Chảy máu ở bộ phận sinh dục là một hiện tượng mà chủ nuôi chó cái thường xuyên bắt gặp. Tuy nhiên, không phải lúc nào hiện tượng này cũng là dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng. Để có thể chăm sóc thú cưng một cách tốt nhất, điều quan trọng là phải phân biệt được giữa các nguyên nhân sinh lý bình thường và các bệnh lý nguy hiểm. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện, chuyên sâu về chủ đề này, dựa trên các kiến thức về sinh học động vật và y học thú y hiện đại.
Tóm tắt nhanh thông minh
Những đặc điểm nổi bật của chảy máu bộ phận sinh dục ở chó cái
Có thể bạn quan tâm: Chó Lạp Xưởng Lai Poodle: Hướng Dẫn Toàn Diện Từ Chuyên Gia
Chảy máu ở bộ phận sinh dục ở chó cái có thể là hiện tượng sinh lý bình thường trong chu kỳ động dục hoặc hậu sản, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý nghiêm trọng như viêm tử cung nhiễm trùng (pyometra), u hoặc polyp tử cung, rối loạn nội tiết tố, hoặc sẩy thai/thai chết lưu. Việc theo dõi kỹ lưỡng các dấu hiệu đi kèm (mùi dịch tiết, hành vi của chó, thời gian chảy máu) là chìa khóa để phân biệt giữa nguyên nhân lành tính và nguyên nhân bệnh lý. Trong mọi trường hợp chảy máu bất thường, việc tham khảo ý kiến bác sĩ thú y là cần thiết để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời, đặc biệt khi có dấu hiệu nhiễm trùng.
1. Giải phẫu & Sinh lý học cơ bản của hệ sinh dục chó cái
Hiểu rõ cấu tạo và chức năng của hệ sinh dục chó cái là nền tảng để nhận biết các bất thường.
1.1. Cấu trúc bên ngoài: Âm hộ (Vulva)
Âm hộ là phần nhìn thấy được từ bên ngoài, bao gồm hai môi lớn và môi nhỏ, che chở cho lỗ niệu đạo và âm đạo. Trong giai đoạn động dục, âm hộ có thể sưng lên do ảnh hưởng của hormone estrogen.
1.2. Cấu trúc bên trong: Âm đạo, Tử cung, Buồng trứng
- Âm đạo (Vagina): Là ống dẫn nối từ âm hộ đến cổ tử cung.
- Tử cung (Uterus): Gồm hai sừng tử cung (cornua uteri) và thân tử cung, là nơi phôi thai phát triển.
- Buồng trứng (Ovaries): Là cơ quan sản sinh trứng và tiết ra các hormone chính: estrogen và progesterone.
1.3. Chu kỳ động dục (Heat Cycle) của chó cái
Có thể bạn quan tâm: Chó Ngủ Nằm Ngửa Có Thực Sự Tốt Hay Không? Phân Tích Chuyên Sâu Từ Góc Nhìn Động Vật Học
Chó cái không có “chu kỳ kinh nguyệt” như con người, mà có “chu kỳ động dục”. Chu kỳ này được chia thành 4 giai đoạn chính:
- Proestrus (Giai đoạn tiền động dục): Kéo dài khoảng 7-10 ngày. Buồng trứng phóng thích estrogen, kích thích niêm mạc tử cung dày lên và gây ra hiện tượng chảy máu từ âm đạo. Đây là giai đoạn chó cái thu hút chó đực nhưng chưa sẵn sàng giao phối.
- Estrus (Giai đoạn động dục): Kéo dài khoảng 5-9 ngày. Nồng độ estrogen đạt đỉnh và sau đó giảm xuống, progesterone tăng lên. Chó cái sẵn sàng giao phối và có thể thụ thai.
- Diestrus (Giai đoạn sau động dục): Kéo dài khoảng 60-90 ngày nếu chó không mang thai, hoặc đến khi sinh nếu chó mang thai. Progesterone duy trì ở mức cao.
- Anestrus (Giai đoạn nghỉ ngơi): Là giai đoạn nghỉ giữa hai chu kỳ động dục, kéo dài khoảng 3-4 tháng.
2. Các nguyên nhân sinh lý (không nguy hiểm)
2.1. Chảy máu trong chu kỳ động dục (Giai đoạn Proestrus)
Bản chất: Đây là hiện tượng hoàn toàn bình thường và là một phần thiết yếu của quá trình sinh sản ở loài chó. Máu xuất hiện là do sự bong tróc một phần của lớp nội mạc tử cung (endometrium) dưới tác động của estrogen.
Đặc điểm nhận biết:
- Lượng máu: Thường ít, có thể thấm qua một miếng bông gòn nhỏ hoặc để lại vệt trên sàn.
- Màu sắc: Đỏ tươi hoặc hồng nhạt, đôi khi chuyển sang màu nâu khi máu cũ.
- Thời gian: Kéo dài từ 7-10 ngày, có thể thay đổi tùy theo cá thể và giống.
- Dấu hiệu đi kèm: Chó cái có thể liếm vùng kín nhiều hơn, sưng âm hộ, nước tiểu có mùi thu hút chó đực, hành vi thay đổi (hiếu động, quấn quýt hơn).
Lưu ý: Chảy máu trong giai đoạn này không phải là dấu hiệu chó cái đang “có kinh” như ở con người, mà là dấu hiệu báo hiệu rằng chu kỳ sinh sản đang diễn ra và chó cái sắp sẵn sàng để giao phối.
2.2. Chảy máu hậu sản (Lochia)
Bản chất: Sau khi sinh, cơ thể chó cái trải qua giai đoạn gọi là “hậu sản”, trong đó tử cung co bóp để đẩy ra ngoài các mô và dịch còn sót lại từ quá trình mang thai. Dịch tiết này được gọi là lochia.
Đặc điểm nhận biết:
- Lượng máu: Ban đầu có thể nhiều hơn so với chu kỳ động dục, sau đó giảm dần.
- Màu sắc: Ban đầu đỏ tươi, sau chuyển sang đỏ nâu, rồi hồng nhạt và cuối cùng là màu trắng hoặc vàng nhạt khi gần hết.
- Thời gian: Kéo dài từ 1 đến 3 tuần là hiện tượng bình thường.
- Dấu hiệu đi kèm: Chó mẹ có thể mệt mỏi, liếm nhiều vùng sinh dục, nhưng vẫn ăn uống và chăm sóc con bình thường.
Khi nào cần lo lắng? Nếu dịch tiết có mùi hôi thối, màu sắc xanh hoặc vàng bất thường, hoặc chó mẹ có dấu hiệu sốt, bỏ ăn, bỏ con, đây là dấu hiệu của nhiễm trùng hậu sản và cần được điều trị khẩn cấp.
3. Các nguyên nhân bệnh lý (nguy hiểm)
3.1. Viêm tử cung nhiễm trùng (Pyometra)
Bản chất: Đây là một cấp cứu y khoa nguy hiểm, xảy ra khi tử cung bị nhiễm trùng và tích tụ mủ. Bệnh thường gặp ở chó cái chưa triệt sản, đặc biệt là sau chu kỳ động dục do nồng độ progesterone cao làm cổ tử cung khép kín và niêm mạc tử cung dày lên, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
Có thể bạn quan tâm: Chó Corgi Có Đuôi Không? Giải Mã Lịch Sử Và Đặc Điểm Của Cardigan Welsh Corgi
Phân loại:
- Pyometra cổ tử cung mở: Dịch mủ có thể chảy ra ngoài qua âm đạo, thường là máu đen, nâu hoặc mủ.
- Pyometra cổ tử cung kín: Dịch mủ không thể thoát ra, tích tụ trong tử cung, gây bụng to lên. Đây là dạng nguy hiểm hơn vì có thể dẫn đến vỡ tử cung.
Dấu hiệu lâm sàng:
- Chảy máu âm đạo bất thường, thường có mùi hôi.
- Uống nước và đi tiểu nhiều (do độc tố ảnh hưởng đến thận).
- Ăn uống kém, nôn mửa, tiêu chảy.
- Mệt mỏi, yếu ớt.
- Sốt (có thể không rõ ràng).
Chẩn đoán & điều trị: Siêu âm ổ bụng là phương pháp chẩn đoán hình ảnh chính xác. Phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng và tử cung (Ovariohysterectomy) là phương pháp điều trị triệt để và hiệu quả nhất. Nếu phát hiện muộn, chó có thể tử vong do nhiễm trùng huyết.
3.2. U hoặc Polyp tử cung
Bản chất: Các khối u có thể là lành tính (như polyp, u cơ trơn) hoặc ác tính (ung thư). Chúng có thể phát triển ở bất kỳ vị trí nào trong tử cung và gây chảy máu bất thường.
Dấu hiệu lâm sàng:
- Chảy máu âm đạo kéo dài, không liên quan đến chu kỳ động dục.
- Dịch tiết âm đạo bất thường.
- Trong trường hợp nặng, chó có thể mệt mỏi, sụt cân (đặc biệt với khối u ác tính).
Chẩn đoán & điều trị: Chẩn đoán thường dựa vào siêu âm, chụp X-quang, hoặc sinh thiết. Điều trị chủ yếu là phẫu thuật cắt bỏ tử cung và buồng trứng. Với khối u ác tính, có thể cần điều trị bổ sung như hóa trị.
3.3. Rối loạn nội tiết tố
Có thể bạn quan tâm: Dịch Vụ Trông Giữ Chó Mèo Tại Tp.hcm: Tiêu Chí Lựa Chọn Và 5 Địa Chỉ Uy Tín
Bản chất: Sự mất cân bằng giữa estrogen và progesterone có thể dẫn đến các vấn đề về chu kỳ động dục, gây chảy máu bất thường hoặc kéo dài.
Nguyên nhân: Có thể do u buồng trứng tiết hormone, hoặc các bệnh lý ảnh hưởng đến trục hạ đồi – tuyến yên – buồng trứng.
Dấu hiệu lâm sàng:
- Chảy máu âm đạo không theo chu kỳ.
- Chó có thể biểu hiện các dấu hiệu giống như đang trong động dục kéo dài (sưng âm hộ, thu hút chó đực).
- Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
Chẩn đoán & điều trị: Cần xét nghiệm hormone và thăm dò chuyên sâu. Điều trị tùy thuộc vào nguyên nhân cụ thể.
3.4. Sẩy thai hoặc thai chết lưu
Bản chất: Khi thai nhi ngừng phát triển hoặc bị sẩy, cơ thể chó mẹ sẽ đào thải các mô thai ra ngoài, gây chảy máu và tiết dịch.
Dấu hiệu lâm sàng:
- Chảy máu đỏ tươi, có thể kèm theo mô hoặc dịch nhầy.
- Chó mẹ có thể biểu hiện mệt mỏi, chán ăn, bỏ con.
- Có thể có dấu hiệu nhiễm trùng nếu thai chết lưu không được đào thải hoàn toàn.
Chẩn đoán & điều trị: Siêu âm để xác nhận tình trạng thai. Điều trị có thể bao gồm hỗ trợ y tế hoặc phẫu thuật nếu cần.
4. Hướng dẫn chăm sóc & Khi nào cần gặp bác sĩ thú y
4.1. Theo dõi tại nhà (trong trường hợp nghi ngờ nguyên nhân sinh lý)
- Ghi chép: Ghi lại ngày bắt đầu, lượng máu, màu sắc và bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.
- Vệ sinh: Giữ vùng sinh dục sạch sẽ bằng nước ấm và vải mềm. Tránh sử dụng xà phòng mạnh.
- Quần áo bảo vệ: Có thể sử dụng quần chip cho chó để thấm máu và giữ vệ sinh nhà cửa.
- Hạn chế vận động mạnh: Trong giai đoạn chảy máu, nên hạn chế các hoạt động gắng sức.
4.2. Cảnh báo đỏ – Khi nào cần đưa chó đến bác sĩ thú y ngay lập tức
Bạn phải đưa chó đến Hanoi Zoo hoặc cơ sở thú y uy tín khác nếu chó của bạn có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:
- Chảy máu kéo dài hơn 14 ngày.
- Lượng máu ra nhiều, có cục máu đông.
- Dịch tiết có mùi hôi thối.
- Chó bỏ ăn, nôn mửa, tiêu chảy.
- Uống nước và đi tiểu nhiều bất thường.
- Bụng to bất thường hoặc cứng.
- Sốt hoặc mệt mỏi nghiêm trọng.
- Chó có dấu hiệu đau khi chạm vào vùng bụng.
5. Phòng ngừa: Hướng tới một cuộc sống khỏe mạnh cho chó cái
5.1. Triệt sản (Spaying) – Phương pháp phòng ngừa hiệu quả nhất
Việc triệt sản chó cái (cắt bỏ buồng trứng và tử cung) không chỉ giúp kiểm soát dân số mà còn loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mắc các bệnh lý nghiêm trọng như pyometra và một số loại ung thư sinh dục. Đây là một thủ thuật an toàn và được khuyến cáo rộng rãi bởi cộng đồng thú y.
5.2. Khám sức khỏe định kỳ
Một lần khám sức khỏe mỗi năm giúp phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn trước khi chúng trở nên nghiêm trọng. Bác sĩ thú y có thể kiểm tra trực tiếp và đưa ra lời khuyên về chăm sóc phù hợp.
5.3. Chế độ dinh dưỡng & Vận động hợp lý
Một chế độ ăn cân bằng, giàu dinh dưỡng và chế độ vận động phù hợp giúp tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ sức khỏe sinh sản và toàn trạng của chó.
6. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
6.1. Làm thế nào để phân biệt chảy máu do động dục và chảy máu do bệnh lý?
Chảy máu do động dục thường có tính chu kỳ, lượng máu ít, chó vẫn ăn uống, vui chơi bình thường. Chảy máu do bệnh lý thường bất thường, có thể kéo dài, có mùi hôi, và đi kèm các dấu hiệu bệnh lý toàn thân.
6.2. Chó cái chưa triệt sản có nguy cơ mắc bệnh gì cao hơn?
Có. Chó cái chưa triệt sản có nguy cơ cao mắc pyometra, u vú (ung thư vú), và một số rối loạn sinh sản khác. Nguy cơ này tăng lên theo tuổi.
6.3. Triệt sản có ảnh hưởng đến tính cách của chó không?
Triệt sản có thể làm giảm một số hành vi liên quan đến hormone sinh dục (như đi lang thang, đánh dấu lãnh thổ), nhưng không làm thay đổi bản chất hay tính cách cơ bản của chó. Ngược lại, chó thường trở nên hiền lành và dễ huấn luyện hơn.
7. Kết luận
Chảy máu ở bộ phận sinh dục ở chó cái là một chủ đề phức tạp, đòi hỏi sự hiểu biết về sinh lý và bệnh lý. Mặc dù nhiều trường hợp là hiện tượng sinh lý bình thường, nhưng cũng có những trường hợp là dấu hiệu của các bệnh lý nguy hiểm, đặc biệt là pyometra. Việc theo dõi cẩn thận, nhận biết các dấu hiệu cảnh báo và đưa ra quyết định đúng đắn về việc chăm sóc y tế là trách nhiệm của mọi chủ nuôi. Hanoi Zoo luôn sẵn sàng cung cấp thông tin, hỗ trợ và các dịch vụ chăm sóc thú y chuyên nghiệp để đảm bảo sức khỏe và hạnh phúc cho thú cưng của bạn. Hãy hành động sớm khi có nghi ngờ, vì sự an toàn của người bạn bốn chân là điều quan trọng nhất.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 6, 2025 by Thanh Thảo
