Trong những năm gần đây, các vụ việc chó nuôi tấn công chủ nhân ngày càng trở nên phổ biến và đáng lo ngại, điển hình là sự cố 4 con chó nghiệp vụ Doberman và Rottweiler cùng lao vào cắn chủ. Sự việc này không chỉ gây chấn động dư luận mà còn đặt ra câu hỏi lớn về trách nhiệm của người chủ trong việc huấn luyện và quản lý những giống chó to lớn, mạnh mẽ này. Bài viết này sẽ phân tích sâu về nguyên nhân, đặc điểm tâm lý của các giống chó nghiệp vụ, và cung cấp những hướng dẫn thiết thực để đảm bảo an toàn cho cả chủ nuôi lẫn vật nuôi.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chọn Miếng Lót Chuồng Chó Tphcm Chất Lượng Cho Thú Cưng
Tóm Tắt Các Bước Quản Lý Và Huấn Luyện An Toàn
Quy Trình Nhanh Để Ngăn Chặn Hành Vi Xấu Ở Chó Nghiệp Vụ
Thiết Lập Quyền Lãnh Đạo Ngay Từ Khi Còn Nhỏ: Người chủ phải là trung tâm của bầy đàn, quyết định mọi hoạt động từ ăn, ngủ, đi dạo đến chơi đùa. Không để chó cảm thấy nó có thể thách thức quyền lực của bạn.
Huấn Luyện Cơ Bản Bắt Buộc: Dạy các lệnh căn bản như “ngồi”, “chờ”, “đến”, “đi”, “ở lại” và đặc biệt là “buông” hoặc “thả”. Việc kiểm soát hành vi cắn và buông đồ vật là cực kỳ quan trọng.
Xây Dựng Kỷ Luật Bằng Sự Kiên Nhẫn Và Tính Nhất Quán: Không sử dụng bạo lực. Thay vào đó, dùng sự kiên nhẫn, nhất quán trong hành vi và giọng nói để uốn nắn. Khen thưởng khi làm đúng, bỏ qua hoặc nhắc nhở nhẹ khi làm sai.
Tạo Kỹ Năng Giao Tiếp An Toàn: Dạy chó làm quen với việc bị chạm vào mọi bộ phận cơ thể, đặc biệt là mõm, mắt, và tai. Đây là nền tảng để tránh phản xạ cắn khi bị chạm bất ngờ.
Đeo Rọ Mõm Khi Ra Ngoài: Đây là biện pháp an toàn tối thiểu bắt buộc đối với các giống chó lớn, mạnh, được liệt kê vào danh sách nguy hiểm khi ra môi trường công cộng.
Dắt Chó Bằng Dây Ngắn, Đi Cạnh Đùi Chủ: Không để chó chạy trước mặt, kéo lê chủ nhân. Điều này giúp duy trì trật tự bầy đàn và kiểm soát hành vi hiệu quả.
Tìm Đến Chuyên Gia Khi Cần: Nếu chó có biểu hiện hung hăng, khó kiểm soát hoặc hành vi bất thường, hãy tìm đến các huấn luyện viên chuyên nghiệp về chó nghiệp vụ ngay lập tức. Đừng tự ý xử lý.
Hiểu Về Các Giống Chó Nghiệp Vụ: Doberman Và Rottweiler
Đặc Điểm Hình Thái Và Nguồn Gốc
Doberman Pinscher là giống chó được phát triển vào cuối thế kỷ 19 tại Đức bởi Karl Friedrich Louis Dobermann, một nhân viên kiểm lâm và thu thuế. Mục đích ban đầu là tạo ra một vệ sĩ trung thành, dũng cảm và thông minh. Chúng có thân hình thon dài, cơ bắp săn chắc, tốc độ di chuyển nhanh và phản xạ cực kỳ nhạy bén. Bộ lông ngắn, bóng mượt, thường có màu đen pha vện nâu đỏ đặc trưng. Tai và đuôi thường được cắt tỉa theo tiêu chuẩn thẩm mỹ và nghiệp vụ.
Rottweiler, có nguồn gốc từ nước Đức, là hậu duệ của những con chó chăn gia súc La Mã. Chúng được lai tạo để trở thành chó chăn dắt, kéo xe và bảo vệ tài sản. Rottweiler có thân hình vạm vỡ, cơ bắp cuồn cuộn, lực cắn cực mạnh (lên tới hơn 300 PSI – Pound-force per square inch), khiến chúng trở thành một trong những giống chó có lực cắn lớn nhất thế giới. Lông ngắn, màu đen với các đốm vện nâu đỏ rõ ràng ở bốn chân, ngực và mặt. Khẩu hình vuông vức, hàm khỏe, ánh mắt sắc bén toát lên vẻ oai vệ và cảnh giác.
Tính Cách Và Bản Năng Tự Nhiên
Có thể bạn quan tâm: Chó Samoyed Thích Ăn Gì? Hướng Dẫn Dinh Dưỡng Toàn Diện Cho Người Mới Nuôi
Cả hai giống chó này đều sở hữu trí thông minh vượt trội trong thế giới loài chó. Chúng thuộc nhóm chó cần được giao việc và thử thách tinh thần thường xuyên. Nếu không được rèn luyện và làm việc, chúng dễ rơi vào trạng thái buồn chán, căng thẳng và có thể dẫn đến các hành vi tiêu cực như cắn phá đồ đạc, sủa vang, hoặc hung hăng.
Doberman nổi bật với bản năng bảo vệ mạnh mẽ. Chúng trung thành tuyệt đối với chủ nhân và gia đình, luôn trong tư thế cảnh giác, sẵn sàng phản ứng nhanh chóng trước bất kỳ mối đe dọa nào. Tuy nhiên, nếu được huấn luyện tốt, chúng cũng có thể rất dịu dàng và âu yếm với người thân, đặc biệt là trẻ em trong gia đình.
Rottweiler lại thể hiện rõ bản năng lãnh đạo bầy đàn và kiểm soát. Chúng tự tin, dũng cảm, và có xu hướng muốn kiểm soát không gian sống của mình. Sự trung thành của Rottweiler cũng được đánh giá rất cao, nhưng nó đòi hỏi một người chủ kiên định, có kinh nghiệm và đủ uy quyền để dẫn dắt.
Khả Năng Làm Việc Và Đóng Góp Cho Con Người
Nhờ vào trí tuệ, sức mạnh và sự trung thành, Doberman và Rottweiler được các lực lượng chức năng trên toàn thế giới ưa chuộng và sử dụng trong nhiều lĩnh vực:
Cảnh Sát Và Quân Đội: Cả hai giống chó đều được huấn luyện để truy tìm ma túy, vũ khí, phát hiện chất nổ, truy bắt tội phạm, tuần tra và canh gác. Khứu giác nhạy bén cùng thể lực dồi dào giúp chúng hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ nguy hiểm.
Tìm Kiếm Và Cứu Hộ (SAR): Trong các tình huống thiên tai như động đất, sập nhà, lũ lụt, những chú chó nghiệp vụ này được điều động để đánh hơi, tìm kiếm người bị nạn dưới đống đổ nát. Khả năng làm việc nhóm và tuân thủ mệnh lệnh là yếu tố then chốt giúp cứu sống nhiều nạn nhân.
Canh Gác Và Bảo Vệ Cá Nhân: Nhiều cá nhân, doanh nhân có nhu cầu bảo vệ an toàn cao lựa chọn nuôi Doberman hoặc Rottweiler như một vệ sĩ đáng tin cậy. Tuy nhiên, đây là lựa chọn chỉ dành cho những người có kinh nghiệm và điều kiện huấn luyện chuyên sâu.
Nguyên Nhân Dẫn Đến Hành Vi “Cắn Chủ” Ở Chó Nghiệp Vụ
Lỗi Từ Người Chủ: Huấn Luyện Sai Cách Và Thiếu Kiểm Soát
Chuyên gia Lê Anh Tuấn, Chủ nhiệm CLB Rottweiler Miền Bắc, khẳng định: “Bản chất của loài chó là trung thành, nhưng tất cả còn phải phụ thuộc vào người chủ chăm sóc, nuôi dưỡng và huấn luyện như thế nào.” Đây là lời khẳng định mang tính then chốt, nhấn mạnh rằng trách nhiệm lớn nhất thuộc về người chủ.
Một trong những lỗi phổ biến nhất là chủ nuôi dạy chó cách cắn nhưng lại không dạy cách buông. Khi huấn luyện nghiệp vụ, việc dạy chó tấn công, cắn và giữ là cần thiết. Tuy nhiên, lệnh “buông” hoặc “thả” mới là yếu tố sống còn. Nếu chó không tuân thủ lệnh buông, hậu quả có thể khôn lường. Trong vụ việc 4 con chó cùng cắn chủ, rất có thể người chủ đã dạy chó tấn công nhưng lại không kiểm soát được hành vi buông ra khi đã cắn, dẫn đến việc mất kiểm soát hoàn toàn.
Một nguyên nhân khác là sự hỗn loạn trong trật tự bầy đàn. Chó là loài sống theo bầy đàn, luôn xác định thứ bậc rõ ràng. Nếu người chủ không thiết lập được vị trí “alpha” (đầu đàn), chó sẽ có xu hướng thách thức quyền lực. Khi một con chó trong bầy cảm thấy mình có thể “hổn” với chủ, những con khác sẽ bắt chước theo bản năng bầy đàn. Dần dần, đàn chó mất kiểm soát và có thể tấn công chủ nhân bất cứ lúc nào.
Vấn Đề Về Di Truyền Và Thuần Chủng
Ông Tuấn cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của thuần chủng. Những con chó lai, dù có thể to khỏe và thông minh hơn, nhưng các đức tính tốt đẹp như trung thành, điềm tĩnh, và dễ huấn luyện có thể bị pha loãng hoặc biến mất. Việc lai tạo không kiểm soát có thể dẫn đến những con chó có bản năng hung hăng tiềm ẩn, khó kiểm soát và không phù hợp để làm thú cưng trong gia đình.
Có thể bạn quan tâm: Chó Hú Có Phải Bị Dại? Dấu Hiệu Và Cách Xử Lý Khi Bị Chó Hú Tấn Công
Môi Trường Sống Và Kích Thích Tiêu Cực
Chó nghiệp vụ cần được vận động thể chất và tinh thần hàng ngày. Một con chó bị nhốt lâu trong chuồng, không được ra ngoài, không được giao tiếp xã hội, sẽ tích tụ năng lượng tiêu cực. Khi bị kích thích bởi một yếu tố nào đó (tiếng động mạnh, người lạ đột ngột, cảm giác bị đe dọa), bản năng phòng thủ có thể bùng phát dữ dội. Ngoài ra, việc nuôi nhốt nhiều chó lớn trong cùng một không gian hẹp, không có ranh giới rõ ràng cũng có thể dẫn đến xung đột và tấn công lẫn nhau hoặc tấn công người.
Các Dấu Hiệu Nhận Biết Chó Đang Có Hành Vi Hung Hăng
Ngôn Ngữ Cơ Thể Của Chó
Hiểu được ngôn ngữ cơ thể của chó là chìa khóa để dự đoán và ngăn chặn hành vi cắn. Trước khi tấn công, chó thường có những dấu hiệu cảnh báo rõ ràng:
- Cơ Thể Cứng Lại: Toàn thân căng cứng, lông ống ngược (lông sống lưng dựng đứng).
- Ánh Mắt Căng Thẳng: Mắt trợn trừng, nhìn chằm chằm vào đối tượng bị coi là mối đe dọa, có thể lộ cả tròng trắng.
- Sủa Gầm Ghì: Âm thanh phát ra từ cổ họng, sâu và đe dọa, khác với tiếng sủa bình thường.
- Môi Hếch Lên, Chóp Mõm Co Giật: Hở răng, đặc biệt là răng nanh, là dấu hiệu của sự cảnh giác và sẵn sàng tấn công.
- Thái Độ “Đứng Im”: Chó đứng bất động, không tiến cũng không lùi, như đang dồn sức chuẩn bị cho một cuộc tấn công.
Hành Vi Bất Thường Cần Được Quan Tâm
- Tăng Động Bất Thường: Chạy vòng vòng, cắn phá đồ đạc dữ dội, sủa vang không kiểm soát.
- Cảnh Giác Quá Mức: Phản ứng quá mức với những âm thanh, hình ảnh bình thường; trở nên nhạy cảm với mọi sự thay đổi trong môi trường sống.
- Cắn Khi Bị Chạm Bất Ngờ: Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy chó đang trong trạng thái căng thẳng, cảm thấy bị đe dọa.
- Bảo Vệ Lãnh Địa Hoặc Đồ Vật: Sủa gầm ghì, cắn khi có người hoặc vật tiến lại gần chỗ ngủ, đồ chơi, thức ăn của nó.
Nếu nhận thấy những dấu hiệu này, đỪNG CHỦ QUAN. Hãy tìm đến huấn luyện viên chuyên nghiệp ngay lập tức để được tư vấn và can thiệp kịp thời.
Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Huấn Luyện Và Quản Lý An Toàn
Bắt Đầu Từ Khi Còn Nhỏ: Giai Đoạn Vàng
Giai đoạn từ 2 đến 4 tháng tuổi là thời kỳ nhạy cảm để dạy dỗ và định hình tính cách cho chó. Trong giai đoạn này, chó con học hỏi rất nhanh, dễ tiếp thu các quy tắc và thói quen. Người chủ cần:
- Xây Dựng Mối Liên Kết: Dành thời gian chơi đùa, âu yếm, cho ăn đúng giờ, tạo dựng niềm tin.
- Làm Quen Với Môi Trường: Dần dần cho chó tiếp xúc với nhiều âm thanh, hình ảnh, người lạ, vật nuôi khác trong điều kiện an toàn và kiểm soát được. Điều này giúp chó trở nên tự tin, giảm thiểu nỗi sợ hãi và hành vi hung hăng do hoảng loạn.
- Dạy Các Lệnh Cơ Bản: Bắt đầu từ những lệnh đơn giản như “ngồi”, “chờ”, “đến”. Sử dụng khen thưởng (thức ăn, đồ chơi, lời khen) để củng cố hành vi tích cực. Tránh la mắng, đánh đập vì sẽ khiến chó sợ hãi, mất trust và có thể trở nên hung hăng.
Kỹ Thuật Huấn Luyện “Không Cắn Tay”
Đây là một trong những kỹ năng quan trọng nhất đối với chó nghiệp vụ.
- Khi Chó Con Cắn Tay Trong Lúc Chơi: Ngừng mọi hoạt động ngay lập tức. Hét lên một tiếng “NO” (KHÔNG) thật to, dứt khoát, nhưng không la hét liên tục.
- Rút Tay Ra Khỏi Miệng Chó: Không giằng co, không đưa tay lại gần. Đứng dậy, quay lưng đi và bỏ vào một căn phòng khác (hoặc nhốt chó vào cũi) trong vòng 10-15 giây. Điều này giúp chó hiểu rằng hành vi cắn sẽ dẫn đến việc mất đi sự chú ý và vui chơi.
- Lặp Lại Quy Trình: Mỗi khi chó cắn, lặp lại quy trình trên. Sau vài lần, chó sẽ tự hiểu và ngừng cắn tay.
- Cung Cấp Đồ Nhai Thay Thế: Luôn có sẵn các món đồ chơi nhai chuyên dụng cho chó. Khi chó có xu hướng cắn bậy, dụ nó bằng đồ chơi và khen ngợi khi nó chơi đúng cách.
Kỹ Thuật Huấn Luyện “Buông Vật”
Lệnh “buông” có thể cứu mạng bạn trong tình huống chó cắn phải người hoặc vật gì đó.
- Tập Với Đồ Chơi: Khi chó đang ngậm đồ chơi, đưa một món ăn ngon (như thịt xé) lên mũi nó và ra lệnh “buông”.
- Khi Chó Mở Miệng Để Hưởng Thức Ăn: Nhanh chóng lấy đồ chơi ra khỏi miệng nó.
- Khen Ngợi Ngay Lập Tức: Khi chó buông đồ chơi theo lệnh, khen ngợi và thưởng cho nó món ăn đó.
- Lặp Lại Nhiều Lần: Lặp lại bài tập này nhiều lần trong ngày, ở nhiều hoàn cảnh khác nhau để chó ghi nhớ sâu.
Quản Lý Khi Ra Ngoài: An Toàn Là Trên Hết
- Rọ Mõm Là Bắt Buộc: Đối với các giống chó lớn, mạnh, đặc biệt là Doberman và Rottweiler, việc đeo rọ mõm khi ra môi trường công cộng là bắt buộc theo quy định của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Rọ mõm không chỉ bảo vệ người xung quanh mà còn bảo vệ chính con chó của bạn khỏi bị tấn công hoặc bị bắt.
- Dây Dắt Ngắn, Đi Cạnh Đùi: Sử dụng dây dắt có độ dài từ 0.5 đến 1 mét. Khi đi dạo, chó phải đi cạnh đùi trái của chủ nhân. Điều này giúp duy trì trật tự bầy đàn, chó hiểu rằng chủ là người dẫn đầu. Không để chó kéo lê, chạy trước mặt hoặc chạy lung tung.
- Tránh Các Khu Vực Đông Người Nếu Chó Còn Hiếu Động: Nếu chó của bạn còn nhỏ, quá hiếu động hoặc có biểu hiện sợ hãi, hãy chọn những khu vực vắng vẻ, yên tĩnh để tập đi dạo trước. Dần dần tăng độ phức tạp của môi trường khi chó đã quen và nghe lời hơn.
Xử Lý Khi Bị Chó Tấn Công: Những Điều Cần Làm
Bình Tĩnh Là Yếu Tố Sống Còn
Có thể bạn quan tâm: Chó Pug Giá Rẻ Cần Thơ: Hướng Dẫn Mua Bán An Toàn, Uy Tín Cho Người Yêu Chó
Khi bị chó tấn công, điều đầu tiên và quan trọng nhất là phải giữ bình tĩnh. Hét lên, chạy trốn hoặc vùng vẫy sẽ chỉ khiến chó thêm kích động và hung hăng. Chuyên gia Lê Anh Tuấn khuyên rằng, hãy cố gắng đưa đồ vật (áo khoác, túi xách, giày) vào giữa người và miệng chó. Chó sẽ ngoạm lấy đồ vật thay vì cắn trực tiếp vào cơ thể bạn. Những đồ vật này dễ dàng cởi bỏ, giúp bạn giảm thiểu tổn thương.
Cách Ứng Phó Của Người Xung Quanh
Nếu bạn là người chứng kiến một vụ chó tấn công, hãy hành động nhanh chóng nhưng cẩn trọng:
- Không Chĩa Gậy Trực Tiếp Vào Mặt Chó: Hành động này sẽ khiến chó cảm thấy bị khiêu khích và càng hung dữ hơn.
- Tạo Tiếng Ồn Lớn: Dùng mọi cách để tạo ra tiếng ồn lớn (hét, gõ mạnh vào vật cứng, dùng còi) nhằm làm chó hoảng sợ và buông ra.
- Dùng Đồ Vật Để Gây Xao Lãng: Ném giày, áo, hoặc bất kỳ vật gì có thể gây chú ý để chó buông mục tiêu và quay sang tấn công vật thể đó.
- Gọi Cứu Hộ Ngay Lập Tức: Sau khi nạn nhân được giải cứu, hãy gọi xe cứu thương và đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất. Vết cắn của chó, đặc biệt là chó lớn, có thể gây tổn thương sâu, nhiễm trùng nặng và nguy cơ mắc bệnh dại.
Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)
1. Có Nên Nuôi Chó Doberman Hoặc Rottweiler Trong Gia Đình Có Trẻ Nhỏ?
Câu trả lời: Có, NHƯNG chỉ nên nuôi nếu gia đình có người có kinh nghiệm chăm sóc và huấn luyện chó nghiệp vụ, có không gian sống rộng rãi, và cam kết dành thời gian để huấn luyện, vận động cho chó mỗi ngày. Ngoài ra, bắt buộc phải có rọ mõm và giám sát chặt chẽ khi chó và trẻ nhỏ chơi cùng nhau.
2. Làm Thế Nào Để Biết Được Người Bán Chó Có Uy Tín?
- Yêu cầu giấy tờ nguồn gốc, chứng nhận thuần chủng (nếu có).
- Tham quan nơi nuôi dưỡng chó mẹ và chó con. Môi trường phải sạch sẽ, thoáng mát, chó con phải khỏe mạnh, nhanh nhẹn.
- Hỏi về chế độ chăm sóc, tiêm phòng, và hỗ trợ huấn luyện sau bán.
- Ưu tiên các câu lạc bộ, trại chó có tên tuổi và được cộng đồng người nuôi chó đánh giá cao.
3. Chó Nghiệp Vụ Có Cần Tiêm Phòng Đặc Biệt Không?
Chó Doberman và Rottweiler không cần tiêm phòng đặc biệt khác biệt so với các giống chó khác. Tuy nhiên, do chúng thường được huấn luyện cường độ cao, làm việc nhiều, nên cần được tiêm phòng đầy đủ các bệnh cơ bản như Care, Parvo, Dại, Viêm gan truyền nhiễm, Parainfluenza… theo đúng lịch trình của bác sĩ thú y. Ngoài ra, nên kiểm tra sức khỏe định kỳ để đảm bảo thể lực và tinh thần tốt nhất cho công việc.
4. Có Thể Huấn Luyện Lại Một Con Chó Đã Từng Có Hành Vi Hung Hăng Không?
Có thể, nhưng rất khó và đòi hỏi chuyên gia. Việc huấn luyện lại (rehabilitation) cần được thực hiện bởi huấn luyện viên chuyên nghiệp về chó nghiệp vụ, có kinh nghiệm xử lý hành vi hung hăng. Quá trình này mất nhiều thời gian, công sức và không có đảm bảo 100% thành công. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, việc euthanasia (kết thúc sự sống nhân đạo) có thể được cân nhắc để đảm bảo an toàn cho cộng đồng.
Kết Luận
Sự việc 4 con chó cắn chủ là một hồi chuông cảnh tỉnh cho tất cả những ai đang và sẽ nuôi các giống chó nghiệp vụ to lớn, mạnh mẽ như Doberman và Rottweiler. Bản chất của chó không xấu, nhưng nếu người chủ thiếu kiến thức, thiếu kiên nhẫn, hoặc huấn luyện sai cách, thì nguy cơ xảy ra tai nạn là hoàn toàn có thật.
Chìa khóa để có một người bạn bốn chân trung thành, an toàn và đáng tin cậy nằm ở kiến thức, sự kiên nhẫn, và trách nhiệm của người chủ. Hãy đầu tư thời gian để học hỏi, huấn luyện đúng cách, và luôn luôn đặt an toàn lên hàng đầu.
Nếu bạn đang tìm kiếm một môi trường an toàn để học hỏi, quan sát và trải nghiệm cùng các loài động vật, hãy đến với Hanoi Zoo. Chúng tôi không chỉ là nơi bảo tồn và chăm sóc động vật, mà còn là trung tâm giáo dục về thế giới tự nhiên, giúp nâng cao nhận thức cộng đồng về trách nhiệm của con người đối với các sinh vật cùng chung sống trên hành tinh này. Khám phá thêm nhiều kiến thức thú vị và bổ ích tại Hanoi Zoo.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 1, 2025 by Thanh Thảo
