Chó là loài động vật gần gũi và trung thành với con người, tuy nhiên, đôi khi chúng cũng có thể gây ra nguy hiểm, đặc biệt là khi cắn phải người. Trong số các bệnh có thể lây truyền từ chó, bệnh dại là một trong những bệnh nguy hiểm nhất, với tỷ lệ tử vong gần như 100% nếu không được điều trị kịp thời. Vậy, khi bị chó cắn, chúng ta cần tiêm phòng dại bao nhiêu mũi là đủ? Câu trả lời phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm tình trạng vết thương, lịch sử tiêm chủng trước đó, và phác đồ điều trị được áp dụng.
Có thể bạn quan tâm: Chợ Chó Mèo Hà Nội: Toàn Cảnh Hoạt Động, Rủi Ro Và Quy Định Pháp Lý
Tóm tắt nhanh các mũi tiêm phòng dại
Quy trình tiêm phòng dại chuẩn sau khi bị chó cắn
Khi bị chó cắn, việc tiêm phòng dại là cần thiết để ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh. Dưới đây là các phác đồ tiêm phòng dại phổ biến:
Phác đồ tiêm bắp (IM):
- 5 mũi tiêm: Vào các ngày 0, 3, 7, 14, 28.
- Liều lượng: 0,5 ml mỗi mũi.
Phác đồ tiêm trong da (ID):
- 4 lần tiêm (mỗi lần 2 mũi): Vào các ngày 0, 3, 7, 28.
- Liều lượng: 0,1 ml mỗi mũi.
Phác đồ tiêm phòng trước phơi nhiễm:
- 3 mũi tiêm: Vào các ngày 0, 7, 28.
- Liều nhắc lại: Sau 1 năm và sau 5 năm.
Tìm hiểu về bệnh dại và virus dại
Virus dại và cách lây truyền
Bệnh dại là một bệnh nhiễm virus cấp tính của hệ thần kinh trung ương, do virus dại (Rabies virus) gây ra. Virus này thuộc họ Rhabdoviridae, chi Lyssavirus. Virus dại lây truyền chủ yếu qua nước bọt của động vật bị nhiễm bệnh, thường là qua vết cắn. Các động vật phổ biến nhất truyền dại cho con người là chó, mèo, dơi, cáo, chồn, và một số loài gặm nhấm.
Cơ chế gây bệnh
Khi virus dại xâm nhập vào cơ thể qua vết cắn, nó di chuyển dọc theo các sợi thần kinh ngoại biên đến hệ thần kinh trung ương. Quá trình này có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tháng, tùy thuộc vào vị trí và mức độ nghiêm trọng của vết cắn. Khi virus đã đến não, nó nhân lên nhanh chóng, gây viêm não và tủy sống, dẫn đến các triệu chứng thần kinh đặc trưng và cuối cùng là tử vong.
Triệu chứng của bệnh dại
Bệnh dại có hai thể lâm sàng chính:
Thể cuồng dại (Furious rabies):
- Triệu chứng thần kinh: Lo âu, bồn chồn, nhầm lẫn, ảo giác.
- Triệu chứng cơ học: Co giật, tăng tiết nước bọt, khó nuốt, sợ nước (hydrophobia).
- Tiến triển: Bệnh nhân thường tử vong trong vòng 2-10 ngày sau khi xuất hiện triệu chứng.
Thể liệt (Paralytic rabies):
- Triệu chứng: Yếu cơ, liệt dần từ vị trí vết cắn lan ra toàn thân.
- Tiến triển: Tử vong có thể xảy ra trong vòng vài tuần.
Phác đồ tiêm phòng dại sau khi bị chó cắn
Phác đồ tiêm bắp (IM)
Có thể bạn quan tâm: Chó Nhật Lai Phốc Sóc: Phân Tích Tổng Hợp Về Đặc Điểm, Chăm Sóc Và Bảo Vệ
Phác đồ tiêm bắp là phương pháp tiêm truyền thống, được sử dụng rộng rãi và hiệu quả cao. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phác đồ tiêm bắp chuẩn bao gồm:
- Mũi 1: Ngày 0 (ngày đầu tiên được tiêm).
- Mũi 2: Ngày 3.
- Mũi 3: Ngày 7.
- Mũi 4: Ngày 14.
- Mũi 5: Ngày 28.
Lưu ý:
- Liều lượng: 0,5 ml mỗi mũi.
- Vị trí tiêm: Cơ delta (vai) hoặc cơ mông.
- Thời gian tiêm: Cần tuân thủ đúng lịch trình, không được muộn hơn ngày quy định.
Phác đồ tiêm trong da (ID)
Phác đồ tiêm trong da là phương pháp mới hơn, giúp tiết kiệm vắc xin và giảm chi phí. Tuy nhiên, phương pháp này đòi hỏi kỹ thuật tiêm chính xác và cần được thực hiện bởi nhân viên y tế có kinh nghiệm.
- Lần 1: Ngày 0 (2 mũi).
- Lần 2: Ngày 3 (2 mũi).
- Lần 3: Ngày 7 (2 mũi).
- Lần 4: Ngày 28 (2 mũi).
Lưu ý:
- Liều lượng: 0,1 ml mỗi mũi.
- Vị trí tiêm: Da vùng cánh tay.
- Thời gian tiêm: Cần tuân thủ đúng lịch trình, không được muộn hơn ngày quy định.
Phác đồ tiêm phòng trước phơi nhiễm
Đối với những người có nguy cơ cao bị phơi nhiễm với virus dại (như nhân viên y tế, thú y, người sống trong vùng dịch), việc tiêm phòng trước phơi nhiễm là rất quan trọng.
- Liều cơ bản: 3 mũi tiêm vào các ngày 0, 7, 28.
- Liều nhắc lại: Sau 1 năm và sau 5 năm.
Lưu ý:
- Liều lượng: 0,5 ml mỗi mũi.
- Vị trí tiêm: Cơ delta (vai) hoặc cơ mông.
Xử trí ban đầu khi bị chó cắn
Sơ cứu tại chỗ
Khi bị chó cắn, việc sơ cứu ban đầu là rất quan trọng để giảm nguy cơ nhiễm trùng và lây truyền virus dại:
- Rửa vết thương: Dùng nước sạch và xà phòng để rửa vết thương trong ít nhất 15 phút.
- Khử trùng: Dùng cồn iốt hoặc cồn 70% để khử trùng vết thương.
- Băng bó: Băng bó nhẹ nhàng để tránh nhiễm trùng.
- Đến cơ sở y tế: Đi đến cơ sở y tế gần nhất để được khám và tư vấn tiêm phòng.
Đánh giá vết thương
Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ nghiêm trọng của vết thương dựa trên các yếu tố:
- Vị trí vết thương: Vết thương gần não (đầu, mặt, cổ) có nguy cơ cao hơn.
- Kích thước và độ sâu: Vết thương lớn và sâu có nguy cơ cao hơn.
- Tình trạng vết thương: Vết thương có chảy máu, rách da, hoặc bị nhiễm bẩn.
Theo dõi con vật sau khi bị cắn
Quan sát con vật
Có thể bạn quan tâm: Khách Sạn Cho Chó Mèo: Dịch Vụ Lưu Trú Chuyên Nghiệp Và An Toàn
Sau khi bị chó cắn, việc theo dõi con vật trong vòng 10 ngày là rất quan trọng. Nếu con vật khỏe mạnh và không có dấu hiệu mắc bệnh dại, nguy cơ lây nhiễm cho người bị cắn sẽ giảm đáng kể.
Các dấu hiệu cần lưu ý:
- Thay đổi hành vi: Con vật trở nên hung dữ, sợ ánh sáng, hoặc có hành vi bất thường.
- Triệu chứng thần kinh: Co giật, liệt, hoặc chết bất ngờ.
- Tử vong: Nếu con vật chết trong vòng 10 ngày, cần thông báo cho bác sĩ để có hướng dẫn cụ thể.
Xử lý khi con vật có dấu hiệu mắc bệnh
Nếu con vật có dấu hiệu mắc bệnh dại, cần:
- Thông báo cho bác sĩ: Cung cấp thông tin về con vật và tình trạng vết thương.
- Tiêm huyết thanh kháng dại: Nếu cần, bác sĩ sẽ chỉ định tiêm huyết thanh kháng dại (RIG) cùng với vắc xin.
- Theo dõi sát sao: Tuân thủ lịch tiêm và theo dõi các triệu chứng.
Chi phí tiêm phòng dại
Chi phí vắc xin
Chi phí tiêm phòng dại phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm loại vắc xin, số lượng mũi tiêm, và cơ sở y tế. Dưới đây là một số mức giá tham khảo:
- Vắc xin tiêm bắp: Khoảng 200.000 – 450.000 đồng mỗi liều.
- Vắc xin tiêm trong da: Khoảng 150.000 – 350.000 đồng mỗi liều.
- Huyết thanh kháng dại (RIG): Khoảng 700.000 đồng mỗi liều, tùy theo cân nặng.
Lưu ý:
- Các mức giá trên chỉ mang tính chất tham khảo và có thể thay đổi tùy theo từng thời điểm và cơ sở y tế.
- Một số cơ sở y tế công lập có thể cung cấp vắc xin miễn phí hoặc với chi phí thấp hơn.
Bảo hiểm y tế
Một số loại bảo hiểm y tế có thể chi trả một phần hoặc toàn bộ chi phí tiêm phòng dại. Người bệnh nên kiểm tra với cơ quan bảo hiểm để biết thêm chi tiết.
Ai cần tiêm phòng dại trước phơi nhiễm?
Đối tượng có nguy cơ cao
Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, những đối tượng có nguy cơ cao bị phơi nhiễm với virus dại nên tiêm phòng trước phơi nhiễm:
- Nhân viên y tế và thú y: Thường xuyên tiếp xúc với động vật và người bị cắn.
- Người sống trong vùng dịch: Khu vực có tỷ lệ chó dại cao.
- Người chuẩn bị đi du lịch đến vùng dịch: Trước khi đến các khu vực có nguy cơ cao.
- Trẻ em: Trẻ em có nguy cơ cao bị chó cắn do tính tò mò và hiếu động.
Lịch tiêm phòng trước phơi nhiễm
Có thể bạn quan tâm: Giá Chó Phốc Cụt Đuôi: Những Điều Bạn Cần Biết Khi Muốn Nuôi Giống Chó Độc Đáo Này
- Liều cơ bản: 3 mũi tiêm vào các ngày 0, 7, 28.
- Liều nhắc lại: Sau 1 năm và sau 5 năm.
Tại sao cần tiêm phòng dại đủ liều?
Cơ chế miễn dịch
Tiêm phòng dại đủ liều giúp cơ thể tạo ra kháng thể chống lại virus dại. Các mũi tiêm đầu tiên kích thích hệ miễn dịch sản sinh kháng thể, trong khi các mũi tiêm nhắc lại giúp duy trì mức độ kháng thể ở mức cao và kéo dài thời gian bảo vệ.
Hậu quả của việc tiêm không đủ liều
Nếu không tiêm đủ liều, cơ thể có thể không tạo ra đủ kháng thể để chống lại virus dại. Điều này dẫn đến nguy cơ cao mắc bệnh dại nếu bị chó cắn hoặc cào. Bệnh dại khi đã khởi phát, tỷ lệ tử vong là 100%, do đó việc tiêm phòng đầy đủ là cực kỳ quan trọng.
Tác dụng phụ của vắc xin
Vắc xin phòng dại hiện đại có độ an toàn cao, nhưng vẫn có thể gây ra một số tác dụng phụ nhẹ:
- Tại chỗ tiêm: Đau, đỏ, sưng.
- Toàn thân: Sốt nhẹ, mệt mỏi, nhức đầu.
- Hiếm gặp: Dị ứng, phản ứng thần kinh.
Nếu gặp bất kỳ tác dụng phụ nghiêm trọng nào, cần liên hệ ngay với bác sĩ.
Kết luận
Bị chó cắn tiêm phòng dại bao nhiêu mũi là đủ? Câu trả lời phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm tình trạng vết thương, lịch sử tiêm chủng trước đó, và phác đồ điều trị được áp dụng. Phác đồ tiêm bắp chuẩn gồm 5 mũi tiêm vào các ngày 0, 3, 7, 14, 28, trong khi phác đồ tiêm trong da gồm 4 lần tiêm (mỗi lần 2 mũi) vào các ngày 0, 3, 7, 28. Đối với những người có nguy cơ cao, việc tiêm phòng trước phơi nhiễm với 3 mũi tiêm vào các ngày 0, 7, 28 là rất quan trọng.
Để đảm bảo an toàn, khi bị chó cắn, bạn nên:
- Sơ cứu ban đầu: Rửa vết thương kỹ lưỡng bằng nước và xà phòng.
- Đến cơ sở y tế: Được khám và tư vấn tiêm phòng.
- Tuân thủ lịch tiêm: Không được bỏ sót bất kỳ mũi tiêm nào.
- Theo dõi con vật: Quan sát con vật trong vòng 10 ngày.
Bệnh dại là một bệnh nguy hiểm và có thể phòng ngừa được bằng cách tiêm phòng đầy đủ. Hãy chủ động bảo vệ bản thân và gia đình bằng cách tiêm phòng dại đúng lịch trình. Nếu bạn cần thêm thông tin hoặc có bất kỳ thắc mắc nào, hãy đến với Hanoi Zoo để được tư vấn và hỗ trợ.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 5, 2025 by Thanh Thảo
