Khi một chú chó mẹ chuẩn bị sinh, đây là khoảnh khắc vừa háo hức vừa lo lắng đối với người nuôi. Việc theo dõi quá trình sinh nở một cách cẩn thận là điều vô cùng quan trọng để đảm bảo an toàn cho cả chó mẹ và những chú chó con. Một trong những câu hỏi lớn nhất mà các chủ nuôi thường đặt ra là: “Làm thế nào để biết chó đã đẻ hết con?”.
Bài viết này của Hanoi Zoo sẽ cung cấp cho bạn một hướng dẫn toàn diện, dựa trên kiến thức chuyên môn về sinh sản ở chó, để giúp bạn nhận biết các dấu hiệu cho thấy quá trình sinh đã hoàn tất, cũng như cảnh báo những tình huống bất thường cần sự can thiệp y tế ngay lập tức.
Có thể bạn quan tâm: Chó Con Đi Ngoài Phân Lỏng: Nguyên Nhân, Cách Xử Lý Và Khi Nào Cần Đưa Đi Bác Sĩ Thú Y
Tóm tắt các bước nhận biết chó đã đẻ hết con
Làm thế nào để biết chó đã đẻ hết con? Dưới đây là các bước quan trọng nhất:
- Tìm hiểu số lượng chó con dự kiến: Nếu chó mẹ đã được siêu âm hoặc chụp X-quang trước sinh, bạn sẽ có con số chính xác về số lượng bào thai. Đây là cơ sở quan trọng nhất để theo dõi.
- Theo dõi thời gian giữa các lần sinh: Các cơn gò và việc sinh từng chú chó con thường diễn ra cách nhau từ 30 phút đến 2 giờ. Nếu quá trình rặn kéo dài hơn 2 giờ mà không có chó con nào được sinh ra, đó là một dấu hiệu nguy hiểm.
- Đếm số chó con đã sinh: Đặt tên hoặc đánh dấu từng chú chó con để tránh nhầm lẫn. Đảm bảo rằng số lượng đã sinh khớp với số lượng dự kiến.
- Quan sát hành vi của chó mẹ: Sau khi sinh xong, chó mẹ sẽ chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi, bú sữa cho con và chăm sóc đàn con. Nếu chó mẹ tiếp tục rặn dữ dội, bồn chồn, hoặc có dấu hiệu đau đớn sau khi đã sinh đủ, cần gọi bác sĩ thú y.
- Chú ý đến các dấu hiệu thể chất: Nhau thai thường được thải ra sau mỗi chú chó con hoặc sau khi sinh xong toàn bộ. Nếu có dịch tiết ra kéo dài, có mùi hôi, hoặc máu chảy quá nhiều sau khi sinh, đây là dấu hiệu bất thường.
Nếu bạn tuân thủ các bước trên, bạn sẽ có thể xác định một cách tương đối chính xác liệu chó mẹ đã hoàn thành việc sinh nở hay chưa.
Hiểu về quá trình sinh nở ở chó
Các giai đoạn của chuyển dạ
Quá trình sinh nở ở chó trải qua ba giai đoạn chính:
- Giai đoạn 1 (Chuyển dạ): Kéo dài từ 6 đến 12 giờ, đôi khi có thể lâu hơn. Trong giai đoạn này, tử cung co bóp để chuẩn bị mở cổ tử cung. Chó mẹ có thể biểu hiện các dấu hiệu như bồn chồn, đào bới tổ, run rẩy, nôn mửa, hoặc chán ăn. Nhiệt độ cơ thể có thể giảm xuống dưới 37,8°C (100°F) trong 24 giờ trước khi chuyển dạ.
- Giai đoạn 2 (Sinh con): Các cơn co tử cung mạnh và rõ rệt hơn, chó mẹ bắt đầu rặn và sinh ra các chú chó con. Mỗi chú chó con được bao bọc trong một túi ối, và chó mẹ thường sẽ cắn vỡ túi này để giải thoát cho con.
- Giai đoạn 3 (Thải nhau thai): Sau khi mỗi chú chó con được sinh ra, nhau thai sẽ được đẩy ra khỏi tử cung. Quá trình này có thể xảy ra ngay lập tức hoặc sau một vài phút.
Thời gian trung bình cho một ca đẻ
Một ca sinh nở bình thường có thể kéo dài từ vài giờ đến hơn một ngày, tùy thuộc vào số lượng chó con trong lứa. Trung bình, khoảng cách giữa các lần sinh là từ 30 phút đến 2 giờ. Tuy nhiên, cũng có trường hợp chó mẹ sinh một vài chú chó con, sau đó nghỉ ngơi từ 2 đến 4 giờ (đôi khi lâu hơn) trước khi tiếp tục sinh những chú chó con còn lại. Đây là hiện tượng được gọi là “chuyển dạ ngắt quãng” và có thể là bình thường nếu chó mẹ khỏe mạnh và không có dấu hiệu nhiễm trùng.
Các dấu hiệu cho thấy chó đã đẻ xong
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Vắt Tuyến Hôi Cho Chó Pug An Toàn Và Hiệu Quả Tại Nhà
Dựa trên số lượng chó con
Cách đáng tin cậy nhất để biết chó đã đẻ hết con là so sánh số lượng chó con đã sinh với số lượng dự kiến. Nếu chó mẹ đã được chụp X-quang trước sinh (thường vào khoảng ngày thứ 45 của thai kỳ), bác sĩ thú y có thể đếm chính xác số lượng xương chó con, từ đó đưa ra con số dự kiến. Việc đếm số chó con đã sinh một cách cẩn thận là bước tiếp theo.
Dựa trên hành vi của chó mẹ
Sau khi sinh xong toàn bộ đàn con, chó mẹ thường có những biểu hiện sau:
- Nằm yên và chăm sóc con: Chó mẹ sẽ dành phần lớn thời gian để nằm bên đàn con, liếm sạch lông và kích thích chúng bú sữa.
- Bú sữa cho con: Việc cho con bú là một phần quan trọng của quá trình hậu sản. Các hormone được giải phóng khi cho con bú cũng giúp tử cung co bóp và trở về trạng thái bình thường.
- Giảm các cơn co thắt: Các cơn rặn và co thắt dữ dội sẽ chấm dứt. Chó mẹ có thể thỉnh thoảng vẫn có những cơn co nhẹ để đẩy phần dịch tiết còn sót lại ra ngoài, nhưng điều này sẽ giảm dần theo thời gian.
- Ăn uống và vệ sinh bình thường: Trong vòng 12 đến 24 giờ sau khi sinh, chó mẹ thường sẽ muốn ăn và ra ngoài đi vệ sinh.
Dựa trên các dấu hiệu thể chất
- Dịch tiết âm đạo (Lochia): Sau khi sinh, chó mẹ sẽ có dịch tiết âm đạo màu hồng hoặc nâu, được gọi là lochia. Dịch này sẽ dần giảm về lượng và thay đổi màu sắc từ đỏ sang hồng, rồi sang nâu và cuối cùng là trong suốt trong vòng 2 đến 3 tuần. Nếu dịch tiết có mùi hôi, màu vàng xanh, hoặc chó mẹ có dấu hiệu sốt, đó có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng tử cung (viêm nội mạc tử cung).
- Tử cung co hồi: Bác sĩ thú y có thể kiểm tra bằng tay hoặc siêu âm để xác nhận rằng tử cung đã co lại và không còn sót lại chó con hay nhau thai nào.
Các dấu hiệu cảnh báo cần đến bác sĩ thú y ngay lập tức
Dưới đây là những tình huống khẩn cấp, bạn cần đưa chó mẹ đến bác sĩ thú y ngay:
- Rặn quá 2 giờ mà không sinh được chó con: Điều này có thể cho thấy có sự kẹt của chó con (dystocia), một tình trạng đe dọa tính mạng cả mẹ và con.
- Dịch tiết âm đạo có mùi hôi hoặc màu bất thường: Cảnh báo nhiễm trùng tử cung.
- Sốt cao (>39,4°C / 103°F): Dấu hiệu của nhiễm trùng.
- Chó mẹ bỏ ăn, nôn mửa, hoặc tiêu chảy kéo dài: Có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng hoặc các biến chứng khác.
- Chó mẹ bỏ bê đàn con hoặc có hành vi hung dữ: Có thể là dấu hiệu của tiền sản giật (eclampsia) do hạ canxi máu, một cấp cứu y tế.
- Co giật hoặc mất phương hướng: Đây là dấu hiệu của tiền sản giật nặng.
Cách chăm sóc chó mẹ sau sinh
Chế độ dinh dưỡng
Chó mẹ sau sinh cần một chế độ ăn giàu năng lượng và chất dinh dưỡng để phục hồi sức khỏe và sản xuất sữa non cho con. Nên cho chó mẹ ăn thức ăn dành riêng cho chó mẹ đang nuôi con (puppy food) vì loại thức ăn này có hàm lượng calo và protein cao hơn. Đảm bảo chó mẹ luôn có đủ nước uống sạch.
Môi trường sống
Có thể bạn quan tâm: Top 10 Các Loại Chó Nhỏ Dễ Thương Được Yêu Thích Nhất Hiện Nay
Giữ cho khu vực đẻ sạch sẽ, ấm áp và yên tĩnh. Nhiệt độ lý tưởng cho chó con sơ sinh là từ 29°C đến 32°C (85°F đến 90°F) trong tuần đầu tiên, sau đó có thể giảm dần xuống 26,7°C (80°F) vào tuần thứ 4. Đảm bảo chó con luôn được nằm gần chó mẹ để giữ ấm.
Theo dõi sức khỏe định kỳ
Bạn nên đưa chó mẹ đi khám sau sinh từ 3 đến 7 ngày để bác sĩ thú y kiểm tra tử cung đã co hồi hoàn toàn chưa và không có dấu hiệu nhiễm trùng. Ngoài ra, chó mẹ cũng cần được tẩy giun theo chỉ định của bác sĩ thú y để tránh lây nhiễm cho chó con qua sữa mẹ.
Những điều cần tránh khi chăm sóc chó mẹ sau sinh
- Không nên tắm cho chó mẹ ngay sau khi sinh: Việc tắm có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và khiến chó mẹ bị mất nhiệt. Chỉ lau người cho chó mẹ bằng khăn ấm nếu cần thiết.
- Không nên để người lạ hoặc vật nuôi khác lại gần đàn con trong vài ngày đầu: Chó mẹ có thể cảm thấy bị đe dọa và có hành vi bảo vệ con quá mức.
- Không nên cố gắng cho chó mẹ ăn quá nhiều trong một bữa: Thay vào đó, hãy chia nhỏ các bữa ăn trong ngày để đảm bảo chó mẹ hấp thụ đủ dinh dưỡng mà không bị đầy bụng.
Khi nào nên can thiệp y tế trong quá trình sinh
Không phải mọi ca sinh nở đều cần can thiệp, nhưng có những trường hợp bắt buộc phải đưa chó mẹ đến bệnh viện thú y:
- Thai to: Chó con có kích thước lớn hơn bình thường, không thể đi qua khung chậu của chó mẹ.
- Vị trí ngôi thai bất thường: Chó con nằm ở vị trí mông xuống dưới hoặc một chi chui ra trước.
- Tử cung co bóp yếu (suy co tử cung): Chó mẹ không đủ sức để rặn sinh.
- Khung chậu hẹp: Do dị tật bẩm sinh hoặc chấn thương cũ.
- Các bệnh lý nền: Như tim mạch, hô hấp, hoặc rối loạn đông máu.
Trong những trường hợp này, bác sĩ thú y có thể sẽ chỉ định mổ lấy thai (C-section) để cứu cả mẹ và con.
Những câu hỏi thường gặp (FAQ)
Có thể bạn quan tâm: Mua Thuốc Sổ Giun Cho Chó Ở Đâu: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Chuyên Gia Bảo Vệ Sức Khỏe Động Vật
Hỏi: Tôi có nên can thiệp khi chó mẹ đang rặn không?
Đáp: Trong hầu hết các trường hợp, bạn nên để chó mẹ tự nhiên sinh nở. Chỉ can thiệp khi bạn nhận thấy có dấu hiệu bất thường như rặn quá lâu mà không sinh được, hoặc chó con bị kẹt.
Hỏi: Làm thế nào để biết chó con có khỏe mạnh không?
Đáp: Chó con khỏe mạnh sẽ khóc to ngay sau khi sinh, cử động tích cực và tìm vú mẹ để bú trong vòng 2 giờ đầu. Nếu chó con yếu ớt, không khóc hoặc không tìm vú, hãy nhẹ nhàng kích thích bằng cách vuốt dọc sống lưng và lau sạch dịch nhầy quanh miệng và mũi.
Hỏi: Chó mẹ có thể mang thai lại ngay sau khi sinh không?
Đáp: Về mặt lý thuyết là có thể, nhưng đây là điều không nên khuyến khích. Chó mẹ cần thời gian để phục hồi sức khỏe và chăm sóc đàn con hiện tại. Việc mang thai quá sớm có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của chó mẹ và chất lượng của lứa con tiếp theo.
Hỏi: Tôi có nên cho chó mẹ uống thuốc bổ sau sinh không?
Đáp: Trước khi cho chó mẹ bất kỳ loại thuốc bổ nào, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y. Việc bổ sung canxi không đúng cách có thể gây ra tiền sản giật.
Kết luận
Làm thế nào để biết chó đã đẻ hết con? Câu trả lời nằm ở việc kết hợp giữa kiến thức về quá trình sinh nở, sự quan sát tinh tế các dấu hiệu thể chất và hành vi của chó mẹ, cũng như việc theo dõi chặt chẽ thời gian và số lượng chó con được sinh ra. Việc chuẩn bị trước bằng cách siêu âm hoặc chụp X-quang để biết số lượng thai nhi là bước nền tảng quan trọng nhất.
Hãy luôn tin tưởng vào bản năng của chó mẹ, nhưng đồng thời cũng phải sẵn sàng hành động nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào xuất hiện. Sức khỏe của chó mẹ và đàn con sơ sinh là ưu tiên hàng đầu, và bất kỳ sự chậm trễ nào trong việc tìm kiếm sự giúp đỡ y tế cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Hy vọng rằng với hướng dẫn chi tiết từ Hanoi Zoo, bạn sẽ cảm thấy tự tin và an tâm hơn khi đồng hành cùng chú chó của mình trong hành trình thiêng liêng này.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 5, 2025 by Thanh Thảo
