Sán chó (giun đũa chó, Toxocara canis) là một loại ký sinh trùng nguy hiểm có thể lây sang người, gây ra các triệu chứng khó chịu, trong đó phổ biến nhất là ngứa da dữ dội. Cơn ngứa này không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày mà còn là dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang bị nhiễm ký sinh trùng. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về nguyên nhân gây ngứa, các phương pháp giảm ngứa hiệu quả, an toàn tại nhà, cũng như cách điều trị dứt điểm và phòng ngừa tái nhiễm.
Tóm tắt nhanh: Cách giảm ngứa khi bị sán chó
Nhiễm sán chó gây ngứa chủ yếu do phản ứng viêm của hệ miễn dịch đối với ấu trùng sán di chuyển trong cơ thể. Dưới đây là các bước giúp bạn kiểm soát cơn ngứa một cách nhanh chóng và an toàn:
- Bước 1: Khám bác sĩ để chẩn đoán chính xác. Việc đầu tiên là xác định nguyên nhân gây ngứa có phải do sán chó hay không, tránh tự chẩn đoán sai.
- Bước 2: Dùng thuốc điều trị theo chỉ định. Thuốc chống ký sinh trùng (Albendazole, Mebendazole) giúp tiêu diệt sán. Thuốc kháng histamine (Loratadine, Cetirizine) giảm ngứa do phản ứng dị ứng.
- Bước 3: Hỗ trợ giảm ngứa tại chỗ. Dùng kem dưỡng ẩm dịu nhẹ, kem chứa hydrocortisone nồng độ thấp (theo chỉ định), hoặc chườm lạnh để làm dịu da.
- Bước 4: Điều chỉnh sinh hoạt. Tắm nước ấm vừa phải, mặc quần áo rộng thoáng, tránh gãi, giữ da đủ ẩm.
- Bước 5: Tái khám và theo dõi. Đảm bảo điều trị đúng phác đồ, kiểm tra kết quả để tránh tái phát.
Hiểu rõ về sán chó và triệu chứng ngứa
Sán chó là gì?
Sán chó (Toxocara canis) là một loại giun tròn ký sinh phổ biến ở chó. Người có thể bị nhiễm khi nuốt phải trứng sán có trong môi trường bị nhiễm phân chó, chẳng hạn như đất cát, đồ chơi, hoặc thực phẩm không được rửa sạch.
Vì sao nhiễm sán chó lại gây ngứa?
Khi trứng sán vào cơ thể người, chúng nở thành ấu trùng. Tuy nhiên, người không phải là vật chủ thích nghi, nên ấu trùng không phát triển thành giun trưởng thành mà di chuyển lang thang trong các mô, gây ra hội chứng larva migrans visceralis (ấu trùng di chuyển nội tạng) hoặc larva migrans cutis (ấu trùng di chuyển dưới da). Hệ miễn dịch phản ứng lại sự xâm nhập này bằng cách giải phóng histamine và các chất trung gian gây viêm khác, dẫn đến:
- Ngứa dữ dội: Có thể khu trú hoặc lan tỏa khắp cơ thể.
- Phát ban, mẩn đỏ, nổi mề đay: Thường đi kèm với ngứa.
- Các triệu chứng toàn thân: Sốt, mệt mỏi, đau cơ, rối loạn tiêu hóa, thậm chí viêm gan, viêm phổi hoặc tổn thương thần kinh nếu ấu trùng di chuyển đến các cơ quan này.
Các phương pháp giảm ngứa khi bị sán chó
1. Điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ
a. Thuốc chống ký sinh trùng
Đây là phương pháp điều trị cốt lõi, nhằm loại bỏ tận gốc nguyên nhân gây bệnh.
Có thể bạn quan tâm: 15 Chú Chó Về Quê: Hành Trình Về Nơi Có Thiên Nhiên Và Tình Người Ấm Áp
- Albendazole: Là lựa chọn hàng đầu. Liều dùng phổ biến là 400mg mỗi ngày, uống trong 5-14 ngày, tùy theo mức độ nhiễm trùng. Cần dùng sau bữa ăn để tăng hấp thu.
- Mebendazole: Liều dùng 100-200mg mỗi ngày, uống trong 5-10 ngày.
Lưu ý quan trọng:
- Các thuốc này có thể gây tác dụng phụ như buồn nôn, đau bụng, nhức đầu, và đặc biệt có thể ảnh hưởng đến gan. Do đó, tuyệt đối không tự ý mua thuốc về dùng mà phải có chỉ định và theo dõi của bác sĩ.
- Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc trong thời gian dài hơn để đảm bảo diệt hết ấu trùng.
b. Thuốc kháng histamine
Các thuốc này giúp giảm nhanh cảm giác ngứa và các triệu chứng dị ứng da.
- Thế hệ thứ hai (ít gây buồn ngủ): Loratadine (10mg/ngày), Cetirizine (10mg/ngày), Fexofenadine.
- Thế hệ thứ nhất (có thể gây buồn ngủ, dùng buổi tối): Chlorpheniramine, Diphenhydramine.
Việc dùng thuốc kháng histamine giúp cải thiện chất lượng cuộc sống trong quá trình điều trị bằng thuốc chống ký sinh trùng.
2. Hỗ trợ giảm ngứa tại chỗ
Có thể bạn quan tâm: Chó Phốc Sóc Mini Giá Rẻ 250k: Sự Thật Và Các Nguy Cơ Khi Mua
a. Kem dưỡng ẩm và làm dịu da
Da bị ngứa do nhiễm sán chó thường khô, bong tróc. Dùng kem dưỡng ẩm dịu nhẹ giúp phục hồi hàng rào bảo vệ da, giảm kích ứng.
- Thành phần nên chọn: Glycerin, Aloe Vera (lô hội), Panthenol, Ceramides, Vitamin E.
- Thành phần nên tránh: Hương liệu, cồn, paraben, chất tạo màu.
b. Kem chứa corticosteroid tại chỗ
Trong trường hợp ngứa dữ dội, phát ban lan rộng, bác sĩ có thể kê đơn kem bôi chứa corticosteroid nồng độ nhẹ (như Hydrocortisone 1%).
- Cách dùng: Bôi một lớp mỏng lên vùng da bị ngứa, ngày 1-2 lần, không quá 7 ngày.
- Cảnh báo: Không dùng kéo dài, không bôi lên vùng da mỏng (mặt, nách, bẹn) nếu không có chỉ định. Lạm dụng có thể gây teo da, giãn mao mạch.
c. Các biện pháp vật lý đơn giản
Có thể bạn quan tâm: Bị Chó Cắn Nên Làm Gì: Hướng Dẫn Sơ Cứu, Xử Lý Vết Thương Và Phòng Ngừa Hiệu Quả
- Chườm lạnh: Dùng túi đá bọc trong khăn sạch, chườm lên vùng da ngứa trong 10-15 phút. Nhiệt độ thấp giúp làm tê liệt các đầu dây thần kinh cảm giác, giảm ngứa nhanh chóng.
- Tắm nước mát: Tránh tắm nước quá nóng vì sẽ làm da khô hơn, ngứa tăng. Nên tắm nước mát hoặc ấm vừa phải, dùng sữa tắm dịu nhẹ, không chứa xà phòng mạnh.
3. Điều chỉnh chế độ sinh hoạt
a. Chế độ ăn uống
- Uống đủ nước: Tối thiểu 2 lít nước mỗi ngày giúp da giữ ẩm từ bên trong.
- Ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi: Cung cấp vitamin C, E, kẽm giúp tăng cường miễn dịch và phục hồi da.
- Hạn chế thực phẩm gây dị ứng: Hải sản, trứng, sữa (nếu bạn có cơ địa dị ứng), các thực phẩm chiên rán, cay nóng.
b. Vệ sinh cá nhân
- Rửa tay thường xuyên: Đặc biệt trước khi ăn, sau khi tiếp xúc với đất cát hoặc vật nuôi.
- Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát: Chọn vải cotton, thấm hút mồ hôi, tránh cọ xát gây ngứa thêm.
- Tránh gãi: Gãi mạnh có thể làm trầy xước da, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, gây bội nhiễm. Có thể dùng găng tay cotton nhẹ để giảm ma sát nếu không thể nhịn gãi.
c. Môi trường sống
- Vệ sinh nhà cửa sạch sẽ: Hút bụi, lau nhà thường xuyên, đặc biệt ở các khu vực chó mèo hay lui tới.
- Xử lý phân chó mèo đúng cách: Không để phân chó mèo ở sân vườn, khu vực chơi. Nên dọn dẹp hàng ngày và xử lý phân bằng cách chôn sâu hoặc bỏ vào thùng rác kín.
Lưu ý quan trọng khi điều trị bệnh sán chó
Có thể bạn quan tâm: Làm Gì Khi Bị Chó Cắn Nhẹ: Hướng Dẫn Sơ Cứu, Xử Trí Vết Thương Và Phòng Bệnh Dại
1. Tái khám định kỳ
Sán chó là bệnh ký sinh trùng mãn tính, cần theo dõi lâu dài. Sau khi kết thúc liệu trình thuốc, bạn nên tái khám để:
- Kiểm tra hiệu quả điều trị.
- Xét nghiệm máu (tổng phân tích máu, men gan) để đảm bảo không có tổn thương cơ quan.
- Xác định có cần điều trị bổ sung hay không.
2. Không tự điều trị tại nhà
Một số người có thói quen tự mua thuốc tẩy giun (thường dùng cho chó mèo) về dùng. Điều này cực kỳ nguy hiểm vì:
- Liều lượng không phù hợp với người.
- Có thể gây ngộ độc, tổn thương gan thận.
- Không diệt được ấu trùng đang di chuyển trong mô.
3. Theo dõi các triệu chứng đi kèm
Ngoài ngứa, cần để ý các dấu hiệu sau và báo ngay cho bác sĩ:
- Sốt nhẹ kéo dài.
- Mệt mỏi, chán ăn, sụt cân.
- Đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn.
- Ho, khó thở (ấu trùng di chuyển đến phổi).
- Đau đầu, co giật, rối loạn thị giác (ấu trùng di chuyển đến não hoặc mắt – rất nguy hiểm).
4. Giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống sạch sẽ
- Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
- Cắt móng tay ngắn, sạch sẽ.
- Không để trẻ em chơi đùa dưới đất cát ở nơi có chó mèo phóng uế.
- Rau sống phải được rửa kỹ, ngâm nước muối hoặc nước vo gạo, tốt nhất nên trụng qua nước sôi.
Cách phòng tái nhiễm bệnh sán chó
1. Tẩy giun định kỳ cho chó mèo
Đây là biện pháp quan trọng nhất để cắt đứt nguồn lây.
- Chó con: Tẩy giun 2-3 tuần/lần từ 2 tuần tuổi đến 8 tuần tuổi, sau đó 3 tháng/lần.
- Chó trưởng thành: Tẩy giun 6 tháng/lần.
- Mèo: Tương tự, 3-6 tháng/lần tùy vào môi trường sống.
2. Quản lý phân chó mèo
- Không để chó mèo đi vệ sinh bừa bãi. Nếu có sân vườn, nên làm khu vực vệ sinh riêng, dọn dẹp hàng ngày.
- Xử lý phân đúng cách: Chôn sâu hoặc bỏ vào túi rác kín, không vứt bừa bãi ra môi trường.
3. Vệ sinh môi trường
- Vệ sinh khu vực chó mèo nằm, ăn uống: Dùng nước nóng, xà phòng để làm sạch.
- Khử trùng định kỳ: Có thể dùng các loại thuốc khử trùng an toàn cho vật nuôi.
4. Giáo dục trẻ em
- Dạy trẻ rửa tay sau khi chơi với chó mèo.
- Không cho trẻ hôn chó mèo, mút tay sau khi chơi.
- Hạn chế cho trẻ chơi dưới đất cát ở công viên, khu vực có chó mèo.
5. Khám sức khỏe định kỳ
- Những người đã từng bị nhiễm sán chó nên kiểm tra sức khỏe 6-12 tháng/lần.
- Xét nghiệm máu định kỳ để phát hiện sớm nếu có tái nhiễm.
Khi nào cần đến gặp bác sĩ?
Bạn nên đến cơ sở y tế ngay nếu gặp các tình huống sau:
- Ngứa dữ dội, kéo dài trên 1 tuần dù đã dùng kem bôi và thuốc kháng histamine.
- Ngứa kèm theo phát ban lan rộng, sốt, mệt mỏi.
- Có dấu hiệu đau bụng, tiêu chảy, ho, khó thở.
- Trẻ em có biểu hiện quấy khóc, chán ăn, chậm lớn sau khi接触 chó mèo hoặc đất cát.
Tổng kết
Sán chó là một bệnh ký sinh trùng nguy hiểm, có thể gây ngứa dữ dội và nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Cách giảm ngứa khi bị sán chó hiệu quả nhất là kết hợp giữa điều trị bằng thuốc theo chỉ định bác sĩ, hỗ trợ giảm ngứa tại chỗ, và điều chỉnh sinh hoạt phù hợp.
Quan trọng hơn cả, việc phòng ngừa tái nhiễm đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ sức khỏe lâu dài cho bản thân và gia đình. Hãy tẩy giun định kỳ cho chó mèo, giữ vệ sinh môi trường sống, và dạy trẻ thói quen rửa tay sạch sẽ.
Nếu bạn nghi ngờ mình hoặc người thân bị nhiễm sán chó, hãy đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Đừng chủ quan với các triệu chứng tưởng chừng như “bình thường” như ngứa da, vì chúng có thể là dấu hiệu cảnh báo một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn.
Bài viết được cung cấp bởi Hanoi Zoo – nơi chia sẻ kiến thức về động vật, bảo tồn và sức khỏe cộng đồng. Hãy truy cập website để tìm hiểu thêm nhiều thông tin hữu ích khác.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 5, 2025 by Thanh Thảo
