Chó sơ sinh không chịu bú là một vấn đề nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến sự sống còn của những sinh linh bé nhỏ. Khi một chú chó con mới chào đời không thể hoặc không muốn bú mẹ, nó lập tức rơi vào tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng và năng lượng thiết yếu. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích nguyên nhân, các dấu hiệu nhận biết, và cung cấp hướng dẫn chăm sóc toàn diện, khoa học để đảm bảo những chú chó sơ sinh yếu ớt có thể vượt qua giai đoạn khó khăn này và phát triển khỏe mạnh.
Có thể bạn quan tâm: Chó Phốc Hươu Màu Đen: Đặc Điểm, Chăm Sóc Và Kinh Nghiệm Nuôi
Những dấu hiệu cảnh báo chó sơ sinh từ chối bú
Biểu hiện bên ngoài và hành vi
Việc nhận biết sớm là chìa khóa để can thiệp kịp thời. Hãy quan sát kỹ những chú chó con ngay sau khi sinh:
- Kích thước và sức sống: Chó sơ sinh khỏe mạnh thường có thân hình đầy đặn, da bám sát vào cơ thể. Những chú chó yếu ớt, gầy gò, da có vẻ nhăn nheo thường là dấu hiệu của việc không được bú đủ.
- Tiếng kêu: Một tiếng kêu khóc yếu ớt, rên rỉ kéo dài có thể cho thấy chó con đang đói hoặc mệt mỏi. Ngược lại, tiếng kêu khóc dữ dội, liên tục là biểu hiện của sự khó chịu do bụng đói.
- Hoạt động: Chó con khỏe mạnh sẽ tích cực bò tìm về phía chó mẹ, cố gắng tìm ti và ngậm vào. Những chú chó nằm yên một chỗ, ít vận động hoặc di chuyển chậm chạp là dấu hiệu đáng lo ngại.
Cân nặng và các chỉ số sức khỏe
Cân nặng là chỉ số quan trọng nhất để đánh giá tình trạng dinh dưỡng:
- Theo dõi cân nặng: Cần cân chó con ít nhất mỗi ngày một lần trong tuần đầu tiên. Một chú chó sơ sinh khỏe mạnh nên tăng cân đều đặn, trung bình từ 5-10% trọng lượng cơ thể mỗi ngày. Việc cân nặng không tăng hoặc giảm là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy chó con không bú đủ.
- Dấu hiệu mất nước: Kéo nhẹ da ở cổ hoặc lưng chú chó lên rồi buông ra. Nếu da trở về vị trí ban đầu chậm hơn 1-2 giây, đây là dấu hiệu mất nước, một tình trạng nguy hiểm ở chó sơ sinh.
Nguyên nhân phổ biến khiến chó sơ sinh không chịu bú
Nguyên nhân sinh lý ở chó con
- Sinh non hoặc nhẹ cân: Những chú chó sinh non thường có hệ thần kinh và cơ bắp chưa phát triển đầy đủ, dẫn đến phản xạ bú yếu hoặc mất hoàn toàn.
- Dị tật bẩm sinh: Các dị tật như chẻ vòm miệng (hở hàm ếch) sẽ khiến chó con không thể tạo lực hút để bú được.
- Nhiễm trùng huyết (Sepsis): Đây là một tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng trong máu, thường gặp ở chó sơ sinh. Các triệu chứng bao gồm bỏ bú, thân nhiệt thấp, thở nhanh, và ủ rũ. Nhiễm trùng huyết là một cấp cứu y tế.
- Hạ đường huyết (Hypoglycemia): Chó sơ sinh dựa vào nguồn năng lượng từ sữa mẹ. Khi không được bú, lượng đường trong máu giảm nhanh chóng, dẫn đến triệu chứng như run rẩy, co giật, và hôn mê.
Nguyên nhân liên quan đến chó mẹ
- Thiếu sữa (agalactia) hoặc sữa kém chất lượng: Chó mẹ có thể gặp vấn đề về tuyến sữa do dinh dưỡng kém, stress, hoặc bệnh lý.
- Vú bị viêm (Mastitis): Viêm vú khiến việc cho con bú trở nên đau đớn với chó mẹ, dẫn đến việc nó có thể từ chối hoặc không cho con bú.
- Thiếu kinh nghiệm làm mẹ: Những chú chó mẹ lần đầu sinh con có thể không biết cách chăm sóc, cho con bú, thậm chí có thể bỏ rơi hoặc tấn công con non của mình.
- Tử cung viêm nhiễm (Metritis): Một biến chứng sau sinh nghiêm trọng ở chó mẹ, có thể ảnh hưởng đến việc tiết sữa và hành vi chăm con.
Thiết lập môi trường chăm sóc lý tưởng cho chó sơ sinh
Nhiệt độ và độ ấm
Có thể bạn quan tâm: Chó Ra Dịch Màu Xanh: Phân Tích Toàn Diện Về Nguyên Nhân, Chẩn Đoán, Xử Trí Và Phòng Ngừa
Chó sơ sinh không thể tự điều hòa thân nhiệt trong vài tuần đầu đời. Việc giữ ấm là yếu tố sống còn.
- Nhiệt độ lý tưởng: Hộp ấp nên được duy trì ở nhiệt độ từ 29-32°C trong tuần đầu tiên. Nhiệt độ có thể giảm dần xuống khoảng 24-27°C vào tuần thứ 3 và thứ 4.
- Nguồn nhiệt: Có thể sử dụng đèn sưởi hồng ngoại, tấm sưởi điện, hoặc chai nước ấm (đảm bảo không quá nóng để tránh bỏng). Nên đặt nguồn nhiệt ở một bên hộp để chó con có thể di chuyển đến khu vực mát hơn nếu thấy quá nóng.
- Chất liệu lót: Sử dụng khăn, chăn mềm, sạch để lót đáy hộp. Tránh sử dụng vải có sợi tua rua vì chó con có thể bị quấn vào.
Vệ sinh và an toàn
- Vị trí đặt hộp: Đặt hộp ở nơi yên tĩnh, tránh gió lùa, ánh nắng trực tiếp và xa các khu vực đi lại.
- Vệ sinh: Thay khăn lót thường xuyên để giữ môi trường sạch sẽ, khô ráo, tránh vi khuẩn phát triển.
- Quan sát: Luôn theo dõi chó con, đặc biệt là trong những ngày đầu tiên. Tránh để chó con một mình quá lâu.
Hướng dẫn chi tiết cách cho chó sơ sinh ăn bằng sữa thay thế
Lựa chọn sữa công thức phù hợp
Sữa mẹ là thức ăn hoàn hảo nhất cho chó sơ sinh. Khi không thể bú mẹ, việc lựa chọn sữa thay thế là bắt buộc.
- Sữa chuyên dụng: Luôn chọn sữa công thức được bào chế đặc biệt cho chó sơ sinh (milk replacer). Các sản phẩm này có tỷ lệ protein, chất béo, carbohydrate và các vitamin, khoáng chất phù hợp với nhu cầu phát triển của chó con.
- Tránh sữa bò và sữa dê: Như bài viết gốc đã đề cập, sữa bò và sữa dê không phù hợp với chó sơ sinh do thành phần dinh dưỡng khác biệt, có thể gây rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy và mất nước.
- Pha chế đúng cách: Nếu sử dụng sữa bột, phải pha theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất. Pha quá đặc sẽ gây táo bón, pha quá loãng thì không đủ dinh dưỡng. Sữa đã pha nên được bảo quản trong tủ lạnh và dùng trong vòng 24 giờ.
Kỹ thuật cho bú
Có thể bạn quan tâm: Chó Poodle Có Bị Dại Không? Những Điều Cần Biết Về Bệnh Dại Và Cách Phòng Ngừa
- Dụng cụ: Sử dụng bình sữa chuyên dụng cho chó sơ sinh có núm vú nhỏ, mềm mại. Nếu không có, có thể dùng ống tiêm (không gắn kim) để bơm sữa từ từ vào miệng chó con, nhưng cần hết sức cẩn thận để tránh sữa vào đường thở gây sặc.
- Tư thế bú: Giữ chó con ở tư thế nằm sấp hoặc nằm nghiêng, giống như khi bú mẹ. Tuyệt đối không bế chó con thẳng đứng khi cho bú vì rất dễ bị sặc.
- Lượng sữa và tần suất: Lượng sữa cần thiết tùy thuộc vào cân nặng của chó con. Một hướng dẫn chung là cho chó con bú khoảng 13-20ml sữa cho mỗi 100g trọng lượng cơ thể mỗi ngày, chia đều cho 4-6 bữa. Trong 2 tuần đầu, chó con cần được cho bú mỗi 2-3 giờ, kể cả ban đêm. Đến tuần thứ 3 và thứ 4, có thể giãn khoảng cách giữa các bữa ra thành 4 bữa mỗi ngày.
Quá trình cai sữa và chuyển đổi sang thức ăn rắn
Khoảng 4 tuần tuổi là thời điểm thích hợp để bắt đầu quá trình cai sữa.
- Chuẩn bị thức ăn dặm: Trộn sữa công thức với thức ăn ướt cho chó con (puppy food) để tạo thành hỗn hợp sệt. Ban đầu, hỗn hợp nên loãng, sau đó đặc dần.
- Hướng dẫn ăn từ khay: Đặt hỗn hợp vào một cái khay nông. Dùng ngón tay chấm sữa rồi đưa vào miệng chó con để nó làm quen với vị. Lặp lại vài lần, chó con sẽ học cách liếm ăn từ khay.
- Giảm dần lượng sữa: Khi chó con đã quen ăn thức ăn ướt, giảm dần lượng sữa thay thế và tăng dần lượng thức ăn đặc. Đến khoảng 7-8 tuần tuổi, chó con có thể ăn hoàn toàn bằng thức ăn ướt hoặc thức ăn khô đã ngâm mềm.
Các biện pháp kích thích tiêu hóa và bài tiết ở chó sơ sinh
Kích thích排便和排尿（排泄）
Chó sơ sinh trong vài tuần đầu đời không thể tự排便和排尿（排泄）。 Chúng cần được kích thích bằng cách liếm hậu môn và cơ quan sinh dục, hành động mà chó mẹ thường làm sau mỗi lần bú.
Có thể bạn quan tâm: Chó Phốc Sóc Màu Vàng: Đặc Điểm, Chăm Sóc & Kinh Nghiệm Nuôi
- Cách thực hiện: Sau mỗi bữa ăn, dùng một miếng bông gòn hoặc khăn giấy ẩm, mềm, nhẹ nhàng massage vùng hậu môn và cơ quan sinh dục của chó con theo chuyển động tròn. Việc này mô phỏng hành động liếm của chó mẹ và kích thích chó con排便和排尿（排泄）。
- Tần suất: Luôn thực hiện việc này sau mỗi lần cho chó con ăn.
Nhận biết và xử lý các vấn đề tiêu hóa
- Táo bón: Nếu chó con không排便（排便）trong hơn 24 giờ, bụng căng cứng, hãy tăng lượng chất lỏng (sữa) và massage bụng nhẹ nhàng.
- Tiêu chảy: Phân lỏng, có mùi hôi là dấu hiệu của rối loạn tiêu hóa, có thể do pha sữa không đúng, nhiễm trùng hoặc chuyển đổi thức ăn quá nhanh. Nếu tiêu chảy kéo dài, cần tham khảo ý kiến bác sĩ thú y.
Khi nào cần tham khảo ý kiến bác sĩ thú y
Chó sơ sinh rất yếu ớt và bệnh tình có thể tiến triển rất nhanh. Hãy đưa chó con đến bác sĩ thú y ngay lập tức nếu gặp phải bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:
- Không bú hoặc bú rất ít trong suốt 24 giờ.
- Không tăng cân hoặc sụt cân liên tục.
- Thân nhiệt quá thấp (dưới 36,5°C) hoặc sốt cao.
- Tiếng kêu yếu ớt hoặc khóc thét liên tục.
- Co giật, li bì, không phản ứng.
- Phân có máu, nôn mửa nhiều lần.
- Da và niêm mạc có màu sắc bất thường (vàng, tím tái).
Lời kết
Chăm sóc một chú chó sơ sinh không chịu bú là một nhiệm vụ đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và kiến thức chuyên môn. Hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, và áp dụng các biện pháp chăm sóc đúng cách là những yếu tố then chốt giúp tăng cơ hội sống sót và phát triển khỏe mạnh cho những sinh linh bé nhỏ này. Nếu bạn đang phải đối mặt với tình huống này, hãy nhớ rằng Hanoi Zoo luôn sẵn sàng chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm trong lĩnh vực bảo tồn và chăm sóc động vật. Hãy kiên trì, yêu thương và tận tụy, vì mỗi chú chó con đều xứng đáng có một cơ hội sống trọn vẹn.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 2, 2025 by Thanh Thảo
