Chó thay răng lúc mấy tháng là một trong những thắc mắc phổ biến của các chủ nuôi khi lần đầu tiên chứng kiến chú cún cưng của mình bắt đầu quá trình thay răng. Đây là một bước ngoặt quan trọng trong quá trình phát triển của chó, đánh dấu sự chuyển đổi từ thời kỳ “bú sữa” sang “ăn dặm” và chuẩn bị bước vào độ tuổi trưởng thành về mặt răng miệng. Việc hiểu rõ thời điểm, diễn biến và cách chăm sóc trong giai đoạn này sẽ giúp chú chó của bạn có một hàm răng khỏe mạnh, đều đẹp và tránh được những vấn đề răng miệng về sau. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về quá trình thay răng của chó, từ khoa học đến thực tiễn chăm sóc tại nhà.
Có thể bạn quan tâm: Chó Bị Bệnh Thần Kinh: Dấu Hiệu Nhận Biết, Nguyên Nhân Và Cách Chăm Sóc Hiệu Qua
Tóm tắt nhanh các giai đoạn thay răng ở chó
Chó thay răng lúc mấy tháng là câu hỏi có câu trả lời phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nhưng nhìn chung có thể khái quát thành các mốc thời gian chính sau:
- Giai đoạn 1: Mọc răng sữa (0-6 tuần tuổi) – Những chiếc răng sữa đầu tiên (răng nanh và răng cưa) bắt đầu xuất hiện khi chó con được khoảng 2-3 tuần tuổi. Đến tuần thứ 6, bộ răng sữa hoàn chỉnh gồm 28 chiếc sẽ mọc đầy đủ, giúp chó con có thể bắt đầu tập ăn thức ăn mềm.
- Giai đoạn 2: Bắt đầu thay răng (3-4 tháng tuổi) – Đây là thời điểm quan trọng nhất mà hầu hết các chủ nuôi đều quan tâm. Từ 3 tháng tuổi trở đi, răng sữa bắt đầu lung lay và rụng để nhường chỗ cho răng vĩnh viễn mọc lên. Giai đoạn này thường kéo dài từ 3 đến 6 tháng tuổi.
- Giai đoạn 3: Hoàn thiện răng vĩnh viễn (6-7 tháng tuổi) – Đến khoảng 6-7 tháng tuổi, bộ răng vĩnh viễn của chó (42 chiếc) sẽ hoàn toàn thay thế cho răng sữa. Một số chú chó có thể mất thêm vài tháng để răng vĩnh viễn mọc đều và ổn định hoàn toàn.
Những dấu hiệu nhận biết chó đang trong giai đoạn thay răng
Việc nhận biết sớm các dấu hiệu thay răng sẽ giúp bạn chuẩn bị tâm lý và có biện pháp chăm sóc phù hợp cho cún cưng. Dưới đây là những biểu hiện phổ biến nhất:
Thay đổi hành vi
Trong giai đoạn thay răng, chó con thường có xu hướng gặm nhấm mọi thứ. Nguyên nhân là do nướu răng bị ngứa và đau khi răng vĩnh viễn đang mọc lên, chèn ép và làm lung lay răng sữa. Bạn sẽ thấy chú chó của mình gặm chân bàn, gặm giày dép, thậm chí gặm cả đồ chơi của mình một cách cuồng nhiệt hơn bình thường. Đây là một hành vi hoàn toàn tự nhiên và cần thiết để giảm cảm giác khó chịu trong miệng.
Một số chú chó có thể trở nên cáu kỉnh hoặc nhạy cảm hơn do cảm giác đau nhức ở nướu. Chúng có thể không muốn bạn chạm vào miệng, hoặc sủa khi đang chơi đùa. Tuy nhiên, điều này chỉ là tạm thời và sẽ hết khi quá trình thay răng kết thúc.
Dấu hiệu về thể chất
Dấu hiệu rõ ràng nhất là bạn có thể nhìn thấy răng sữa bị lung lay khi quan sát kỹ miệng chó. Đôi khi, bạn còn có thể tìm thấy chiếc răng sữa đã rụng trong khay ăn, trên thảm hoặc trong đồ chơi của chó. Đừng quá lo lắng nếu không thấy răng sữa đâu, vì nhiều chú chó có thói quen nuốt răng sữa khi chúng rụng, đây là điều hoàn toàn bình thường và vô hại.
Nướu răng của chó trong giai đoạn này có thể bị sưng nhẹ, đỏ hơn bình thường và đôi khi chảy máu nhẹ. Bạn cũng có thể nhận thấy hơi thở của chó có mùi hôi do sự tích tụ của vi khuẩn và mảnh vụn thức ăn trong các kẽ răng đang thay đổi.
Thay đổi trong thói quen ăn uống
Một số chú chó có thể chán ăn hoặc ăn ít đi trong vài ngày do cảm giác đau nhức khi nhai. Chúng có thể thích ăn đồ mềm hơn và tránh những món ăn cứng. Nếu chú chó của bạn có biểu hiện này, hãy tạm thời chuyển sang chế độ ăn mềm, dễ nhai để giảm bớt khó chịu cho chúng.
Cấu trúc răng của chó: Từ răng sữa đến răng vĩnh viễn
Để hiểu rõ hơn về quá trình thay răng, chúng ta cần tìm hiểu về cấu trúc răng của chó, từ răng sữa đến răng vĩnh viễn.
Bộ răng sữa (Deciduous Dentition)
Bộ răng sữa của chó, còn được gọi là răng “sữa” hay răng “sơ sinh”, gồm 28 chiếc răng. Cụ thể:
- 12 răng cửa (Incisors): 6 chiếc ở hàm trên và 6 chiếc ở hàm dưới, nằm ở vị trí trung tâm. Chúng có chức năng gặm, cào và giữ thức ăn.
- 4 răng nanh (Canines): 2 chiếc ở hàm trên và 2 chiếc ở hàm dưới, nằm hai bên răng cửa. Đây là những chiếc răng nhọn, dài và mạnh mẽ, dùng để xé thức ăn và cũng là “vũ khí” tự vệ chính của chó.
- 12 răng hàm sữa (Premolars): Chỉ có ở hàm trên, không có ở hàm dưới. Chúng nằm sau răng nanh và có chức năng cắt và xé nhỏ thức ăn.
Răng sữa của chó có đặc điểm là nhỏ, sắc và trắng bóng. Chúng mọc nhanh nhưng cũng rụng tương đối nhanh để nhường chỗ cho răng vĩnh viễn.
Bộ răng vĩnh viễn (Permanent Dentition)
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Về Chó Pug Tại Hà Nội: Chăm Sóc, Mua Bán Và Đời Sống
Khi quá trình thay răng hoàn tất, chó sẽ có 42 chiếc răng vĩnh viễn (20 ở hàm trên và 22 ở hàm dưới). Cấu trúc cụ thể như sau:
- 12 răng cửa (Incisors): Tương tự như răng sữa nhưng lớn và chắc khỏe hơn.
- 4 răng nanh (Canines): Cũng lớn và mạnh hơn răng nanh sữa, là răng khỏe nhất trong bộ răng của chó.
- 16 răng hàm (Premolars): 8 chiếc ở mỗi hàm, nằm sau răng nanh.
- 10 răng cấm (Molars): 4 chiếc ở hàm trên và 6 chiếc ở hàm dưới, nằm ở phía sau cùng của miệng. Răng cấm có chức năng nghiền nát thức ăn.
Răng vĩnh viễn của chó có màu vàng nhạt tự nhiên, điều này hoàn toàn bình thường và không phải là dấu hiệu của sâu răng hay vệ sinh kém như ở con người. Răng vĩnh viễn được thiết kế để tồn tại suốt đời, do đó việc chăm sóc răng miệng trong và sau giai đoạn thay răng là vô cùng quan trọng.
Các yếu tố ảnh hưởng đến thời điểm thay răng ở chó
Mặc dù có những mốc thời gian trung bình, nhưng thời điểm cụ thể mà một chú chó thay răng có thể khác biệt đáng kể tùy thuộc vào nhiều yếu tố.
Giống và kích cỡ
Kích cỡ là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến thời điểm thay răng. Nói chung, chó nhỏ thường thay răng sớm hơn chó lớn.
- Chó toy và chó nhỏ (ví dụ: Chihuahua, Poodle toy, Yorkshire Terrier): Thường bắt đầu thay răng từ 2,5 đến 3,5 tháng tuổi và hoàn tất quá trình này sớm hơn, khoảng 5,5 đến 6,5 tháng tuổi.
- Chó trung bình (ví dụ: Beagle, Cocker Spaniel, Poodle medium): Thường bắt đầu thay răng từ 3 đến 4 tháng tuổi và hoàn tất vào khoảng 6 đến 7 tháng tuổi.
- Chó lớn và chó đại (ví dụ: Labrador, Golden Retriever, Rottweiler, Great Dane): Thường bắt đầu thay răng muộn hơn, từ 4 đến 5 tháng tuổi và có thể mất đến 7 đến 8 tháng tuổi hoặc hơn mới hoàn tất quá trình thay răng, đặc biệt là với những chiếc răng cấm lớn ở phía sau.
Di truyền
Gen di truyền đóng một vai trò nhất định. Nếu bố mẹ của chú chó có xu hướng thay răng sớm hoặc muộn, thì chó con cũng có khả năng kế thừa đặc điểm đó.
Dinh dưỡng
Chế độ ăn uống đầy đủ canxi, phốt pho và các vitamin thiết yếu (đặc biệt là Vitamin D) sẽ hỗ trợ cho sự phát triển khỏe mạnh của răng vĩnh viễn và có thể ảnh hưởng đến tiến độ của quá trình thay răng. Một chế độ ăn kém dinh dưỡng có thể làm chậm quá trình này hoặc dẫn đến răng vĩnh viễn mọc lệch, yếu.
Sức khỏe tổng thể
Một chú chó khỏe mạnh, không mắc các bệnh về răng miệng hay các vấn đề sức khỏe khác sẽ có quá trình thay răng diễn ra thuận lợi hơn. Những chú chó bị suy dinh dưỡng, nhiễm ký sinh trùng đường ruột hoặc mắc các bệnh mãn tính có thể thay răng muộn hơn.
Cách chăm sóc chó trong giai đoạn thay răng
Giai đoạn thay răng là thời điểm chú chó của bạn cần được chăm sóc đặc biệt để giảm bớt khó chịu và đảm bảo răng vĩnh viễn mọc đúng vị trí, khỏe mạnh.
Cung cấp đồ nhai phù hợp
Việc chó gặm nhấm là không thể tránh khỏi trong giai đoạn này. Thay vì ngăn cản, hãy hướng dẫn hành vi này vào đúng đối tượng. Hãy chuẩn bị cho chó những đồ chơi nhai an toàn, được thiết kế riêng cho chó đang thay răng. Những đồ chơi làm từ cao su tự nhiên, nylon hoặc cao su đặc biệt dành cho chó là lựa chọn tốt. Chúng đủ cứng để massage nướu nhưng vẫn an toàn khi chó cắn.
Bạn cũng có thể cho chó nhai xương gặm dành cho chó (dental chews) hoặc xương ức bò đã qua xử lý (tránh xương ống có tủy vì dễ vỡ thành mảnh sắc nhọn). Những món đồ này không chỉ giúp giảm ngứa nướu mà còn hỗ trợ làm sạch mảng bám trên răng, ngăn ngừa bệnh nha chu.
Chế độ ăn uống
Có thể bạn quan tâm: Cách Nuôi Dạy Chó Con: Hướng Dẫn Toàn Diện Từ Khoa Học Đến Thực Tiễn
Trong giai đoạn thay răng, đặc biệt nếu chó có biểu hiện chán ăn, hãy cân nhắc điều chỉnh chế độ ăn. Bạn có thể:
- Ngâm khô (dry food) vào nước ấm trong vài phút để làm mềm trước khi cho chó ăn.
- Chuyển sang thức ăn ướt (wet food) hoặc thức ăn dạng pate trong thời gian này.
- Cho chó ăn thức ăn mềm như thịt xay, cá hấp, rau củ nghiền.
Tuy nhiên, không nên duy trì chế độ ăn mềm quá lâu. Sau khi quá trình thay răng ổn định (khoảng sau 6 tháng tuổi), hãy dần dần chuyển lại sang chế độ ăn khô vì thức ăn khô có tác dụng làm sạch răng tự nhiên khi chó nhai.
Vệ sinh răng miệng
Nhiều chủ nuôi nghĩ rằng không cần vệ sinh răng miệng cho chó khi chúng đang thay răng. Đây là một quan niệm sai lầm. Giai đoạn này càng cần được vệ sinh cẩn thận để ngăn ngừa viêm nướu và lập thói quen cho chó sau này.
Bạn có thể bắt đầu bằng cách massage nướu cho chó bằng ngón tay sạch hoặc gạc y tế mềm, ẩm. Dần dần, hãy làm quen cho chó với bàn chải đánh răng dành riêng cho chó và kem đánh răng cho chó (tuyệt đối không dùng kem đánh răng của người vì chứa fluoride và các chất có thể gây hại cho chó nếu nuốt phải). Việc đánh răng nên được thực hiện ít nhất 2-3 lần một tuần, lý tưởng là mỗi ngày.
Kiểm tra răng miệng thường xuyên
Hãy quan sát miệng chó hàng ngày, đặc biệt là trong bữa ăn và khi chúng gặm nhấm. Nếu bạn thấy:
- Răng sữa đã rụng nhưng răng vĩnh viễn không mọc lên sau vài tuần.
- Răng sữa bị kẹt, không rụng dù răng vĩnh viễn đã mọc lệch bên cạnh (tình trạng “răng kép”).
- Nướu bị sưng đỏ, chảy mủ hoặc có mùi hôi thối.
- Chó chảy nước dãi quá nhiều hoặc khó nuốt.
Thì bạn cần đưa chó đi khám bác sĩ thú y ngay lập tức. Những vấn đề này nếu không được xử lý kịp thời có thể dẫn đến nhiễm trùng, răng mọc lệch vĩnh viễn và các vấn đề răng miệng mãn tính.
Những vấn đề răng miệng thường gặp trong và sau giai đoạn thay răng
Mặc dù thay răng là một quá trình sinh lý bình thường, nhưng nó cũng tiềm ẩn một số rủi ro nếu không được chăm sóc đúng cách.
Răng sữa không rụng (Retained Deciduous Teeth)
Đây là vấn đề phổ biến nhất, đặc biệt ở các giống chó nhỏ và toy. Khi răng vĩnh viễn mọc lên nhưng răng sữa vẫn còn, sẽ tạo thành tình trạng “răng kép”. Điều này dẫn đến:
- Răng vĩnh viễn mọc lệch, không đúng vị trí.
- Tăng nguy cơ giắt thức ăn và viêm nướu.
- Cản trở khớp cắn, ảnh hưởng đến khả năng ăn nhai.
Giải pháp: Bác sĩ thú y sẽ cần nhổ bỏ răng sữa còn sót lại. Việc này nên được thực hiện sớm, ngay khi phát hiện, để răng vĩnh viễn có thể tự điều chỉnh về vị trí đúng.
Viêm nướu (Gingivitis)
Nướu bị viêm do sự tích tụ của mảng bám vi khuẩn. Dấu hiệu bao gồm nướu đỏ, sưng, dễ chảy máu và hơi thở hôi.
Giải pháp: Vệ sinh răng miệng hàng ngày, sử dụng bàn chải và kem đánh răng chuyên dụng cho chó. Trong trường hợp nặng, cần được bác sĩ thú y điều trị bằng thuốc.
Sâu răng và viêm tủy răng
Mặc dù không phổ biến bằng ở người, nhưng chó cũng có thể bị sâu răng, đặc biệt nếu chế độ ăn chứa nhiều chất đường bột. Sâu răng có thể dẫn đến viêm tủy răng, gây đau đớn dữ dội.
Có thể bạn quan tâm: Top 10 Giống Chó Phù Hợp Nuôi Ở Việt Nam: Hướng Dẫn Chọn Người Bạn Lý Tưởng
Giải pháp: Phòng ngừa bằng cách hạn chế đồ ăn vặt có đường, vệ sinh răng miệng thường xuyên. Khi đã bị sâu, cần được điều trị nội nha hoặc nhổ bỏ bởi bác sĩ thú y.
Bệnh nha chu (Periodontal Disease)
Đây là một trong những bệnh răng miệng phổ biến và nguy hiểm nhất ở chó. Nó bắt đầu từ viêm nướu và tiến triển thành viêm nhiễm các mô hỗ trợ răng (nướu, dây chằng nha chu, xương ổ răng), dẫn đến răng lung lay và rụng răng. Bệnh nha chu còn có thể ảnh hưởng đến các cơ quan nội tạng như tim, gan, thận do vi khuẩn theo đường máu lan truyền.
Giải pháp: Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Vệ sinh răng miệng hàng ngày, khám răng định kỳ (ít nhất một lần mỗi năm) và cạo vôi răng chuyên nghiệp khi cần thiết.
Khi nào cần đưa chó đi khám thú y về vấn đề răng miệng?
Bạn không nên chủ quan khi thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở miệng chó, đặc biệt trong giai đoạn thay răng. Dưới đây là những trường hợp bắt buộc phải đi khám:
- Răng sữa không rụng sau khi răng vĩnh viễn đã mọc lên được 1-2 tuần.
- Chó bị chảy máu miệng kéo dài hoặc có mủ.
- Hơi thở có mùi hôi thối nghiêm trọng, không cải thiện dù đã vệ sinh.
- Chó từ chối ăn hoặc chỉ ăn rất ít trong nhiều ngày.
- Chó chảy nước dãi quá nhiều, có thể kèm theo bọt.
- Miệng chó sưng nề, không thể há miệng rộng.
- Răng vĩnh viễn mọc lệch lạc nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khớp cắn.
- Chó liên tục dùng chân trước gãi miệng hoặc có biểu hiện khó chịu.
Bác sĩ thú y sẽ tiến hành kiểm tra tổng quát, có thể chụp X-quang răng để đánh giá tình trạng răng và xương ổ răng, từ đó đưa ra phương án điều trị phù hợp, có thể là nhổ răng sữa, rửa nướu, điều trị viêm nhiễm hoặc chỉnh hình răng.
Lập thói quen chăm sóc răng miệng cho chó từ khi còn nhỏ
Giai đoạn thay răng là thời điểm vàng để bạn lập thói quen chăm sóc răng miệng cho chó. Một chú chó được làm quen với việc đánh răng từ nhỏ sẽ dễ dàng cooperativ hơn khi trưởng thành.
Bắt đầu từ từ
Đừng cố gắng đánh răng ngay lập tức. Hãy bắt đầu bằng việc làm quen:
- Ngày 1-3: Dành vài phút mỗi ngày để vuốt ve vùng miệng, nhấc môi chó lên nhẹ nhàng. Khen thưởng khi chó bình tĩnh.
- Ngày 4-6: Dùng ngón tay sạch hoặc gạc y tế quấn quanh ngón tay, massage nướu cho chó. Bạn có thể thoa một chút kem đánh răng cho chó (có vị thịt, gan) lên ngón tay để chó thích thú.
- Ngày 7 trở đi: Giới thiệu bàn chải đánh răng dành cho chó (loại có lông mềm, đầu nhỏ). Bắt đầu với vài chiếc răng, dần dần làm quen với cả hàm.
Sử dụng dụng cụ và sản phẩm phù hợp
- Bàn chải: Chọn loại có lông mềm, đầu bàn chải nhỏ để dễ dàng tiếp cận các kẽ răng. Có loại bàn chải ngón tay (finger brush) rất tiện lợi cho chó nhỏ.
- Kem đánh răng: Tuyệt đối không dùng kem đánh răng của người. Kem đánh răng cho chó có vị dễ chịu và an toàn khi nuốt phải.
- Nước súc miệng cho chó: Có thể dùng như một biện pháp hỗ trợ, nhưng không thay thế được việc đánh răng.
- Đồ chơi nhai và xương gặm: Như đã đề cập, rất hữu ích trong việc làm sạch răng tự nhiên.
Tạo thói quen đều đặn
Hãy coi việc đánh răng cho chó như việc đánh răng của chính bạn. Tốt nhất là đánh răng mỗi ngày, nhưng ít nhất cũng phải 2-3 lần một tuần. Cố gắng thực hiện vào một khung giờ cố định (ví dụ: sau bữa tối) để chó hình thành thói quen.
Khen thưởng và kiên nhẫn
Luôn khen ngợi, vuốt ve và tặng thưởng (có thể là một miếng đồ ăn nhỏ hoặc một món đồ chơi) sau khi kết thúc buổi đánh răng. Điều này sẽ tạo ra liên kết tích cực trong tâm trí chó. Hãy kiên nhẫn, đặc biệt nếu chó của bạn lớn hơn tuổi và chưa quen với việc đánh răng. Việc thay đổi thói quen ở chó lớn có thể mất thời gian hơn, nhưng hoàn toàn có thể làm được.
Tổng kết: Chăm sóc răng miệng là đầu tư cho sức khỏe lâu dài của chó
Chó thay răng lúc mấy tháng không chỉ là một câu hỏi về thời gian, mà còn là chìa khóa để bạn hiểu rõ hơn về sự phát triển của cún cưng và cách chăm sóc chúng một cách tốt nhất. Quá trình thay răng là một giai đoạn tự nhiên nhưng cần được quan tâm đặc biệt. Việc chăm sóc răng miệng không chỉ giúp chó có một hàm răng khỏe mạnh, hơi thở thơm tho mà còn là bảo vệ sức khỏe tổng thể của chúng, ngăn ngừa các bệnh về tim, gan, thận và các cơ quan nội tạng khác.
Hãy quan sát, lắng nghe và thấu hiểu những biểu hiện của chó trong giai đoạn này. Đừng ngần ngại đưa chó đi khám thú y nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào. Và quan trọng nhất, hãy xây dựng thói quen chăm sóc răng miệng từ khi chó còn nhỏ tại Hanoi Zoo, để chú chó của bạn có thể tận hưởng một cuộc sống vui vẻ, khỏe mạnh và bên cạnh bạn thật lâu.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 1, 2025 by Thanh Thảo
