Cắt Tuyến Hôi Của Chó: Khi Nào Cần Thiết Và Quyết Định Thông Thái Cho Sức Khỏe Thú Cưng

Cắt tuyến hôi của chó là một chủ đề được rất nhiều người nuôi quan tâm, đặc biệt là khi thú cưng của họ gặp phải các vấn đề khó chịu liên quan đến mùi hôi từ hậu môn. Tuyến hôi, hay còn gọi là tuyến hậu môn, là một bộ phận tự nhiên và đóng vai trò quan trọng trong cơ thể chó. Tuy nhiên, khi tuyến này gặp vấn đề, nó có thể gây ra nhiều phiền toái, từ mùi hôi nồng nặc đến đau đớn và nhiễm trùng. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện, chi tiết và khoa học về tuyến hôi của chó, các vấn đề thường gặp, khi nào cần cắt bỏ, các rủi ro và những giải pháp thay thế hiệu quả. Từ đó, giúp bạn đưa ra quyết định sáng suốt và phù hợp nhất cho sức khỏe và hạnh phúc của người bạn bốn chân thân yêu.

Có thể bạn quan tâm: Chó Biểu Tượng Nhật Bản: Hachiko, Huyền Thoại Về Lòng Trung Thành Vĩnh Cửu

Tuyến Hôi Của Chó Là Gì? Cấu Tạo Và Chức Năng Sinh Học

Tuyến hôi, hay chính xác hơn là tuyến hậu môn (anal glands), là một cặp túi nhỏ nằm ở hai bên ống hậu môn của chó. Đây là một bộ phận không thể thiếu trong hệ thống sinh lý của loài chó, mặc dù mùi của chất dịch được tiết ra thì lại cực kỳ khó chịu đối với con người. Hiểu rõ cấu tạo và chức năng của tuyến hôi là bước đầu tiên để có thể chăm sóc chúng một cách đúng đắn và khoa học.

Cấu trúc giải phẫu của tuyến hậu môn

Tuyến hậu môn của chó là hai túi nhỏ có kích thước tương đương một hạt đậu hoặc quả nho, tùy thuộc vào kích thước cơ thể của từng cá thể. Chúng nằm sâu bên trong các cơ vòng hậu môn, cụ thể là ở vị trí 4 giờ và 8 giờ khi nhìn từ phía sau, giống như mặt số đồng hồ. Mỗi tuyến được bao bọc bởi một lớp mô liên kết và các sợi cơ, giúp kiểm soát việc tiết dịch. Từ mỗi tuyến, một ống dẫn nhỏ (ống thông) kéo dài ra ngoài, mở ra ở rìa hậu môn. Khi chó đi đại tiện, áp lực từ khối phân đi qua sẽ tác động lên các tuyến này, ép chất dịch đặc trưng chảy ra ngoài, trộn lẫn với phân và phát tán mùi hương.

Cấu trúc này là một ví dụ điển hình của sự thích nghi tiến hóa, nơi mà chức năng bài tiết chất dịch được thiết kế để tận dụng lực vật lý tự nhiên thay vì các cơ chế co bóp phức tạp. Tuy nhiên, cũng chính vì sự phức tạp về giải phẫu này mà tuyến hậu môn dễ dàng trở thành nơi tích tụ vi khuẩn và phát sinh các bệnh lý nếu không được chăm sóc đúng cách.

Chức năng giao tiếp và đánh dấu lãnh thổ

Chức năng chính của tuyến hôi trong tự nhiên là để giao tiếp xã hội và đánh dấu lãnh thổ. Chất dịch được tiết ra từ tuyến hậu môn có một mùi rất đặc trưng, được ví như một “dấu vân tay hóa học” độc nhất vô nhị của từng cá thể. Khi chó đi vệ sinh, mùi hương này sẽ được phát tán ra môi trường xung quanh, cung cấp cho những con chó khác một lượng thông tin khổng lồ về cá thể đã để lại dấu vết.

Thông tin này bao gồm: giới tính, tuổi tác, tình trạng sức khỏe, chế độ ăn uống, và thậm chí là tâm trạng (có đang sợ hãi, căng thẳng hay hiếu chiến). Đây là một hình thức giao tiếp thụ động nhưng vô cùng hiệu quả, cho phép chó kiểm soát và duy trì mối quan hệ trong cộng đồng mà không cần phải đối đầu trực tiếp. Hành vi chó thường xuyên ngửi hậu môn của nhau khi gặp mặt cũng là một phần của quá trình trao đổi thông tin này. Đối với chó, việc “ngửi” là một cách để “đọc” thông tin, tương tự như việc con người đọc một bản tin.

Chức năng hỗ trợ bài tiết

Ngoài chức năng giao tiếp, tuyến hôi còn có một vai trò sinh lý quan trọng khác là hỗ trợ quá trình bài tiết. Chất dịch được tiết ra từ tuyến có tính chất nhờn và có thể hoạt động như một chất bôi trơn tự nhiên, giúp khối phân di chuyển dễ dàng hơn qua ống hậu môn. Điều này đặc biệt hữu ích khi chó đi đại tiện với phân cứng hoặc khi có bất kỳ kích ứng nào ở vùng hậu môn.

Việc tuyến hôi hoạt động hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ táo bón và các tổn thương cơ học cho mô mềm xung quanh hậu môn. Tuy nhiên, khi chức năng này bị rối loạn, ví dụ như khi chất dịch quá đặc hoặc ống dẫn bị tắc, thì chính tuyến hôi lại trở thành nguyên nhân gây ra các vấn đề bài tiết, dẫn đến tình trạng tắc nghẽn, viêm nhiễm và đau đớn.

Các Dấu Hiệu Nhận Biết Tuyến Hôi Gặp Vấn Đề

Việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường ở tuyến hôi là chìa khóa để ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng. Chó không thể nói chuyện để biểu đạt nỗi đau của mình, vì vậy chúng sẽ dùng ngôn ngữ cơ thể để truyền đạt sự khó chịu. Người nuôi cần trở thành những nhà quan sát tinh tường để nhận ra những tín hiệu cảnh báo này.

Hành vi kéo lê mông trên sàn (Scooting)

Đây là dấu hiệu “điển hình” và dễ nhận biết nhất khi chó gặp vấn đề về tuyến hôi. Khi tuyến bị đầy, tắc nghẽn hoặc viêm nhiễm, chó sẽ cảm thấy ngứa ngáy, cộm cấn hoặc đau ở vùng hậu môn. Để giảm bớt cảm giác khó chịu, chúng sẽ ngồi xuống và dùng hai chân sau kéo lê cơ thể mình trên sàn nhà, cỏ hoặc bất kỳ bề mặt nào mà chúng nghĩ có thể giúp làm rỗng tuyến hôi.

Hành vi này, mặc dù có vẻ buồn cười, nhưng lại là một dấu hiệu cảnh báo rõ ràng rằng tuyến hôi của chó đang gặp vấn đề. Nếu bạn thấy chó của mình thường xuyên làm điều này, đặc biệt là sau khi đi vệ sinh, thì đó là lúc cần kiểm tra và can thiệp.

Có thể bạn quan tâm: Mí Mắt Thứ 3 Của Chó: Cấu Tạo, Chức Năng Và Những Điều Bạn Chưa Biết

Liếm, cắn hoặc gặm vùng hậu môn quá mức

Một dấu hiệu khác cũng rất phổ biến là việc chó liên tục liếm, cắn hoặc gặm vào khu vực quanh hậu môn. Sự kích ứng và ngứa ngáy do tuyến hôi bị đầy hoặc viêm sẽ khiến chó tìm mọi cách để làm dịu đi cảm giác đó. Tuy nhiên, hành vi này có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng. Việc liếm và cắn quá mức có thể làm trầy xước da, dẫn đến nhiễm trùng thứ cấp do vi khuẩn từ miệng hoặc môi trường xâm nhập vào vết thương.

Ngoài ra, lông ở vùng hậu môn cũng có thể bị rụng đi, để lộ ra da đỏ và nhạy cảm. Bạn nên quan sát kỹ khu vực này, đặc biệt là sau khi chó đi vệ sinh xong. Nếu da bị đỏ, sưng, hoặc có dấu hiệu chảy dịch, máu hoặc mủ, thì đó là dấu hiệu của viêm nhiễm cần được điều trị ngay lập tức.

Mùi hôi nồng nặc bất thường

Tuyến hôi luôn có mùi, đó là điều hiển nhiên. Tuy nhiên, mùi hôi bình thường thường chỉ xuất hiện khi chó đi vệ sinh hoặc khi tuyến tự động xả ra. Nếu bạn nhận thấy chó của mình có mùi hôi nồng nặc bất thường, thậm chí khi nó đang nằm yên hoặc ở gần bạn, thì đó có thể là dấu hiệu cho thấy tuyến hôi đang bị viêm hoặc áp xe.

Khi tuyến bị nhiễm trùng, vi khuẩn sẽ phân hủy chất dịch bên trong, tạo ra các hợp chất lưu huỳnh có mùi cực kỳ khó chịu, thường được mô tả là mùi tanh, mùi cá ươn hoặc mùi trứng thối. Mùi này có thể ám rất lâu trong lông, da và cả không khí xung quanh. Đây là một lời kêu cứu rõ ràng từ cơ thể chó, báo hiệu rằng cần có sự can thiệp của bác sĩ thú y.

Các dấu hiệu thể chất khác

Ngoài các hành vi bất thường, còn có một số dấu hiệu thể chất mà bạn có thể quan sát thấy bằng mắt thường:

• Sưng và đỏ ở hai bên hậu môn: Khi tuyến bị tắc hoặc viêm, bạn có thể thấy một hoặc cả hai bên hậu môn bị sưng lên, có màu đỏ hoặc tím. Sờ vào có thể cảm nhận được một khối u nhỏ, mềm hoặc cứng tùy theo mức độ tắc nghẽn.
• Chảy dịch, máu hoặc mủ: Trong các trường hợp nghiêm trọng hơn, đặc biệt là khi đã hình thành áp xe, có thể có dịch màu nâu, vàng hoặc trắng đục (mủ) chảy ra từ lỗ tuyến. Đôi khi, dịch có thể lẫn máu. Đây là một tình trạng khẩn cấp và cần được điều trị ngay lập tức.
• Khó đi đại tiện: Do đau và sưng ở vùng hậu môn, chó có thể biểu hiện sự khó chịu khi đi vệ sinh. Chúng có thể rên rỉ, rặn nhiều, hoặc thậm chí cố gắng đi vệ sinh nhưng không thành công. Điều này có thể dẫn đến táo bón, làm cho tình trạng tắc nghẽn tuyến hôi trở nên tồi tệ hơn.
• Thay đổi hành vi tổng thể: Chó có thể trở nên bồn chồn, cáu kỉnh, ủ rũ hoặc bỏ ăn nếu nó đang phải chịu đau đớn. Trong một số trường hợp, chó có thể bị sốt do nhiễm trùng.

Nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, điều quan trọng nhất là không nên chần chừ. Hãy đưa chó đến gặp bác sĩ thú y càng sớm càng tốt. Việc trì hoãn có thể khiến tình trạng viêm nhiễm trở nên nghiêm trọng hơn, dẫn đến các biến chứng như áp xe vỡ, nhiễm trùng huyết, hoặc thậm chí là hoại tử mô.

Khi Nào Cần Cắt Bỏ Tuyến Hôi Của Chó? Chỉ Định Y Khoa

Cắt tuyến hôi của chó là một thủ thuật phẫu thuật xâm lấn, do đó nó không bao giờ được coi là lựa chọn đầu tiên trong điều trị các vấn đề về tuyến hậu môn. Các bác sĩ thú y luôn tuân thủ nguyên tắc “không làm hại” (primum non nocere) và chỉ cân nhắc phẫu thuật khi tất cả các biện pháp bảo tồn khác đã thất bại hoặc khi có những chỉ định y khoa nghiêm ngặt. Việc quyết định có nên cắt bỏ tuyến hôi hay không cần dựa trên một đánh giá tổng thể về sức khỏe, tiền sử bệnh lý và chất lượng cuộc sống của chó.

Có thể bạn quan tâm: Dịch Vụ Tắm Chó Mèo: Khi Nào Cần Thiết Và Làm Sao Để Chăm Sóc Đúng Cách

Phẫu thuật như một giải pháp cuối cùng

Quan điểm của phần lớn các chuyên gia thú y hiện nay là ưu tiên các phương pháp điều trị nội khoa và quản lý triệu chứng trước khi nghĩ đến phẫu thuật. Điều này là hoàn toàn hợp lý vì tuyến hôi có những chức năng sinh học tự nhiên, và việc loại bỏ chúng có thể dẫn đến những thay đổi lâu dài trong hành vi và sinh lý của chó. Hơn nữa, phẫu thuật luôn tiềm ẩn rủi ro, từ phản ứng với thuốc gây mê đến các biến chứng tại chỗ như nhiễm trùng, chảy máu, hoặc tổn thương dây thần kinh.

Do đó, cắt tuyến hôi của chó chỉ được xem xét trong một số trường hợp đặc biệt, khi lợi ích của việc loại bỏ tuyến (giảm đau, ngăn ngừa nhiễm trùng tái phát, loại bỏ khối u) rõ ràng vượt trội so với các rủi ro có thể xảy ra. Quyết định này cần được thảo luận kỹ lưỡng giữa bác sĩ thú y và chủ nuôi, dựa trên tình trạng cụ thể của từng cá thể.

Các chỉ định y khoa cụ thể

Dưới đây là các tình huống mà bác sĩ thú y có thể cân nhắc chỉ định phẫu thuật cắt bỏ tuyến hôi:

• Viêm tuyến hôi mạn tính và tái phát thường xuyên: Đây là lý do phổ biến nhất để cắt bỏ tuyến. Khi một chú chó liên tục bị viêm, tắc nghẽn hoặc áp xe tuyến hôi mặc dù đã được nặn định kỳ, điều trị bằng kháng sinh và thay đổi chế độ ăn, thì việc cắt bỏ tuyến có thể là giải pháp duy nhất để chấm dứt chuỗi vòng luẩn quẩn này. Mỗi lần viêm nhiễm không chỉ gây đau đớn cho chó mà còn có thể để lại mô sẹo, làm cho tuyến càng dễ bị tắc hơn trong tương lai.

• Áp xe tuyến hôi nghiêm trọng hoặc đã vỡ: Áp xe là kết quả của một nhiễm trùng nặng, khi mủ tích tụ trong tuyến và tạo ra áp lực lớn. Nếu áp xe vỡ, nó có thể để lại một vết loét hở, chảy dịch liên tục và rất khó lành. Trong những trường hợp này, việc cắt bỏ tuyến hôi thường là cần thiết để loại bỏ hoàn toàn ổ nhiễm trùng và ngăn ngừa tái phát.

• Khối u tuyến hôi: Mặc dù ít gặp hơn, nhưng tuyến hậu môn cũng có thể là nơi phát sinh các khối u. Các khối u này có thể là lành tính (như u tuyến) hoặc ác tính (như ung thư biểu mô tuyến hậu môn). Đối với các khối u ác tính, việc cắt bỏ toàn bộ tuyến hôi là bắt buộc để ngăn chặn sự di căn. Mô bệnh học sau phẫu thuật là cần thiết để xác định loại khối u và lên kế hoạch điều trị tiếp theo (có thể bao gồm hóa trị hoặc xạ trị).

• Tắc nghẽn mãn tính do dị tật bẩm sinh hoặc mô sẹo: Một số chó có thể sinh ra với ống dẫn tuyến hôi quá hẹp hoặc bị lệch, khiến chúng không bao giờ có thể tự xả tuyến một cách hiệu quả. Ngoài ra, các vết thương hoặc phẫu thuật trước đó ở vùng hậu môn cũng có thể để lại mô sẹo, làm tắc nghẽn ống dẫn. Trong những trường hợp này, cắt bỏ tuyến có thể là lựa chọn hợp lý duy nhất.

• Không đáp ứng với bất kỳ phương pháp điều trị bảo tồn nào: Đôi khi, mặc dù đã thử mọi biện pháp, từ nặn tuyến, dùng kháng sinh, thay đổi chế độ ăn đến sử dụng các loại thuốc đặc hiệu, nhưng tuyến hôi vẫn tiếp tục gây ra các vấn đề. Khi đó, để đảm bảo chất lượng cuộc sống cho chó, bác sĩ thú y có thể đề xuất phẫu thuật.

Quy trình đánh giá trước khi phẫu thuật

Trước khi đưa ra quyết định cuối cùng, bác sĩ thú y sẽ thực hiện một loạt các đánh giá chuyên sâu:

• Tiền sử y khoa chi tiết: Bác sĩ sẽ hỏi về tần suất các đợt viêm, các phương pháp điều trị đã thử, thời gian đáp ứng và bất kỳ biến chứng nào trong quá khứ.
• Khám lâm sàng toàn diện: Bao gồm kiểm tra trực tiếp tuyến hôi, đánh giá mức độ đau, sưng, và có thể cả việc nặn thử tuyến để xem chất dịch bên trong.
• Các xét nghiệm cận lâm sàng: Có thể bao gồm xét nghiệm máu (CBC, hóa sinh) để đánh giá chức năng gan, thận và khả năng đông máu; siêu âm vùng hậu môn để kiểm tra cấu trúc bên trong tuyến và phát hiện khối u nếu có; và trong một số trường hợp, sinh thiết mô để chẩn đoán ung thư.
• Thảo luận về rủi ro và lợi ích: Bác sĩ sẽ giải thích rõ ràng cho chủ nuôi về những gì sẽ xảy ra trong và sau phẫu thuật, các biến chứng có thể xảy ra, chi phí, và thời gian hồi phục.

Chỉ khi tất cả các thông tin này được thu thập và đánh giá một cách cẩn trọng, bác sĩ thú y mới đưa ra quyết định có nên tiến hành phẫu thuật cắt tuyến hôi của chó hay không.

Quy Trình Phẫu Thuật Cắt Bỏ Tuyến Hôi: Từ Chuẩn Bị Đến Hồi Phục

Hiểu rõ về quy trình phẫu thuật sẽ giúp chủ nuôi yên tâm hơn và chuẩn bị tốt hơn cho thú cưng của mình. Cắt tuyến hôi của chó là một thủ thuật đòi hỏi sự chính xác cao do vị trí phẫu thuật gần các dây thần kinh và cơ quan quan trọng. Dưới đây là các bước chi tiết từ lúc chuẩn bị đến khi chó hoàn toàn hồi phục.

Chuẩn bị trước phẫu thuật

Giai đoạn chuẩn bị là cực kỳ quan trọng để đảm bảo an toàn tối đa cho chó trong suốt quá trình gây mê và phẫu thuật.

• Thăm khám tổng quát: Bác sĩ thú y sẽ kiểm tra thể trạng tổng thể của chó, bao gồm cân nặng, nhiệt độ, nhịp tim, nhịp thở và tình trạng da lông. Họ cũng sẽ hỏi về tiền sử bệnh lý, dị ứng thuốc, và các loại thuốc mà chó đang dùng (nếu có).
• Xét nghiệm tiền phẫu: Các xét nghiệm máu cơ bản là bắt buộc để đánh giá chức năng gan và thận (đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa thuốc gây mê), số lượng tiểu cầu và các yếu tố đông máu. Đối với chó già hoặc có tiền sử bệnh tim, có thể cần thêm điện tâm đồ (ECG) hoặc siêu âm tim.
• Ngừng ăn uống: Chó cần nhịn ăn trong khoảng 8-12 giờ và nhịn uống trong 2-4 giờ trước phẫu thuật. Điều này nhằm ngăn ngừa nguy cơ nôn mửa và hít sặc dịch nôn vào phổi khi đang gây mê, một biến chứng có thể gây tử vong.
• Cạo lông và sát trùng: Vùng da xung quanh hậu môn sẽ được cạo sạch lông và lau rửa bằng dung dịch sát trùng chuyên dụng để giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng sau mổ.
• Truyền dịch tĩnh mạch (IV drip): Trước khi gây mê, chó sẽ được đặt một ống truyền dịch. Điều này giúp duy trì huyết áp ổn định trong quá trình phẫu thuật, cung cấp chất lỏng cho cơ thể và tạo điều kiện thuận lợi để tiêm thuốc nếu cần cấp cứu.

Diễn biến ca phẫu thuật

Phẫu thuật cắt tuyến hôi của chó được thực hiện dưới gây mê toàn thân, đảm bảo chó không cảm thấy bất kỳ đau đớn nào trong suốt quá trình.

• Gây mê: Chó sẽ được tiêm một loại thuốc an thần nhẹ để giúp nó bình tĩnh, sau đó là thuốc gây mê để đưa vào trạng thái ngủ sâu. Trong quá trình phẫu thuật, chó sẽ được đeo mặt nạ để hít khí gây mê và oxy, đồng thời các thông số sinh tồn như nhịp tim, huyết áp, nồng độ oxy trong máu sẽ được theo dõi liên tục bằng máy chuyên dụng.
• Kỹ thuật phẫu thuật: Có hai phương pháp chính để cắt bỏ tuyến hôi:
  • Kỹ thuật đóng (Closed technique): Đây là phương pháp hiện đại và được ưa chuộng hơn. Bác sĩ sẽ rạch một đường nhỏ trên da, sau đó dùng các dụng cụ đặc biệt để tách và loại bỏ toàn bộ tuyến hôi mà không làm vỡ nó, ngăn chặn việc chất dịch rò rỉ ra mô xung quanh. Ưu điểm của phương pháp này là ít chảy máu, ít đau và giảm nguy cơ nhiễm trùng.
  • Kỹ thuật mở (Open technique): Phương pháp này ít được sử dụng hơn do nguy cơ biến chứng cao hơn. Bác sĩ sẽ rạch một đường lớn hơn để tiếp cận tuyến, sau đó loại bỏ tuyến và để vết thương hở để thoát dịch. Vết thương sẽ lành từ trong ra ngoài, nhưng thời gian hồi phục sẽ lâu hơn và nguy cơ nhiễm trùng cũng cao hơn.
• Khâu vết mổ: Sau khi tuyến hôi đã được cắt bỏ hoàn toàn, bác sĩ sẽ khâu đóng vết mổ bằng chỉ tự tiêu hoặc chỉ cần tháo sau 10-14 ngày. Trong một số trường hợp, nếu có nguy cơ ứ dịch, bác sĩ có thể đặt một ống dẫn lưu nhỏ để dẫn dịch ra ngoài trong vài ngày đầu.

Chăm sóc hậu phẫu và theo dõi

Giai đoạn hậu phẫu là lúc chó cần được chăm sóc và theo dõi sát sao nhất.

• Hồi tỉnh: Sau phẫu thuật, chó sẽ được đưa đến khu vực hồi tỉnh, nơi nó sẽ được theo dõi cho đến khi tỉnh hoàn toàn. Hầu hết chó sẽ tỉnh lại trong vòng vài giờ, nhưng có thể còn lờ đờ và mất phương hướng trong một thời gian ngắn.
• Giảm đau và kháng sinh: Chó sẽ được tiêm hoặc cho uống thuốc giảm đau để kiểm soát cơn đau và thuốc kháng sinh để phòng ngừa nhiễm trùng. Việc tuân thủ đúng liều lượng và lịch dùng thuốc là rất quan trọng.
• Vòng Elizabeth (vòng chống liếm): Đây là vật dụng bắt buộc phải sử dụng sau phẫu thuật. Chó có bản năng liếm vết thương, điều này có thể làm bung chỉ, gây nhiễm trùng hoặc tự làm tổn thương. Vòng Elizabeth sẽ ngăn chặn hành vi này.
• Hạn chế vận động: Trong 7-10 ngày đầu sau phẫu thuật, chó cần được nghỉ ngơi và hạn chế tối đa các hoạt động như chạy nhảy, leo trèo hoặc chơi đùa quá mức. Đi dạo nhẹ nhàng là được phép, nhưng nên dùng dây dắt và tránh để chó chạy tự do.
• Chế độ ăn uống: Nên cho chó ăn các loại thức ăn dễ tiêu, mềm và giàu chất xơ (như cơm nấu nhừ trộn thịt xay và rau củ nghiền) để đảm bảo phân mềm, tránh gây căng thẳng cho vết mổ khi đi đại tiện.
• Theo dõi vết mổ: Hàng ngày, bạn nên kiểm tra vết mổ để đảm bảo nó đang lành tốt. Các dấu hiệu của một vết mổ lành tốt bao gồm: da xung quanh vết mổ không sưng, không đỏ, không có dịch hoặc mủ chảy ra, và chó không có biểu hiện đau khi chạm vào. Nếu thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như sưng, đỏ, nóng, chảy dịch, hở vết mổ hoặc chó sốt, hãy liên hệ với bác sĩ thú y ngay lập tức.
• Tái khám: Lịch tái khám thường được lên vào khoảng 7-10 ngày sau phẫu thuật để bác sĩ kiểm tra vết mổ và tháo chỉ (nếu dùng chỉ không tự tiêu). Một lần tái khám nữa có thể được yêu cầu sau 2-4 tuần để đảm bảo chó đã hồi phục hoàn toàn.

Với sự chăm sóc đúng cách, hầu hết các chú chó đều có thể hồi phục hoàn toàn sau 2-3 tuần và trở lại cuộc sống bình thường mà không còn gặp các vấn đề về tuyến hôi.

Những Rủi Ro Và Biến Chứng Có Thể Gặp Phải

Mặc dù cắt tuyến hôi của chó là một thủ thuật phổ biến và thường an toàn, nhưng như bất kỳ ca phẫu thuật nào khác, nó cũng tiềm ẩn những rủi ro và biến chứng nhất định. Việc hiểu rõ về những nguy cơ này không nhằm mục đích gây lo lắng, mà để giúp chủ nuôi có sự chuẩn bị tâm lý và kiến thức cần thiết, từ đó có thể theo dõi sát sao và phát hiện sớm bất kỳ dấu hiệu bất thường nào sau phẫu thuật.

Rủi ro chung của mọi cuộc phẫu thuật

• Phản ứng với thuốc gây mê: Đây là rủi ro tồn tại trong bất kỳ ca phẫu thuật nào. Mặc dù các loại thuốc gây mê hiện đại đã an toàn hơn rất nhiều, nhưng vẫn có một tỷ lệ nhỏ chó có thể gặp phản ứng phụ như hạ huyết áp, rối loạn nhịp tim, hoặc thậm chí là suy hô hấp. Nguy cơ này cao hơn ở chó già, chó có bệnh lý nền (tim, gan, thận) hoặc chó quá nhỏ hoặc quá lớn. Các xét nghiệm tiền phẫu và theo dõi cẩn thận trong quá trình mổ giúp giảm thiểu rủi ro này xuống mức thấp nhất.
• Nhiễm trùng vết mổ: Dù đã được vệ sinh và sát trùng kỹ lưỡng, nhưng vết mổ vẫn có thể bị nhiễm trùng do vi khuẩn xâm nhập. Các dấu hiệu bao gồm: sưng, đỏ, nóng, đau, và có thể có mủ hoặc dịch chảy ra từ vết mổ. Nhiễm trùng nhẹ thường được điều trị bằng kháng sinh, nhưng nhiễm trùng nặng có thể cần phải mở rộng vết mổ để dẫn lưu mủ.
• Chảy máu: Trong hoặc sau phẫu thuật, có thể xảy ra hiện tượng chảy máu. Bác sĩ thú y sẽ cầm máu kỹ lưỡng trong quá trình mổ, nhưng đôi khi mạch máu có thể vỡ ra sau khi khâu lại. Chảy máu nhiều là một cấp cứu ngoại khoa và cần được can thiệp ngay lập tức.
• Bung chỉ hoặc hở vết mổ: Nếu chó vận động mạnh, liếm vết mổ hoặc có hiện tượng nôn mửa, rặn nhiều, vết mổ có thể bị bung chỉ hoặc hở ra. Điều này làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và làm chậm quá trình lành vết thương.

Biến chứng đặc hiệu của phẫu thuật tuyến hôi

Có thể bạn quan tâm: Những Bức Ảnh Chó Nghe Điện Thoại: Hiện Tượng Mạng Và Góc Nhìn Thú Vị Từ Thế Giới Động Vật

• Tổn thương dây thần kinh kiểm soát cơ vòng hậu môn: Đây là biến chứng nghiêm trọng nhất và đáng lo ngại nhất. Các dây thần kinh nhỏ điều khiển các cơ co thắt hậu môn (cơ vòng trong và cơ vòng ngoài) nằm rất gần với tuyến hôi. Nếu trong quá trình phẫu thuật, các dây thần kinh này bị vô tình cắt đứt, kéo dãn quá mức hoặc bị tổn thương do nhiệt (từ dụng cụ cầm máu), chó có thể bị đi ngoài không kiểm soát (fecal incontinence).

  • Đi ngoài không kiểm soát tạm thời: Trong nhiều trường hợp, tổn thương dây thần kinh là do phù nề hoặc chèn ép tạm thời. Khi sưng viêm giảm đi, chức năng dây thần kinh có thể phục hồi trong vài tuần đến vài tháng. Chó có thể bị rò rỉ phân nhỏ, mất kiểm soát khi hưng phấn hoặc khi nằm ngủ.
  • Đi ngoài không kiểm soát vĩnh viễn: Nếu dây thần kinh bị tổn thương nặng (đứt hoàn toàn), khả năng phục hồi là rất thấp. Chó sẽ mãi mãi không thể kiểm soát được việc đi vệ sinh, gây ra nhiều bất tiện trong sinh hoạt hàng ngày và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống. Tỷ lệ biến chứng này tuy thấp (dưới 5%) nhưng lại là điều khiến nhiều chủ nuôi e ngại khi quyết định phẫu thuật.

• Hẹp hậu môn (Anal stricture): Trong quá trình lành vết thương, mô sẹo có thể hình thành quá mức, dẫn đến co rút và làm hẹp đường hậu môn. Khi đó, chó sẽ gặp khó khăn khi đi đại tiện, phân có thể nhỏ, dẹt hoặc chó phải rặn rất nhiều. Hẹp hậu môn nhẹ có thể được điều trị bằng cách nong hậu môn định kỳ, nhưng hẹp nặng có thể cần một cuộc phẫu thuật khác để tái tạo lại hậu môn.

• Rò hậu môn (Fecal fistula): Đây là một biến chứng hiếm gặp nhưng rất nghiêm trọng. Khi vết mổ không lành properly hoặc bị nhiễm trùng nặng, một đường rò bất thường có thể hình thành từ ống hậu môn ra da. Điều này khiến phân có thể rò rỉ ra ngoài qua lỗ rò thay vì đi ra hậu môn. Rò hậu môn thường cần được điều trị bằng phẫu thuật để đóng đường rò.
• Tái phát triệu chứng: Trong một số rất hiếm trường hợp, nếu không loại bỏ hoàn toàn mô tuyến hôi, một phần nhỏ còn sót lại có thể tiếp tục phát triển và gây ra các triệu chứng tương tự như trước phẫu thuật. Tuy nhiên, điều này rất ít khi xảy ra nếu phẫu thuật được thực hiện bởi bác sĩ có kinh nghiệm.

Làm thế nào để giảm thiểu rủi ro?

• Chọn bác sĩ thú y có kinh nghiệm: Kỹ năng và kinh nghiệm của bác sĩ phẫu thuật là yếu tố quan trọng nhất để giảm thiểu rủi ro. Một bác sĩ có tay nghề cao sẽ biết cách tách tuyến hôi một cách chính xác, tránh làm tổn thương các cấu trúc xung quanh.
• Thực hiện đầy đủ các xét nghiệm tiền phẫu: Đảm bảo chó đủ sức khỏe để chịu đựng gây mê và phẫu thuật.
• Tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn chăm sóc hậu phẫu: Bao gồm việc đeo vòng Elizabeth, dùng thuốc đúng giờ, hạn chế vận động và theo dõi vết mổ.
• Tái khám đúng hẹn: Giúp bác sĩ phát hiện sớm và xử lý kịp thời bất kỳ biến chứng nào.

Tóm lại, mặc dù có những rủi ro nhất định, nhưng cắt tuyến hôi của chó vẫn là một thủ thuật an toàn và hiệu quả trong những trường hợp cần thiết. Chìa khóa để thành công nằm ở việc lựa chọn thời điểm phẫu thuật phù hợp, bác sĩ có chuyên môn và sự chăm sóc hậu phẫu tận tình, cẩn thận từ phía chủ nuôi.

Các Phương Pháp Thay Thế Không Cần Phẫu Thuật

Trước khi đưa ra quyết định cắt tuyến hôi của chó, có rất nhiều phương pháp điều trị và quản lý bảo tồn có thể giúp kiểm soát các triệu chứng và ngăn ngừa tái phát. Những phương pháp này ít xâm lấn hơn, an toàn hơn và thường là lựa chọn ưu tiên hàng đầu. Việc kết hợp linh hoạt các biện pháp này có thể giúp chó của bạn sống khỏe mạnh và thoải mái mà không cần phải trải qua dao kéo.

Quản lý tại nhà: Nặn tuyến hôi định kỳ

Đây là biện pháp đơn giản và hiệu quả nhất cho những chú chó có xu hướng tích tụ dịch tuyến hôi. Việc nặn tuyến hôi giúp giải phóng chất dịch tích tụ, giảm áp lực trong tuyến và ngăn ngừa tắc nghẽn, viêm nhiễm.

• Khi nào cần nặn tuyến hôi? Không phải tất cả các chú chó đều cần nặn tuyến hôi. Nhiều chó có thể tự động xả tuyến một cách tự nhiên khi đi đại tiện. Tuy nhiên, một số chó, đặc biệt là các giống nhỏ như Chihuahua, Poodle, hoặc những chó có cơ địa tuyến hôi không tự đào thải tốt, có thể cần được hỗ trợ định kỳ. Nếu bạn thấy chó có dấu hiệu kéo lê mông, liếm hậu môn hoặc có mùi hôi, thì đó là lúc cần kiểm tra và nặn tuyến.
• Cách nặn tuyến hôi: Có hai cách phổ biến: từ bên ngoài (external expression) và từ bên trong (internal expression). Cách từ bên ngoài ít gây khó chịu hơn và thường được dùng cho những chó chỉ bị đầy tuyến nhẹ. Bạn dùng ngón tay ấn nhẹ lên hai bên hậu môn (vị trí 4 giờ và 8 giờ) và bóp nhẹ để chất dịch chảy ra. Cách từ bên trong cần đeo găng tay, đưa ngón tay vào hậu môn và ấn nhẹ lên tuyến để ép dịch ra. Tuy nhiên, nếu bạn không tự tin, tốt nhất nên nhờ bác sĩ thú y hoặc người chăm sóc chuyên nghiệp thực hiện để tránh làm tổn thương chó.
• Tần suất: Tần suất nặn tuyến phụ thuộc vào từng cá thể. Một số chó cần nặn mỗi 1-2 tháng, trong khi số khác có thể vài tháng hoặc thậm chí cả năm mới cần một lần. Quan trọng là phải quan sát chó và nặn khi cần thiết, chứ không nên nặn theo lịch cố định nếu chó không có dấu hiệu bất thường.

Điều chỉnh chế độ ăn uống để cải thiện sức khỏe đường ruột

Chế độ ăn uống đóng một vai trò then chốt trong việc duy trì sức khỏe của tuyến hôi. Phân có độ chắc phù hợp là yếu tố chính giúp tuyến hôi tự xả một cách tự nhiên.

• Tăng cường chất xơ: Chất xơ giúp tăng khối lượng và độ chắc của phân. Khi phân đi qua ống hậu môn, nó sẽ tạo áp lực lên hai bên thành hậu môn, từ đó ép vào tuyến hôi và giúp dịch tiết ra ngoài. Các nguồn chất xơ tốt cho chó bao gồm bí đỏ luộc nghiền, cà rốt, táo (bỏ hạt), yến mạch, hoặc các loại rau củ luộc khác. Ngoài ra, có thể bổ sung các loại thực phẩm chức năng dạng bột hoặc viên chứa chất xơ như psyllium husk theo chỉ dẫn của bác sĩ thú y.
• Đảm bảo cung cấp đủ nước: Nước giúp phân không bị khô cứng, đồng thời hỗ trợ chức năng tiêu hóa tổng thể. Luôn đảm bảo chó có sẵn nước sạch để uống mọi lúc.
• Chọn thức ăn phù hợp: Thức ăn hạt khô thường giúp tạo phân chắc hơn so với thức ăn ướt. Tuy nhiên, không phải loại hạt nào cũng tốt. Nên chọn những loại thức ăn chất lượng cao, có nguồn gốc rõ ràng, thành phần chính là thịt và không chứa quá nhiều phụ gia, chất độn. Tránh cho chó ăn thức ăn thừa của con người, đặc biệt là đồ油 mỡ, cay nóng hoặc chứa nhiều gia vị, vì chúng có thể gây rối loạn tiêu hóa và làm tăng nguy cơ viêm tuyến hôi.
• Cân nhắc loại trừ thực phẩm gây dị ứng: Một số chú chó có thể bị dị ứng hoặc không dung nạp một số thành phần trong thức ăn, chẳng hạn như thịt bò, gà, ngô, lúa mì hoặc đậu nành. Dị ứng thực phẩm có thể biểu hiện qua các triệu chứng về da (ngứa, viêm da) hoặc về đường tiêu hóa (tiêu chảy, phân mềm), từ đó gián tiếp ảnh hưởng đến chức năng của tuyến hôi. Nếu nghi ngờ dị ứng thực phẩm, bạn có thể thảo luận với bác sĩ thú y về việc thực hiện chế độ ăn loại trừ (elimination diet) để xác định và loại bỏ nguyên nhân gây dị ứng.

Sử dụng thuốc và liệu pháp điều trị nội khoa

Khi tuyến hôi đã bị viêm hoặc nhiễm trùng, việc sử dụng thuốc là cần thiết để kiểm soát tình trạng bệnh lý.

• Kháng sinh: Là lựa chọn chính để điều trị viêm tuyến hôi do vi khuẩn. Bác sĩ thú y sẽ kê đơn kháng sinh đường uống (như Clindamycin, Amoxicillin-Clavulanate) hoặc trong một số trường hợp, họ có thể bơm kháng sinh trực tiếp vào tuyến hôi để tăng nồng độ thuốc tại ổ nhiễm trùng.
• Thuốc chống viêm và giảm đau: Các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) như Carprofen, Meloxicam giúp giảm sưng, viêm và đau, làm chó cảm thấy dễ chịu hơn. Tuy nhiên, những thuốc này cần được dùng đúng liều và theo dõi chức năng gan, thận, đặc biệt là ở chó già hoặc chó có bệnh lý nền.
• Thuốc bôi tại chỗ: Trong một số trường hợp viêm nhẹ, bác sĩ có thể kê đơn kem hoặc thuốc mỡ chứa kháng sinh và corticosteroid để bôi lên vùng da quanh hậu môn, giúp giảm viêm và ngứa.
• Thuốc làm mềm phân: Nếu chó bị táo bón hoặc phân quá cứng, bác sĩ có thể kê đơn thuốc làm mềm phân (như Docusate Sodium) để giúp chó đi vệ sinh dễ dàng hơn, giảm áp lực lên vết thương sau phẫu thuật (nếu có) hoặc giảm nguy cơ tắc nghẽn tuyến hôi.

Thảo luận với bác sĩ thú y về các giải pháp dài hạn

Một cuộc trao đổi thẳng thắn và toàn diện với bác sĩ thú y là rất quan trọng để xây dựng một kế hoạch quản lý dài hạn cho chó.

• Lập kế hoạch kiểm tra định kỳ: Hãy đưa chó đi khám sức khỏe định kỳ (ít nhất 1-2 lần mỗi năm). Trong các lần khám này, bác sĩ có thể kiểm tra tuyến hôi như một phần của quá trình khám tổng quát, giúp phát hiện sớm các bất thường trước khi chúng trở thành vấn đề nghiêm trọng.
• Tìm ra nguyên nhân gốc rễ: Đôi khi, các vấn đề về tuyến hôi là triệu chứng của một bệnh lý tiềm ẩn khác. Ví dụ, chó bị dị ứng da mãn tính có thể có tuyến hôi bị ảnh hưởng do hệ miễn dịch suy yếu. Chó bị béo phì có thể do lớp mỡ quá dày ở vùng hậu môn, khiến áp lực từ phân

Cập Nhật Lúc Tháng 12 5, 2025 by Thanh Thảo