Khi bị chó cắn, một trong những nỗi lo lớn nhất là nguy cơ mắc bệnh dại. Câu hỏi “chích ngừa chó cắn có tác dụng bao lâu?” là thắc mắc phổ biến của nhiều người. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin đầy đủ về hiệu quả bảo vệ của vắc xin phòng dại sau khi bị chó cắn, các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian miễn dịch và hướng dẫn phòng ngừa hiệu quả nhất.
Có thể bạn quan tâm: Bình Sữa Cho Chó Con: Hướng Dẫn Chọn Và Sử Dụng An Toàn, Hiệu Quả
Tác dụng của vắc xin phòng dại sau khi bị chó cắn
Hiệu quả bảo vệ theo thời gian
Khi bị chó cắn, thời gian tác dụng của vắc xin phòng dại phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phác đồ tiêm phòng dại sau phơi nhiễm tiêu chuẩn gồm 4-5 mũi trong vòng 14-28 ngày. Hiệu quả bảo vệ của vắc xin bắt đầu phát huy từ 7-14 ngày sau mũi tiêm đầu tiên.
Thời gian miễn dịch đạt mức bảo vệ đầy đủ thường là 2-4 tuần sau khi hoàn thành đủ liều vắc xin. Tuy nhiên, mức độ bảo vệ này không kéo dài vĩnh viễn. Các nghiên cứu cho thấy:
- Mức độ kháng thể bảo vệ cao nhất đạt được trong 3-6 tháng đầu
- Kháng thể vẫn tồn tại ở mức có thể bảo vệ trong 1-2 năm
- Sau 2-3 năm, kháng thể có thể giảm xuống mức không đủ bảo vệ
Các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian tác dụng
Tình trạng vết thương là yếu tố quan trọng nhất quyết định hiệu quả của vắc xin. Những vết cắn sâu, gần thần kinh trung ương hoặc có nhiều vết thương sẽ làm tăng nguy cơ lây nhiễm và có thể ảnh hưởng đến hiệu quả bảo vệ của vắc xin.
Sức khỏe người bệnh cũng đóng vai trò then chốt. Người có hệ miễn dịch suy yếu, mắc các bệnh mãn tính hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch có thể đáp ứng miễn dịch kém hơn, dẫn đến thời gian bảo vệ ngắn hơn.
Loại vắc xin sử dụng khác nhau cũng có thời gian bảo vệ khác nhau. Các vắc xin hiện đại thường có hiệu quả bảo vệ kéo dài hơn so với các loại vắc xin cũ.
Phác đồ tiêm phòng dại sau khi bị chó cắn
Các loại phác đồ điều trị
Hiện nay có hai phác đồ tiêm phòng dại phổ biến được WHO khuyến cáo:
Phác đồ Essen (5 mũi): Đây là phác đồ truyền thống, bao gồm 5 mũi tiêm vào các ngày 0, 3, 7, 14 và 28. Phác đồ này được sử dụng phổ biến ở Việt Nam và nhiều nước trên thế giới.
Có thể bạn quan tâm: Chân Chó Có Mấy Ngón? Giải Mã Cấu Tạo & Chức Năng Bàn Chân
Phác đồ Zagreb (4 mũi): Gồm 4 mũi tiêm vào các ngày 0, 7 và 21, với mũi ngày 0 tiêm 2 liều. Phác đồ này rút ngắn thời gian điều trị nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả bảo vệ.
Khi nào cần tiêm globulin phòng dại
Globulin phòng dại (RIG) là một chế phẩm chứa kháng thể chống virus dại, được tiêm quanh vết thương để trung hòa virus ngay tại vị trí xâm nhập. Theo khuyến cáo của WHO, RIG cần được tiêm trong trường hợp:
- Vết thương độ III (vết cắn sâu, rách da, có chảy máu)
- Vết thương ở vùng đầu, mặt, cổ, tay, chân
- Nhiều vết thương cùng lúc
- Vết thương do động vật bị dại cắn
Thời gian tiêm RIG cần được thực hiện càng sớm càng tốt, tốt nhất là ngay trong vòng 24 giờ đầu sau khi bị cắn. Nếu không thể tiêm ngay, vẫn nên tiêm trong vòng 7 ngày đầu tiên.
Các yếu tố quyết định hiệu quả điều trị
Mức độ nghiêm trọng của vết thương
Vết cắn sâu và gần thần kinh trung ương là yếu tố nguy cơ cao nhất. Những vết cắn ở vùng đầu, mặt, cổ, bàn tay, bàn chân có nguy cơ lây nhiễm cao hơn do các vị trí này có nhiều dây thần kinh và máu lưu thông mạnh.
Số lượng vết thương cũng ảnh hưởng đến nguy cơ. Người bị nhiều vết cắn cùng lúc có nguy cơ nhiễm virus cao hơn và cần được điều trị tích cực hơn.
Thời gian từ lúc bị cắn đến khi tiêm vắc xin
Thời gian vàng để bắt đầu điều trị phòng dại là ngay lập tức sau khi bị cắn. Càng để lâu, virus càng có thời gian di chuyển vào hệ thần kinh trung ương và làm giảm hiệu quả của vắc xin.
Trong vòng 24 giờ đầu là thời gian quan trọng nhất. Nếu có thể tiêm vắc xin và globulin phòng dại trong khoảng thời gian này, hiệu quả bảo vệ sẽ cao nhất.
Có thể bạn quan tâm: Đội Chó Cứu Hộ Là Gì? Vai Trò Và Những Câu Chuyện Cảm Động
Phòng ngừa và xử trí khi bị chó cắn
Xử trí vết thương tại chỗ
Rửa vết thương kỹ lưỡng là bước quan trọng nhất ngay sau khi bị cắn. Cần rửa vết thương bằng xà phòng đặc hoặc xà phòng diệt virus trong ít nhất 15 phút dưới vòi nước chảy. Điều này có thể loại bỏ đến 90% virus dại có trong nước bọt chó.
Sát khuẩn vết thương bằng cồn 70% hoặc cồn iod sau khi rửa. Không nên băng kín vết thương ngay lập tức mà để hở để virus không có điều kiện phát triển.
Khi nào cần đến cơ sở y tế
Cần đến ngay cơ sở y tế trong các trường hợp sau:
- Vết cắn sâu, chảy máu nhiều
- Vết thương ở vùng đầu, mặt, cổ
- Bị nhiều chó cắn cùng lúc
- Chó có biểu hiện bất thường (sủa nhiều, chảy dãi, hung dữ)
- Không xác định được chủ chó hoặc chó bị mất tích
Theo dõi sức khỏe sau tiêm phòng
Theo dõi tại nhà trong 1-2 ngày đầu sau tiêm vắc xin để phát hiện các phản ứng phụ như: sốt nhẹ, đau tại chỗ tiêm, mệt mỏi. Các triệu chứng này thường tự hết sau 1-2 ngày.
Tái khám đúng lịch theo hướng dẫn của bác sĩ. Không tự ý bỏ các mũi tiêm trong phác đồ điều trị.
Các biện pháp phòng ngừa dại ở chó
Tiêm phòng dại định kỳ cho chó
Tiêm phòng dại cho chó là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Chó nên được tiêm vắc xin phòng dại khi được 3 tháng tuổi và tiêm nhắc lại hàng năm.
Có thể bạn quan tâm: Bị Chó Dại Cắn Tiêm Phòng Có Khỏi Không?
Tỷ lệ tiêm chủng cao trong cộng đồng chó sẽ tạo nên “miễn dịch cộng đồng”, làm giảm nguy cơ lây lan bệnh dại trong cộng đồng.
Quản lý chó nuôi và chó thả rông
Nuôi chó có trách nhiệm bằng cách: đeo rọ mõm khi dắt chó ra ngoài, không thả rông chó, đăng ký nuôi chó theo quy định của địa phương.
Kiểm soát chó thả rông thông qua các chương trình tiêm phòng và kiểm soát sinh sản. Các chương trình tiêm phòng dại miễn phí cho chó thả rông giúp giảm đáng kể nguy cơ lây lan bệnh dại.
Các câu hỏi thường gặp về vắc xin phòng dại
Có cần tiêm phòng nếu chó đã tiêm vắc xin?
Vẫn cần tiêm phòng ngay cả khi chó đã tiêm vắc xin. Bởi vì:
- Không thể xác minh chắc chắn chó đã tiêm vắc xin hay chưa
- Hiệu quả bảo vệ của vắc xin ở chó có thể không đạt 100%
- Không biết được chó có bị tái nhiễm hay không
Tiêm phòng dại có tác dụng phụ gì không?
Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm:
- Đau, sưng, đỏ tại chỗ tiêm
- Sốt nhẹ, mệt mỏi
- Đau đầu, buồn nôn
Các tác dụng phụ nghiêm trọng rất hiếm gặp nhưng có thể bao gồm:
- Phản ứng dị ứng
- Viêm dây thần kinh
- Rối loạn miễn dịch
Có thể tiêm phòng dại trước khi bị cắn không?
Có thể tiêm phòng trước phơi nhiễm (pre-exposure prophylaxis) cho những người có nguy cơ cao như:
- Nhân viên thú y
- Nhân viên kiểm soát chó mèo
- Du khách đến vùng có nguy cơ cao
- Trẻ em sống ở vùng chó thả rông nhiều
Kết luận
Chích ngừa chó cắn có tác dụng bao lâu phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ vết thương, thời gian tiêm, loại vắc xin sử dụng và sức khỏe người bệnh. Hiệu quả bảo vệ cao nhất đạt được trong 3-6 tháng đầu, nhưng kháng thể vẫn tồn tại ở mức có thể bảo vệ trong 1-2 năm.
Điều quan trọng nhất là cần tiêm vắc xin ngay lập tức sau khi bị cắn, tuân thủ đúng phác đồ điều trị và xử trí vết thương đúng cách. Hanoi Zoo luôn khuyến cáo người dân khi bị chó cắn cần đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn và điều trị kịp thời, đồng thời nâng cao ý thức tiêm phòng dại định kỳ cho chó nuôi để phòng ngừa bệnh dại hiệu quả trong cộng đồng.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 3, 2025 by Thanh Thảo
