Trong hành trình vận chuyển vũ khí bí mật chi viện cho chiến trường miền Nam, có một con tàu gỗ nhỏ bé đã viết nên trang sử hào hùng đầu tiên trên con đường Hồ Chí Minh trên biển. Đó là tàu Phương Đông 1, do thuyền trưởng Lê Văn Một chỉ huy. Câu chuyện về những chuyến vượt biển đầy sóng gió, hiểm nguy rình rập, nhưng cũng tràn đầy lòng dũng cảm và mưu trí của những người lính vận tải không số, mãi mãi là một phần máu thịt trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Có thể bạn quan tâm: Cá Koi Tosai Là Gì? Cẩm Nang Chọn Mua & Chăm Sóc Chi Tiết Cho Người Mới Bắt Đầu
Khát vọng vượt biển và trọng trách lịch sử
Cuối năm 1960, phong trào đấu tranh cách mạng ở miền Nam bùng lên mạnh mẽ. Nhu cầu vũ khí để chiến đấu ngày càng cấp bách. Đảng và Quân ủy Trung ương xác định, muốn trường kỳ kháng chiến và chiến thắng, phải có vũ khí đạn dược. Đây là tiêu chí quan trọng quyết định đến thắng lợi trên chiến trường. Trước tình hình đó, Trung ương Đảng đã chỉ thị cho các tỉnh ven biển miền Nam chuẩn bị bến bãi, đồng thời nghiên cứu mở con đường vận chuyển chiến lược trên biển để sử dụng lâu dài.
Từ Thung lũng xanh Đồ Sơn (Hải Phòng), một con tàu gỗ nhỏ bé mang tên Phương Đông 1 đã được chọn làm sứ mệnh lịch sử. Người chèo lái con tàu đầu tiên này là thuyền trưởng Lê Văn Một, cùng với chính trị viên Bông Văn Dĩa và 12 cán bộ chiến sĩ. Trên boong tàu chất đầy 30 tấn vũ khí, bên cạnh đó là niềm tin yêu vô bờ bến của Đảng và quân dân miền Bắc gửi gắm đến miền Nam ruột thịt.
Trước ngày rời bến, Phó Thủ tướng Phạm Hùng đã căn dặn: “Đây là chuyến đi cực kỳ quan trọng. Nếu gặp địch phải mưu trí, khôn khéo, trường hợp xấu phải hủy hàng, hủy tàu để giữ bí mật con đường. Các đồng chí nên nhớ, người đi lo một, người ở nhà chờ tin lo mười.” Lời động viên ấy vừa là mệnh lệnh, vừa là lời sẻ chia chân thành, thôi thúc những người lính sẵn sàng vượt qua mọi hiểm nguy.
Lời thề trên biển Đông
Trước khi lên đường, Lê Văn Một, Bông Văn Dĩa cùng 12 chiến sĩ đã cùng nhau thề dưới bầu trời Đồ Sơn. Họ đứng ở khoang giữa con tàu gỗ nhỏ bé, Lê Văn Một dõng dạc tuyên bố: “Ngay sau đây, cán bộ chiến sĩ tàu Phương Đông 1 chúng tôi vượt biển, chở vũ khí đạn dược cho miền Nam chiến đấu. Đây là con tàu đầu tiên. Cuộc chiến đấu này sẽ vô cùng khó khăn gian khổ. Chúng tôi xin thềm sẽ quyết tâm vượt biển, đưa 30 tấn vũ khí đến nơi an toàn. Cho dù phải hy sinh tính mạng, nhưng những tấn vũ khí này phải được chuyển vào Nam. Cà Mau gọi, chúng ta trả lời.”
14 con người trên chiếc tàu gỗ nhỏ bé là 14 nỗi niềm riêng, nhưng đều có một niềm tin chung là quyết tâm vượt biển và thắng lợi trở về. Họ đã siết chặt tay nhau trong tiếng gió rít, trong ánh mắt của Bông Văn Dĩa là lời hứa sắt son: “Từ hôm nay, chúng ta là anh em ruột thịt một nhà, thà chết chứ không lùi bước.”
Hành trình 9 ngày thay vì 5 ngày
Theo kế hoạch ban đầu, tàu Phương Đông 1 chỉ cần 5 ngày là đến được Vàm Lũng (Cà Mau). Tuy nhiên, con đường biển Đông đầy sóng gió và hiểm nguy. Gặp phải sóng to gió lớn, lại phải vòng tránh các tàu địch bố phòng, tuần tra, hành trình của con tàu đã kéo dài đến 9 ngày.
Ông Ngô Văn Tân, nguyên là chiến sĩ tàu Phương Đông 1, hiện đang sống tại TP HCM, kể lại: “Ngày thứ 8, khi tàu đến vùng biển Cà Mau, địch phát hiện và bám theo, đánh điện hỏi: ‘Tàu nào? Từ đâu tới?’. Ta không trả lời, chúng bèn bắn pháo dữ dội. Thuyền trưởng Lê Văn Một đã lệnh cho tàu tăng tốc, chỉ huy các thủy thủ căng buồm hỗ trợ cho máy, lướt nhanh về phía trước.”
Có thể bạn quan tâm: Cá Kèo Ăn Gì? Cẩm Nang Dinh Dưỡng & Cách Chọn Cá Tươi Ngon
Tình thế lúc ấy vô cùng căng thẳng. Một tổ thủy thủ được lệnh chuẩn bị bom thủy lôi thả xuống biển, chờ tàu địch tới thì giật nổ. Tất cả vào vị trí chiến đấu. Các loại súng AK, lựu đạn, bộc phá được huy động tối đa. Thuyền trưởng Lê Văn Một đã ra lệnh nếu trường hợp không thể thoát thân thì sẽ cho nổ 3 trái bom, hủy tàu, quyết không để tàu và vũ khí rơi vào tay giặc.
Lê Văn Một nói với Bông Văn Dĩa: “Nếu thủ tiêu tàu, anh và anh em cắt dây nhảy xuống biển bơi vào bờ báo cáo với Trung ương, còn lại để tôi lo.” Gần một đêm rượt đuổi trên biển, tàu Phương Đông 1 đã dùng mưu mẹo, nghi binh để cắt đuôi tàu địch, nhanh chóng vào bến. 30 tấn vũ khí đầu tiên đã cập bến Vàm Lũng an toàn, mở ra một kỷ nguyên mới cho con đường vận chuyển chiến lược trên biển.
Người thuyền trưởng tài ba
Sau chuyến vượt biển đầu tiên vào Vàm Lũng thành công, Lê Văn Một tiếp tục được giao trọng trách chỉ huy tàu gỗ 41, chở vũ khí vào miền Đông Nam bộ, mở bến Lộc An để chi viện cho chiến dịch Bình Giã tại đồn Phước Hải vào đêm 3/10/1963. Trong lần vận chuyển này, Lê Văn Một tiếp tục thể hiện tài năng chỉ huy, sự khôn khéo, nghi binh lừa địch, xử lý linh hoạt để đưa hàng tới bến an toàn.
Lê Văn Một không chỉ là một người lính dũng cảm, mà còn là một người thuyền trưởng tài ba, có kinh nghiệm đi biển phong phú. Ông biết cách đọc thời tiết, biết cách xử lý tình huống trên biển, biết cách đối phó với kẻ thù. Ông là người có tầm nhìn chiến lược, là người đã góp phần quan trọng trong việc mở ra con đường Hồ Chí Minh trên biển.
Từ Abel René đến Lê Văn Một
Lê Văn Một sinh năm 1921, thuộc dòng dõi gia tộc thủ khoa yêu nước Nguyễn Hữu Huân, đất Tiền Giang. Từ lúc lọt lòng, ông có tên Pháp là Abel René. Abel René là con thứ 11 trong một gia đình giáo học quốc tịch Pháp, có 13 anh em. Cha là Đốc học Lê Văn Giỏi, nổi tiếng đất Mỹ Tho, Tiền Giang lúc bấy giờ.
Ngay từ nhỏ, Abel René đã tỏ ra thông minh, sáng dạ, chăm chỉ học tập. Ông được bố mẹ cho học ở nhiều trường như Trường Tiểu học Mỹ Tho, Trường Lê Bá Cang (Sài Gòn) rồi ra Hà Nội học ở Trường Thăng Long. Đến tuổi trưởng thành, Abel René vào lính thủy, làm “nghĩa vụ” với mẫu quốc Pháp, là hoa tiêu trên tàu Lamotte Picquet – tuần dương hạm lớn nhất Đông Dương.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là bước ngoặt lớn đến với Abel René. Luồng gió mới thổi vào đời ông. Abel René bừng tỉnh và nhận ra rằng: “La france ce n’est pas ma Ptrie” (Nước Pháp không phải là quốc mẫu của tôi). Chính từ thời điểm ấy, ông đã quyết định đổi tên Abel René thành Lê Văn Một.
Những chuyến vận chuyển xuyên Thái Lan
Tháng 12/1946, cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ. Lực lượng vũ trang Nam bộ phải lùi dần về Đồng Tháp Mười và rừng U Minh. Ban sưu tầm vũ khí ở nước ngoài được thành lập. Lê Văn Một và 12 người nữa được đồng chí Năm Phúc (tức nhà lão thành cách mạng Dương Quang Đông) chọn vào lực lượng vận tải vũ khí, lên đường sang Bangkok (Thái Lan) bằng ghe buồm để tìm mua vũ khí và tổ chức con đường xuyên Tây, vận chuyển vũ khí từ Thái Lan về Nam bộ.
Có thể bạn quan tâm: Cá Kèo Sóc Trăng: Tổng Quan, Giá Cả, Kỹ Thuật Nuôi & Thị Trường
Lê Văn Một được giao trọng trách mang theo 25kg vàng, bỏ trong ruột tượng, ngày đêm cột chặt quanh mình. Số vàng này là kỳ tích của “Tuần lễ vàng” nhờ lòng yêu nước của nhân dân quyên góp để mua vũ khí.
Chuyến chở vũ khí từ Thái Lan về Việt Nam đầu tiên vào cuối năm 1947 do Lê Văn Một chỉ huy. Ông tổ chức 10 xe bò, 10 voi, 70 người, vận chuyển bằng đường bộ qua Campuchia về nước. Súng theo voi, đạn đeo lưng người. Trải qua 16 ngày trèo núi, vượt sông, băng rừng trong điều kiện địch ngăn chặn đường, phục kích tiêu diệt, đoàn về đến Nam bộ. Cuộc vận chuyển này có 11 người hy sinh và mất tích.
Từ đường bộ sang đường biển
Thấy vận chuyển bằng đường bộ gian khổ, hiệu quả thấp, Lê Văn Một tính cách chuyển sang vận chuyển bằng đường biển. Chuyến vượt biển đầu tiên ngay sau đó được “cặp đôi” Lê Văn Một và Bông Văn Dĩa chở vũ khí từ Thái Lan về Nam bộ. Chuyến đi này gặp bão tố và lốc biển, tàu phải ghé vào đảo Phú Quốc để tránh. Gần một tháng tại đây, cả đoàn phải đào củ chuối rừng ăn cầm hơi.
Cứ như vậy, suốt mấy năm liền đi đi, về về trên Vịnh Thái Lan, đơn vị đã vận chuyển được hàng trăm tấn vũ khí, hàng hóa về Nam bộ. Những chiến công thầm lặng đó đã tạo tiền đề cho ý tưởng vĩ đại mở con đường Hồ Chí Minh trên biển Đông sau này của Đảng ta.
Di sản bất diệt
Lê Văn Một mất năm 1982. Tuy nhiên, chiến công của ông đã được ghi trong Lịch sử Hải quân nhân dân Việt Nam, được đánh giá cao trong tập chuyên khảo mang tên “Đường Hồ Chí Minh trên biển Bà Rịa – Vũng Tàu” do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Hà Nội xuất bản năm 1993. Ba năm sau ngày ông mất, Bảo tàng Hồ Chí Minh phối hợp với gia đình tổ chức cuộc họp mặt, đánh giá công lao đóng góp của ông trong sự nghiệp chống Mỹ cứu nước, đặc biệt là thành tích đóng góp cho việc mở đường, vào những bến mới trên con đường Hồ Chí Minh trên biển.
Ông được Nhà nước công nhận liệt sĩ và truy tặng Huân chương Độc lập hạng Ba vì những đóng góp của ông vào sự nghiệp cách mạng của Đảng và của dân tộc.
Kế thừa và phát huy
Năm tháng sẽ trôi đi, nhưng chiến công anh hùng của tập thể tàu Phương Đông 1, mà người chèo lái con tàu đó là Thuyền trưởng Lê Văn Một và Chính trị viên Bông Văn Dĩa – những con người đã dũng cảm đi tiên phong “khai sơn phá thạch” một con đường, sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước – sẽ mãi đi vào lịch sử đấu tranh anh dũng kiên cường của dân tộc ta, trở thành huyền thoại mãi mãi không bao giờ nhạt phai, làm rạng rỡ thêm truyền thống anh hùng của Hải quân nhân dân Việt Nam.
Có thể bạn quan tâm: Cá Koi Vàng Đồng: Biểu Tượng Của Sự Thịnh Vượng Và May Mắn
Hành trình của Lê Văn Một và những người đồng đội không chỉ là một câu chuyện lịch sử, mà còn là một bài học về lòng dũng cảm, tinh thần yêu nước, sự mưu trí và lòng quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, thử thách để hoàn thành nhiệm vụ. Đó là những giá trị mà bất kỳ thế hệ nào cũng cần học hỏi và noi theo.
Tinh thần vượt biển trong thời đại mới
Ngày nay, khi đất nước đã hòa bình, độc lập, con đường trên biển Đông không còn là con đường chở vũ khí bí mật, mà đã trở thành con đường phát triển kinh tế, giao lưu văn hóa, hội nhập quốc tế. Tinh thần vượt biển của Lê Văn Một và những người đồng đội vẫn còn nguyên giá trị, đó là tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám vượt qua mọi khó khăn, thử thách để vươn ra biển lớn.
Tinh thần ấy được thể hiện qua những người ngư dân dũng cảm bám biển, bảo vệ chủ quyền biển đảo; qua những doanh nhân dám đầu tư, kinh doanh trên biển; qua những nhà khoa học, kỹ sư đang nghiên cứu, phát triển công nghệ biển… Họ là những người nối tiếp truyền thống anh hùng của cha ông, góp phần xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.
Hành trình tìm về cội nguồn
Để hiểu rõ hơn về con người và sự nghiệp của Lê Văn Một, chúng ta có thể tìm đến những địa danh gắn liền với cuộc đời ông: quê hương Mỹ Tho, Tiền Giang; Thung lũng xanh Đồ Sơn, Hải Phòng; Vàm Lũng, Cà Mau; Lộc An, Bà Rịa – Vũng Tàu… Những địa danh này không chỉ là những điểm đến du lịch, mà còn là những di tích lịch sử, là những bài học sống động về tinh thần yêu nước, lòng dũng cảm và sự mưu trí của con người Việt Nam.
Kết luận
Câu chuyện về Thuyền trưởng Lê Văn Một và những người đồng đội trên con tàu Phương Đông 1 là một minh chứng hùng hồn cho tinh thần yêu nước, lòng dũng cảm, sự mưu trí và lòng quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, thử thách để hoàn thành nhiệm vụ. Đó là những giá trị bất diệt, là ngọn lửa thiêng soi sáng cho các thế hệ mai sau.
Trong thời đại mới, khi đất nước đang hội nhập và phát triển, tinh thần vượt biển của Lê Văn Một vẫn còn nguyên giá trị. Đó là tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám vượt qua mọi khó khăn, thử thách để vươn ra biển lớn, góp phần xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.
Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về lịch sử, về con người và sự nghiệp của Lê Văn Một, hãy tìm đến các tài liệu lịch sử, các bảo tàng, các di tích lịch sử… Những nơi đó sẽ giúp bạn cảm nhận được rõ hơn về tinh thần yêu nước, lòng dũng cảm và sự mưu trí của con người Việt Nam.
hanoizoo.com – Nơi lưu giữ và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa, con người Việt Nam.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 30, 2025 by Thanh Thảo
