Trong nghề nuôi trồng thủy sản, việc lựa chọn thời gian thả cá giống là một trong những yếu tố then chốt quyết định đến năng suất và chất lượng vụ nuôi. Một lịch trình thả giống hợp lý không chỉ giúp cá phát triển khỏe mạnh, tăng trưởng nhanh mà còn giảm thiểu rủi ro dịch bệnh và tổn thất. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về cách xác định thời điểm vàng để thả cá giống, dựa trên các yếu tố môi trường, đặc điểm sinh học của cá và kinh nghiệm thực tiễn từ các vùng nuôi trọng điểm.
Có thể bạn quan tâm: Thời Gian Nuôi Cá Sấu: Quy Trình, Yếu Tố Ảnh Hưởng Và Kinh Nghiệm Chăn Nuôi Hiệu Quả
Thời gian thả cá giống lý tưởng theo mùa vụ và điều kiện khí hậu
1. Mùa vụ nuôi trồng thủy sản chính
Việt Nam có khí hậu nhiệt đới gió mùa, chia thành hai mùa rõ rệt là mùa mưa và mùa khô. Mỗi mùa mang đến những đặc trưng về nhiệt độ, độ ẩm và chất lượng nước khác nhau, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của cá giống.
Mùa khô (khoảng tháng 12 đến tháng 4):
- Nhiệt độ nước ổn định, thường dao động từ 22-28°C.
- Ánh sáng dồi dào, ít mưa bão.
- Đây được xem là thời điểm lý tưởng để thả cá giống các loại như cá điêu hồng, cá rô phi, cá trắm cỏ và các loại cá nước ngọt khác.
- Cá thích nghi nhanh, tỷ lệ sống cao và tăng trưởng đều.
Mùa mưa (khoảng tháng 5 đến tháng 11):
Có thể bạn quan tâm: Thời Gian Sinh Trưởng Của Cá Trắm Cỏ: Bảng Tổng Hợp Các Giai Đoạn
- Nhiệt độ nước biến động mạnh, có thể giảm sâu khi có mưa lớn.
- Độ mặn và độ trong của nước thay đổi liên tục do nước mưa tràn về.
- Mùa mưa là thời điểm thuận lợi để thả giống các loài cá nước lợ như cá bớp, cá chim, tôm thẻ chân trắng ở vùng ven biển.
- Đối với cá nước ngọt, nếu muốn thả giống vào mùa mưa cần chọn những ngày nắng ráo, ít biến động thời tiết.
2. Những thời điểm “cấm kỵ” không nên thả giống
Dựa trên kinh nghiệm từ các hộ nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là ở khu vực nuôi bè trên sông Tiền (Tiền Giang), có một số thời điểm tuyệt đối không nên thả cá giống:
- Giao mùa: Khoảng thời gian chuyển tiếp giữa mùa mưa và mùa khô là giai đoạn thời tiết biến động nhất. Cá giống còn yếu nên rất dễ bị sốc do thay đổi nhiệt độ và độ mặn đột ngột.
- Mùa nắng nóng đỉnh điểm: Khoảng tháng 4-5, nhiệt độ nước có thể lên quá cao, khiến cá dễ bị stress, giảm sức đề kháng.
- Sau các đợt lũ hoặc triều cường: Nước bị xáo trộn mạnh, nồng độ ôxy hòa tan giảm, nguy cơ nhiễm bệnh rất cao.
Yếu tố môi trường ảnh hưởng đến thời gian thả cá giống
1. Nhiệt độ nước
Nhiệt độ là yếu tố then chốt hàng đầu. Mỗi loài cá có một ngưỡng nhiệt độ tối ưu riêng để phát triển:
- Cá nước ngọt (điêu hồng, rô phi, trắm cỏ): Nhiệt độ lý tưởng từ 24-30°C.
- Cá nước lợ (bớp, chim, mú): Nhiệt độ lý tưởng từ 26-32°C.
Khi nhiệt độ nước nằm ngoài ngưỡng này, cá sẽ giảm ăn, tăng trưởng chậm và dễ mắc bệnh.
2. Độ mặn
Độ mặn đặc biệt quan trọng với các loài cá nước lợ và nuôi bè trên sông.
- Theo số liệu quan trắc từ Chi cục Thủy sản Tiền Giang, độ mặn trên sông Tiền khu vực nuôi bè TP. Mỹ Tho dao động từ 4,2-7,5‰.
- Với cá điêu hồng nuôi bè, độ mặn trong ngưỡng này vẫn cho phép cá phát triển, nhưng nếu độ mặn tăng cao đột ngột sẽ gây stress và làm tăng nguy cơ chết hàng loạt.
3. Các thông số hóa lý khác
- pH: Nên duy trì trong khoảng 6,5-8,5.
- Oxy hòa tan (DO): Tối thiểu 5 mg/l để đảm bảo hô hấp cho cá.
- Ammonia và Nitrite: Nồng độ phải ở mức thấp, vì đây là các chất độc tích tụ trong ao/bè nuôi.
- Tổng chất rắn lơ lửng (TSS): Nên kiểm soát để tránh làm tổn thương mang cá.
Kỹ thuật thả cá giống đúng cách
1. Chuẩn bị ao/bè nuôi
- Vệ sinh và cải tạo: Trước khi thả giống 7-10 ngày, cần cải tạo ao, tháo cạn nước, dọn bùn, phát quang bờ ao và phơi đáy.
- Diệt tạp và mầm bệnh: Sử dụng vôi (CaO hoặc Ca(OH)2) với liều lượng phù hợp để nâng pH và diệt khuẩn.
- Tạo màu nước: Bón phân hữu cơ hoai mục hoặc vô cơ để kích thích sự phát triển của sinh vật phù du, tạo nguồn thức ăn tự nhiên và ổn định môi trường nước.
2. Quy trình thả giống
Bước 1: Thích nghi (oxygen hóa)
- Cá giống sau khi vận chuyển về cần được thích nghi dần với môi trường nước mới.
- Đặt bao chứa cá (vẫn còn không khí) lên mặt nước ao/bè trong 15-20 phút để cân bằng nhiệt độ.
- Từ từ cho nước ao/bè vào bao, khuấy nhẹ để cá quen dần.
Bước 2: Thả cá
- Thả cá ở khu vực khuất gió, có bóng râm vào buổi sáng sớm (từ 7-9h) hoặc chiều mát (từ 4-6h).
- Tuyệt đối không thả cá vào buổi trưa nắng gắt hoặc chiều tối quá muộn.
- Mật độ thả nuôi cần được tính toán kỹ lưỡng, phù hợp với thể tích nước và khả năng quản lý. Ví dụ: cá điêu hồng nuôi bè thường từ 100-150 con/m³.
3. Chăm sóc sau khi thả
Có thể bạn quan tâm: Thời Gian Nuôi Cá Trắm Cỏ: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Chọn Giống Đến Thu Hoạch
- Theo dõi ăn: Ngày đầu tiên có thể cho cá ăn ít hơn 30% so với nhu cầu bình thường.
- Tăng cường sức đề kháng: Trộn Vitamin C, men vi sinh và các chất hỗ trợ vào thức ăn trong 5-7 ngày đầu.
- Quan sát sức khỏe: Phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như cá nổi lờ đờ, mắt lồi, xuất huyết gốc vây để có biện pháp xử lý kịp thời.
Kinh nghiệm thực tiễn từ các vùng nuôi trọng điểm
1. Khu vực nuôi bè sông Tiền (Tiền Giang)
Theo Chi cục Thủy sản Tiền Giang, từ đầu năm đến nay, nông dân đã thả nuôi 533 bè với 9,73 triệu con giống. Tuy nhiên, đã xảy ra hiện tượng cá chết hàng loạt do nhiễm vi khuẩn Streptococcus iniae và Aeromonas hydrophila.
Bài học kinh nghiệm:
- Không nên thả giống trong khoảng thời gian nắng nóng, chuẩn bị chuyển sang mùa mưa.
- Cần kiểm tra kỹ chất lượng nước trước khi thả, đặc biệt là các chỉ tiêu vi sinh.
- Khi phát hiện cá chết, phải cách ly bè nuôi, vớt xác cá và xử lý môi trường nước.
2. Khu vực Đồng bằng sông Cửu Long
- Mùa vụ chính: Thường thả cá tra, cá basa vào tháng 3-4 (đầu mùa khô) và tháng 8-9 (cuối mùa mưa).
- Lưu ý: Cần theo dõi mực nước và dòng chảy, tránh thả giống khi nước lũ dâng cao.
3. Khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ
Có thể bạn quan tâm: Thời Gian Nuôi Cá Tra Là Bao Lâu? Cẩm Nang Toàn Tập Cho Người Nuôi
- Mùa vụ chính: Thả giống tôm, cá biển vào tháng 2-3 và tháng 7-8.
- Lưu ý: Theo dõi dự báo thời tiết, tránh các đợt bão và triều cường.
Mật độ và chu kỳ nuôi phù hợp
1. Mật độ thả nuôi
Mật độ thả nuôi ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ tăng trưởng và tỷ lệ sống của cá:
- Cá nước ngọt (ao đất): 20-30 con/m².
- Cá nước ngọt (bè): 100-150 con/m³.
- Cá nước lợ (vuông tôm-cá): 5-10 con/m².
2. Chu kỳ nuôi
- Cá điêu hồng: Chu kỳ nuôi từ 6-7 tháng, sản lượng trung bình từ 4.000-6.000 kg/bè (tùy quy mô).
- Cá tra: Chu kỳ nuôi từ 10-12 tháng, trọng lượng xuất bán từ 0,8-1,2 kg/con.
- Tôm sú: Chu kỳ nuôi từ 4-5 tháng, tôm thẻ chân trắng từ 3-4 tháng.
Phòng trừ dịch bệnh trong giai đoạn thả giống
1. Các bệnh thường gặp
- Bệnh do vi khuẩn: Streptococcus, Aeromonas gây xuất huyết, viêm loét.
- Bệnh do virus: Gan tụy cấp, đốm trắng.
- Bệnh do ký sinh trùng: Trùng bánh xe, trùng mỏ neo.
2. Biện pháp phòng bệnh
- Chọn giống chất lượng: Sử dụng cá giống từ các cơ sở uy tín, có kiểm dịch.
- Quản lý thức ăn: Cho ăn đúng liều lượng, đúng giờ, tránh dư thừa gây ô nhiễm nước.
- Sử dụng probiotic: Định kỳ bổ sung vi sinh có lợi để cải thiện hệ vi sinh đường ruột và môi trường nước.
- Xử lý nước: Dùng men vi sinh hoặc chế phẩm sinh học để xử lý đáy ao, giảm khí độc.
Lợi ích của việc chọn đúng thời gian thả cá giống
1. Tăng tỷ lệ sống và năng suất
- Cá thích nghi nhanh, giảm stress.
- Tăng trưởng đều, rút ngắn thời gian nuôi.
- Giảm chi phí thức ăn và thuốc thú y thủy sản.
2. Nâng cao chất lượng sản phẩm
- Cá khỏe mạnh, ít bệnh tật, thịt săn chắc, thơm ngon.
- Đáp ứng tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm.
3. Hiệu quả kinh tế cao
- Hạ giá thành sản xuất.
- Tăng lợi nhuận cho người nuôi trồng.
Các câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Nên thả cá giống vào thời điểm nào trong ngày?
Buổi sáng sớm (7-9h) hoặc chiều mát (4-6h) là thời điểm lý tưởng để thả cá giống.
2. Làm thế nào để biết nước ao đã sẵn sàng để thả cá?
Cần kiểm tra các chỉ tiêu: pH (6,5-8,5), DO (>5 mg/l), ammonia (<0,1 mg/l), nitrite (<0,2 mg/l). Ngoài ra, nước ao nên có màu xanh lục nhạt, không có váng bẩn.
3. Có nên thả cá giống sau khi bón vôi?
Không nên. Phải chờ ít nhất 3-5 ngày sau khi bón vôi để pH ổn định trở lại mới thả cá.
4. Cách xử lý khi cá mới thả bị chết?
Ngay lập tức dừng cho ăn, tăng sục khí, vớt bỏ xác cá chết, kiểm tra lại các chỉ tiêu nước và sử dụng men vi sinh xử lý đáy ao.
Kết luận
Việc lựa chọn thời gian thả cá giống không chỉ là vấn đề thời tiết mà là một quá trình tính toán kỹ lưỡng dựa trên nhiều yếu tố: môi trường nước, đặc điểm sinh học của loài cá, kinh nghiệm thực tiễn và dự báo thời tiết.
Tóm lại, thời điểm vàng để thả cá giống là vào buổi sáng sớm trong những ngày nắng ấm, ít gió, khi các thông số môi trường ổn định và nằm trong ngưỡng an toàn. Tránh thả giống trong giai đoạn giao mùa, nắng nóng đỉnh điểm hoặc sau các đợt mưa lớn, lũ lụt.
Nếu bạn đang có nhu cầu tìm hiểu sâu hơn về các kỹ thuật nuôi trồng thủy sản, các biện pháp phòng trừ dịch bệnh hay muốn cập nhật các xu hướng mới nhất trong ngành, hãy tham khảo thêm các bài viết chuyên sâu khác tại hanoizoo.com. Chúc bà con nông dân có những vụ mùa bội thu và thành công!
Cập Nhật Lúc Tháng 12 11, 2025 by Thanh Thảo
