Nếu bạn đã từng nghe đến cái tên cá tắc kè, đặc biệt là ở vùng biển Nha Trang, hẳn bạn sẽ tò mò về loài sinh vật kỳ lạ này. Nó không phải là một loài cá đột biến như nhiều người lầm tưởng, mà là một thành viên độc đáo trong hệ sinh thái biển. Bài viết này sẽ đưa bạn đi sâu vào hành trình khám phá loài cá này, từ đặc điểm sinh học, tập tính, đến cách đánh bắt, chế biến và những lưu ý về bảo tồn. Tất cả nhằm trả lời cho câu hỏi: cá tắc kè là gì và vì sao nó lại được mệnh danh là “gà dưới nước”?
Có thể bạn quan tâm: Cá Tê Tượng Châu Phi: Khám Phá Loài Cá Kỳ Lạ Và Đáng Yêu
Tổng quan về cá tắc kè
Cá tắc kè là tên gọi phổ biến ở Việt Nam dành cho một nhóm cá thuộc họ Cá Bống (Gobiidae), cụ thể là giống Bathygobius. Đây là một nhóm cá nhỏ, sống ở vùng nước nông gần bờ, thường ẩn nấp trong các khe đá, bãi san hô hoặc hang hốc. Mặc dù tên gọi có phần kỳ lạ, nhưng chúng hoàn toàn là một loài cá bình thường, không có gì đột biến cả.
Có thể bạn quan tâm: Cá Tây Qua Jun: Loài Cá Gì Và Những Điều Cần Biết
Đặc điểm nhận dạng dễ nhất của cá tắc kè là hình dáng đầu và thân có phần giống với loài tắc kè trên cạn. Chúng có thân hình dẹp bên, đầu to, mắt nhỏ và lồi, cùng với một chiếc đuôi dài. Khi còn sống, da của chúng thường có màu nâu đất, xám hoặc đỏ nâu, giúp chúng ngụy trang rất tốt. Một số loài, khi được chế biến, đặc biệt là hấp hoặc nướng, sẽ chuyển sang màu đỏ au rất bắt mắt, đây có lẽ là lý do vì sao chúng được gọi là cá tắc kè ở một số nơi.
Phân bố và môi trường sống
Cá tắc kè phân bố rộng rãi ở các vùng biển nhiệt đới và ôn đới trên thế giới, trong đó có vùng biển Việt Nam. Chúng ưa thích những khu vực có đáy biển là đá, san hô hoặc bùn cát, nơi có nhiều khe kẽ để ẩn nấp. Ở Nha Trang, loại cá này khá phổ biến, đặc biệt là vào mùa khô, khi nước biển trong và các ngư dân dễ dàng đánh bắt chúng bằng cách lặn hoặc dùng cần câu ở các ghềnh đá.
Tập tính và sinh thái học
Đây là loài cá sống đơn lẻ và có tính lãnh thổ. Chúng thường dành phần lớn thời gian ẩn mình trong các khe đá, chỉ thò đầu ra để săn mồi. Thức ăn chính của cá tắc kè bao gồm các loài giáp xác nhỏ, giun biển và các sinh vật phù du khác. Chúng là loài cá nhỏ, trọng lượng trung bình thường dưới 500 gram, do đó không phải là mục tiêu đánh bắt chính của ngư nghiệp, mà chủ yếu được khai thác theo mùa vụ hoặc bằng phương pháp thủ công.
Có thể bạn quan tâm: Cá Tầm Râu Tua: Sinh Vật Cổ Đại Đáng Kinh Ngạc Từ Đại Dương
Giá trị ẩm thực và cách chế biến
Điều làm nên tên tuổi của cá tắc kè chính là giá trị ẩm thực độc đáo của nó. Thịt cá trắng, dai, ngọt và có mùi thơm đặc trưng. Người ta thường nói, vị của cá tắc kè giống như thịt gà, đặc biệt là phần đùi, nên mới có biệt danh “gà dưới nước”.
Cách chọn mua cá tắc kè tươi ngon
Để có được một bữa ăn ngon miệng, khâu chọn mua là vô cùng quan trọng. Khi chọn cá tắc kè, bạn nên lưu ý những điểm sau:
- Chọn những con còn sống hoặc mới chết: Cá tươi sẽ có thân hình cứng, mắt trong, vảy sáng bóng và không có mùi hôi.
- Màu sắc: Da cá tươi thường có màu nâu đất hoặc đỏ nâu tự nhiên. Tránh chọn những con có màu sắc quá nhợt nhạt hoặc có đốm lạ.
Các món ngon từ cá tắc kè
Có nhiều cách để chế biến cá tắc kè, nhưng hai cách được ưa chuộng nhất là hấp và nướng.
1. Cá tắc kè hấp:
Đây là cách chế biến giữ được trọn vẹn hương vị và độ ngọt tự nhiên của cá. Bạn chỉ cần rửa sạch cá, cho vào nồi hấp khoảng 10-15 phút là được. Có thể thêm vài lát gừng hoặc sả để khử mùi tanh.
2. Cá tắc kè nướng:
Đây là cách chế biến được nhiều người yêu thích, đặc biệt là khi đi dã ngoại hoặc du lịch biển. Cách làm rất đơn giản:
- Làm sạch vảy và ruột cá (một số người thích nướng nguyên con mà không làm sạch để giữ vị nguyên thủy).
- Ướp cá với một ít muối, tiêu, dầu ăn.
- Nướng cá trên than hoa đến khi da chuyển sang màu nâu đen, mỡ cá chảy xèo xèo là được.
Cách ăn đúng điệu
Theo kinh nghiệm của ngư dân, để thưởng thức trọn vẹn hương vị của cá tắc kè, bạn nên dùng tay bóc thịt thay vì dùng đũa. Thịt cá sau khi nướng chín sẽ có màu trắng, bóc ra chấm với muối ớt chanh là ngon nhất. Vị ngọt của cá hòa quyện với vị cay nồng của ớt, chua nhẹ của chanh sẽ tạo nên một trải nghiệm ẩm thực khó quên.
Có thể bạn quan tâm: Cá Tầm Giống Hà Nội: Toàn Cảnh Từ Kỹ Thuật Nuôi Đến Cơ Hội Kinh Doanh
Tác dụng đối với sức khỏe
Theo Đông y, cá tắc kè có tính ấm, vị ngọt, có tác dụng bổ thận tráng dương, ích khí huyết, mạnh gân cốt. Thịt cá giàu đạm, ít mỡ, chứa nhiều axit béo omega-3 có lợi cho tim mạch. Tuy nhiên, do là hải sản, người có tiền sử dị ứng với đồ biển nên thận trọng khi sử dụng.
Tình trạng bảo tồn và những lưu ý
Hiện nay, cá tắc kè chưa nằm trong danh sách các loài động vật cần được bảo vệ đặc biệt. Tuy nhiên, do môi trường biển ngày càng bị ô nhiễm và các phương pháp đánh bắt hủy diệt, số lượng cá tắc kè ở một số vùng cũng đang có dấu hiệu suy giảm. Do đó, người tiêu dùng nên chọn mua cá được đánh bắt từ các nguồn uy tín, tránh ủng hộ các sản phẩm khai thác bất hợp pháp.
Kết luận
Cá tắc kè Nha Trang không chỉ là một đặc sản ẩm thực độc đáo mà còn là một phần của hệ sinh thái biển đa dạng và phong phú. Việc tìm hiểu về loài cá này không chỉ giúp chúng ta thưởng thức món ăn một cách trọn vẹn hơn mà còn nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường biển. Nếu có dịp đến Nha Trang, đừng quên thưởng thức món “gà dưới nước” này và trải nghiệm hương vị đặc biệt mà đại dương ban tặng.
Hanoi Zoo luôn sẵn sàng chia sẻ thêm nhiều kiến thức thú vị về thế giới động vật, từ những loài quen thuộc đến những loài kỳ lạ như cá tắc kè. Hãy ghé thăm website của chúng tôi để khám phá thêm nhiều điều bất ngờ từ thiên nhiên.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 8, 2025 by Thanh Thảo
