Chó con mới sinh là những sinh linh non nớt, hệ miễn dịch và cơ thể chưa phát triển hoàn thiện, khiến chúng dễ mắc phải nhiều bệnh lý nguy hiểm. Việc nhận biết sớm các bệnh thường gặp ở chó con mới sinh là vô cùng quan trọng để có thể can thiệp kịp thời, tránh những hậu quả đáng tiếc như tử vong hoặc để lại di chứng lâu dài. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện về các bệnh phổ biến nhất ở chó con mới sinh, bao gồm các dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân, biện pháp phòng ngừa và hướng dẫn xử lý cơ bản cho chủ nuôi.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Cắt Móng Cho Chó Tại Nhà: An Toàn, Không Đau, Dễ Thực Hiện
Tổng quan về sức khỏe chó con mới sinh
Chó con mới sinh, đặc biệt trong 8 tuần đầu đời, là giai đoạn nhạy cảm nhất. Trong thời gian này, hệ miễn dịch của chúng hầu như không tự sản sinh được kháng thể, mà phải dựa hoàn toàn vào việc hấp thụ kháng thể từ sữa mẹ (sữa non) trong những ngày đầu tiên sau khi sinh. Chính vì vậy, bất kỳ yếu tố nào ảnh hưởng đến việc bú sữa non, môi trường sống, hoặc sức khỏe của chó mẹ đều có thể dẫn đến nguy cơ mắc bệnh cao cho chó con.
Hệ miễn dịch non nớt
Khả năng chống lại bệnh tật của chó con mới sinh chủ yếu dựa vào hai yếu tố: chất lượng sữa mẹ và điều kiện vệ sinh môi trường. Nếu chó mẹ không khỏe mạnh hoặc không được tiêm phòng đầy đủ, lượng kháng thể trong sữa non sẽ không đủ để bảo vệ chó con khỏi các tác nhân gây bệnh. Ngoài ra, hệ tiêu hóa và hô hấp của chó con cũng chưa hoàn thiện, dễ bị tổn thương bởi vi khuẩn, virus và ký sinh trùng.
Các yếu tố nguy cơ
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở chó con mới sinh bao gồm:
- Chó mẹ không được tiêm phòng đầy đủ: Dẫn đến lượng kháng thể trong sữa non thấp.
- Môi trường sống kém vệ sinh: Là điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn và ký sinh trùng phát triển.
- Chế độ dinh dưỡng của chó mẹ không hợp lý: Ảnh hưởng đến chất lượng sữa.
- Sinh non hoặc nhẹ cân: Những chó con này có sức đề kháng cực kỳ yếu.
- Thiếu sự chăm sóc đúng cách sau khi sinh: Như không lau khô chó con, không cắt rốn đúng cách.
Việc hiểu rõ về những yếu tố nguy cơ này là bước đầu tiên để chủ nuôi có thể chủ động phòng ngừa các bệnh thường gặp ở chó con mới sinh.
Các bệnh thường gặp ở chó con mới sinh
Hội chứng suy giảm chó con mới sinh (Fading Puppy Syndrome)
Hội chứng suy giảm chó con mới sinh là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở chó con trong 2 tuần đầu đời. Đây không phải là một bệnh cụ thể mà là một tập hợp các triệu chứng do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra, dẫn đến sự suy yếu nhanh chóng và tử vong nếu không được xử lý kịp thời.
Nguyên nhân
Nguyên nhân chính gây ra hội chứng này có thể bao gồm:
- Nhiễm trùng: Vi khuẩn từ môi trường hoặc từ chó mẹ có thể xâm nhập vào cơ thể chó con qua đường hô hấp, tiêu hóa hoặc vết cắt rốn.
- Thiếu sữa hoặc không bú được sữa non: Sữa non chứa lượng kháng thể IgG cao, cần thiết để tăng cường hệ miễn dịch. Nếu chó con không bú được hoặc chó mẹ không có sữa, chó con sẽ rất dễ bị bệnh.
- Hạ thân nhiệt: Chó con mới sinh khó duy trì thân nhiệt ổn định. Nếu nhiệt độ môi trường quá thấp, chúng dễ bị hạ thân nhiệt, dẫn đến suy giảm chức năng cơ thể.
- Chấn thương: Trong quá trình sinh nở hoặc do chó mẹ vô tình đè lên, chó con có thể bị chấn thương nội tạng.
- Bệnh lý bẩm sinh: Một số chó con có thể sinh ra với các dị tật về tim, gan hoặc hệ thần kinh.
Dấu hiệu nhận biết
Các dấu hiệu cảnh báo chó con đang mắc hội chứng suy giảm bao gồm:
- Lừ đừ, yếu ớt: Chó con nằm một chỗ, không quẫy đạp hoặc bò đi tìm ti mẹ.
- Khóc liên tục hoặc im lặng bất thường: Khóc có thể là dấu hiệu của đau đớn, trong khi im lặng có thể là dấu hiệu của suy kiệt.
- Không bú sữa: Đây là dấu hiệu nguy hiểm nhất, vì chó con cần năng lượng để duy trì sự sống.
- Thân nhiệt thấp: Sờ vào cơ thể thấy lạnh, đặc biệt ở chân, tai và mũi.
- Tiêu chảy hoặc nôn mửa: Có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng đường ruột.
- Da và niêm mạc nhợt nhạt: Cảnh báo nguy cơ thiếu máu hoặc sốc.
Biện pháp xử lý
Khi phát hiện chó con có dấu hiệu của hội chứng suy giảm, cần hành động ngay lập tức:
- Giữ ấm: Dùng khăn ấm hoặc túi sưởi nhẹ để sưởi ấm cho chó con, nhưng phải đảm bảo không quá nóng.
- Bổ sung dinh dưỡng: Nếu chó con không thể bú mẹ, cần cho uống sữa công thức chuyên dụng cho chó con bằng ống tiêm không kim hoặc bình bú nhỏ.
- Vệ sinh sạch sẽ: Lau sạch cơ thể chó con bằng khăn ấm nếu bị bẩn.
- Đưa đến bác sĩ thú y: Đây là bước quan trọng nhất. Bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân cụ thể và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, có thể bao gồm dùng kháng sinh, truyền dịch hoặc điều trị hỗ trợ khác.
Bệnh Parvovirus ở chó con
Parvovirus là một trong những bệnh nguy hiểm và dễ lây lan nhất ở chó, đặc biệt là ở chó con từ 6 tuần đến 6 tháng tuổi. Virus này tấn công mạnh vào hệ tiêu hóa, gây viêm ruột hoại tử và có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng nếu không được điều trị kịp thời.
Nguyên nhân và đường lây truyền
Parvovirus lây truyền chủ yếu qua đường miệng khi chó con tiếp xúc với phân của chó bị nhiễm bệnh. Virus có khả năng sống sót trong môi trường rất lâu, có thể lên đến vài tháng, thậm chí cả năm trong điều kiện thích hợp. Chúng rất khó bị tiêu diệt bởi các chất tẩy rửa thông thường, chỉ có dung dịch clorin (bleach) pha loãng mới có hiệu quả.
Dấu hiệu nhận biết
Các triệu chứng điển hình của bệnh Parvovirus ở chó con bao gồm:
- Nôn mửa dữ dội: Thường xảy ra trong 24-48 giờ đầu tiên, có thể nôn ra dịch trong hoặc dịch nâu.
- Tiêu chảy nặng: Phân có mùi hôi thối, thường lẫn máu và chất nhầy.
- Sốt cao: Thân nhiệt tăng đột ngột, có thể lên đến 40°C.
- Chán ăn, mệt mỏi: Chó con bỏ ăn, bỏ uống, nằm một chỗ và yếu dần.
- Mất nước nhanh: Da mất tính đàn hồi, mắt trũng, niêm mạc khô.
Biện pháp phòng ngừa và điều trị
Phòng ngừa:
- Tiêm phòng đầy đủ: Đây là biện pháp hiệu quả nhất. Chó con cần được tiêm phòng Parvovirus từ 6-8 tuần tuổi, sau đó tiêm nhắc lại theo lịch trình của bác sĩ thú y.
- Vệ sinh môi trường: Dọn dẹp và khử trùng khu vực chó con sinh sống bằng dung dịch clorin pha loãng (1 phần bleach pha với 30 phần nước).
- Hạn chế tiếp xúc: Tránh cho chó con tiếp xúc với chó lạ hoặc khu vực có nguy cơ nhiễm bệnh cao.
Điều trị:
- Điều trị tích cực tại cơ sở thú y: Do bệnh tiến triển nhanh và nguy hiểm, chó con cần được điều trị tích cực, bao gồm truyền dịch, dùng kháng sinh, chống nôn và hỗ trợ dinh dưỡng.
- Cách ly: Chó bị nhiễm bệnh cần được cách ly hoàn toàn để tránh lây lan cho các con khác.
- Chăm sóc tại nhà: Sau khi xuất viện, chó con cần được chăm sóc cẩn thận, cho ăn thức ăn dễ tiêu và theo dõi sát sao.
Bệnh Care (Canine Distemper)
Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Sữa Tắm Cho Chó: Công Thức An Toàn & Hiệu Quả Tại Nhà
Bệnh Care, hay còn gọi là bệnh sài cấu, là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus Paramyxovirus gây ra. Bệnh này có thể ảnh hưởng đến hệ hô hấp, tiêu hóa và thần kinh của chó, đặc biệt nguy hiểm ở chó con chưa tiêm phòng.
Nguyên nhân và triệu chứng
Virus Care lây truyền qua đường hô hấp khi chó con hít phải các giọt bắn từ nước mũi, nước mắt hoặc nước bọt của chó bị bệnh. Các triệu chứng ban đầu bao gồm:
- Sốt cao: Thường xuất hiện trong 3-6 ngày đầu.
- Chảy nước mũi và nước mắt: Ban đầu là dịch trong, sau đặc quánh và có màu vàng xanh.
- Ho khan: Có thể kèm theo nôn mửa.
- Tiêu chảy: Phân lỏng, có thể có máu.
- Co giật, run rẩy: Khi virus tấn công hệ thần kinh.
Cách điều trị và phòng bệnh
Hiện nay chưa có thuốc đặc trị cho bệnh Care. Việc điều trị chủ yếu là điều trị triệu chứng và hỗ trợ chức năng cơ thể:
- Dùng thuốc kháng virus và kháng sinh: Để kiểm soát bội nhiễm.
- Truyền dịch: Bù nước và điện giải.
- Chống co giật: Khi chó có dấu hiệu thần kinh.
- Chăm sóc đặc biệt: Giữ ấm, cho ăn thức ăn mềm, dễ tiêu.
Phòng bệnh hiệu quả nhất là tiêm phòng đầy đủ. Lịch tiêm phòng Care thường bắt đầu từ 6-8 tuần tuổi, tiêm nhắc lại sau 3-4 tuần và sau đó tiêm định kỳ hàng năm.
Bệnh viêm gan truyền nhiễm (Canine Hepatitis)
Bệnh viêm gan truyền nhiễm ở chó do virus Adenovirus type 1 gây ra. Bệnh này lây truyền qua đường miệng-mũi khi chó con tiếp xúc với nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chó bị bệnh.
Triệu chứng và biến chứng
Các triệu chứng của bệnh viêm gan truyền nhiễm bao gồm:
- Sốt cao đột ngột: Có thể lên đến 41°C.
- Đau bụng: Chó con kêu la, nằm co.
- Nôn mửa và tiêu chảy: Có thể kèm theo máu.
- Mắt đục thủy tinh thể: Một biến chứng đặc trưng của bệnh.
- Vàng da: Do suy gan.
Bệnh có thể tiến triển nhanh và gây tử vong trong vòng 24-36 giờ nếu không được điều trị kịp thời.
Phương pháp điều trị
Điều trị chủ yếu là hỗ trợ và điều trị triệu chứng:
- Truyền dịch và điện giải: Bù nước và duy trì chức năng gan.
- Dùng thuốc chống viêm và kháng sinh: Ngăn ngừa bội nhiễm.
- Chế độ ăn uống nhẹ nhàng: Giảm gánh nặng cho gan.
Tiêm phòng là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Vaccine phòng bệnh viêm gan thường được kết hợp trong vaccine đa联 cho chó.
Bệnh Leptospira
Leptospira là một bệnh zoonosis (lây từ động vật sang người) do xoắn khuẩn Leptospira interrogans gây ra. Chó con có thể bị nhiễm bệnh khi tiếp xúc với nước hoặc đất bị nhiễm nước tiểu của động vật mang mầm bệnh, đặc biệt là chuột.
Dấu hiệu và nguy cơ
Các dấu hiệu của bệnh Leptospira ở chó con bao gồm:
- Sốt cao và ớn lạnh.
- Nôn mửa và tiêu chảy.
- Đau cơ và khớp: Chó con đi lại khó khăn, yếu ớt.
- Vàng da và nước tiểu sẫm màu: Cảnh báo suy gan và suy thận.
- Khó thở: Khi bệnh ảnh hưởng đến phổi.
Bệnh có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến gan và thận, dẫn đến suy tạng và tử vong.
Cách phòng và điều trị
- Tiêm phòng: Vaccine phòng Leptospira có sẵn và nên được tiêm cho chó từ 8-12 tuần tuổi.
- Tránh tiếp xúc với nước bẩn: Không để chó con uống nước ao, hồ, vũng nước đọng.
- Diệt chuột: Giảm nguồn lây nhiễm trong môi trường.
Điều trị bằng kháng sinh đặc hiệu như penicillin hoặc doxycycline là cần thiết. Ngoài ra, cần điều trị hỗ trợ chức năng gan và thận.
Bệnh giun đũa (Toxocara canis)
Nhiễm giun đũa là một trong những bệnh ký sinh trùng phổ biến nhất ở chó con. Trứng giun có thể tồn tại trong môi trường rất lâu và lây nhiễm cho chó con qua đường miệng hoặc qua sữa mẹ.
Có thể bạn quan tâm: Cách Làm Chó Bình Tĩnh: Hướng Dẫn Khoa Học Cho Chủ Nhân Yêu Động Vật
Triệu chứng và ảnh hưởng
Các triệu chứng của nhiễm giun đũa ở chó con bao gồm:
- Phình bụng: Do giun phát triển trong ruột.
- Tiêu chảy: Có thể kèm theo giun trong phân.
- Suy dinh dưỡng: Chó con gầy yếu, kém phát triển.
- Nôn mửa: Có thể nôn ra giun.
- Ho: Khi ấu trùng di chuyển qua phổi.
Nếu không được điều trị, nhiễm giun nặng có thể gây tắc ruột, suy dinh dưỡng và ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của chó con.
Cách tẩy giun và phòng ngừa
- Tẩy giun định kỳ: Chó con cần được tẩy giun lần đầu tiên khi 2 tuần tuổi, sau đó tẩy mỗi 2 tuần cho đến khi 8 tuần tuổi, rồi tiếp tục tẩy định kỳ 3-6 tháng một lần.
- Vệ sinh môi trường: Dọn dẹp phân chó thường xuyên, khử trùng khu vực sinh sống.
- Tẩy giun cho chó mẹ: Trước và sau khi sinh để giảm nguy cơ lây truyền cho chó con.
Bệnh ghẻ (Sarcoptic Mange)
Ghẻ ở chó con do ký sinh trùng Demodex hoặc Sarcoptes scabiei gây ra. Bệnh gây ngứa ngáy dữ dội, làm chó con khó chịu, quấy khóc và có thể dẫn đến nhiễm trùng thứ cấp do gãi nhiều.
Dấu hiệu nhận biết
- Ngứa ngáy dữ dội: Chó con gãi, cào cấu liên tục.
- Rụng lông: Thường bắt đầu từ tai, mặt, khuỷu tay và sau đó lan rộng.
- Da đỏ, viêm: Có thể xuất hiện vảy, mài mòn và đóng vảy.
- Nhiễm trùng thứ cấp: Do gãi nhiều, da bị xây xát và nhiễm vi khuẩn.
Điều trị và chăm sóc
- Dùng thuốc bôi hoặc thuốc uống: Theo chỉ định của bác sĩ thú y để diệt ký sinh trùng.
- Vệ sinh da: Lau sạch vùng da bị ghẻ bằng nước ấm và xà phòng dịu nhẹ.
- Cách ly: Tránh lây nhiễm cho các con khác và cả người.
- Tăng cường dinh dưỡng: Giúp chó con phục hồi nhanh chóng.
Phòng ngừa và chăm sóc chó con mới sinh
Vai trò của chó mẹ trong việc phòng bệnh
Chó mẹ đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ chó con khỏi các bệnh thường gặp ở chó con mới sinh. Sữa non chứa một lượng lớn kháng thể IgG, giúp tăng cường hệ miễn dịch non nớt của chó con. Vì vậy, việc đảm bảo chó mẹ khỏe mạnh, được tiêm phòng đầy đủ và có chế độ dinh dưỡng hợp lý là rất quan trọng. Ngoài ra, chó mẹ cũng cần được tẩy giun định kỳ trước và sau khi sinh để giảm nguy cơ lây truyền ký sinh trùng cho chó con.
Môi trường sống sạch sẽ và an toàn
Một môi trường sống sạch sẽ là yếu tố không thể thiếu để phòng ngừa bệnh tật cho chó con mới sinh. Cần chuẩn bị một khu vực đẻ ấm áp, yên tĩnh và được che chắn cẩn thận. Chuồng đẻ nên được làm từ vật liệu dễ vệ sinh và khử trùng. Cần thay thế lớp lót (vải, giấy) thường xuyên để đảm bảo khô ráo và sạch sẽ. Ngoài ra, nên hạn chế người và vật nuôi khác tiếp xúc với khu vực sinh sản để tránh lây nhiễm chéo.
Chế độ dinh dưỡng cho chó mẹ và chó con
Chó mẹ cần được cung cấp một chế độ ăn giàu dinh dưỡng trong suốt thai kỳ và thời kỳ cho con bú. Thức ăn nên chứa nhiều protein, chất béo, vitamin và khoáng chất để đảm bảo chất lượng sữa. Khi chó con bắt đầu cai sữa (khoảng 3-4 tuần tuổi), cần cho chúng ăn thức ăn mềm, dễ tiêu và giàu dinh dưỡng để hỗ trợ sự phát triển toàn diện.
Lịch tiêm phòng và tẩy giun cho chó con
Lịch tiêm phòng và tẩy giun đúng cách là chìa khóa để bảo vệ chó con khỏi các bệnh nguy hiểm. Chó con nên được tiêm phòng mũi đầu tiên khi 6-8 tuần tuổi, bao gồm các bệnh như Parvo, Care, viêm gan truyền nhiễm và Leptospira. Sau đó tiêm nhắc lại sau 3-4 tuần. Việc tẩy giun nên bắt đầu từ 2 tuần tuổi và lặp lại mỗi 2 tuần cho đến khi 8 tuần tuổi. Sau đó, duy trì lịch tẩy giun định kỳ 3-6 tháng một lần.
Khi nào cần đưa chó con đến bác sĩ thú y
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Toàn Diện Cách Huấn Luyện Chó Pug: Kỹ Năng Cơ Bản, Vâng Lời Và Bảo Vệ
Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm
Chủ nuôi cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu sau đây, vì chúng có thể là cảnh báo của các bệnh nghiêm trọng:
- Chó con không bú sữa hoặc bú rất ít.
- Sốt cao trên 39.5°C hoặc hạ thân nhiệt dưới 37°C.
- Nôn mửa hoặc tiêu chảy liên tục, đặc biệt là có máu.
- Lừ đừ, yếu ớt, không phản ứng với kích thích.
- Co giật, run rẩy hoặc có dấu hiệu thần kinh.
- Khó thở, thở gấp hoặc thở rít.
- Mắt và da chuyển vàng.
Cách sơ cứu chó con trước khi đến cơ sở thú y
Trong khi chuẩn bị đưa chó con đến bác sĩ thú y, có thể thực hiện một số biện pháp sơ cứu đơn giản:
- Giữ ấm: Dùng khăn ấm hoặc túi sưởi nhẹ để sưởi ấm cho chó con.
- Bù nước: Nếu chó con bị tiêu chảy, có thể nhỏ từng giọt nước oresmol hoặc nước đường muối loãng vào miệng.
- Giữ chó con yên tĩnh: Tránh làm chó con hoảng loạn hoặc vận động mạnh.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Hỏi: Chó con mới sinh cần tiêm phòng những bệnh gì?
Đáp: Các bệnh cần tiêm phòng bao gồm Parvovirus, Canine Distemper (Care), viêm gan truyền nhiễm, Leptospira và viêm phế quản. Nên tham khảo bác sĩ thú y để có lịch tiêm phòng phù hợp.
Hỏi: Làm thế nào để biết chó con có đang khỏe mạnh hay không?
Đáp: Chó con khỏe mạnh sẽ bú sữa đều đặn, tăng cân đều, mắt và mũi sạch sẽ, phân成型 và hoạt động linh hoạt.
Hỏi: Có thể phòng bệnh Parvo bằng cách nào?
Đáp: Cách phòng bệnh hiệu quả nhất là tiêm phòng đầy đủ và duy trì vệ sinh môi trường sống sạch sẽ.
Hỏi: Chó con bị ghẻ có lây sang người không?
Đáp: Có, ghẻ do Sarcoptes scabiei gây ra có thể lây sang người, gây ngứa ngáy và viêm da. Cần cách ly và điều trị kịp thời.
Hỏi: Khi nào nên bắt đầu cho chó con ăn dặm?
Đáp: Có thể bắt đầu cho chó con ăn dặm từ 3-4 tuần tuổi bằng thức ăn mềm, dễ tiêu được nghiền nhỏ trộn với sữa ấm.
Kết luận
Các bệnh thường gặp ở chó con mới sinh có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Tuy nhiên, với kiến thức đầy đủ về các dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa, chủ nuôi hoàn toàn có thể bảo vệ được những sinh linh bé nhỏ này. Hanoi Zoo luôn mong muốn chia sẻ những kiến thức hữu ích về thế giới động vật, từ đó nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng trong việc chăm sóc và bảo vệ động vật. Hãy chủ động phòng bệnh, theo dõi sát sao sức khỏe của chó con và đưa chúng đến bác sĩ thú y ngay khi có dấu hiệu bất thường để đảm bảo chúng có một khởi đầu khỏe mạnh và hạnh phúc.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 2, 2025 by Thanh Thảo
