Các bệnh nguy hiểm ở chó là mối quan tâm hàng đầu của bất kỳ ai nuôi thú cưng. Những căn bệnh này không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của chó mà còn có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện về các bệnh lý nguy hiểm thường gặp ở chó, từ các dấu hiệu nhận biết ban đầu, nguyên nhân gây bệnh cho đến các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Kiến thức chuyên sâu này sẽ giúp chủ nuôi trở thành người bảo vệ sức khỏe tốt nhất cho người bạn bốn chân trung thành của mình.
Có thể bạn quan tâm: Chữa Ghẻ Cho Chó Bằng Lá Trầu Không: Hướng Dẫn Khoa Học & An Toàn
Tóm tắt nhanh những gì cần biết về các bệnh nguy hiểm ở chó
Để nắm bắt nhanh chóng thông tin quan trọng về các bệnh nguy hiểm ở chó, dưới đây là những điểm chính cần lưu ý:
Các bệnh nguy hiểm ở chó phổ biến nhất bao gồm bệnh Parvovirus, bệnh Care (Distemper), bệnh dại, viêm phổi, bệnh tim, bệnh thận, ung thư và các bệnh về đường tiêu hóa cấp tính.
Dấu hiệu cảnh báo bao gồm sốt cao, chán ăn, nôn mửa, tiêu chảy (đặc biệt có máu), khó thở, ho kéo dài, thay đổi hành vi đột ngột, co giật, liệt chi và các dấu hiệu thần kinh khác.
Nguyên nhân chính là do virus, vi khuẩn, ký sinh trùng, độc tố, chấn thương, di truyền và lão hóa.
Biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất là tiêm phòng vaccine đầy đủ, tẩy giun định kỳ, chế độ ăn uống cân bằng, tập luyện phù hợp, kiểm tra sức khỏe định kỳ và môi trường sống an toàn, sạch sẽ.
Các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở chó
Bệnh Parvovirus (Parvo)
Parvovirus là một trong những bệnh nguy hiểm ở chó gây tử vong cao nhất, đặc biệt ở chó con. Virus này tấn công mạnh vào hệ tiêu hóa, gây viêm ruột hoại tử cấp tính.
Đặc điểm và nguyên nhân
Virus Parvovirus typ 2 (CPV-2) lây lan chủ yếu qua phân của chó bị nhiễm bệnh. Virus có sức đề kháng rất cao trong môi trường, có thể tồn tại hàng tháng trời và khó tiêu diệt hoàn toàn. Chó con từ 6 tuần đến 6 tháng tuổi là đối tượng dễ mắc nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.
Dấu hiệu nhận biết
Triệu chứng điển hình xuất hiện sau 3-7 ngày ủ bệnh, bao gồm:
- Sốt cao đột ngột
- Chán ăn, bỏ ăn hoàn toàn
- Nôn mửa dữ dội, thường xuyên
- Tiêu chảy nặng, phân có màu vàng hoặc nâu nhạt, sau đó chuyển sang màu đỏ do có máu và chất nhầy
- Mất nước nhanh chóng, dấu hiệu rõ rệt là da mất tính đàn hồi
- Suy sụp, yếu ớt, nằm một chỗ
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán dựa trên các dấu hiệu lâm sàng, xét nghiệm phân nhanh (ELISA) và đôi khi cần xét nghiệm máu toàn bộ (CBC). Điều trị chủ yếu là điều trị hỗ trợ do không có thuốc đặc trị:
- Bù nước và điện giải qua đường truyền tĩnh mạch
- Dùng kháng sinh để phòng và điều trị bội nhiễm
- Sử dụng thuốc chống nôn và giảm đau
- Nuôi dưỡng qua ống thông nếu cần thiết
Tỷ lệ tử vong cao nếu không được điều trị tích cực, đặc biệt ở chó con nhỏ.
Phòng ngừa
Vaccine phòng Parvo là bắt buộc trong lịch tiêm chủng cho chó con. Các mũi tiêm thường bắt đầu từ 6-8 tuần tuổi và được lặp lại cách nhau 3-4 tuần cho đến khi chó được 16-20 tuần tuổi, sau đó tiêm nhắc lại hàng năm.
Bệnh Care (Canine Distemper)
Bệnh Care, hay bệnh sài cẩu, là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Paramyxovirus gây ra, ảnh hưởng đến hệ hô hấp, tiêu hóa và thần kinh.
Đặc điểm và nguyên nhân
Virus lây lan qua dịch tiết đường hô hấp (hắt hơi, ho) và tiếp xúc trực tiếp với chó bị bệnh. Bệnh có tỷ lệ tử vong cao và để lại di chứng thần kinh nghiêm trọng ở những chó sống sót.
Dấu hiệu nhận biết
Bệnh Care có tiến trình phức tạp với nhiều giai đoạn:
- Giai đoạn cấp tính: Sốt cao, chán ăn, mắt và mũi chảy dịch trong, ho nhẹ
- Giai đoạn bán cấp: Sốt tái phát, viêm phổi phát triển, tiêu chảy, nôn mửa, viêm kết mạc mắt
- Giai đoạn thần kinh (nếu có): Co giật, run cơ, cứng cơ, rối loạn vận động, hành vi thay đổi
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán dựa trên triệu chứng lâm sàng, tiền sử tiêm chủng và xét nghiệm máu. Không có thuốc đặc trị; điều trị hỗ trợ bao gồm:
- Bù nước và điện giải
- Kháng sinh chống bội nhiễm
- Thuốc chống co giật nếu có biến chứng thần kinh
- Chăm sóc đặc biệt, giữ ấm, dinh dưỡng đầy đủ
Phòng ngừa
Vaccine phòng Care là một phần thiết yếu trong lịch tiêm chủng cơ bản cho chó. Việc tiêm phòng đầy đủ và đúng lịch là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất.
Bệnh dại (Rabies)
Bệnh dại là một trong những bệnh nguy hiểm ở chó và người có tỷ lệ tử vong gần như 100% nếu không được điều trị trước khi xuất hiện triệu chứng. Bệnh do virus Lyssavirus gây ra.
Đặc điểm và nguyên nhân
Virus lây truyền chủ yếu qua nước bọt khi bị chó, mèo hoặc động vật hoang dã bị dại cắn. Virus xâm nhập vào dây thần kinh ngoại vi và di chuyển lên hệ thần kinh trung ương.
Dấu hiệu nhận biết
Bệnh dại ở chó có hai thể chính:
- Thể điên cuồng: Chó trở nên hung dữ, cắn xé mọi vật, sủa gầm gừ, nước dãi chảy nhiều, nuốt khó, cuối cùng bị liệt và tử vong.
- Thể bại liệt (thể câm): Chó trở nên sợ hãi, rụt rè, co rút hàm dưới, nước dãi chảy nhiều, liệt chi sau lan lên toàn thân.
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán xác định chỉ có thể thực hiện sau khi chết bằng xét nghiệm não. Không có phương pháp điều trị hiệu quả cho chó đã phát bệnh; bệnh nhân (người) bị dại cũng gần như không thể cứu chữa nếu đã lên cơn.
Có thể bạn quan tâm: Cách Chọn Chó Golden Con: Bí Quyết Tìm Được Chú Cún Hoàn Hảo
Phòng ngừa
Vaccine phòng dại là bắt buộc theo quy định pháp luật ở hầu hết các quốc gia. Chó cần được tiêm phòng dại định kỳ (thường là hàng năm hoặc 3 năm một lần tùy loại vaccine). Việc tiêm phòng không chỉ bảo vệ chó mà còn là biện pháp bảo vệ cộng đồng.
Bệnh Leptospirosis
Leptospirosis là bệnh do vi khuẩn Leptospira interrogans gây ra, lây truyền từ động vật sang người (zoonotic). Bệnh có thể gây tổn thương gan và thận nghiêm trọng.
Đặc điểm và nguyên nhân
Vi khuẩn lây truyền qua nước tiểu của động vật bị nhiễm bệnh (chuột, thú hoang dã) và có thể xâm nhập vào cơ thể qua da, niêm mạc hoặc vết thương hở khi tiếp xúc với nước hoặc đất bị nhiễm bẩn.
Dấu hiệu nhận biết
Triệu chứng rất đa dạng, từ nhẹ đến nặng:
- Sốt cao, ớn lạnh
- Mệt mỏi, chán ăn
- Nôn mửa, tiêu chảy
- Đau cơ, đặc biệt là cơ bắp
- Vàng da (do tổn thương gan)
- Tiểu ít hoặc không tiểu (do suy thận)
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán dựa trên xét nghiệm máu (PCR, MAT) và nước tiểu. Điều trị bằng kháng sinh đặc hiệu (penicillin, doxycycline) càng sớm càng tốt, kết hợp với điều trị hỗ trợ gan, thận.
Phòng ngừa
Tiêm vaccine phòng Leptospirosis (thường là vaccine 4 thành phần). Ngoài ra, cần tránh để chó uống nước bẩn, tiếp xúc với nước đọng hoặc khu vực có nhiều chuột.
Các bệnh về tim mạch
Bệnh tim sung huyết (Congestive Heart Failure – CHF)
Bệnh tim sung huyết là một hội chứng xảy ra khi tim không thể bơm máu hiệu quả để đáp ứng nhu cầu của cơ thể. Đây là một trong những bệnh nguy hiểm ở chó phổ biến ở chó lớn tuổi.
Đặc điểm và nguyên nhân
Nguyên nhân phổ biến nhất ở chó nhỏ là bệnh van hai lá (Mitral Valve Disease – MVD), chiếm đến 80% các trường hợp suy tim ở chó. Ở chó lớn, nguyên nhân thường là bệnh cơ tim phì đại (Dilated Cardiomyopathy – DCM). Các nguyên nhân khác bao gồm dị tật tim bẩm sinh, nhiễm trùng, khối u tim.
Dấu hiệu nhận biết
Triệu chứng phụ thuộc vào tim trái hay phải suy tim:
- Suy tim trái: Ho khan kéo dài, đặc biệt về đêm hoặc khi nằm, khó thở, thở gấp, mệt mỏi khi vận động, niêm mạc tím tái
- Suy tim phải: Phù bụng (do tích tụ dịch), gan to, khó thở do tràn dịch màng phổi hoặc màng bụng
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán bao gồm khám lâm sàng, chụp X-quang ngực, siêu âm tim (echocardiogram) và điện tim. Điều trị nhằm làm giảm triệu chứng và kéo dài sự sống:
- Thuốc lợi tiểu để giảm ứ dịch
- Thuốc giãn mạch (ACE inhibitors) để giảm gánh nặng cho tim
- Thuốc trợ tim (Pimobendan) để tăng co bóp cơ tim
- Thuốc điều hòa nhịp tim nếu cần
Phòng ngừa
Không có biện pháp phòng ngừa hoàn toàn, nhưng việc kiểm tra sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm các bệnh van tim hoặc bệnh cơ tim, duy trì cân nặng lý tưởng và chế độ ăn ít muối có thể làm chậm tiến triển của bệnh.
Bệnh van hai lá (Mitral Valve Disease – MVD)
Đây là bệnh tim mắc phải phổ biến nhất ở chó, đặc biệt là các giống chó nhỏ và trung niên trở lên.
Đặc điểm và nguyên nhân
Van hai lá đóng vai trò như một cánh cửa một chiều giữa tâm nhĩ trái và tâm thất trái. Khi van bị thoái hóa, nó không đóng kín hoàn toàn, gây trào ngược máu. Qua thời gian, tình trạng này làm tim phải làm việc nhiều hơn và cuối cùng dẫn đến suy tim.
Dấu hiệu nhận biết
Giai đoạn đầu thường không có triệu chứng. Dấu hiệu đầu tiên thường là tiếng thổi tim khi khám sức khỏe định kỳ. Khi bệnh tiến triển:
- Ho khan, kéo dài
- Mệt mỏi khi vận động
- Khó thở
- Mất tập trung, thay đổi hành vi
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán bằng nghe tim (phát hiện tiếng thổi), X-quang ngực và siêu âm tim. Điều trị ban đầu có thể không cần thuốc nếu chưa có triệu chứng. Khi có triệu chứng, điều trị tương tự như suy tim sung huyết.
Phòng ngừa
Không thể ngăn ngừa hoàn toàn do liên quan đến lão hóa, nhưng việc kiểm tra sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm và theo dõi tiến triển của bệnh.
Các bệnh về thận
Suy thận cấp (Acute Kidney Injury – AKI)
Suy thận cấp là tình trạng mất chức năng thận đột ngột, có thể hồi phục nếu được điều trị kịp thời. Đây là một cấp cứu y tế nghiêm trọng.
Đặc điểm và nguyên nhân
Nguyên nhân phổ biến nhất là ngộ độc:
- Thực phẩm: Socola, nho và nho khô, hành tây, tỏi, quả hạch Macadamia
- Thuốc: NSAIDs (Ibuprofen, Naproxen), thuốc giảm đau, một số kháng sinh
- Hóa chất: Chất chống đông (ethylene glycol), thuốc diệt chuột, thuốc diệt cỏ
Các nguyên nhân khác bao gồm mất nước nặng, nhiễm trùng huyết, tắc nghẽn niệu đạo, chấn thương.
Dấu hiệu nhận biết
Triệu chứng xuất hiện nhanh chóng:
- Tiểu ít hoặc không tiểu
- Buồn nôn, nôn mửa
- Tiêu chảy
- Mất nước
- Mệt mỏi, yếu ớt
- Hơi thở có mùi amoniac
- Co giật (trong trường hợp nặng)
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán bằng xét nghiệm máu (BUN, Creatinine) và nước tiểu. Điều trị cấp cứu:
- Bù nước và điện giải qua truyền tĩnh mạch
- Loại bỏ nguyên nhân (thuốc giải độc nếu có)
- Rửa dạ dày hoặc gây nôn nếu mới ngộ độc (chỉ khi chó tỉnh, không nôn)
- Hỗ trợ dinh dưỡng, điều trị triệu chứng
Phòng ngừa
Giữ các chất độc hại xa tầm với của chó, không cho chó ăn các thực phẩm nguy hiểm, chỉ dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ thú y, đảm bảo chó luôn có nước sạch để uống.
Suy thận mạn (Chronic Kidney Disease – CKD)
Suy thận mạn là tình trạng mất chức năng thận tiến triển từ từ và không hồi phục. Bệnh phổ biến ở chó lớn tuổi.
Đặc điểm và nguyên nhân
Nguyên nhân thường không rõ ràng, có thể do viêm thận mạn tính, bệnh lý miễn dịch, di truyền, hoặc tiến triển từ suy thận cấp không được điều trị tốt.
Dấu hiệu nhận biết
Triệu chứng phát triển âm thầm:
Có thể bạn quan tâm: Tại Sao Chó Lè Lưỡi: Hiểu Rõ Bản Năng, Sức Khỏe Và Môi Trường
- Uống nước nhiều, tiểu nhiều
- Sụt cân
- Chán ăn, nôn mửa
- Mệt mỏi, yếu ớt
- Lông xơ xác
- Hơi thở có mùi
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán bằng xét nghiệm máu và nước tiểu định kỳ. Điều trị nhằm làm chậm tiến triển và kiểm soát triệu chứng:
- Chế độ ăn chuyên biệt cho chó suy thận (giảm protein, phốt pho)
- Bù nước
- Thuốc điều trị tăng huyết áp nếu có
- Bổ sung vitamin D hoạt hóa
- Điều trị các biến chứng
Phòng ngừa
Khó phòng ngừa hoàn toàn, nhưng việc kiểm tra sức khỏe định kỳ (đặc biệt ở chó lớn tuổi) giúp phát hiện sớm. Duy trì chế độ ăn cân bằng, cung cấp đủ nước sạch và tránh các yếu tố gây độc cho thận là các biện pháp hỗ trợ.
Các bệnh về hệ tiêu hóa cấp tính
Viêm tụy cấp (Acute Pancreatitis)
Viêm tụy cấp là tình trạng viêm cấp tính của tụy tạng, có thể gây đau đớn dữ dội và các biến chứng nghiêm trọng.
Đặc điểm và nguyên nhân
Nguyên nhân phổ biến nhất là ăn phải thức ăn nhiều mỡ, béo. Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm béo phì, một số thuốc (corticosteroids, sulfa drugs), chấn thương bụng, và một số bệnh lý nền.
Dấu hiệu nhận biết
Triệu chứng điển hình:
- Nôn mửa dữ dội, liên tục
- Đau bụng dữ dội (chó có thể nằm nghiêng, co người, không cho chạm vào bụng)
- Tiêu chảy (có thể có máu)
- Sốt
- Mất nước
- Suy sụp, nằm một chỗ
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán dựa trên xét nghiệm máu (cPLI), siêu âm bụng. Điều trị cấp cứu:
- Nhịn ăn hoàn toàn để tụy nghỉ ngơi
- Bù nước và điện giải
- Giảm đau mạnh
- Chống nôn
- Kháng sinh nếu có biến chứng
Phòng ngừa
Duy trì cân nặng lý tưởng cho chó, tránh cho chó ăn thức ăn nhiều mỡ, béo, đặc biệt là các món ăn thừa của con người trong các dịp lễ Tết.
Nghẽn ruột (Intestinal Obstruction)
Nghẽn ruột là một cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm, xảy ra khi có vật thể lạ hoặc khối u làm tắc lòng ruột.
Đặc điểm và nguyên nhân
Nguyên nhân phổ biến là chó nuốt phải vật thể lạ như xương, đồ chơi, giày vớ, xương cá, kim tuyến trang trí. Các nguyên nhân khác là xoắn ruột, thoát vị, khối u.
Dấu hiệu nhận biết
- Nôn mửa dữ dội, liên tục
- Không đại tiện được
- Đau bụng dữ dội
- Chó có thể liếm môi liên tục (dấu hiệu buồn nôn)
- Mất nước nhanh chóng
- Suy sụp
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán bằng X-quang bụng và siêu âm. Điều trị chủ yếu là phẫu thuật để loại bỏ vật thể gây tắc nghẽn càng sớm càng tốt. Nếu không được điều trị kịp thời, ruột có thể bị hoại tử, thủng và gây viêm phúc mạc, đe dọa tính mạng.
Có thể bạn quan tâm: Chó Lông Xoáy Nam Phi Giá Bao Nhiêu? Bảng Giá & Kinh Nghiệm Mua
Phòng ngừa
Giám sát chó khi chơi, không để chó tiếp cận các vật nhỏ có thể nuốt phải, chọn đồ chơi an toàn phù hợp với kích cỡ chó, không cho chó gặm xương gà, xương lợn.
Các bệnh về hệ thần kinh
Bệnh động kinh (Epilepsy)
Động kinh là một rối loạn thần kinh mãn tính, đặc trưng bởi các cơn co giật tái phát. Đây là một trong những bệnh nguy hiểm ở chó về thần kinh phổ biến.
Đặc điểm và nguyên nhân
Động kinh có thể là nguyên phát (di truyền, không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng) hoặc thứ phát do các tổn thương não (u não, chấn thương, nhiễm trùng, độc tố, bệnh chuyển hóa).
Dấu hiệu nhận biết
Các cơn co giật có nhiều dạng:
- Động kinh toàn thể (Grand Mal): Chó ngã ngửa, co cứng toàn thân, giật giật các chi, sùi bọt mép, tiểu tiện và đại tiện không tự chủ.
- Động kinh cục bộ: Co giật chỉ xảy ra ở một vùng cơ thể (ví dụ: chỉ co giật mặt, chỉ co giật một chi).
- Tiền triệu: Trước cơn co giật, chó có thể có hành vi bất thường (lo lắng, tìm chủ, lẩn trốn).
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán chủ yếu dựa vào mô tả cơn co giật và loại trừ các nguyên nhân thứ phát. Các xét nghiệm bao gồm xét nghiệm máu, chụp MRI hoặc CT scan não (nếu cần). Điều trị bằng thuốc chống động kinh (Phenobarbital, Potassium Bromide, Levetiracetam) nhằm kiểm soát tần suất và mức độ nghiêm trọng của các cơn co giật.
Phòng ngừa
Không thể phòng ngừa hoàn toàn động kinh nguyên phát, nhưng việc tránh các chấn thương đầu, tiêm phòng đầy đủ để phòng các bệnh nhiễm trùng thần kinh, và không để chó tiếp xúc với độc tố là các biện pháp hỗ trợ.
Viêm não (Encephalitis)
Viêm não là tình trạng viêm mô não, có thể do nhiễm trùng (virus, vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng) hoặc do rối loạn miễn dịch (viêm não hạt, viêm não màng não hoại tử).
Đặc điểm và nguyên nhân
Các nguyên nhân nhiễm trùng bao gồm virus Care, vi khuẩn, nấm (như Cryptococcus), ký sinh trùng (như Toxoplasma, Neospora). Viêm não miễn dịch (GME – Granulomatous Meningoencephalitis) là dạng phổ biến nhưng nguyên nhân chưa rõ ràng.
Dấu hiệu nhận biết
Triệu chứng rất đa dạng tùy thuộc vào vùng não bị ảnh hưởng:
- Co giật
- Thay đổi hành vi (hiếu chiến, hung dữ, trầm lắng)
- Mất định hướng, đi lang thang
- Mất thăng bằng, đi loạng choạng
- Yếu liệt một hoặc nhiều chi
- Mất thị lực
- Mất nước tiểu và phân không tự chủ
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán khó khăn, cần MRI não và chọc dò dịch não tủy. Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân: kháng sinh, thuốc kháng nấm, thuốc chống ký sinh trùng, hoặc thuốc ức chế miễn dịch (steroids, Cytarabine).
Phòng ngừa
Tiêm phòng vaccine đầy đủ (đặc biệt là vaccine Care), tránh để chó tiếp xúc với phân chim (nguồn Cryptococcus), kiểm soát ký sinh trùng.
Các bệnh ung thư phổ biến ở chó
Ung thư xương (Osteosarcoma)
Ung thư xương là loại ung thư ác tính phổ biến nhất ở chó, đặc biệt là các giống chó lớn và khổng lồ.
Đặc điểm và nguyên nhân
Osteosarcoma thường xuất hiện ở các xương dài (xương cánh tay, xương chày). Nguyên nhân chưa rõ ràng, có thể liên quan đến di truyền, trọng lượng cơ thể lớn, và các yếu tố môi trường.
Dấu hiệu nhận biết
- Đau xương dữ dội, thường ở chi
- Đi khập khiễng ngày càng nặng
- Sưng vùng xương bị ảnh hưởng
- Gãy xương bệnh lý (xương gãy do cấu trúc xương bị phá hủy)
- Chán ăn, sụt cân
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán bằng X-quang, sinh thiết. Điều trị tích cực bao gồm cắt cụt chi kết hợp hóa trị (Cisplatin, Carboplatin) để kiểm soát di căn (phổi là nơi di căn phổ biến nhất). Nếu không điều trị, tiên lượng rất xấu.
Phòng ngừa
Khó phòng ngừa hoàn toàn, nhưng việc duy trì cân nặng lý tưởng, chế độ ăn cân bằng trong giai đoạn phát triển, và tránh các chấn thương nặng ở xương có thể là các yếu tố bảo vệ.
Ung thư da (Mast Cell Tumor – MCT)
Ung thư tế bào mast là loại ung thư da phổ biến nhất ở chó. Tế bào mast là một loại tế bào miễn dịch chứa histamine và các chất trung gian hóa học khác.
Đặc điểm và nguyên nhân
MCT có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên da, phổ biến ở chó trung niên. Nguyên nhân chưa rõ ràng, có yếu tố di truyền. Một số giống chó có nguy cơ cao hơn như Golden Retriever, Boxer, Bulldog, Pug.
Dấu hiệu nhận biết
- Khối u da, có thể thay đổi kích thước (to lên hoặc nhỏ đi)
- Khối u có thể loét, chảy dịch
- Ngứa, viêm da xung quanh khối u
- Nôn mửa, tiêu chảy (do giải phóng histamine)
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán bằng chọc kim hút tế bào (FNA) hoặc sinh thiết. Điều trị chủ yếu là phẫu thuật cắt bỏ khối u rộng rãi. Xạ trị và hóa trị được sử dụng trong các trường hợp không cắt bỏ được hoặc cắt bỏ không triệt để.
Phòng ngừa
Phát hiện sớm các khối u da và đưa chó đi khám thú y ngay lập tức. Không có biện pháp phòng ngừa đặc hiệu.
Ung thư máu (Lymphoma)
Lymphoma là một nhóm các bệnh ung thư ác tính của hệ bạch huyết, ảnh hưởng đến các hạch bạch huyết và các cơ quan bạch huyết khác.
Đặc điểm và nguyên nhân
Lymphoma là một trong những ung thư phổ biến nhất ở chó. Nguyên nhân chưa rõ ràng, có thể liên quan đến di truyền, yếu tố môi trường và virus.
Dấu hiệu nhận biết
Triệu chứng phụ thuộc vào dạng lymphoma:
- Dạng phổ biến nhất: Sưng to các hạch bạch huyết (cổ, nách, bẹn) không đau
- Dạng tiêu hóa: Nôn mửa, tiêu chảy, sụt cân
- Dạng da: Các mảng hoặc nốt trên da
- Dạng thận: Suy thận
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán bằng sinh thiết hạch bạch huyết, chọc hút tủy xương. Điều trị chủ yếu bằng hóa trị (protocol CHOP). Tỷ lệ đáp ứng ban đầu cao, nhưng bệnh thường tái phát.
Phòng ngừa
Không có biện pháp phòng ngừa đặc hiệu. Phát hiện sớm và điều trị tích cực là chìa khóa để kéo dài sự sống và chất lượng cuộc sống.
Các bệnh về hệ cơ xương khớp
Viêm khớp (Arthritis/Osteoarthritis)
Viêm khớp là tình trạng viêm mãn tính của khớp, gây đau và hạn chế vận động. Bệnh phổ biến ở chó lớn tuổi hoặc chó có tiền sử chấn thương, dị tật khớp.
Đặc điểm và nguyên nhân
Nguyên nhân phổ biến nhất là thoái hóa khớp do lão hóa, thừa cân, hoặc hậu quả của các chấn thương, dị tật bẩm sinh (như loạn sản khớp hông, khớp khuỷu). Các nguyên nhân viêm khác bao gồm nhiễm trùng, bệnh miễn dịch.
Dấu hiệu nhận biết
- Đi đứng cứng nhắc, đặc biệt sau khi nghỉ ngơi
- Khó đứng dậy, lên xuống cầu thang
- Giảm khả năng vận động, không thích chạy nhảy
- Co rút các chi
- Thay đổi hành vi (thụ động, cáu kỉnh)
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán bằng khám lâm sàng, X-quang. Điều trị nhằm kiểm soát đau và cải thiện chức năng:
- Thuốc giảm đau và chống viêm (NSAIDs)
- Bổ sung sụn khớp (Glucosamine, Chondroitin)
- Thuốc ức chế men COX-2
- Vật lý trị liệu, châm cứu
- Kiểm soát cân nặng
- Chế độ ăn hỗ trợ khớp
Phòng ngừa
Duy trì cân nặng lý tưởng, tập luyện phù hợp, chế độ ăn cân bằng giàu chất dinh dưỡng cho xương khớp, tránh chấn thương, phát hiện và điều trị sớm các dị tật khớp bẩm sinh.
Loạn sản khớp hông (Hip Dysplasia)
Loạn sản khớp hông là dị tật phát triển của khớp hông, gây lỏng lẻo khớp và thoái hóa khớp thứ phát.
Đặc điểm và nguyên nhân
Bệnh có yếu tố di truyền mạnh mẽ, phổ biến ở các giống chó lớn và khổng lồ (Labrador, Golden Retriever, Rottweiler, Great Dane). Dinh dưỡng và tập luyện quá mức trong giai đoạn phát triển cũng làm tăng nguy cơ.
Dấu hiệu nhận biết
- Đi khập khiễng, đặc biệt sau khi vận động
- Khó đứng dậy, lên cầu thang
- “Nhảy thỏ” khi chạy
- Teo cơ đùi
- Đau khi sờ nắn khớp hông
Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán bằng X-quang (các tiêu chuẩn OFA, PennHIP). Điều trị:
- Bảo tồn: Thuốc giảm đau, chống viêm, bổ sung sụn khớp, vật lý trị liệu, kiểm soát cân nặng.
- Phẫu thuật: Cắt bỏ đầu xương đùi (FHO), thay khớp hông toàn phần (THR), các phẫu thuật chỉnh hình ở chó con (DPO, TPO).
Phòng ngừa
Chọn chó bố mẹ có kết quả kiểm tra loạn sản khớp hông tốt (OFA, PennHIP), chế độ ăn cân bằng cho chó con giống lớn, tránh vận động quá mức trong giai đoạn phát triển.
Các biện pháp phòng ngừa hiệu quả cho các bệnh nguy hiểm ở chó
Tiêm phòng vaccine đầy đủ và đúng lịch
Tiêm phòng là biện pháp phòng ngừa các bệnh nguy hiểm ở chó hiệu quả nhất, đặc biệt là các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như Parvo, Care, dại, viêm gan truyền nhiễm, parainfluenza.
Lịch tiêm chủng cơ bản cho chó con:
- 6-8 tuần tuổi: Vaccine phòng Parvo, Care, Adenovirus (Hepatitis), Parainfluenza (DHPP)
- 10-12 tuần tuổi: Mũi nhắc lại DHPP, bắt đầu vaccine phòng Leptospirosis, Bordetella (nếu cần)
- 14-16 tuần tuổi: Mũi nhắc lại DHPP, Leptospirosis, Bordetella; Tiêm vaccine phòng dại (theo quy định pháp luật)
- 18-20 tuần tuổi: Mũi nhắc lại cuối cùng của các vaccine trên (nếu cần)
Sau đó, chó cần được tiêm nhắc lại hàng năm hoặc 3 năm một lần tùy loại vaccine. Bác sĩ thú y sẽ tư vấn lịch tiêm chủng phù hợp nhất cho chó của bạn dựa trên giống, lối sống và nguy cơ tiếp xúc.
Tẩy giun định kỳ
Các loại giun (giun đũa, giun móc, giun tim) không chỉ gây bệnh cho chó mà một số còn có thể lây sang người (zoonotic).
Lịch tẩy giun cơ bản:
- Chó con: Tẩy giun mỗi 2 tuần một lần từ 2 tuần tuổi đến 8 tuần tuổi, sau đó theo lịch bác sĩ thú y chỉ định.
- Chó trưởng thành: Tẩy giun 3-4 lần một năm.
Phòng ngừa giun tim: Cho chó dùng thuốc dự phòng giun tim hàng tháng (Ivermectin, Milbemycin, Moxidectin). Việc này đặc biệt quan trọng ở các vùng có muỗi.
Chế độ ăn uống cân bằng và phù hợp
Dinh dưỡng là nền tảng cho sức khỏe toàn diện, giúp tăng cường hệ miễn dịch và phòng ngừa các bệnh nguy hiểm ở chó.
Nguyên tắc dinh dưỡng:
- Chọn thức ăn chất lượng cao: Đảm bảo cung cấp đủ protein, chất béo, vitamin và khoáng chất.
- Phù hợp với lứa tuổi: Thức ăn cho chó con, trưởng thành, lớn tuổi có thành phần dinh dưỡng khác nhau.
- Phù hợp với giống và kích cỡ: Chó con giống lớn cần chế độ ăn đặc biệt để kiểm soát tốc độ tăng trưởng và phát triển xương khớp khỏe mạnh.
- Kiểm soát cân nặng: Tránh thừa cân, béo phì – yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh (tim, khớp, đái tháo đường).
- Không cho ăn thức ăn nguy hiểm: Socola, nho, nho khô, hành tây, tỏi, quả hạch Macadamia, bơ, caffeine, rượu bia.
Tập luyện và vận động phù hợp
Vận động đều đặn giúp duy trì cân nặng lý tưởng, tăng cường cơ bắp, hỗ trợ sức khỏe tim mạch và xương khớp, đồng thời giảm stress cho chó.
Nguyên tắc tập luyện:
- Phù hợp với giống: Các giống chó săn, chó làm việc cần nhiều vận động hơn các giống chó cảnh.
- Phù hợp với tuổi tác: Chó con cần nhiều hoạt động ngắn, chó lớn tuổi cần vận động nhẹ nhàng.
- Tránh vận động quá mức: Đặc biệt ở chó con đang phát triển và các giống có mặt ngắn (Brachycephalic).
- Luôn có nước uống: Đảm bảo chó được cung cấp đủ nước, đặc biệt sau khi vận động.
Kiểm tra sức khỏe định kỳ
Khám sức khỏe định kỳ là chìa khóa để phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe trước khi chúng trở nên nghiêm trọng.
Tần suất khám:
- Chó dưới 7 tuổi: Khám sức khỏe 1 lần/năm.
- Chó trên 7 tuổi: Khám sức khỏe 2 lần/năm do nguy cơ mắc bệnh tuổi già cao.
- Khám trước khi tiêm phòng: Để đảm bảo chó đủ khỏe để tiêm vaccine.
Các xét nghiệm định kỳ:
- Xét nghiệm máu toàn bộ (CBC)
- Xét nghiệm chức năng gan, thận (Chemistry Panel)
- Xét nghiệm nước tiểu
- Chụp X-quang (nếu cần)
- Siêu âm (nếu cần)
Môi trường sống an toàn và sạch sẽ
Một môi trường sống an toàn, sạch sẽ giúp giảm nguy cơ tiếp xúc với mầm bệnh, ký sinh trùng và chất độc hại.
Biện pháp:
- Vệ sinh chuồng trại, khu vực sinh hoạt: Dọn dẹp phân, nước tiểu thường xuyên.
- Loại bỏ các chất độc hại: Thuốc men, hóa chất, thực vật có độc phải để xa tầm với của chó.
- Giám sát khi chó chơi: Tránh để chó nuốt phải vật thể lạ, gặm xương gà, xương cá.
- An toàn khi đi ra ngoài: Dắt chó bằng dây xích, tránh cho chó tiếp xúc với chó lạ (nguy cơ lây bệnh, bị tấn công).
- Kiểm soát bọ chét, ve: Sử dụng các sản phẩm phòng bọ chét, ve định kỳ.
Nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và đưa chó đi khám kịp thời
Chủ nuôi là người hiểu rõ chó cưng của mình nhất. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và đưa chó đi khám kịp thời có thể cứu sống chó trong nhiều trường hợp cấp cứu.
Các dấu hiệu cần đưa chó đi khám ngay:
- Sốt cao
- Nôn mửa, tiêu chảy kéo dài hoặc có máu
- Khó thở, thở gấp
- Ho kéo dài
- Mất cân bằng, đi loạng choạng
- Co giật
- Liệt chi
- Chán ăn kéo dài
- Thay đổi hành vi đột ngột
- Không tiểu hoặc tiểu ít
- Đau bụng (chó nằm co, không cho chạm)
Tóm lại, các bệnh nguy hiểm ở chó là một thách thức lớn đối với sức khỏe và tuổi thọ của thú cưng. Tuy nhiên, bằng cách hiểu rõ về các bệnh lý này, nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả, chủ nuôi có thể giúp chó cưng của mình có một cuộc sống khỏe mạnh, hạnh phúc và kéo dài hơn. Hãy luôn là người chủ nuôi có trách nhiệm, quan tâm và yêu thương chó cưng của bạn. Hanoi Zoo luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn trên hành trình chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho người bạn bốn chân đáng yêu của mình.
Cập Nhật Lúc Tháng mười một 30, 2025 by Thanh Thảo
