Đối với những người yêu thú cưng, đặc biệt là chó, việc chứng kiến chó mẹ chảy máu sau khi sinh là một hiện tượng khiến nhiều người lo lắng. Đây có phải là điều bình thường hay là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng? Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn những kiến thức khoa học, đáng tin cậy về hiện tượng này, giúp bạn phân biệt giữa sinh lý bình thường và các trường hợp cần can thiệp y tế khẩn cấp.
Có thể bạn quan tâm: Cách Nhận Biết Chó Husky Thuần Chủng: Hướng Dẫn Chuyên Sâu Từ Chuyên Gia
Những điều cần biết về hiện tượng chảy máu sau sinh ở chó
Hiện tượng chảy máu sau sinh: Tên gọi và bản chất
Sau khi sinh con, chó mẹ thường trải qua một hiện tượng được gọi là dịch sản hậu hoặc huyết trắng sau sinh (Lochia). Đây là quá trình thải loại các chất dịch, máu, và mô tế bào từ tử cung ra ngoài. Đây là một phần tự nhiên của quá trình hồi phục cơ thể sau khi sinh nở, giúp tử cung trở lại trạng thái ban đầu.
Nguyên nhân sinh lý của hiện tượng chảy máu
Hiện tượng chảy máu sau sinh ở chó mẹ là kết quả của nhiều quá trình sinh lý diễn ra trong cơ thể:
- Sự bong tróc của lớp nội mạc tử cung: Trong thời gian mang thai, lớp nội mạc tử cung dày lên để nuôi dưỡng và bảo vệ thai nhi. Sau khi sinh, lớp nội mạc này không còn cần thiết và sẽ bong ra, tạo thành dịch tiết.
- Co bóp tử cung: Sau khi sinh, tử cung co bóp mạnh để co lại kích thước ban đầu và giúp các mạch máu tại vị trí bám của bánh rau được đóng lại, từ đó cầm máu. Những cơn co này có thể gây ra hiện tượng rỉ máu nhẹ.
- Thải trừ các chất cặn bã: Dịch sản hậu giúp làm sạch tử cung, loại bỏ các mô chết, máu cục và các chất thải khác ra khỏi cơ thể chó mẹ.
Phân tích các giai đoạn của dịch sản hậu
Giai đoạn 1: Dịch tiết đỏ tươi (Ngày 1-3)
Trong những ngày đầu tiên sau khi sinh, dịch sản hậu thường có màu đỏ tươi hoặc đỏ sẫm, tương tự như máu kinh nguyệt. Dịch tiết này chứa nhiều máu hơn so với các giai đoạn sau.
- Thành phần chính: Máu, mảnh vụn niêm mạc tử cung, chất nhầy.
- Tính chất: Có thể loãng hoặc đặc, đôi khi có cục máu đông nhỏ.
Giai đoạn 2: Dịch tiết hồng nhạt (Ngày 4-10)
Khi lượng máu giảm dần, dịch sản hậu chuyển sang màu hồng nhạt hoặc nâu đỏ.
- Thành phần chính: Hỗn hợp của máu, chất nhầy và các tế bào niêm mạc tử cung.
- Tính chất: Ít máu hơn, loãng hơn.
Giai đoạn 3: Dịch tiết trắng hoặc vàng (Ngày 11-14)
Có thể bạn quan tâm: Chó Bắc Kinh Lai Nhật Ăn Gì Để Khỏe Mạnh Và Hạnh Phúc?
Đây là giai đoạn cuối của quá trình sản hậu. Dịch tiết lúc này chuyển sang màu trắng hoặc vàng.
- Thành phần chính: Chủ yếu là chất nhầy và bạch cầu.
- Tính chất: Giống như huyết trắng, không còn máu.
Giai đoạn 4: Hết dịch tiết (Sau khoảng 2-3 tuần)
Thông thường, dịch sản hậu sẽ hết hoàn toàn sau khoảng 2 đến 3 tuần. Tuy nhiên, thời gian này có thể thay đổi tùy thuộc vào cơ địa của từng con chó và số lượng chó con được sinh ra.
Dấu hiệu nhận biết chảy máu sau sinh bình thường
Màu sắc và tính chất dịch tiết
- Màu sắc: Thay đổi dần từ đỏ tươi → hồng nhạt → trắng/vàng trong khoảng 2-3 tuần.
- Mùi: Có mùi tanh nhẹ, đặc trưng, nhưng không có mùi hôi thối.
- Lượng dịch: Ban đầu có thể nhiều, sau đó giảm dần theo thời gian. Không nên có hiện tượng ra máu ồ ạt.
Tình trạng sức khỏe tổng thể của chó mẹ
- Tinh thần: Chó mẹ vẫn tỉnh táo, có thể chăm sóc và cho con bú.
- Ăn uống: Vẫn có cảm giác thèm ăn, ăn uống bình thường.
- Sốt: Không sốt hoặc chỉ sốt nhẹ (dưới 38.5°C là bình thường).
- Tử cung: Khi sờ nhẹ bụng dưới, không thấy tử cung quá to hoặc quá đau.
Khi nào cần lo lắng: Các dấu hiệu cảnh báo bất thường
1. Chảy máu quá nhiều hoặc kéo dài
- Chảy máu ồ ạt: Nếu chó mẹ ra nhiều máu tươi, cần dùng nhiều miếng lót hoặc miếng bông thấm ướt trong một thời gian ngắn, đây là dấu hiệu nguy hiểm.
- Chảy máu kéo dài: Nếu dịch tiết vẫn có màu đỏ tươi sau hơn 10 ngày, hoặc ra máu trở lại sau khi đã ngừng, cần đưa chó đến bác sĩ thú y.
2. Dịch tiết có mùi hôi thối
Mùi hôi khó chịu, tanh nồng là dấu hiệu của nhiễm trùng tử cung (viêm nội mạc tử cung). Điều này có thể do sót nhau thai, sót thai hoặc vi khuẩn xâm nhập.
3. Chó mẹ có dấu hiệu nhiễm trùng
- Sốt cao: Nhiệt độ cơ thể trên 39°C.
- Lừ đừ, mệt mỏi: Chó mẹ nằm một chỗ, không muốn di chuyển, không chăm sóc con.
- Chán ăn, nôn mửa hoặc tiêu chảy.
- Bụng căng, đau khi chạm vào.
4. Dịch tiết bất thường
Có thể bạn quan tâm: Chó Bị Sa Trực Tràng: Hiểu Rõ Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Cách Điều Trị Hiệu Quả
- Màu sắc lạ: Dịch tiết có màu xanh, xanh vàng hoặc có mủ.
- Có cục máu đông lớn: Những cục máu đông lớn hơn quả bóng tennis có thể là dấu hiệu của sót nhau.
Các biến chứng nghiêm trọng sau sinh ở chó
1. Viêm tử cung (Pyometra)
Mặc dù viêm tử cung thường xảy ra sau chu kỳ động dục, nhưng nó cũng có thể là một biến chứng sau sinh nếu có nhiễm trùng. Tử cung bị nhiễm trùng và tích tụ mủ, gây nguy hiểm đến tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.
2. Sót nhau, sót thai
Nếu sau khi sinh, bánh nhau hoặc một phần thai nhi còn sót lại trong tử cung, sẽ gây viêm nhiễm, chảy máu kéo dài và có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết.
3. Suy nhược sau sinh
Chó mẹ có thể bị mất máu nhiều, mất nước hoặc kiệt sức sau quá trình sinh nở kéo dài, dẫn đến suy nhược, không đủ sữa cho con bú.
4. Rối loạn đông máu
Một số rối loạn đông máu hiếm gặp có thể khiến chó mẹ không cầm máu được sau khi sinh.
Cách chăm sóc chó mẹ sau sinh để phòng ngừa biến chứng
1. Chuẩn bị nơi ở sạch sẽ và yên tĩnh
Có thể bạn quan tâm: Làm Thế Nào Để Chó Hết Hôi? Hướng Dẫn Toàn Diện Từ Chuyên Gia
- Chuồng đẻ: Nên được dọn dẹp sạch sẽ, trải垫 lót mềm, ấm áp và thoáng khí.
- Vệ sinh: Thay垫 lót thường xuyên để tránh vi khuẩn sinh sôi.
2. Chế độ dinh dưỡng hợp lý
- Chế độ ăn giàu dinh dưỡng: Bổ sung protein, chất béo lành mạnh, canxi và các vitamin (đặc biệt là vitamin B12 và D).
- Nước uống: Đảm bảo chó mẹ luôn có đủ nước sạch để uống, giúp tăng tiết sữa và phòng mất nước.
- Cho ăn dặm: Nếu cần, có thể bổ sung các loại pate, sữa ấm hoặc thức ăn mềm dễ tiêu.
3. Theo dõi sát sao các dấu hiệu bất thường
- Quan sát dịch tiết: Ghi nhận màu sắc, mùi và lượng dịch mỗi ngày.
- Đo thân nhiệt: Dùng nhiệt kế để theo dõi nhiệt độ cơ thể chó mẹ.
- Quan sát hành vi: Chú ý đến tinh thần, khả năng chăm sóc con và ăn uống của chó mẹ.
4. Vệ sinh đúng cách
- Vệ sinh vùng kín: Dùng khăn mềm, ấm lau nhẹ vùng kín cho chó mẹ, tránh dùng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn mạnh.
- Không tắm cho chó mẹ trong 1-2 tuần đầu: Để tránh nhiễm lạnh và nhiễm trùng.
Khi nào cần đưa chó mẹ đến bác sĩ thú y?
Bạn nên đưa chó mẹ đến bác sĩ thú y ngay lập tức nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:
- Chảy máu ồ ạt hoặc kéo dài hơn 2 tuần.
- Dịch tiết có mùi hôi thối.
- Chó mẹ sốt cao (trên 39°C), bỏ ăn, lừ đừ.
- Bụng cứng, căng, đau khi chạm vào.
- Chó mẹ có dấu hiệu khó thở, yếu ớt, không thể đứng dậy.
- Núm vú sưng, đỏ, nóng, có mủ (viêm vú).
Các xét nghiệm và phương pháp điều trị
Bác sĩ thú y có thể thực hiện các xét nghiệm như:
- Siêu âm ổ bụng: Để kiểm tra xem có sót nhau, sót thai hay dịch trong tử cung không.
- Xét nghiệm máu: Đánh giá tình trạng nhiễm trùng, mất máu và chức năng các cơ quan.
- Chẩn đoán lâm sàng: Qua việc sờ nắn, quan sát dịch tiết và các triệu chứng.
Điều trị có thể bao gồm:
- Kháng sinh: Nếu có nhiễm trùng.
- Dịch truyền: Nếu chó mẹ mất máu nhiều hoặc mất nước.
- Thuốc co bóp tử cung: Giúp đẩy nhanh quá trình thải dịch và co hồi tử cung.
- Phẫu thuật: Trong trường hợp có sót nhau, sót thai hoặc viêm tử cung nặng.
Những điều cần tránh khi chăm sóc chó mẹ sau sinh
- Không tự ý dùng thuốc: Tuyệt đối không tự ý cho chó mẹ uống thuốc kháng sinh, tiêm thuốc hay dùng bất kỳ loại thuốc nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ thú y.
- Không bóp bụng hay massage tử cung quá mạnh: Có thể gây tổn thương và xuất huyết.
- Không tắm nước lạnh hoặc để chó mẹ tiếp xúc với gió lùa.
- Không để chó mẹ vận động mạnh trong những ngày đầu sau sinh.
Câu chuyện thực tế: Một ca cấp cứu tại Hanoi Zoo
Tại Hanoi Zoo, đội ngũ bác sĩ thú y thường xuyên tiếp nhận các ca chó mẹ gặp biến chứng sau sinh. Một ca điển hình là trường hợp của một chó mẹ Labrador, đã sinh được 3 ngày nhưng vẫn ra máu đỏ tươi và có mùi hôi. Qua siêu âm, các bác sĩ phát hiện còn sót một mảnh bánh nhau trong tử cung. Sau khi được điều trị bằng kháng sinh và thuốc co bóp tử cung, chó mẹ đã hồi phục hoàn toàn và tiếp tục nuôi con khỏe mạnh. Câu chuyện này cho thấy tầm quan trọng của việc theo dõi sát sao và can thiệp y tế kịp thời.
Tóm lại, hiện tượng chó mẹ chảy máu sau khi sinh là một phần bình thường của quá trình hồi phục. Tuy nhiên, việc nhận biết các dấu hiệu bất thường là vô cùng quan trọng để kịp thời xử lý, tránh các biến chứng nguy hiểm. Hy vọng rằng những kiến thức được cung cấp trong bài viết này sẽ giúp bạn yên tâm hơn và chăm sóc chó mẹ một cách tốt nhất sau khi sinh. Nếu có bất kỳ nghi ngờ nào về sức khỏe của thú cưng, hãy luôn lựa chọn phương án an toàn nhất là đưa chúng đến gặp bác sĩ thú y.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 5, 2025 by Thanh Thảo
