Cục Huấn Luyện Chó Nghiệp Vụ Bộ Công An là đơn vị chuyên trách trong lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, chịu trách nhiệm huấn luyện, quản lý và sử dụng chó nghiệp vụ phục vụ công tác bảo vệ an ninh trật tự. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về tổ chức đặc biệt này, từ lịch sử hình thành, các giống chó được huấn luyện, phương pháp đào tạo chuyên biệt cho đến vai trò không thể thay thế của họ trong nhiều lĩnh vực nghiệp vụ khác nhau.
Có thể bạn quan tâm: Cái Chết Nhân Đạo Cho Chó: Quyết Định Yêu Thương Dựa Trên Khoa Học & Đạo Đức
Tổng quan về Cục Huấn Luyện Chó Nghiệp Vụ Bộ Công An
Lịch sử hình thành và phát triển
Cục Huấn Luyện Chó Nghiệp Vụ Bộ Công An được thành lập theo Quyết định số 02/2004/QĐ-BCA ngày 08/01/2004 của Bộ trưởng Bộ Công an, trên cơ sở tổ chức lại lực lượng huấn luyện và sử dụng chó nghiệp vụ thuộc các đơn vị, địa phương. Việc thành lập Cục là một bước tiến quan trọng, thể hiện sự coi trọng và đầu tư bài bản của Đảng, Nhà nước và lực lượng Công an nhân dân đối với công tác sử dụng chó trong nghiệp vụ.
Trải qua hơn 20 năm xây dựng và trưởng thành, Cục đã không ngừng phát triển cả về quy mô, chất lượng huấn luyện và hiệu quả sử dụng. Từ những ngày đầu chỉ với một số ít chiến sĩ huấn luyện và vài chục con chó, đến nay lực lượng đã phát triển thành một đơn vị chuyên nghiệp, hiện đại, có mặt tại nhiều đơn vị, địa phương trên cả nước.
Sứ mệnh và tầm nhìn
Sứ mệnh của Cục là xây dựng và phát triển lực lượng huấn luyện, sử dụng chó nghiệp vụ Công an nhân dân hiện đại, chuyên nghiệp, có trình độ cao, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ an ninh trật tự trong tình hình mới. Tầm nhìn là trở thành trung tâm huấn luyện chó nghiệp vụ hàng đầu khu vực, có uy tín quốc tế, đóng góp tích cực vào công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và bảo vệ an ninh quốc gia.
Các giống chó nghiệp vụ phổ biến được huấn luyện
Chó nghiệp vụ phát hiện ma túy
German Shepherd (Chó chăn cừu Đức): Đây là giống chó được sử dụng phổ biến nhất trong lực lượng công an, đặc biệt là trong công tác phát hiện ma túy. Với khứu giác siêu việt (có thể ngửi thấy mùi ma túy ở nồng độ cực kỳ loãng, chỉ vài phần triệu), trí thông minh cao, tính trung thành và khả năng làm việc bền bỉ, chó chăn cừu Đức đã trở thành “người bạn đồng hành” không thể thiếu của các chiến sĩ phòng, chống ma túy. Chúng có thể phát hiện nhiều loại ma túy khác nhau như heroin, cần sa, ma túy tổng hợp (ma túy đá, thuốc lắc) trong nhiều môi trường như hành lý, xe cộ, container, nhà ở…
Belgian Malinois (Chó chăn cừu Bỉ Malinois): Cũng thuộc nhóm chó chăn cừu, Malinois có ưu điểm nổi bật là sự nhanh nhẹn, linh hoạt và tinh thần làm việc cao. Chúng có thể làm việc trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, địa hình phức tạp và có thể di chuyển nhanh chóng để kiểm tra các khu vực rộng lớn. Malinois đặc biệt hiệu quả trong việc kiểm tra phương tiện giao thông và các khu vực công cộng.
Labrador Retriever: Dù ít được biết đến trong lực lượng công an Việt Nam hơn so với hai giống trên, nhưng Labrador lại là giống chó được ưa chuộng hàng đầu trong các lực lượng chức năng ở nhiều nước phát triển nhờ tính cách hiền lành, dễ huấn luyện và khứu giác cực kỳ nhạy bén. Chúng thường được sử dụng trong các nhiệm vụ kiểm tra an ninh tại sân bay, ga xe, bưu điện…
Cục Huấn Luyện Chó Nghiệp Vụ Bộ Công An Là Gì? Vai Trò Và Lịch Sử Hình Thành Có thể bạn quan tâm: Cấu Tạo Và Chức Năng Của Cơ Quan Sinh Dục Chó: Kiến Thức Toàn Diện Cho Người Nuôi Thú Cưng
Chó nghiệp vụ phát hiện chất nổ
German Shepherd: Ngoài phát hiện ma túy, chó chăn cừu Đức cũng được huấn luyện để phát hiện chất nổ. Với bản năng bảo vệ và tinh thần trách nhiệm cao, chúng có thể làm việc trong môi trường áp lực, nguy hiểm. Các chiến sĩ huấn luyện chó phát hiện chất nổ thường phải đảm bảo an toàn cho bản thân và “người bạn bốn chân” của mình trong quá trình kiểm tra các thiết bị, phương tiện, khu vực nghi có cài bom.
Belgian Malinois: Sự nhanh nhẹn và linh hoạt của Malinois cũng rất phù hợp với nhiệm vụ phát hiện chất nổ, đặc biệt là trong các chiến dịch truy quét, dò tìm bom mìn còn sót lại sau chiến tranh.
Chó nghiệp vụ truy tìm dấu vết
Bloodhound (Chó săn máu): Đây là giống chó có khứu giác được đánh giá là nhạy nhất trong thế giới loài chó. Chúng có thể đánh hơi và truy tìm dấu vết của một người cụ thể dù đã qua nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày, và đi qua nhiều địa hình khác nhau như đường nhựa, đất, bụi, nước… Bloodhound đóng vai trò quan trọng trong các vụ truy bắt tội phạm, tìm kiếm người mất tích.
German Shepherd và Belgian Malinois: Ngoài các nhiệm vụ khác, hai giống chó này cũng được huấn luyện để truy tìm dấu vết, đặc biệt là trong các khu vực đô thị hoặc khi cần sự nhanh chóng, cơ động.
Chó nghiệp vụ hỗ trợ truy bắt, kiểm soát đám đông
Doberman Pinscher: Với dáng vẻ uyển chuyển, cơ bắp và bản năng bảo vệ mạnh mẽ, Doberman thường được sử dụng trong các nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát, hỗ trợ truy bắt tội phạm nguy hiểm. Chúng có thể tấn công theo lệnh của huấn luyện viên để khống chế đối tượng khi cần thiết.
Rottweiler: Cũng là một giống chó mạnh mẽ, can đảm và trung thành, Rottweiler được sử dụng trong các nhiệm vụ tuần tra, canh gác và hỗ trợ lực lượng công an trong các tình huống cần răn đe, khống chế.
Quy trình huấn luyện chó nghiệp vụ chuyên nghiệp
Giai đoạn tuyển chọn và đánh giá
Có thể bạn quan tâm: Có Nên Nuôi Chó Rottweiler? Hướng Dẫn Toàn Diện Cho Người Mới Bắt Đầu
Không phải con chó nào cũng có thể trở thành một chiến sĩ nghiệp vụ. Quy trình tuyển chọn rất khắt khe, bao gồm:
- Kiểm tra thể chất: Chó phải có thân hình cân đối, cơ bắp phát triển, không có dị tật, bệnh tật. Hệ hô hấp, tuần hoàn, tiêu hóa phải khỏe mạnh để đảm bảo có thể làm việc trong điều kiện khắc nghiệt.
- Kiểm tra tính cách: Chó cần có bản năng săn mồi mạnh, tinh thần làm việc cao, không nhát người, không hung dữ vô cớ. Tính cách ổn định, dễ thuần phục là yếu tố then chốt.
- Kiểm tra khứu giác: Đây là yếu tố quan trọng nhất đối với các giống chó phát hiện ma túy, chất nổ. Các bài kiểm tra đánh giá khả năng phân biệt mùi, theo dõi dấu vết được thực hiện ngay từ giai đoạn đầu.
Giai đoạn huấn luyện cơ bản
- Làm quen với môi trường: Chó được đưa vào môi trường làm việc, làm quen với tiếng ồn, đám đông, phương tiện giao thông, các thiết bị nghiệp vụ.
- Huấn luyện phục tùng: Dạy chó nghe và thực hiện các lệnh cơ bản như ngồi, nằm, đứng, đến, ở lại, đi bên cạnh chủ… Đây là nền tảng để phát triển các kỹ năng phức tạp hơn.
- Xây dựng mối quan hệ giữa chó và huấn luyện viên: Mối quan hệ này là yếu tố sống còn. Chó phải tin tưởng, nghe lời và sẵn sàng làm việc vì huấn luyện viên. Quá trình này đòi hỏi sự kiên nhẫn, tình yêu thương và phương pháp huấn luyện khoa học.
Giai đoạn huấn luyện chuyên sâu
- Huấn luyện phát hiện ma túy: Chó được làm quen với mùi của các loại ma túy khác nhau. Quá trình huấn luyện sử dụng phương pháp “gợi mùi – tìm kiếm – phần thưởng” để hình thành phản xạ có điều kiện. Khi phát hiện mùi ma túy, chó sẽ có hành vi báo hiệu cụ thể (ngồi, nằm, dùng chân đào nhẹ…).
- Huấn luyện phát hiện chất nổ: Tương tự như huấn luyện phát hiện ma túy, nhưng chó phải được làm quen với mùi của nhiều loại chất nổ khác nhau, từ TNT, C4 đến các loại chất nổ tự chế. An toàn là yếu tố được đặt lên hàng đầu trong suốt quá trình huấn luyện.
- Huấn luyện truy tìm dấu vết: Chó được dạy cách đánh hơi và theo dõi dấu vết của một người cụ thể. Các bài tập được tiến hành trên nhiều địa hình khác nhau, với độ tuổi của dấu vết ngày càng kéo dài.
- Huấn luyện hỗ trợ truy bắt: Chó được dạy cách tấn công, khống chế đối tượng theo lệnh, đồng thời cũng được huấn luyện để không tấn công bừa bãi, chỉ hành động khi có lệnh.
Giai đoạn kiểm tra, đánh giá và huấn luyện định kỳ
Sau quá trình huấn luyện, chó phải trải qua các kỳ kiểm tra nghiêm ngặt để được cấp chứng nhận nghiệp vụ. Trong quá trình làm việc, chó và huấn luyện viên phải tham gia các khóa huấn luyện định kỳ để duy trì và nâng cao kỹ năng, cập nhật các phương pháp mới, các loại ma túy, chất nổ mới xuất hiện.
Vai trò và hiệu quả của chó nghiệp vụ trong công tác Công an
Hỗ trợ đắc lực trong công tác phòng, chống ma túy
Chó nghiệp vụ đã và đang trở thành “vũ khí” không thể thay thế trong cuộc chiến chống ma túy. Chúng thường xuyên tham gia vào các chuyên án lớn, các đợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm. Hiệu quả của chó nghiệp vụ được thể hiện qua việc phát hiện, bắt giữ nhiều vụ vận chuyển, buôn bán ma túy với số lượng lớn, thu giữ hàng chục, hàng trăm kilogam ma túy các loại, bắt giữ hàng nghìn đối tượng phạm tội.
Hỗ trợ trong công tác phòng, chống khủng bố và đảm bảo an ninh, trật tự
Chó nghiệp vụ phát hiện chất nổ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn tại các sự kiện lớn, các mục tiêu quan trọng, các khu vực công cộng như sân bay, nhà ga, bến xe, khu vực diễn ra hội nghị, hội thảo quốc tế… Việc sử dụng chó nghiệp vụ giúp phát hiện sớm, ngăn chặn kịp thời các vụ tấn công khủng bố, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân và các mục tiêu trọng điểm.
Hỗ trợ trong công tác truy bắt tội phạm và tìm kiếm người mất tích
Có thể bạn quan tâm: Có Nên Cho Chó Nằm Điều Hòa? Hướng Dẫn Khoa Học Từ Chuyên Gia Thú Y
Chó nghiệp vụ truy tìm dấu vết đã góp phần không nhỏ vào việc truy bắt các đối tượng phạm tội nguy hiểm, đặc biệt là các đối tượng trốn truy nã. Với khả năng đánh hơi siêu việt, chó có thể “đọc” được dấu vết trên mặt đất, trên không khí và dẫn dắt lực lượng chức năng truy bắt chính xác vị trí ẩn náu của tội phạm. Ngoài ra, chó nghiệp vụ cũng được huy động trong các chiến dịch tìm kiếm người mất tích, người bị lạc trong rừng, bị vùi lấp do sạt lở đất, động đất…
Hỗ trợ trong công tác tuần tra, kiểm soát và đảm bảo an ninh trật tự tại cơ sở
Nhiều đơn vị Công an cấp tỉnh, cấp huyện đã và đang sử dụng chó nghiệp vụ trong các tổ công tác tuần tra, kiểm soát. Sự hiện diện của chó nghiệp vụ có tác dụng răn đe, phòng ngừa tội phạm, đồng thời cũng giúp lực lượng công an phát hiện, ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật.
Những khó khăn, thách thức và định hướng phát triển
Khó khăn, thách thức
- Chi phí huấn luyện và nuôi dưỡng: Việc huấn luyện một con chó nghiệp vụ đạt chuẩn đòi hỏi thời gian dài (từ 6 tháng đến 1 năm) và chi phí lớn, bao gồm chi phí thức ăn, thuốc men, vắc-xin, dụng cụ huấn luyện, nhân công…
- Đội ngũ huấn luyện viên: Số lượng huấn luyện viên có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm丰富的 còn hạn chế. Việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ này đòi hỏi thời gian và nguồn lực lớn.
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị: Một số đơn vị vẫn còn thiếu thốn về cơ sở vật chất, sân bãi huấn luyện, trang thiết bị chuyên dùng cho huấn luyện và sử dụng chó nghiệp vụ.
- Ảnh hưởng của môi trường: Ô nhiễm môi trường, tiếng ồn đô thị, khói bụi có thể ảnh hưởng đến khứu giác và sức khỏe của chó nghiệp vụ.
Định hướng phát triển
- Tiếp tục đầu tư, hiện đại hóa: Đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị huấn luyện, mua sắm các thiết bị hỗ trợ như máy kiểm tra khứu giác, dụng cụ huấn luyện hiện đại.
- Phát triển đội ngũ huấn luyện viên: Mở rộng và nâng cao chất lượng đào tạo huấn luyện viên, cử cán bộ đi đào tạo, tập huấn ở nước ngoài để tiếp thu kinh nghiệm, phương pháp huấn luyện tiên tiến.
- Nghiên cứu, ứng dụng khoa học kỹ thuật: Nghiên cứu, ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào công tác huấn luyện, chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cho chó nghiệp vụ.
- Mở rộng phạm vi sử dụng: Ngoài các nhiệm vụ truyền thống, cần nghiên cứu, huấn luyện chó nghiệp vụ để tham gia vào các lĩnh vực mới như tìm kiếm, cứu nạn, phát hiện hàng cấm, buôn lậu (vũ khí, động vật hoang dã), hỗ trợ phòng cháy chữa cháy…
Cục Huấn Luyện Chó Nghiệp Vụ Bộ Công An và Hanoi Zoo
Hanoi Zoo cũng là một trong những đơn vị có kinh nghiệm trong việc chăm sóc và bảo tồn các loài động vật bản địa, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của thế giới động vật. Kiến thức về tập tính, sinh lý học của các loài chó và các loài động vật khác mà đội ngũ chuyên gia của Hanoi Zoo dày công nghiên cứu cũng có thể là một nguồn tham khảo hữu ích cho công tác huấn luyện và chăm sóc chó nghiệp vụ.
Kết luận
Cục Huấn Luyện Chó Nghiệp Vụ Bộ Công An là một đơn vị đặc biệt, thể hiện sự sáng tạo, thích ứng và đầu tư bài bản của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam trong công tác bảo vệ an ninh trật tự. Những “người bạn bốn chân” với khứu giác siêu việt, bản năng làm việc cao và sự trung thành tuyệt đối đã và đang ngày đêm cùng các chiến sĩ công an chiến đấu chống lại cái ác, góp phần giữ gìn cuộc sống bình yên, hạnh phúc cho nhân dân. Với sự quan tâm, đầu tư của Đảng, Nhà nước và lực lượng Công an, chắc chắn rằng lực lượng chó nghiệp vụ sẽ ngày càng trưởng thành, hiện đại, chuyên nghiệp, xứng đáng với niềm tin yêu của nhân dân.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 1, 2025 by Thanh Thảo
