh Và Truyền Thống Kitô Giáo?
Các phản ứng thường gặp bao gồm sưng tại chỗ tiêm, mệt mỏi, sốt nhẹ, biếng ăn hoặc nôn ói. Trong một số trường hợp hiếm, có thể xảy ra phản ứng dị ứng nặng như sốc phản vệ. Chủ nuôi nên theo dõi chó trong 24–48 giờ sau tiêm và báo ngay cho bác sĩ thú y nếu xuất hiện triệu chứng bất thường.
4. Bệnh nội tiết: Đái tháo đường và các rối loạn chuyển hóa
Đái tháo đường là một bệnh lý nội tiết có thể gặp ở chó Pug, đặc biệt ở chó cái già. Đây là bệnh di truyền, trong đó cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc không sử dụng insulin hiệu quả. Triệu chứng bao gồm uống nhiều, tiểu nhiều, ăn nhiều nhưng sụt cân, mắt đục (đục thủy tinh thể) và mệt mỏi.
Chẩn đoán dựa trên xét nghiệm glucose máu và nước tiểu. Điều trị bao gồm tiêm insulin hàng ngày, chế độ ăn kiểm soát đường và vận động điều độ. Theo Hess và cộng sự (2000), việc kiểm soát tốt đường huyết giúp kéo dài tuổi thọ và cải thiện chất lượng cuộc sống cho chó bệnh.
5. Bệnh tiêu hóa: Thông tĩnh mạch cửa – chủ bẩm sinh
Một dị tật bẩm sinh nghiêm trọng ở chó Pug là nối thông tĩnh mạch cửa – chủ (portosystemic shunt – PSS), trong đó máu từ ruột bypass gan, khiến gan không thể lọc độc tố. Tỷ lệ mắc ở Pug là 5,88%, cao hơn gấp 17 lần so với các giống lai (0,35%) (Tobias & Rohrbach, 2003; Winkler et al., 2003).
Triệu chứng thường xuất hiện ở chó con dưới 1 tuổi: chậm lớn, co giật, hành vi bất thường, nôn ói, tiêu chảy và nhạy cảm với thuốc. Chẩn đoán bằng siêu âm, chụp CT hoặc MRI. Điều trị có thể nội khoa (chế độ ăn thấp protein, thuốc lactulose) hoặc phẫu thuật đóng shunt.
6. Rối loạn chuyển hóa: Thừa cân và béo phì
Thừa cân/béo phì là tình trạng phổ biến ở chó Pug do đặc điểm sinh lý và lối sống ít vận động. Việc đánh giá điểm thể trạng (BCS) ở Pug khá khó khăn do nếp gấp da quanh cổ và ngực, có thể gây nhầm lẫn. Phương pháp chính xác là sờ vào xương sườn: nếu khó sờ thấy xương sườn, chó đang thừa cân.
Khi nhìn từ bên hông, bụng nên hơi hóp lại; khi nhìn từ trên xuống, phải thấy rõ eo. Béo phì làm tăng nguy cơ mắc BOAS, bệnh đĩa đệm, đái tháo đường và các bệnh tim mạch. Quản lý cân nặng bằng chế độ ăn cân đối, hạn chế đồ ăn vặt và vận động đều đặn là chìa khóa để phòng ngừa.
7. Bệnh cơ xương: Từ loạn sản hông đến nứt đốt sống
Chó Pug có nguy cơ cao mắc các bệnh về cơ xương. Loạn sản xương hông là một trong những dị tật phổ biến, với tỷ lệ mắc cao thứ hai trong các giống chó (61%) theo nghiên cứu của Ginja và cộng sự (2010). Bệnh gây đau khớp, đi khập khiễng và có thể dẫn đến thoái hóa khớp thứ phát.
Nứt đốt sống (spina bifida) cũng rất phổ biến ở Pug: 38,2% chó Pug bình thường về lâm sàng bị ảnh hưởng (Ryan et al., 2017), cao hơn đáng kể so với Bulldog Pháp hoặc Anh (p < 0,0001). Dị tật đốt sống ngực còn nghiêm trọng hơn, với 73,5% Pug có ít nhất một dị tật, trong đó 25% không có đốt sống thắt lưng và 17,6% có nửa đốt sống.
Các dị tật này có thể gây đau, mất thăng bằng, yếu chi sau và thậm chí mất kiểm soát bàng quang. Quản lý bao gồm giảm cân, vật lý trị liệu, thuốc giảm đau và trong một số trường hợp, phẫu thuật.
8. Khối u và ung thư: Mast cell tumor và ung thư mắt
Khối u tế bào Mast (MCT) là dạng khối u da phổ biến ở Pug, chiếm đến 56% các trường hợp. Độ tuổi trung bình từ 7,5–9 năm, nhưng có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi. MCT có thể lành tính hoặc ác tính, biểu hiện dưới dạng u da, ngứa, loét hoặc chảy dịch.
Ung thư biểu mô tế bào vảy – giác mạc là dạng ung thư mắt hiếm gặp nhưng có tỷ lệ cao ở Pug: 36,6% số ca ở Hoa Kỳ (Dreyfus et al., 2011). Các giống đầu ngắn có nguy cơ cao do dễ viêm giác mạc/kết mạc mạn tính. Triệu chứng bao gồm đau mắt, đỏ, chảy nước mắt và giảm thị lực.
9. Bệnh thần kinh: Hemivertebrae và viêm não Pug
Dị tật cột sống Hemivertebrae là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất ở Pug. Theo Schlensker & Distl (2013), 100% chó Pug bị ảnh hưởng. Đây là tình trạng đốt sống phát triển bất thường, gây mất ổn định cột sống, chèn ép tủy sống và dây thần kinh.
Triệu chứng có thể từ đi loạng choạng, yếu chi sau đến mất kiểm soát bàng quang và ruột. Một biến chứng thần kinh khác là viêm não hoại tử (NME), còn gọi là viêm não chó Pug (PDE), với tỷ lệ tử vong khoảng 1,2%. Bệnh khởi phát trung bình ở 18 tháng, thường gặp ở chó cái màu nâu vàng dưới 7 tuổi.
Các triệu chứng bao gồm co giật, trầm cảm, mất điều hòa, đi bất thường và mù lòa. NME là bệnh tiến triển, thường dẫn đến tử vong. Hiện chưa có cách chữa khỏi hoàn toàn, điều trị chủ yếu là hỗ trợ và kiểm soát triệu chứng.
10. Bệnh hô hấp: BOAS và các biến chứng liên quan
Hội chứng tắc nghẽn ở chó mõm ngắn (BOAS) là một trong những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng nhất ở Pug. BOAS xảy ra khi hộp sọ ngắn lại nhưng các mô mềm (khẩu cái, cuống mũi, lưỡi) không giảm tương ứng, gây tắc nghẽn đường thở.
Các triệu chứng bao gồm thở ồn, khó vận động, khó điều hòa nhiệt độ, nôn trớ, rối loạn nước bọt và ngưng thở khi ngủ. Các yếu tố nguy cơ chính là lỗ mũi hẹp và thừa cân. Đặc biệt, ở Pug, chó cái có nguy cơ cao hơn chó đực, khác với các giống Bulldog.
Một biến chứng hô hấp khác là viêm phổi hít, xảy ra khi chó vô tình hít phải thức ăn hoặc dịch nôn do cấu trúc hộp sọ bất thường. Bệnh có thể tiến triển nặng, dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
Xoắn thùy phổi cũng được ghi nhận ở Pug, chủ yếu ở thùy phổi trái trên, thường gặp ở chó đực 4–5 tuổi. Bệnh có thể tự phát hoặc thứ phát sau chấn thương, bệnh hô hấp mạn tính hoặc phẫu thuật ngực.
11. Hệ tiết niệu và sinh sản: Sỏi thận, đẻ khó và viêm tử cung
Chó Pug dễ mắc sỏi thận và sỏi bàng quang Struvite, đặc biệt ở chó nhỏ và giống đực. Sỏi thường đi kèm với nhiễm trùng đường tiểu, gây đau, tiểu khó và tiểu ra máu.
Trong hệ sinh sản, đẻ khó là một vấn đề nghiêm trọng do đầu to và khung chậu hẹp. Tỷ lệ tử vong sau sinh cao, đặc biệt ở chó già và mang thai nhiều con. Viêm tử cung mủ cũng phổ biến, với 48% chó cái Pug trên 10 tuổi có nguy cơ cao mắc bệnh.
12. Bệnh mắt: Từ viêm giác mạc đến thoái hóa võng mạc
Chó Pug có nhiều vấn đề về mắt, bao gồm:
- Viêm giác mạc do vi khuẩn
- Đục thủy tinh thể
- Viêm kết mạc
- Sắc tố giác mạc
- Loét giác mạc
- Quặm mi, lông mi lạc chỗ
- Giảm sản mống mắt
- Viêm kết mạc khô
- Macroblepharon (mắt kim cương)
- Thoái hóa võng mạc mắc phải đột ngột (SARD) gây mù lòa
Độ tuổi trung bình mắc bệnh mắt là trên 8 năm. Do cấu trúc mắt lồi, Pug dễ bị tổn thương và viêm mạn tính, cần được chăm sóc và kiểm tra định kỳ.
Chăm sóc và phòng ngừa: Lời khuyên từ chuyên gia
Để giảm nguy cơ mắc các bệnh thường gặp ở chó Pug, chủ nuôi nên:
- Theo dõi cân nặng và duy trì chế độ ăn phù hợp
- Kiểm tra sức khỏe định kỳ tại các cơ sở uy tín như Hanoi Zoo
- Tiêm phòng đúng lịch và theo dõi phản ứng sau tiêm
- Vệ sinh răng miệng, mắt và tai hàng ngày
- Hạn chế vận động mạnh trong thời tiết nóng
- Chọn nguồn giống uy tín, yêu cầu kiểm tra di truyền trước sinh sản
Kết luận
Chó Pug là một giống chó đáng yêu nhưng dễ mắc nhiều bệnh lý do đặc điểm di truyền và giải phẫu. Việc hiểu rõ các bệnh thường gặp ở chó Pug giúp chủ nuôi phát hiện sớm, điều trị kịp thời và chăm sóc đúng cách. Kết hợp giữa theo dõi tại nhà và kiểm tra chuyên môn định kỳ là chìa khóa để đảm bảo một cuộc sống khỏe mạnh, hạnh phúc cho thú cưng của bạn. Hãy đến Hanoi Zoo để được tư vấn chuyên sâu về chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho các giống chó cảnh, đặc biệt là những giống có nguy cơ cao như Pug.
Cập Nhật Lúc Tháng mười một 27, 2025 by Thanh Thảo
