Chó là người bạn trung thành và gần gũi với con người. Tuy nhiên, đôi khi chúng cũng gặp phải những vấn đề về sức khỏe, trong đó có hiện tượng tai chó bị sưng phồng. Đây là một tình trạng khá phổ biến mà nhiều chủ nuôi đều có thể bắt gặp. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu và tìm hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp bạn có hướng xử lý kịp thời, tránh để tình trạng kéo dài gây ảnh hưởng đến thính lực và chất lượng cuộc sống của thú cưng.
Có thể bạn quan tâm: Triệu Chứng Nhiễm Giun Đũa Chó: Nhận Biết Dấu Hiệu Sớm Để Bảo Vệ Sức Khỏe
Phần 1: Những dấu hiệu cảnh báo
Khi tai chó bị sưng phồng, chúng thường thể hiện qua một loạt các biểu hiện rõ ràng. Dưới đây là cách để bạn nhận diện tình trạng này một cách chính xác.
1.1. Thay đổi hình dạng vành tai
- Sưng phồng cục bộ: Vành tai (phần sụn ở bên ngoài) có thể phồng lên, tạo thành một khối mềm hoặc căng cứng tùy theo nguyên nhân.
- Biến dạng: Một bên tai có thể bị cong vẹo, lệch so với trạng thái bình thường do khối sưng gây áp lực lên sụn.
1.2. Cử chỉ và hành vi bất thường
- Gãi tai liên tục: Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất. Chó sẽ dùng chân sau để gãi vào tai hoặc dụi đầu vào vật gì đó để giảm ngứa.
- Lắc đầu mạnh và thường xuyên: Hành động này nhằm mục đích “đuổi” cảm giác khó chịu bên trong ống tai.
- Chạm vào tai một cách cẩn trọng: Chó có thể dùng chân hoặc mõm để chạm nhẹ vào tai, thể hiện sự khó chịu.
- Bồn chồn, cáu kỉnh: Cảm giác ngứa ngáy và đau đớn có thể khiến chó trở nên cáu gắt, khó chịu, thậm chí không muốn bị ai chạm vào đầu.
1.3. Các dấu hiệu phụ khác
Có thể bạn quan tâm: Chó Uống Sữa Bò Được Không?
- Đỏ, nóng ở vùng tai: Khi sờ vào, bạn có thể cảm nhận được tai chó nóng hơn bình thường.
- Mùi hôi khó chịu: Đặc biệt là khi có nhiễm trùng, tai có thể phát ra mùi hôi đặc trưng.
- Tiết dịch hoặc mủ: Có thể xuất hiện dịch trong, dịch đục hoặc mủ chảy ra từ ống tai.
- Mất thăng bằng: Trong một số trường hợp viêm tai giữa hoặc tai trong nghiêm trọng, chó có thể bị loạng choạng, đi vòng tròn.
Phần 2: Những nguyên nhân phổ biến gây sưng phồng tai ở chó
Có rất nhiều lý do khiến tai chó bị sưng phồng. Hiểu rõ nguyên nhân là chìa khóa để điều trị hiệu quả.
2.1. Viêm tai (Otitis Externa)
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất.
- Cơ chế: Viêm tai là tình trạng viêm nhiễm ở ống tai ngoài, thường do vi khuẩn, nấm (đặc biệt là nấm Malassezia), hoặc ký sinh trùng (như bọ tai Otodectes cynotis) gây ra. Những tác nhân này phát triển mạnh trong môi trường ẩm ướt, ấm áp bên trong tai chó.
- Yếu tố nguy cơ:
- Cấu trúc tai: Những giống chó có tai cụp dài (Labrador, Cocker Spaniel, Basset Hound) có nguy cơ cao hơn vì tai che kín ống tai, tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm phát triển.
- Dị ứng: Dị ứng thực phẩm hoặc dị ứng môi trường (phấn hoa, bụi nhà) có thể gây viêm da, làm tăng tiết dịch và tạo điều kiện cho viêm tai.
- Tắm rửa hoặc bơi lội: Nước đọng lại trong tai sau khi tắm hoặc bơi là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển.
- Vệ sinh tai không đúng cách: Việc sử dụng bông tăm quá sâu hoặc dung dịch vệ sinh không phù hợp có thể làm tổn thương da ống tai, dẫn đến viêm nhiễm.
2.2. Tụ máu vành tai (Auricular Hematoma)
Tụ máu vành tai là một tình trạng cấp tính, cần được can thiệp y tế.
- Cơ chế: Khi chó lắc đầu mạnh hoặc gãi tai quá mức do ngứa (thường là hậu quả của viêm tai), một mạch máu nhỏ nằm giữa da và sụn vành tai có thể bị vỡ. Máu thoát ra và tích tụ, tạo thành một khối sưng phồng dưới da.
- Đặc điểm: Khối tụ máu thường mềm, ấn vào có cảm giác như túi nước, và có thể lan rộng theo vành tai. Nếu không được điều trị, máu sẽ dần đông lại, sụn vành tai có thể bị hoại tử và tai bị biến dạng vĩnh viễn.
2.3. Dị ứng (Allergic Dermatitis)
Dị ứng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến da vùng tai.
- Cơ chế: Hệ miễn dịch của chó phản ứng quá mức với một tác nhân gây dị ứng (thức ăn, bọ ve, phấn hoa, hóa chất trong thuốc tẩy giun…). Phản ứng này gây viêm, ngứa và sưng tấy.
- Biểu hiện: Da tai đỏ, sưng, ấm và ngứa dữ dội. Chó sẽ gãi, cắn, liếm vùng tai liên tục, có thể dẫn đến trầy xước, rỉ dịch và bội nhiễm vi khuẩn.
2.4. Ký sinh trùng (Parasites)
Có thể bạn quan tâm: Chó Bị Chảy Nước Mũi: Nguyên Nhân, Dấu Hiệu & Cách Xử Lý
Bọ ve tai và rận là những “kẻ xâm lược” phổ biến.
- Bọ ve tai (Ear mites – Otodectes cynotis): Kích thước nhỏ, sống ký sinh trong ống tai, hút máu và dịch bạch huyết. Chúng gây ngứa dữ dội và kích thích niêm mạc tai tiết ra chất sáp màu nâu sẫm, có mùi hôi.
- Rận (Ticks): Thường bám vào da ở gốc tai hoặc sau vành tai. Chúng hút máu và có thể truyền một số bệnh nguy hiểm.
2.5. Chấn thương vật lý
- Cắn xé trong lúc đánh nhau: Những vết cắn ở vùng tai có thể gây rách da, tụ máu hoặc nhiễm trùng.
- Va chạm mạnh: Chó có thể bị va chạm vào vật cứng khi chơi đùa hoặc di chuyển nhanh, dẫn đến bầm dập và sưng tấy.
Phần 3: Khi nào cần đưa chó đến bác sĩ thú y?
Không phải trường hợp nào tai chó bị sưng phồng cũng cần can thiệp y tế ngay lập tức, nhưng có những dấu hiệu cho thấy bạn nên đưa thú cưng đi khám càng sớm càng tốt:
- Chó kêu la, tỏ ra đau đớn khi chạm vào tai.
- Khối sưng lớn, lan rộng nhanh chóng.
- Có dịch mủ, máu hoặc dịch có mùi hôi chảy ra từ tai.
- Chó lắc đầu dữ dội, mất thăng bằng, đi loạng choạng.
- Chó trở nên cáu kỉnh, không muốn bị chạm vào, bỏ ăn.
- Tụ máu vành tai (khối sưng phồng ở vành tai).
Phần 4: Cách xử lý và điều trị tại nhà (trong trường hợp nhẹ)
Lưu ý: Những hướng dẫn sau đây chỉ áp dụng cho các trường hợp nhẹ, khi bạn chắc chắn rằng nguyên nhân không phải là tụ máu vành tai hoặc nhiễm trùng nặng. Nếu không chắc chắn, hãy đưa chó đến bác sĩ thú y.
4.1. Vệ sinh tai đúng cách
- Sử dụng dung dịch vệ sinh tai chuyên dụng: Không nên dùng nước muối sinh lý hoặc cồn y tế vì có thể gây kích ứng. Dung dịch vệ sinh tai được thiết kế để làm sạch nhẹ nhàng và không làm mất cân bằng pH tự nhiên của tai.
- Cách thực hiện:
- Nhỏ vài giọt dung dịch vào ống tai.
- Xoa bóp nhẹ nhàng gốc tai để dung dịch lan tỏa.
- Để chó tự lắc đầu cho dịch và chất bẩn bắn ra ngoài.
- Dùng bông gòn mềm lau sạch phần tai ngoài. KHÔNG dùng bông tăm để ngoáy sâu vào trong.
- Tần suất: 1-2 lần mỗi tuần là đủ, trừ khi bác sĩ thú y có chỉ định khác.
4.2. Làm dịu vùng da bị kích ứng
- Chườm lạnh: Dùng túi chườm lạnh (bọc trong khăn mỏng) đặt nhẹ lên vùng tai bị sưng trong vài phút có thể giúp giảm sưng và ngứa tạm thời.
- Sử dụng thuốc bôi ngoài da theo chỉ định: Một số loại thuốc bôi có chứa corticosteroid liều nhẹ có thể giúp giảm viêm và ngứa, nhưng chỉ nên sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ thú y.
4.3. Ngăn ngừa chó gãi tai
- Mang vòng Elizabeth (vòng thỏ): Đây là biện pháp hiệu quả để ngăn chó gãi hoặc cắn vào tai trong khi đang điều trị.
- Cắt móng chân: Móng chân sắc nhọn có thể làm tổn thương da tai khi chó gãi. Hãy cắt ngắn móng thường xuyên.
Phần 5: Điều trị chuyên sâu tại phòng khám thú y
Khi tình trạng nghiêm trọng, bác sĩ thú y sẽ áp dụng các biện pháp điều trị chuyên sâu.
5.1. Chẩn đoán
- Soi tai (Otoscopy): Bác sĩ thú y sử dụng ống soi tai để quan sát bên trong ống tai, xác định vị trí và mức độ tổn thương, cũng như tìm kiếm bọ ve, dị vật hoặc dấu hiệu thủng màng nhĩ.
- Lấy mẫu dịch tai: Dịch trong tai có thể được lấy ra để nhuộm soi hoặc cấy tìm vi khuẩn, nấm, giúp xác định chính xác tác nhân gây bệnh và lựa chọn kháng sinh phù hợp.
5.2. Các phương pháp điều trị
- Thuốc nhỏ tai: Dựa trên kết quả chẩn đoán, bác sĩ thú y sẽ kê đơn thuốc nhỏ tai có chứa kháng sinh, chống nấm hoặc thuốc diệt ký sinh trùng.
- Thuốc uống: Trong trường hợp viêm tai nặng, có thể cần dùng thuốc kháng sinh, chống viêm hoặc thuốc chống dị ứng dạng uống.
- Phẫu thuật: Đối với tụ máu vành tai lớn hoặc viêm tai mãn tính không đáp ứng với điều trị nội khoa, có thể cần can thiệp phẫu thuật để dẫn lưu máu, khâu phục hồi sụn tai hoặc loại bỏ mô bệnh lý.
Phần 6: Biện pháp phòng ngừa
Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Dưới đây là một số cách để giảm nguy cơ tai chó bị sưng phồng:
- Vệ sinh tai định kỳ: Như đã nói ở trên, vệ sinh tai 1-2 lần mỗi tuần bằng dung dịch chuyên dụng.
- Lau khô tai sau khi tắm hoặc bơi: Sử dụng khăn mềm thấm nhẹ nước trong và xung quanh tai. Tránh dùng bông tăm.
- Kiểm soát bọ ve và rận: Sử dụng các sản phẩm phòng ve rận theo chỉ định của bác sĩ thú y.
- Chế độ ăn uống cân bằng: Một chế độ ăn giàu dinh dưỡng giúp tăng cường hệ miễn dịch, giảm nguy cơ dị ứng.
- Quản lý dị ứng: Nếu chó đã được chẩn đoán dị ứng, hãy tuân thủ phác đồ điều trị và tránh các tác nhân gây dị ứng đã biết.
Phần 7: Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Q1: Tôi có thể dùng nước muối sinh lý để rửa tai cho chó được không?
A: Không khuyến khích. Nước muối sinh lý có thể gây kích ứng niêm mạc tai nhạy cảm của chó. Hãy sử dụng dung dịch vệ sinh tai chuyên dụng.
Có thể bạn quan tâm: Chó Bull Pháp Giá Bao Nhiêu?
Q2: Tụ máu vành tai có tự khỏi được không?
A: Rất khó. Máu tụ trong vành tai không thể tự hấp thu hoàn toàn, nếu không được điều trị, tai sẽ bị biến dạng vĩnh viễn và có nguy cơ nhiễm trùng.
Q3: Viêm tai có lây sang người hoặc chó khác không?
A: Viêm tai do vi khuẩn hoặc nấm thông thường không lây. Tuy nhiên, bọ ve tai có thể lây từ chó này sang chó khác qua tiếp xúc trực tiếp.
Phần 8: Kết luận
Tai chó bị sưng phồng có thể là dấu hiệu của nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau, từ nhẹ như dị ứng cho đến nghiêm trọng như tụ máu vành tai hoặc viêm tai nặng. Việc quan sát kỹ các triệu chứng, tìm hiểu nguyên nhân và có biện pháp xử lý phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo sự thoải mái và sức khỏe cho thú cưng của bạn.
Đừng ngần ngại đưa chó đến Hanoi Zoo hoặc các phòng khám thú y uy tín để được tư vấn và điều trị kịp thời khi cần thiết. Chăm sóc sức khỏe cho chó không chỉ là trách nhiệm mà còn là tình yêu thương bạn dành cho người bạn bốn chân đáng yêu của mình.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 3, 2025 by Thanh Thảo
