Việc hiểu rõ các loại ký sinh trên chó là điều cần thiết để bảo vệ thú cưng của bạn khỏi những nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn. Bài viết này cung cấp cái nhìn toàn diện về các loại ký sinh trùng phổ biến, từ đó đưa ra hướng dẫn cụ thể để phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và xây dựng chiến lược phòng ngừa bền vững.
Có thể bạn quan tâm: Mua Thuốc Trị Ve Chó Ở Đâu: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Chuyên Gia Chăm Sóc Động Vật
Tóm tắt các bước chính
- Xác định loại ký sinh trùng: Ve, bọ chét, rận, rệp, giun tim, giun đũa, giun móc, giun tóc.
- Nhận biết triệu chứng: Ngứa, gãi, rụng lông, sụt cân, nôn mửa, tiêu chảy, ho.
- Chẩn đoán chính xác: Khám thú y, xét nghiệm da, xét nghiệm phân, máu.
- Điều trị hiệu quả: Thuốc bôi, viên uống, tiêm, thuốc tẩy giun.
- Phòng ngừa toàn diện: Kiểm soát vật chủ trung gian, vệ sinh môi trường, chăm sóc sức khỏe định kỳ.
Ký sinh trùng ngoài da: Ve, bọ chét và rận
Ve: Kẻ hút máu nguy hiểm
Ve là một trong những ký sinh trùng ngoài da phổ biến và nguy hiểm nhất ở chó. Chúng bám vào da và hút máu, gây ngứa ngáy và có thể truyền các bệnh nghiêm trọng.
Đặc điểm nhận diện:
- Cơ thể nhỏ, dẹp, màu nâu hoặc đen
- Khi no máu, cơ thể phình to, có thể to bằng hạt đậu
- Thường bám ở tai, cổ, nách, bẹn
Tác hại:
- Gây ngứa ngáút, viêm da
- Truyền các bệnh: babesiosis, ehrlichiosis, Lyme
- Gây thiếu máu nếu nhiễm nhiều ve
Bọ chét: Ký sinh trùng nhỏ nhưng nguy hiểm
Bọ chét là ký sinh trùng nhỏ, có khả năng nhảy cao và xa. Chúng hút máu chó và gây ngứa dữ dội.
Đặc điểm nhận diện:
- Kích thước nhỏ hơn ve, màu nâu sẫm
- Di chuyển nhanh, khó bắt
- Thường thấy trên bụng, háng, đuôi chó
Tác hại:
- Gây ngứa dữ dội, chó gãi nhiều
- Dẫn đến viêm da, nhiễm trùng thứ phát
- Gây dị ứng protein nước bọ chét (FAD)
Rận: Ký sinh trùng cố định trên lông
Rận là ký sinh trùng sống bám vào lông chó, hút máu và gây ngứa.
Đặc điểm nhận diện:
- Nhỏ hơn ve, dẹp bên
- Bám chặt vào lông, khó phát hiện
- Gây gàu nhiều trên da
Tác hại:
- Gây ngứa, viêm da
- Dẫn đến rụng lông, trầy xước
- Làm suy yếu sức khỏe chó
Ký sinh trùng đường ruột: Các loại giun phổ biến
Giun đũa: Ký sinh trùng đường ruột phổ biến
Giun đũa (Toxocara canis) là một trong những ký sinh trùng đường ruột phổ biến nhất ở chó.
Đặc điểm:
- Cơ thể hình trụ, dài 5-18cm
- Màu trắng sữa hoặc hồng nhạt
- Sống trong ruột non
Cách lây nhiễm:
- Ăn phải trứng giun trong môi trường
- Qua sữa mẹ từ chó mẹ sang chó con
- Qua nhau thai (đối với chó mang thai)
Triệu chứng:
- Bụng to, sụt cân
- Tiêu chảy, nôn mửa
- Lông xơ xác, thiếu năng lượng
- Có thể thấy giun trong phân hoặc khi nôn
Giun móc: Ký sinh trùng hút máu đường ruột
Giun móc (Ancylostoma caninum) là ký sinh trùng hút máu sống trong ruột non.
Đặc điểm:
- Kích thước nhỏ hơn giun đũa
- Có móc bám vào niêm mạc ruột
- Gây xuất huyết tại vị trí bám
Cách lây nhiễm:
- ấu trùng xuyên qua da
- Ăn phải ấu trùng trong thức ăn, nước
- Qua sữa mẹ
Triệu chứng:
- Thiếu máu do mất máu
- Tiêu chảy, có thể có máu
- Sụt cân, suy nhược
- Mệt mỏi, thiếu năng lượng
Giun tóc: Ký sinh trùng ở ruột già
Có thể bạn quan tâm: Thuốc Chữa Tiêu Chảy Cho Chó: Hướng Dẫn Từ Chuyên Gia
Giun tóc (Trichuris vulpis) sống trong ruột già của chó.
Đặc điểm:
- Cơ thể nhỏ, một đầu dày hơn đầu kia
- Sống bám vào niêm mạc ruột già
Triệu chứng:
- Tiêu chảy mạn tính
- Có thể có máu trong phân
- Sụt cân nhẹ
- Thường ít triệu chứng rõ rệt
Giun tim: Ký sinh trùng nguy hiểm trong hệ tuần hoàn
Đặc điểm và nguy cơ
Giun tim (Dirofilaria immitis) là một trong những ký sinh trùng nguy hiểm nhất ở chó, sống trong tim và động mạch phổi.
Cách lây truyền:
- Qua muỗi đốt
- Ấu trùng phát triển thành giun trưởng thành trong 6-7 tháng
Tác hại:
- Gây tổn thương tim, phổi
- Dẫn đến suy tim, suy hô hấp
- Có thể gây tử vong nếu không điều trị
Triệu chứng:
- Ho khan kéo dài
- Khó thở, mệt khi vận động
- Sụt cân, bỏ ăn
- Mệt mỏi, không muốn vận động
Ký sinh trùng da: Nấm và trùng roi
Nấm da: Ký sinh trùng nấm
Nấm da do các loại nấm Microsporum và Trichophyton gây ra.
Đặc điểm:
- Gây các mảng hói tròn
- Da có vảy, đóng vảy
- Có thể ngứa hoặc không ngứa
Cách lây nhiễm:
- Tiếp xúc trực tiếp với chó bị bệnh
- Qua vật dụng, môi trường nhiễm nấm
Trùng roi da (Sarcoptes scabiei)
Trùng roi này gây bệnh ghẻ ở chó.
Đặc điểm:
- Kích thước rất nhỏ, nhìn bằng kính hiển vi
- Đục hầm trong da để đẻ trứng
- Gây ngứa dữ dội
Triệu chứng:
- Ngứa dữ dội, gãi nhiều
- Rụng lông, da dày sừng
- Chó mất ngủ, cáu gắt
Triệu chứng nhận biết chó bị ký sinh trùng
Dấu hiệu chung
Thay đổi hành vi:
- Gãi nhiều, cắn cấu da
- Lạnh rúm, mất năng lượng
- Chán ăn, bỏ ăn
- Lờ đờ, không muốn vận động
Thay đổi ngoại hình:
- Lông xơ xác, rụng lông
- Da có vảy, đóng vảy
- Có nốt mẩn, viêm da
- Bụng to (do giun)
Dấu hiệu theo loại ký sinh
Ký sinh ngoài da:
- Gãi ngáy dữ dội
- Rụng lông từng mảng
- Da đỏ, viêm, có vảy
- Có ve, bọ chét bám trên da
Ký sinh đường ruột:
- Tiêu chảy, nôn mửa
- Bụng to, sụt cân
- Có giun trong phân hoặc khi nôn
- Chó con phát triển chậm
Ký sinh tim mạch (giun tim):
- Ho khan kéo dài
- Khó thở khi vận động
- Mệt nhanh, không chịu chơi
- Sụt cân, bỏ ăn
Chẩn đoán ký sinh trùng ở chó
Khám lâm sàng
Bác sĩ thú y sẽ kiểm tra toàn thân chó, đặc biệt là:
- Da và lông
- Mắt, tai, miệng
- Bụng (sờ gan, lách)
- Hạch bạch huyết
Xét nghiệm cận lâm sàng
Có thể bạn quan tâm: Hiểu Rõ Tiếng Chó Kêu Ẳng Ẳng: Phân Tích, Nguyên Nhân & Hướng Dẫn Xử Lý
Phết da (Scraping):
- Cạo nhẹ da để tìm ve, rận, trùng roi
- Soi kính hiển vi xác định loại ký sinh
Xét nghiệm phân:
- Tìm trứng giun đường ruột
- Phương pháp flotation để nổi trứng lên
- Xác định loại giun để chọn thuốc phù hợp
Xét nghiệm máu:
- Tìm ấu trùng giun tim (microfilariae)
- Xét nghiệm kháng nguyên giun tim
- Đánh giá tình trạng thiếu máu
Soi da:
- Tìm nấm, vi khuẩn
- Xác định vùng tổn thương
Điều trị các loại ký sinh trên chó
Ký sinh ngoài da
Ve:
- Dùng thuốc nhỏ gáy (Frontline, Advantix)
- Thuốc xịt ve (Scalibor)
- Nhổ ve bằng kềm chuyên dụng
- Rửa sạch vùng da bị ve bám
Bọ chét:
- Thuốc nhỏ gáy hàng tháng
- Viên uống (NexGard, Bravecto)
- Thuốc xịt, bột tắm
- Vòng cổ chống bọ chét
Rận:
- Chải lông bằng lược mịn
- Dùng thuốc diệt rận
- Vệ sinh lồng, chăn chiếu kỹ
Nấm da:
- Thuốc bôi chống nấm (Miconazole, Clotrimazole)
- Thuốc uống itraconazole hoặc terbinafine
- Tắm thuốc chống nấm
- Cắt lông vùng bị nấm
Ghẻ (Sarcoptes):
- Thuốc tiêm ivermectin
- Thuốc bôi amitraz
- Thuốc uống afoxolaner
- Vệ sinh môi trường kỹ lưỡng
Ký sinh đường ruột
Giun đũa:
- Pyrantel pamoate
- Fenbendazole
- Milbemycin oxime
- Mebendazole
Giun móc:
- Pyrantel pamoate
- Fenbendazole
- Milbendazole
- Febantel
Giun tóc:
- Fenbendazole
- Milbemycin oxime
- Febantel
- Moxidectin
Lưu ý:
- Dùng thuốc theo chỉ định thú y
- Uống đủ liều, đủ liệu trình
- Lặp lại sau 2-3 tuần để diệt ấu trùng
- Xét nghiệm kiểm tra sau điều trị
Giun tim
Điều trị giun trưởng thành:
- Melarsomine tiêm bắp (Immiticide)
- Chia làm 3 liều trong 2 tháng
- Hạn chế vận động sau tiêm
Điều trị ấu trùng:
- Ivermectin uống
- Milbemycin oxime
- Moxidectin
Thuốc hỗ trợ:
- Doxycycline diệt vi khuẩn Wolbachia
- Thuốc chống viêm
- Thuốc bảo vệ gan, thận
Phòng ngừa ký sinh trùng hiệu quả
Phòng ký sinh ngoài da
Sử dụng thuốc phòng ngừa:
- Nhỏ gáy hàng tháng (Frontline, Revolution)
- Viên uống hàng tháng (NexGard, Bravecto)
- Vòng cổ chống ký sinh (Scalibor)
- Xịt phòng ký sinh
Vệ sinh môi trường:
- Dọn dẹp chuồng trại thường xuyên
- Phun thuốc diệt ve, bọ chét định kỳ
- Giặt chăn, ga, thảm thường xuyên
- Cắt cỏ, dọn cây cối xung quanh nhà
Chăm sóc chó:
- Tắm rửa định kỳ
- Chải lông hàng ngày
- Kiểm tra da sau mỗi lần đi dạo
- Không để chó tiếp xúc với chó bệnh
Phòng ký sinh đường ruột
Tẩy giun định kỳ:
- Chó con: tẩy giun 2 tuần/lần đến 12 tuần tuổi
- Sau đó: 3 tháng/lần
- Chó trưởng thành: 6 tháng/lần
- Chó mẹ: tẩy giun trước và sau sinh
Vệ sinh ăn uống:
- Không cho chó ăn thức ăn sống
- Đảm bảo nước uống sạch
- Không để chó ăn phân mèo
- Dọn phân chó hàng ngày
Vệ sinh môi trường:
- Dọn dẹp khu vực đi vệ sinh của chó
- Khử trùng chuồng trại
- Phơi nắng chăn chiếu thường xuyên
- Không để chó vào khu vực ô nhiễm
Phòng giun tim
Thuốc phòng ngừa:
- Ivermectin hàng tháng
- Milbemycin oxime
- Moxidectin
- Selamectin
Thời gian dùng thuốc:
- Bắt đầu 1 tháng trước mùa muỗi
- Tiếp tục dùng đến 1-2 tháng sau mùa muỗi
- Dùng quanh năm ở vùng có muỗi quanh năm
Kiểm soát muỗi:
- Dùng màn che, lưới chống muỗi
- Không để chó ngoài trời lúc chập tối
- Dọn dẹp các khu vực chứa nước
- Dùng thuốc xịt diệt muỗi an toàn
Chăm sóc chó bị ký sinh trùng
Chế độ dinh dưỡng
Chó bị ký sinh đường ruột:
- Ăn thức ăn dễ tiêu
- Bổ sung men vi sinh
- Uống nhiều nước
- Có thể dùng thức ăn trị liệu
Chó bị ký sinh ngoài da:
- Bổ sung omega-3, omega-6
- Ăn thực phẩm giàu vitamin E
- Hạn chế thức ăn gây ngứa
- Uống đủ nước
Chó bị giun tim:
- Ăn ít mặn
- Hạn chế thức ăn nhiều đạm
- Bổ sung vitamin B complex
- Ăn nhiều rau xanh
Chăm sóc tại nhà
Vệ sinh da:
- Tắm nước ấm nhẹ nhàng
- Dùng sữa tắm dịu nhẹ
- Lau khô kỹ sau khi tắm
- Không để chó nằm nơi ẩm ướt
Theo dõi triệu chứng:
- Ghi nhận các triệu chứng thay đổi
- Theo dõi phân, nước tiểu
- Quan sát hành vi ăn uống
- Đo nhiệt độ nếu cần
Môi trường sống:
- Giữ chuồng trại sạch sẽ
- Đảm bảo thông thoáng
- Tránh ẩm mốc
- Không để chó tiếp xúc với chó bệnh
Khi nào cần đưa chó đi khám thú y
Có thể bạn quan tâm: Mắt Chó Bị Kéo Mây: Nguyên Nhân, Chẩn Đoán Và Cách Điều Trị Hiệu Quả
Dấu hiệu cấp cứu
Ký sinh đường ruột:
- Nôn mửa kéo dài
- Tiêu chảy ra máu
- Bụng chướng to, đau
- Chó yếu, không đứng được
Ký sinh ngoài da:
- Ngứa dữ dội, không dứt
- Da chảy máu, nhiễm trùng nặng
- Sốt cao
- Chó bỏ ăn, mệt lả
Giun tim:
- Ho ra máu
- Khó thở nặng
- Ngất xỉu
- Chó không chịu vận động
Khám định kỳ
Chó khỏe mạnh:
- Khám sức khỏe 6 tháng/lần
- Xét nghiệm phân 6 tháng/lần
- Xét nghiệm giun tim hàng năm
- Tiêm phòng đầy đủ
Chó đang điều trị:
- Khám theo lịch hẹn của bác sĩ
- Xét nghiệm kiểm tra sau điều trị
- Theo dõi tác dụng phụ thuốc
- Điều chỉnh phác đồ nếu cần
Phòng ngừa ký sinh trùng cho chó con
Giai đoạn mới sinh
Chó mẹ:
- Tẩy giun trước khi mang thai
- Tẩy giun trong thai kỳ theo chỉ định
- Chăm sóc dinh dưỡng tốt
- Khám thai định kỳ
Chó con:
- Tẩy giun từ 2 tuần tuổi
- 2 tuần/lần đến 12 tuần tuổi
- Sau đó 3 tháng/lần
- Theo dõi tăng trưởng
Giai đoạn cai sữa
Vệ sinh ăn uống:
- Cho ăn thức ăn mềm, dễ tiêu
- Không cho ăn sống
- Đảm bảo nước uống sạch
- Vệ sinh máng ăn, máng uống
Môi trường:
- Chuồng trại sạch sẽ, khô ráo
- Không để chó con tiếp xúc với chó lạ
- Hạn chế ra ngoài khi chưa tiêm phòng đủ
- Dọn dẹp phân chó con thường xuyên
Giai đoạn trưởng thành
Chăm sóc định kỳ:
- Khám sức khỏe 6 tháng/lần
- Tiêm phòng đầy đủ
- Tẩy giun định kỳ
- Chăm sóc răng miệng
Các biện pháp tự nhiên phòng ký sinh trùng
Thảo dược tự nhiên
Tỏi:
- Có tác dụng驅虫 nhẹ
- Dùng liều rất nhỏ (1 tép nhỏ/10kg thể trọng)
- Không dùng cho chó con dưới 6 tháng
- Tham khảo bác sĩ thú y trước khi dùng
Dầu dừa:
- Bôi ngoài da phòng ve, bọ chét
- Dùng lượng nhỏ trong thức ăn
- Có tác dụng kháng khuẩn nhẹ
- Không dùng quá nhiều tránh tiêu chảy
Tinh dầu tự nhiên:
- Dầu sả, dầu tràm, dầu khuynh diệp
- Pha loãng để xịt phòng ve, bọ chét
- Không bôi trực tiếp lên da chó
- Tránh để chó liếm phải
Cỏ xạ hương:
- Có tác dụng kháng ký sinh
- Dùng dạng chiết xuất
- Không dùng quá liều
- Tham khảo bác sĩ thú y
Lưu ý khi dùng biện pháp tự nhiên
Ưu điểm:
- Ít tác dụng phụ
- An toàn khi dùng đúng cách
- Chi phí thấp
- Dễ tìm kiếm
Nhược điểm:
- Hiệu quả chậm
- Không diệt được tất cả ký sinh trùng
- Khó xác định liều chính xác
- Có thể gây dị ứng
Cảnh báo:
- Không tự ý dùng khi không rõ liều lượng
- Không dùng thay thế thuốc thú y
- Theo dõi phản ứng của chó
- Tham khảo bác sĩ thú y trước khi dùng
Hanoi Zoo
Bảo vệ chó khỏi các loại ký sinh trên chó đòi hỏi sự hiểu biết, kiên trì và chăm sóc toàn diện. Hãy chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị kịp thời để thú cưng của bạn luôn khỏe mạnh. Tìm hiểu thêm các kiến thức về động vật, sinh học và bảo tồn tại hanoizoo.com.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 3, 2025 by Thanh Thảo
