Cá chuồn, hay còn gọi là cá chuồn bay, là một loài cá đặc biệt với khả năng lướt trên mặt nước như những con chuồn chuồn. Chúng không chỉ thu hút bởi vẻ ngoài độc đáo mà còn là một phần không thể thiếu trong văn hóa ẩm thực và đời sống của người dân ven biển. Khi mùa cá chuồn bay về, đó cũng là lúc những làng quê ven biển náo nức với các món ăn dân dã mà đậm đà. Bài viết này sẽ cùng bạn đọc tìm hiểu về tập tính sinh sản, khả năng bay kỳ diệu của chúng và khám phá những món ngon đặc trưng trong mùa cá chuồn.
Có thể bạn quan tâm: Mô Hình Trồng Dừa Sáp Và Nuôi Rắn Ri Cá: Giải Pháp Kinh Tế Vườn Toàn Năng Cho Bà Con Nông Dân
Vài nét về loài cá chuồn bay
Cá chuồn có tên khoa học là Exocoetidae. Tên gọi “cá chuồn” bắt nguồn từ khả năng lướt và bay trên mặt nước y như chuồn chuồn của chúng. Loài cá này phân bố rộng rãi ở các đại dương, đặc biệt là vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới như Ấn Độ Dương, Đại Tây Dương, Thái Bình Dương và vùng Caribbean. Tại Việt Nam, cá chuồn được tìm thấy nhiều ở các vùng biển miền Trung.
Theo các nhà khoa học, cá chuồn đã xuất hiện từ rất lâu. Hóa thạch cá bay lâu đời nhất được tìm thấy là Potanichthys xingyiensis, sống cách đây khoảng 235-242 triệu năm. Tuy nhiên, cá chuồn hiện đại lại tiến hóa độc lập khoảng 65 triệu năm trước và không liên quan trực tiếp đến hóa thạch này.
Giải mã khả năng bay của cá chuồn
Cá chuồn có thân hình thuôn dài, hơi dẹt, lưng xanh, bụng trắng lấp láy. Chiều dài trung bình của chúng khoảng 18-30cm, cân nặng từ 0.5-6kg. Đôi vây ngực của cá chuồn có độ dài lên tới hơn 10cm, đóng vai trò như đôi cánh khi chúng bay.
Nhờ vây ngực lớn bất thường, cá chuồn có thể xòe vây ra thành hình sải cánh để lướt trên mặt nước. Thân hình chúng tương tự như ngư lôi, giúp chúng có thể dễ dàng phóng từ mặt nước lên không trung. Vây đuôi chẻ đôi, với vạt dưới dài hơn vạt trên cũng là một yếu tố quan trọng giúp chúng có thể bay.
Trong một lần bay, cá chuồn có thể bay cao đến 1,2m và quãng đường có thể lên tới 400m. Kỷ lục bay dài nhất được ghi nhận là 45 giây. Hầu hết thời gian, chúng bơi ở sát mặt nước để có thể nhanh chóng bay lên khi cảm nhận nguy hiểm. Nếu không có gì bất thường, chúng sẽ gập vây và quay lại nước hoặc dùng mặt nước làm bệ đỡ để kéo dài chuyến bay.
Có thể bạn quan tâm: Môi Trường Sống Của Cá Rô Phi: Điều Kiện Sinh Thái Và Tập Tính Dinh Dưỡng
Cá chuồn ăn gì và là con mồi của ai?
Cá chuồn là loài ăn tạp. Thức ăn chủ yếu của chúng là các loài giáp xác và sinh vật phù du, một số loài còn săn bắt cá nhỏ. Tuy nhiên, chúng cũng là con mồi của các sinh vật biển lớn hơn như cá ngừ, cá heo, hải cẩu và bạch tuộc.
Có thể bạn quan tâm: Môi Cá Chép Mép Cá Mè: Phân Biệt, Ý Nghĩa Và Bí Quyết Chọn Lọc
Mùa cá chuồn bay và những món ngon đặc sản
Từ tháng 12 đến tháng 6, và đôi khi giữa tháng 7 và tháng 11, người ta có thể thấy hàng triệu con cá chuồn tập hợp lại để giao phối. Đây là thời điểm số lượng cá chuồn bay nhiều nhất. Vào mùa này, người dân từ Đà Nẵng vào đến Bình Thuận lại bước vào mùa thưởng thức các món ngon từ cá chuồn.
Thịt cá chuồn giàu dinh dưỡng và có thể chế biến thành nhiều món hấp dẫn như gỏi cá chuồn, cá chuồn nấu canh lá giang, cá chuồn kho cà, cá chuồn hấp, cá chuồn nướng ăn kèm rau lẻ (cây sa sâm). Ở các vùng biển Quảng Nam, Quảng Ngãi, người dân thường dùng cá chuồn làm thực phẩm tích trữ cho mùa mưa bão như cá chuồn muối mặn, cá chuồn thính hoặc phơi khô.
Dù không phải là thực phẩm đắt tiền, nhưng chính sự dân dã và hương vị đặc trưng đã khiến cá chuồn trở thành một món ăn gắn liền với ký ức của nhiều người con xa xứ. Ngày nay, giá cá chuồn dao động khoảng 35.000 – 60.000 đồng/kg. Loài cá độc đáo này không chỉ có giá trị vật chất mà còn là biểu tượng của giao lưu hàng hóa biển ở nước ta, được nhắc đến trong câu ca dao thân thương: “Ai về nhắn với nậu nguồn/ Mít non gửi xuống, cá chuồn gửi lên”.
Để tìm hiểu thêm về các đặc sản và kiến thức đời sống thú vị, bạn đọc có thể truy cập hanoizoo.com.
Có thể bạn quan tâm: Môi Cá Anh Vũ: Khám Phá Đặc Điểm, Ý Nghĩa Và Các Thông Tin Liên Quan
Cập Nhật Lúc Tháng 12 20, 2025 by Thanh Thảo
