Chó Chow Chow, hay còn gọi là Gấu chó, là một trong những giống chó cổ xưa và đặc biệt nhất hành tinh. Với vẻ ngoài bồng bềnh như một chú gấu nhỏ, ánh mắt sâu thẳm ẩn dưới những nếp nhăn, và đặc biệt là chiếc lưỡi màu xanh đen kỳ lạ, Chow Chow thu hút sự chú ý của bất kỳ ai yêu động vật. Trong bài viết này, Hanoi Zoo sẽ cùng bạn khám phá toàn diện về loài chó này, từ nguồn gốc lịch sử, đặc điểm hình thể, tính cách, đến những điều kiện chăm sóc và bảo tồn loài vật độc đáo này.
Có thể bạn quan tâm: Chó Phú Quốc Có Khôn Không? Câu Hỏi Thường Gặp Về Trí Thông Minh Và Bản Năng Của Giống Chó Bản Địa Nổi Tiếng
Tổng quan về chó Chow Chow
Chow Chow (tiếng Trung: 松狮, Tung-sze) là một giống chó có lịch sử hàng ngàn năm, được biết đến với vẻ ngoài giống gấu, tính cách độc lập và một số đặc điểm sinh học rất riêng biệt. Chúng là giống chó trung bình, cao từ 45 đến 56cm, nặng từ 20 đến 32kg, với tuổi thọ trung bình khoảng 11-12 năm. Bộ lông dày, cái đầu to, và đặc biệt là lưỡi màu xanh đen là những đặc điểm nhận dạng nổi bật của Chow Chow.
Nguồn gốc lịch sử và quá trình phát triển
Quê hương Tây Tạng
Các nghiên cứu di truyền và khảo cổ học cho thấy Chow Chow có nguồn gốc từ vùng Tây Tạng. Bằng chứng rõ ràng nhất đến từ những mẫu hóa thạch của một loài chó cổ đại ở Trung Quốc, có cấu trúc xương và hình dáng gần như giống hệt Chow Chow hiện đại. Điều này cho thấy Chow Chow và chó Ngao Tây Tạng có cùng một tổ tiên chung ở mảnh đất cao nguyên này.
Từ Trung Quốc đến phương Tây
Giống chó này xuất hiện lần đầu tiên trong các tài liệu cổ ở Trung Quốc vào khoảng 2000 năm trước. Ban đầu, chúng được sử dụng với nhiều mục đích: chó săn, chó kéo xe trượt tuyết, vật nuôi trông nhà, và thậm chí là nguồn thực phẩm. Vào thế kỷ 19, Chow Chow được mang đến châu Âu, đặc biệt là nước Anh, và nhanh chóng trở thành thú cưng yêu thích của giới thượng lưu, trong đó có Nữ hoàng Victoria. Sự xuất hiện của chúng đã gây chấn động làng thời trang và nghệ thuật, khi hình ảnh của Chow Chow xuất hiện trên tranh vẽ, đồ gốm, và các sản phẩm trang trí.
Phân loại và chuẩn giống
Hiện nay, Chow Chow được chia làm hai loại chính dựa trên đặc điểm bộ lông:
- Lông dài (Long-haired Chow Chow): Bộ lông phủ dày đặc, đặc biệt là ở cổ, tạo thành một “vòng cổ sư tử” ấn tượng.
- Lông ngắn (Short-haired Chow Chow): Bộ lông ngắn, mượt và dễ chải hơn, nhưng vẫn giữ được vẻ dày dặn đặc trưng.
Cả hai loại đều được các hiệp hội giống chó quốc tế (FCI, AKC) công nhận và tuân theo cùng một tiêu chuẩn về hình thể.
Đặc điểm hình thể chi tiết
Đầu và mặt
- Đầu: To, nặng nề, đỉnh đầu bằng phẳng. Khi nhìn từ bên cạnh, mõm và đỉnh đầu nằm trên hai đường song song.
- Mắt: Nhỏ, sâu, màu nâu sẫm, khoảng cách giữa hai mắt khá xa. Mắt gần như chìm trong các nếp nhăn trên mặt.
- Mũi: Rộng, to, màu đen tuyền. Mũi có đốm hoặc màu sáng là lỗi nghiêm trọng trong thi triển lãm.
- Mồm: Răng khít, khi khép miệng môi trên phủ kín môi dưới. Lưỡi là đặc điểm nổi bật nhất: phải có màu xanh đen hoặc tím đậm, tuyệt đối không được có màu hồng hoặc đốm trắng. Đây là một trong những đặc điểm hiếm có ở loài chó.
Tai và cổ
- Tai: Nhỏ, dày, hình tam giác, dựng thẳng đứng và hướng về phía trước.
- Cổ: Ngắn, chắc, được bao phủ bởi lớp lông dày ở chó lông dài, tạo thành “vòng cổ sư tử”.
Thân hình và tứ chi
- Thân hình: Cân đối, gần như hình vuông, lưng bằng phẳng.
- Ngực: Rộng và sâu.
- Tứ chi: Cẳng chân thẳng, bàn chân to và tròn. Đùm sau có lông dài ở chó lông dài.
- Đuôi: Xù, cuộn tròn trên lưng, là một trong những điểm nhấn thẩm mỹ quan trọng.
Bộ lông và màu sắc
Bộ lông của Chow Chow rất dày, gồm hai lớp: lớp trong mềm và ấm, lớp ngoài thô và cứng. Các màu lông phổ biến bao gồm:
- Nâu đỏ (Red)
- Đen (Black)
- Xanh đen (Blue)
- Vàng kem (Cream)
- Trắng tuyền (White)
Các màu hiếm như sô cô la, xám, hoặc lông loang lổ là không đạt chuẩn.
Tính cách và hành vi
Có thể bạn quan tâm: Dấu Hiệu Chó Ăn Không Tiêu Và Cách Xử Lý Kịp Thời
Bản chất độc lập và trung thành
Chow Chow nổi tiếng với tính cách “mèo” hơn là “chó”. Chúng độc lập, kiêu hãnh và thường chỉ trung thành tuyệt đối với một người chủ. Điều này có nghĩa là chúng không phải là giống chó thân thiện với tất cả mọi người. Chúng có thể dè dặt, thậm chí là lãnh đạm với người lạ.
Thông minh nhưng bướng bỉnh
Chow Chow rất thông minh và có khả năng học hỏi tốt, nhưng bản tính bướng bỉnh khiến việc huấn luyện chúng trở nên thách thức. Chúng cần một người chủ kiên định, kiên nhẫn và có kinh nghiệm trong huấn luyện. Phương pháp huấn luyện tích cực, nhất quán và sử dụng phần thưởng sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn so với hình phạt.
Hướng về gia đình và trẻ em
Mặc dù có thể tỏ ra lạnh lùng với người lạ, Chow Chow lại rất trung thành và quan tâm đến gia đình mình. Chúng có thể trở thành người bạn đồng hành tuyệt vời cho những gia đình có trẻ em, đặc biệt nếu được hòa nhập từ khi còn nhỏ. Tuy nhiên, do bản năng bảo vệ lãnh thổ, cần giám sát khi chúng ở gần trẻ nhỏ.
Mức độ hoạt động
Chow Chow không phải là giống chó ưa vận động. Chúng thích những chuyến đi bộ ngắn và thời gian nghỉ ngơi trong nhà. Chúng hoàn toàn có thể sống tốt trong căn hộ nếu được đáp ứng nhu cầu vận động cơ bản hàng ngày. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc thiếu vận động có thể dẫn đến béo phì, một vấn đề sức khỏe phổ biến ở giống này.
Sức khỏe và các bệnh lý thường gặp
Tuổi thọ và các yếu tố ảnh hưởng
Tuổi thọ trung bình của Chow Chow là 11-12 năm. Để kéo dài tuổi thọ và nâng cao chất lượng cuộc sống, cần chú ý đến chế độ dinh dưỡng, vận động và khám sức khỏe định kỳ.
Các bệnh lý di truyền phổ biến
Bệnh về mắt:
- Quặm mi (Entropion): Lông mi bị cuộn vào trong, cọ xát vào giác mạc gây đau, viêm và có thể dẫn đến loét giác mạc. Đây là bệnh phổ biến nhất ở Chow Chow do cấu tạo khuôn mặt gãy.
- Lệ đạo hẹp (Distichiasis): Lông mọc bất thường trên bờ mi, gây kích ứng mắt.
- Thoái hóa võng mạc tiến triển (PRA): Gây suy giảm thị lực và có thể dẫn đến mù lòa.
Bệnh về xương khớp:
- Loạn sản xương hông (Hip Dysplasia): Một dị tật phát triển ở hông, phổ biến ở các giống chó cỡ trung và lớn, có thể gây đau và đi khập khiễng.
- Loạn sản khuỷu tay (Elbow Dysplasia): Tương tự như loạn sản hông nhưng xảy ra ở khuỷu tay.
Bệnh về da:
- Da chùng (Cutaneous Asthenia): Da mỏng, chùng nhão và dễ bị tổn thương.
- Dị ứng da: Có thể do thức ăn, bọ chét, hoặc các tác nhân môi trường.
Bệnh về hệ tiêu hóa:
- GDV (Gastric Dilatation-Volvulus – Bloat): Dạ dày bị xoắn, một cấp cứu y tế đe dọa tính mạng, đặc biệt ở những con chó ăn quá no và vận động mạnh ngay sau đó.
Quản lý sức khỏe và phòng bệnh
- Chế độ ăn uống: Cân bằng dinh dưỡng, kiểm soát lượng calo để tránh béo phì.
- Vận động: Đảm bảo vận động đều đặn nhưng tránh vận động mạnh ngay sau khi ăn.
- Khám sức khỏe định kỳ: Ít nhất một lần mỗi năm để tầm soát các bệnh lý di truyền.
- Chăm sóc mắt: Vệ sinh mắt hàng ngày, cắt tỉa lông quanh mắt để tránh kích ứng.
Chăm sóc bộ lông
Tầm quan trọng của việc chải lông
Bộ lông dày của Chow Chow rất dễ rụng và rối, đặc biệt là vào mùa thay lông. Việc chải lông hàng ngày là bắt buộc để:
- Loại bỏ lông rụng, giảm bớt lượng lông trong nhà.
- Ngăn ngừa các búi lông rối.
- Kích thích tuần hoàn máu dưới da, giúp da và lông khỏe mạnh.
Quy trình chải lông
Có thể bạn quan tâm: Chú Chó Trung Thành Canh Giữ Mộ Chủ: Câu Chuyện Gợi Mở Về Tình Cảm Ở Động Vật
- Chuẩn bị: Sử dụng lược chải lông chuyên dụng cho chó lông dài: lược răng thưa để gỡ rối, lược răng mịn để làm mượt.
- Chải theo chiều lông: Bắt đầu từ cổ, chải dọc xuống lưng, rồi đến hai bên hông và chân.
- Chú ý các vùng dễ rối: Nách, bẹn, và vùng dưới đuôi.
- Chải ngược chiều (nếu cần): Khi lông đã sạch, có thể chải nhẹ ngược chiều để kiểm tra xem có búi rối nào còn sót lại không.
Tắm rửa và vệ sinh
- Tần suất: Mùa hè: 1 lần/tuần; Mùa đông: 1 lần/tháng. Tuy nhiên, không nên tắm quá thường xuyên vì sẽ làm mất đi lớp dầu tự nhiên bảo vệ da.
- Sữa tắm: Sử dụng sữa tắm chuyên dụng cho chó, pH phù hợp với da chó.
- Sấy khô: Sau khi tắm, phải sấy khô hoàn toàn bằng máy sấy ở chế độ mát hoặc ấm vừa. Lông ẩm ướt lâu ngày là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn và nấm phát triển.
Cắt tỉa (Trimming)
Mặc dù không cần cắt tỉa quá nhiều như các giống khác, nhưng việc cắt tỉa gọn gàng các vùng lông ở bàn chân, đuôi, và xung quanh hậu môn là cần thiết để giữ vệ sinh và tạo dáng cho chó.
Dinh dưỡng hợp lý
Nhu cầu dinh dưỡng theo độ tuổi
- Chó con (0-12 tháng): Cần nhiều protein, chất béo, canxi và phốt pho để hỗ trợ sự phát triển xương và cơ bắp. Nên chia nhỏ bữa ăn (3-4 bữa/ngày).
- Chó trưởng thành (1-7 tuổi): Chuyển sang chế độ ăn cân bằng, kiểm soát lượng calo để duy trì cân nặng lý tưởng. 2 bữa/ngày là phù hợp.
- Chó già (trên 7 tuổi): Nhu cầu calo giảm, cần bổ sung các chất hỗ trợ xương khớp như glucosamine và chondroitin. Có thể chuyển sang thức ăn dành riêng cho chó già.
Thành phần dinh dưỡng thiết yếu
- Protein: Từ thịt nạc (gà, bò, cừu) là nguồn năng lượng chính và xây dựng cơ bắp.
- Chất béo: Cung cấp năng lượng dồi dào và hỗ trợ sức khỏe da lông. Dầu cá hồi là nguồn cung cấp Omega-3 và Omega-6 tuyệt vời.
- Carbohydrate: Gạo, khoai lang, rau củ cung cấp năng lượng và chất xơ.
- Vitamin & Khoáng chất: Đảm bảo từ rau củ quả và các loại thực phẩm bổ sung nếu cần.
Thực phẩm cần tránh
- Sô cô la
- Hành, tỏi
- Nho và nho khô
- Quả hạch (đặc biệt là quả hạch macadamia)
- Bơ
- Cà chua xanh và khoai tây mọc mầm
Huấn luyện và giáo dục
Nguyên tắc huấn luyện Chow Chow
- Bắt đầu sớm: Nên bắt đầu huấn luyện từ khi chó còn nhỏ (8-16 tuần tuổi) để hình thành thói quen tốt.
- Kiên nhẫn và nhất quán: Chow Chow cần thời gian để hiểu và chấp nhận mệnh lệnh. Người huấn luyện phải kiên nhẫn và luôn sử dụng cùng một từ ngữ, hành động.
- Phương pháp tích cực: Sử dụng phần thưởng (thức ăn, đồ chơi, lời khen) để củng cố hành vi tích cực. Tránh la hét, đánh đập vì có thể khiến chúng trở nên hung hăng hoặc nhút nhát.
- Thời gian huấn luyện ngắn: Mỗi buổi huấn luyện chỉ nên kéo dài 10-15 phút, lặp lại nhiều lần trong ngày.
Các bài học cơ bản
- Tập cho quen đeo vòng cổ và dây dắt.
- Huấn luyện đi vệ sinh đúng chỗ.
- Các lệnh cơ bản: “Ngồi”, “Chờ”, “Đến”, “Đứng”, “Nằm”.
- Xã hội hóa: Cho tiếp xúc với nhiều người, vật nuôi, và môi trường khác nhau để giảm tính nhút nhát và hung hăng.
Môi trường sống và sinh hoạt
Sống trong căn hộ có phù hợp?
Chow Chow có thể sống trong căn hộ nếu đáp ứng được các điều kiện:
- Được đi dạo đều đặn hàng ngày (ít nhất 30 phút).
- Có không gian để nằm nghỉ ngơi thoải mái.
- Được người chủ dành thời gian chơi đùa, tương tác.
- Được kiểm soát nhiệt độ (Chúng chịu lạnh tốt nhưng rất sợ nóng).
Không gian sống lý tưởng
Một ngôi nhà có sân vườn an toàn là lý tưởng nhất, nhưng không bắt buộc. Quan trọng là người chủ phải hiểu rõ nhu cầu của Chow Chow và sắp xếp sinh hoạt phù hợp.
Giá cả và thị trường
Các yếu tố ảnh hưởng đến giá
- Nguồn gốc: Chó sinh sản tại Việt Nam thường có giá thấp hơn chó nhập khẩu từ Trung Quốc, Thái Lan, hay các nước châu Âu.
- Giấy tờ: Chó có giấy tờ VKA (Hiệp hội những người nuôi chó giống Việt Nam) hoặc FCI sẽ có giá cao hơn.
- Màu lông: Các màu phổ biến như nâu đỏ, đen, kem có giá rẻ hơn các màu hiếm như sô cô la, trắng tuyền.
- Giới tính: Chó cái thường có giá cao hơn chó đực.
- Độ thuần chủng và ngoại hình: Những con có ngoại hình đạt chuẩn triển lãm sẽ có giá rất cao.
Khoảng giá tham khảo (cập nhật 2024)
Có thể bạn quan tâm: Chó Samoyed Lai Giá Rẻ: Những Điều Cần Biết Về Sức Khỏe, Tính Cách Và Cách Chăm Sóc
- Chó sinh sản trong nước, không giấy tờ: 5 – 10 triệu VNĐ.
- Chó sinh sản trong nước, có giấy tờ VKA: 10 – 18 triệu VNĐ.
- Chó nhập khẩu từ Trung Quốc, không giấy tờ: 8 – 15 triệu VNĐ.
- Chó nhập khẩu từ Trung Quốc, có giấy tờ: 20 – 35 triệu VNĐ.
- Chó nhập khẩu từ Thái Lan/Đông Nam Á: 15 – 25 triệu VNĐ.
- Chó nhập khẩu từ châu Âu/Nga, có giấy tờ triển lãm: 40 – 80 triệu VNĐ hoặc cao hơn.
Chow Chow lai và những điều cần biết
Một số giống chó lai phổ biến
- Chusky (Chow Chow x Husky): Kết hợp vẻ đẹp của cả hai bố mẹ, thường rất năng động.
- Lab-Chow (Chow Chow x Labrador): Hi vọng tạo ra giống chó vừa trung thành vừa thân thiện.
- Chow Pei (Chow Chow x Shar-Pei): Sở hữu làn da nhăn đặc trưng của cả hai giống.
Có nên nuôi Chow Chow lai?
Việc nuôi chó lai có những lợi thế và bất lợi:
- Lợi thế: Giá thành rẻ hơn, có thể kết hợp được một số ưu điểm của hai giống bố mẹ.
- Bất lợi: Ngoại hình và tính cách không ổn định, khó đoán trước; nguy cơ di truyền các bệnh từ cả hai giống bố mẹ; không được công nhận là giống chuẩn.
Khuyến nghị: Nếu bạn yêu thích Chow Chow, hãy cố gắng tìm mua một chú chó thuần chủng từ những người nuôi uy tín, có kiểm tra sức khỏe định kỳ cho chó bố mẹ. Điều này đảm bảo bạn nhận được một chú chó khỏe mạnh, có ngoại hình và tính cách ổn định.
Các câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Chow Chow có hung dữ không?
Không nhất thiết. Chúng có thể dè dặt với người lạ và vật nuôi khác nếu không được xã hội hóa tốt. Tuy nhiên, với người thân, chúng rất trung thành và dịu dàng.
2. Chow Chow có phù hợp với gia đình có trẻ nhỏ không?
Có, nhưng cần có sự giám sát của người lớn. Chow Chow không phải là giống chó ồn ào, chạy nhảy liên tục, nên phù hợp với trẻ lớn hơn là trẻ sơ sinh.
3. Chow Chow có rụng lông nhiều không?
Rất nhiều, đặc biệt là vào mùa thay lông. Việc chải lông hàng ngày là bắt buộc.
4. Chow Chow có dễ huấn luyện không?
Chúng thông minh nhưng bướng bỉnh. Huấn luyện đòi hỏi kiên nhẫn, kiên định và phương pháp tích cực.
5. Chow Chow có phù hợp với người mới nuôi chó không?
Không khuyến khích. Chow Chow cần một người chủ có kinh nghiệm trong việc huấn luyện và hiểu rõ tính cách của chúng.
6. Chow Chow có bị dị ứng không?
Có. Dị ứng da là một vấn đề phổ biến. Cần theo dõi các dấu hiệu như ngứa ngáy, gãi, rụng lông bất thường và đưa đi khám thú y kịp thời.
7. Chow Chow có cần tiêm phòng không?
Có. Giống như tất cả các giống chó khác, Chow Chow cần tiêm phòng đầy đủ các loại vắc-xin cơ bản (Care, Parvo, Dại, Ho cũi chó…) theo lịch trình của bác sĩ thú y.
Vai trò của Hanoi Zoo trong giáo dục và bảo tồn
Tại Hanoi Zoo, chúng tôi không chỉ là nơi chăm sóc và nuôi dưỡng các loài động vật, mà còn là trung tâm giáo dục về đa dạng sinh học. Việc tìm hiểu về những giống chó thuần chủng như Chow Chow giúp nâng cao nhận thức cộng đồng về:
- Lịch sử tiến hóa của loài chó từ sói xám thành người bạn của con người.
- Ý nghĩa của việc bảo tồn các giống vật nuôi bản địa và nguy cơ mai một của chúng.
- Trách nhiệm của người nuôi trong việc lựa chọn nguồn gốc chó rõ ràng, có kiểm tra sức khỏe, và cam kết chăm sóc trọn đời.
Chúng tôi khuyến khích khách tham quan tìm hiểu sâu hơn về thế giới động vật, từ những loài vật nuôi gần gũi như chó mèo đến những loài hoang dã đang cần được bảo vệ. Mỗi kiến thức nhỏ bạn học được hôm nay là một viên gạch xây nên tương lai xanh cho hành tinh của chúng ta.
Tóm lại, chó Chow Chow là một giống chó độc đáo, đẹp mắt nhưng cũng đầy thách thức. Việc nuôi dưỡng một chú Chow Chow đòi hỏi kiến thức, thời gian, và tình yêu thương. Nếu bạn đang cân nhắc đón một chú “gấu con” về nhà, hãy chắc chắn rằng bạn đã chuẩn bị đầy đủ về mọi mặt. Và nhớ rằng, Hanoi Zoo luôn sẵn sàng là người bạn đồng hành, cung cấp kiến thức và thông tin hữu ích cho những ai yêu quý thế giới tự nhiên. Hãy đến và tìm hiểu thêm về các loài động vật tuyệt vời tại hanoizoo.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 5, 2025 by Thanh Thảo
