Chó thiếu canxi là một vấn đề dinh dưỡng phổ biến nhưng có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về các biểu hiện nhận biết chó thiếu canxi, nguyên nhân gây ra vấn đề này, cũng như các biện pháp điều trị và phòng ngừa hiệu quả.
Tổng quan về vai trò của canxi đối với chó
Canxi là một khoáng chất thiết yếu, đóng vai trò then chốt trong nhiều quá trình sinh học quan trọng của cơ thể chó. Khoảng 99% lượng canxi trong cơ thể tập trung ở xương và răng, tạo nên cấu trúc vững chắc cho hệ xương. Phần còn lại, dù chỉ chiếm 1%, lại đảm nhiệm những chức năng sống còn như dẫn truyền thần kinh, co cơ, đông máu và hoạt động của một số enzyme.
Sự cân bằng canxi trong máu được điều hòa bởi hệ thống nội tiết gồm hormone tuyến cận giáp (PTH), calcitonin và vitamin D. Khi nồng độ canxi máu giảm xuống dưới mức bình thường (dưới 7 mg/dL), cơ thể sẽ phản ứng bằng cách tăng tiết PTH để huy động canxi từ xương vào máu. Nếu tình trạng này kéo dài, hệ quả là xương bị yếu đi, dễ gãy, trong khi các cơ quan khác cũng hoạt động bất thường.
Những biểu hiện chó thiếu canxi thường gặp
Triệu chứng ở hệ xương
1. Xương yếu và biến dạng
Chó thiếu canxi, đặc biệt là chó con đang trong giai đoạn phát triển, thường có biểu hiện xương yếu, dễ gãy. Chó con có thể bị còi xương, chân cong hình chữ O hoặc chữ X, vẹo cột sống. Các khớp xương thường to ra bất thường, dáng đi khập khiễng, không vững.
2. Răng yếu và lợi bị tổn thương
Răng của chó thiếu canxi thường yếu, dễ lung lay, thậm chí bị rụng sớm. Lợi có thể bị viêm, tụt lợi, để lộ chân răng. Điều này khiến chó gặp khó khăn khi nhai, dẫn đến chán ăn và sụt cân.
3. Chậm phát triển thể chất
Chó con thiếu canxi thường có tốc độ phát triển chậm hơn so với các con cùng lứa tuổi. Cơ thể gầy gò, ốm yếu, ít hoạt động, chơi đùa ít hơn bình thường.
Triệu chứng ở hệ thần kinh và cơ
1. Co giật và run cơ
Đây là một trong những biểu hiện nguy hiểm nhất của hạ canxi máu. Chó có thể bị co giật toàn thân hoặc từng phần, run cơ, đặc biệt là ở các chi. Những cơn co giật có thể xảy ra đột ngột, kéo dài từ vài giây đến vài phút, khiến chó hoảng loạn, mất kiểm soát.
2. Yếu cơ và mất thăng bằng
Chó thiếu canxi thường đi lại khó khăn, chân yếu, không giữ được thăng bằng. Chúng có thể bị vấp ngã nhiều lần khi di chuyển, không thể nhảy lên cao hoặc leo cầu thang.
3. Chuột rút và đau cơ
Chó có thể bị chuột rút đột ngột ở các cơ bắp, đặc biệt là ở chân. Chúng thường nằm co người lại, kêu gừ gừ khi bị chạm vào cơ thể, biểu hiện rõ ràng của sự đau đớn.
Triệu chứng ở hệ tiêu hóa
1. Chán ăn
Thiếu canxi ảnh hưởng đến cảm giác thèm ăn của chó. Chúng có thể từ chối ăn, ăn ít hơn bình thường hoặc chỉ ăn một vài miếng rồi bỏ dở.
2. Nôn mửa và tiêu chảy
Một số chó thiếu canxi có thể bị rối loạn tiêu hóa, biểu hiện bằng nôn mửa, tiêu chảy, chướng bụng. Tình trạng này nếu kéo dài sẽ khiến chó mất nước, suy nhược.
Triệu chứng ở chó mẹ sau sinh
Có thể bạn quan tâm: Mẫu Chuồng Chó Inox Đẹp: Hướng Dẫn Chọn Mua & Bảo Quản Chuẩn Khoa Học
1. Hội chứng hạ canxi huyết sau sinh (Eclampsia)
Đây là một cấp cứu thú y, thường xảy ra ở chó mẹ sau khi sinh con (thường từ 2-4 tuần sau đẻ). Nguyên nhân là do lượng canxi bị hao hụt quá nhiều để tạo sữa cho chó con, trong khi cơ thể chó mẹ chưa kịp bù đắp.
Biểu hiện bao gồm:
- Bồn chồn, kích động
- Sốt cao
- Tim đập nhanh, thở gấp
- Co giật, cứng cơ
- Mất phương hướng
- Nếu không được cấp cứu kịp thời, có thể dẫn đến tử vong
Những nguyên nhân phổ biến gây thiếu canxi ở chó
Chế độ ăn uống không cân đối
Thiếu hụt canxi trong khẩu phần
Khẩu phần ăn không cung cấp đủ lượng canxi cần thiết, đặc biệt là ở chó con đang lớn hoặc chó mẹ cho con bú. Việc cho chó ăn thức ăn chế biến sẵn chất lượng kém hoặc chế độ ăn homemade không được tính toán kỹ lưỡng dễ dẫn đến tình trạng này.
Tỷ lệ canxi-phốt pho mất cân bằng
Canxi và phốt pho cần được hấp thu với tỷ lệ thích hợp (khoảng 1,2:1 đến 1,4:1). Nếu khẩu phần ăn chứa quá nhiều phốt pho so với canxi (như khi cho chó ăn quá nhiều nội tạng động vật), khả năng hấp thu canxi sẽ bị ức chế.
Có thể bạn quan tâm: Trại Chó Becgie Bình Dương: Chọn Giống, Chăm Sóc Và Huấn Luyện Chó Nghiệp Vụ
Thiếu vitamin D
Vitamin D là yếu tố then chốt giúp ruột hấp thu canxi. Thiếu vitamin D dù khẩu phần có đủ canxi cũng không thể hấp thu hiệu quả. Chó ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời (nguồn tổng hợp vitamin D tự nhiên) dễ bị thiếu hụt.
Vấn đề về hấp thu và chuyển hóa
Bệnh lý đường tiêu hóa
Viêm ruột, tiêu chảy kéo dài, các bệnh về tụy hoặc gan có thể làm giảm khả năng hấp thu canxi và vitamin D từ thức ăn.
Bệnh thận mãn tính
Thận có vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa vitamin D thành dạng hoạt động. Khi thận bị tổn thương, quá trình này bị ảnh hưởng, dẫn đến giảm hấp thu canxi.
Rối loạn nội tiết
Suy tuyến cận giáp là nguyên nhân phổ biến gây hạ canxi máu. Tuyến cận giáp không tiết đủ PTH khiến cơ thể không thể huy động canxi từ xương khi nồng độ canxi máu giảm.
Có thể bạn quan tâm: Chó Con Bị Giun Đũa: Dấu Hiệu, Cách Trị Và Biện Pháp Phòng Ngừa
Giai đoạn sinh lý đặc biệt
Chó con đang lớn
Giai đoạn từ 2-8 tháng tuổi là thời kỳ chó con phát triển xương nhanh nhất, nhu cầu canxi tăng cao. Nếu không được bổ sung đủ, chó con dễ bị còi xương, biến dạng xương.
Chó mẹ mang thai và cho con bú
Trong thai kỳ, canxi được ưu tiên cho sự phát triển xương của thai nhi. Sau khi sinh, lượng canxi bị hao hụt nhiều để tạo sữa. Đây là hai giai đoạn chó mẹ dễ bị thiếu canxi nhất.
Cách chẩn đoán thiếu canxi ở chó
Khám lâm sàng
Bác sĩ thú y sẽ tiến hành khám tổng quát, hỏi về chế độ ăn, tiền sử bệnh lý và các triệu chứng mà bạn quan sát thấy ở chó. Các dấu hiệu lâm sàng như co giật, yếu cơ, biến dạng xương là những manh mối quan trọng.
Xét nghiệm máu
Xét nghiệm canxi toàn phần và canxi ion hóa
Đây là xét nghiệm chính để chẩn đoán hạ canxi máu. Canxi toàn phần dao động từ 8,5-10,5 mg/dL ở chó khỏe mạnh. Canxi ion hóa (dạng hoạt động) từ 1,1-1,4 mmol/L. Mức canxi dưới 7 mg/dL được coi là hạ canxi máu.
Xét nghiệm albumin
Albumin thấp có thể làm giảm canxi toàn phần dù canxi ion hóa bình thường. Xét nghiệm này giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn tình trạng canxi thực sự trong máu.
Xét nghiệm phospho, magie và PTH
Các xét nghiệm này giúp tìm ra nguyên nhân gây hạ canxi, đặc biệt khi nghi ngờ có rối loạn nội tiết hoặc bệnh lý chuyển hóa.
Chẩn đoán hình ảnh
Chụp X-quang
Giúp đánh giá mật độ xương, phát hiện các dấu hiệu loãng xương, biến dạng xương hoặc gãy xương do còi xương.
Siêu âm
Có thể được sử dụng để kiểm tra tuyến cận giáp hoặc các cơ quan khác có liên quan đến chuyển hóa canxi.
Có thể bạn quan tâm: Chó Bị Sốc Nhiệt Chảy Máu Mũi: Nguyên Nhân, Cách Xử Lý Và Phòng Ngừa
Các biện pháp điều trị thiếu canxi ở chó
Điều trị cấp cứu (hạ canxi huyết nặng)
Truyền canxi tĩnh mạch
Khi chó bị co giật hoặc có dấu hiệu hạ canxi huyết nặng, bác sĩ thú y sẽ truyền canxi gluconate 10% hoặc canxi clorua 10% qua đường tĩnh mạch. Đây là biện pháp nhanh nhất để đưa nồng độ canxi máu về mức an toàn. Quá trình truyền phải được theo dõi cẩn thận để tránh các tai biến tim mạch.
Hạ sốt và chống co giật
Nếu chó bị sốt cao do hạ canxi huyết, cần được hạ sốt bằng các biện pháp vật lý (chườm mát) hoặc thuốc. Các thuốc chống co giật như diazepam có thể được dùng để kiểm soát cơn co giật.
Điều trị lâu dài
Bổ sung canxi đường uống
Sau khi tình trạng cấp tính được kiểm soát, chó cần được tiếp tục bổ sung canxi bằng đường uống. Các chế phẩm phổ biến bao gồm:
- Canxi carbonate
- Canxi lactate
- Canxi gluconate
- Canxi dạng nano (hấp thu tốt hơn)
Liều lượng và thời gian bổ sung phải tuân theo chỉ định của bác sĩ thú y, không tự ý dùng kéo dài vì có thể gây sỏi thận hoặc rối loạn chuyển hóa khác.
Bổ sung vitamin D
Vitamin D (thường là vitamin D3 hoặc calcitriol) giúp tăng hấp thu canxi ở ruột. Tuy nhiên, vitamin D có nguy cơ gây ngộ độc nếu dùng quá liều, vì vậy phải được dùng đúng liều theo chỉ định.
Điều trị nguyên nhân
Nếu thiếu canxi do bệnh lý (thận, tuyến cận giáp…), cần điều trị đồng thời các bệnh này. Việc chỉ bổ sung canxi mà không điều trị nguyên nhân sẽ không mang lại hiệu quả bền vững.
Các biện pháp phòng ngừa thiếu canxi ở chó
Xây dựng chế độ ăn cân đối
Chọn thức ăn chất lượng cao
Ưu tiên các loại thức ăn khô hoặc ướt dành cho chó có thành phần rõ ràng, được sản xuất bởi các thương hiệu uy tín. Các loại thức ăn này đã được tính toán kỹ lưỡng về tỷ lệ canxi-phốt pho và các vitamin khoáng chất cần thiết.
Bổ sung thực phẩm tự nhiên giàu canxi
- Xương sống, xương ức: Luộc chín, nghiền nhỏ trộn vào thức ăn (không cho xương sống nguyên vì dễ gây hóc).
- Tép, cua, tôm: Luộc chín, xay nhuyễn trộn vào cơm.
- Sữa và các sản phẩm từ sữa: Sữa dê, sữa chua không đường, phô mai (cho lượng nhỏ để tránh rối loạn tiêu hóa).
- Lòng đỏ trứng gà: Luộc chín, nghiền nhỏ trộn vào thức ăn (1-2 quả mỗi tuần).
- Rau xanh đậm: Cải xoăn, bông cải xanh luộc chín, cắt nhỏ.
Tăng cường tiếp xúc ánh nắng
Cho chó ra ngoài ánh nắng buổi sáng (trước 9 giờ) từ 15-30 phút mỗi ngày để da tổng hợp vitamin D. Đây là biện pháp tự nhiên và an toàn nhất để phòng thiếu canxi.
Chăm sóc đặc biệt theo từng giai đoạn
Chó con
- Từ 2-8 tháng tuổi: Bổ sung canxi theo chỉ định của bác sĩ thú y.
- Tránh cho chó con chạy nhảy mạnh trên nền cứng, mang vác vật nặng.
- Tiêm phòng và tẩy giun định kỳ để đảm bảo hấp thu dinh dưỡng tốt.
Chó mẹ mang thai và cho con bú
- Bổ sung canxi từ tháng thứ 2 của thai kỳ.
- Sau khi sinh: Tăng cường canxi và vitamin D, đồng thời cho chó mẹ ăn nhiều chất, uống nhiều nước.
- Theo dõi sát các dấu hiệu hạ canxi huyết trong 4 tuần đầu sau sinh.
Chó già
- Chuyển sang thức ăn dành cho chó già, có hàm lượng canxi phù hợp.
- Hạn chế vận động mạnh, tránh té ngã.
- Khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần.
Sử dụng thực phẩm chức năng bổ sung
Viên bổ sung canxi-phốt pho
Các sản phẩm như PetAg, Bio Calci Pet cung cấp canxi và phốt pho với tỷ lệ thích hợp, kèm theo vitamin D3. Tuy nhiên, chỉ nên dùng khi có chỉ định hoặc theo hướng dẫn rõ ràng, tránh dùng quá liều.
Canxi nano
Canxi ở dạng nano có kích thước siêu nhỏ, dễ hấp thu qua ruột. Đây là lựa chọn tốt cho những chó có vấn đề về tiêu hóa hoặc hấp thu kém.
Dầu gan cá tuyết
Là nguồn cung cấp vitamin D tự nhiên dồi dào. Có thể cho chó uống 1-2 thìa nhỏ mỗi tuần, tùy theo kích cỡ của chó.
Khi nào cần đưa chó đi khám thú y?
Bạn nên đưa chó đến cơ sở thú y ngay lập tức nếu thấy các dấu hiệu sau:
- Co giật, run cơ bất thường
- Chó mẹ sau sinh có biểu hiện bồn chồn, sốt, tim đập nhanh
- Chó đi không vững, vấp ngã nhiều lần
- Ăn uống kém kéo dài trên 2 ngày
- Rối loạn tiêu hóa (nôn, tiêu chảy) kéo dài
Ngoài ra, nên cho chó đi khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần để phát hiện sớm các vấn đề về xương khớp, đặc biệt là ở chó có nguy cơ cao như chó con, chó mẹ sau sinh, chó già.
Câu hỏi thường gặp về thiếu canxi ở chó
1. Có thể tự chẩn đoán chó thiếu canxi tại nhà không?
Không nên tự chẩn đoán. Các biểu hiện như đi loạng choạng, co giật có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau. Việc tự ý dùng thuốc có thể làm nặng thêm tình trạng bệnh. Tốt nhất là đưa chó đến cơ sở thú y để được xét nghiệm máu và chẩn đoán chính xác.
2. Có nên cho chó uống sữa bò để bổ sung canxi không?
Hầu hết chó trưởng thành không dung nạp lactose trong sữa bò, dẫn đến tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa. Nên chọn sữa dê hoặc các sản phẩm từ sữa đã khử lactose. Tuy nhiên, sữa chỉ là nguồn bổ sung, không thể thay thế hoàn toàn nhu cầu canxi hàng ngày.
3. Chó bị còi xương có chữa khỏi hoàn toàn không?
Nếu phát hiện sớm và điều trị kịp thời, chó có thể hồi phục hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu để lâu ngày, các biến dạng xương có thể không hồi phục được, ảnh hưởng đến dáng đi và vận động của chó.
4. Có cần thiết phải xét nghiệm máu định kỳ để theo dõi canxi không?
Không cần xét nghiệm máu định kỳ nếu chó khỏe mạnh, ăn uống tốt, không có biểu hiện bất thường. Chỉ nên xét nghiệm khi có triệu chứng nghi ngờ hoặc theo chỉ định của bác sĩ thú y.
5. Thiếu canxi có di truyền không?
Thiếu canxi do dinh dưỡng không liên quan đến di truyền. Tuy nhiên, một số bệnh lý gây hạ canxi như suy tuyến cận giáp có thể có yếu tố di truyền ở một số giống chó nhất định.
Kết luận
Thiếu canxi ở chó là một vấn đề dinh dưỡng nghiêm trọng, đặc biệt nguy hiểm ở chó con, chó mẹ sau sinh và chó già. Việc nhận biết sớm các biểu hiện chó thiếu canxi sẽ giúp bạn có biện pháp can thiệp kịp thời, tránh các biến chứng nguy hiểm.
Để phòng ngừa thiếu canxi, bạn cần xây dựng chế độ ăn cân đối, giàu canxi và vitamin D, cho chó tiếp xúc với ánh nắng mặt trời đều đặn. Đối với những chó có nguy cơ cao, nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y về việc bổ sung canxi và các vitamin khoáng chất cần thiết.
Khi phát hiện chó có biểu hiện bất thường, hãy đưa ngay đến cơ sở thú y uy tín để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Sức khỏe của thú cưng phụ thuộc rất nhiều vào sự quan tâm và chăm sóc đúng cách từ chủ nhân. Hãy là người chủ nuôi responsible, luôn quan tâm theo dõi sức khỏe của chó cưng để chúng luôn khỏe mạnh, vui đùa cùng bạn mỗi ngày.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 5, 2025 by Thanh Thảo
