Chó bị co thắt bụng là một tình trạng phổ biến mà nhiều chủ nuôi có thể gặp phải. Tình trạng này có thể biểu hiện từ những cơn co thắt nhẹ thoáng qua đến những cơn đau dữ dội, kéo dài, đòi hỏi sự can thiệp y tế khẩn cấp. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về nguyên nhân gây ra hiện tượng này, các dấu hiệu nhận biết, cũng như các biện pháp xử lý và phòng ngừa hiệu quả dựa trên kiến thức chuyên môn của các bác sĩ thú y.
Có thể bạn quan tâm: Chó Biếng Ăn Cho Uống Thuốc Gì? Hướng Dẫn Chẩn Đoán & Giải Pháp An Toàn Từ Chuyên Gia
Tóm tắt nhanh thông minh
Các nguyên nhân phổ biến gây co thắt bụng ở chó
- Rối loạn tiêu hóa (Gastroenteritis): Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, thường do ăn thức ăn không phù hợp, thức ăn ôi thiu, hoặc do nhiễm vi khuẩn, virus. Các cơn co thắt thường đi kèm với tiêu chảy và nôn mửa.
- Táo bón: Khi phân bị tắc nghẽn trong ruột, ruột sẽ co thắt mạnh để cố gắng đẩy phân ra ngoài, gây đau bụng.
- Hội chứng bloat (GDV – Gastric Dilatation-Volvulus): Một cấp cứu y tế nghiêm trọng, xảy ra khi dạ dày bị đầy hơi và xoắn lại, chặn lưu thông máu. Các cơn co thắt dữ dội, bụng phình to, chó có vẻ lo lắng, liếm môi, không nôn được.
- Sỏi đường tiết niệu: Sỏi có thể di chuyển và gây tắc nghẽn trong niệu đạo, gây kích thích và co thắt cơ vùng bụng dưới.
- Mang thai và sinh sản: Co thắt tử cung là dấu hiệu báo hiệu cún con sắp chào đời.
- Chấn thương vùng bụng: Vết thương hoặc vết bầm tím có thể gây đau và co thắt cơ.
- Các bệnh lý nội tạng khác: Viêm tụy, viêm phúc mạc, các khối u trong ổ bụng cũng có thể là nguyên nhân.
Có thể bạn quan tâm: Tìm Hiểu Về Chó Becgie Và Cách Phòng Tránh Nguy Cơ Bị Cắn
Hiểu rõ về hiện tượng co thắt bụng ở chó
Cơ chế sinh học của co thắt
Co thắt bụng ở chó là kết quả của sự co bóp không tự chủ của các cơ trơn trong thành ống tiêu hóa hoặc các cơ vân ở thành bụng. Hệ thần kinh tự chủ điều khiển các cơ trơn trong ruột, dạ dày để thực hiện nhu động ruột – một quá trình co bóp nhu hòa nhằm di chuyển thức ăn. Khi có kích thích bất thường, các cơ này có thể co thắt mạnh và nhịp nhàng, gây cảm giác đau đớn cho chó.
Các cơ vân ở thành bụng cũng có thể co thắt như một phản xạ tự vệ khi ổ bụng có tổn thương, viêm nhiễm hoặc khi có bất kỳ yếu tố nào gây kích thích phúc mạc – lớp màng lót bên trong thành bụng và bao quanh các cơ quan nội tạng.
Phân loại co thắt bụng
Việc phân loại co thắt giúp định hướng chẩn đoán và điều trị chính xác hơn. Các bác sĩ thú y thường phân biệt các loại co thắt dựa trên:
- Tính chất cơn đau: Co thắt nhẹ, thoáng qua thường liên quan đến rối loạn tiêu hóa đơn thuần. Co thắt dữ dội, kéo dài là dấu hiệu của các bệnh lý nghiêm trọng như GDV, tắc ruột.
- Vị trí cơn đau: Co thắt vùng bụng trên có thể liên quan đến dạ dày, tá tràng, tụy. Co thắt vùng bụng dưới có thể liên quan đến đại tràng, bàng quang, tử cung.
- Thời gian xuất hiện: Co thắt sau khi ăn có thể do khó tiêu, viêm dạ dày. Co thắt về đêm có thể liên quan đến táo bón hoặc các vấn đề về bàng quang.
Có thể bạn quan tâm: Chó Săn Lông Ngắn Đức: Toàn Cảnh Về Loài Chó Đa Năng Và Trung Thành
Các dấu hiệu nhận biết chó bị co thắt bụng
Dấu hiệu bên ngoài dễ quan sát
Chó không thể nói với bạn rằng nó đang đau, nhưng ngôn ngữ cơ thể của chúng lại vô cùng rõ ràng. Khi bị co thắt bụng, chó thường có những biểu hiện sau:
- Thay đổi tư thế: Chó có thể ngồi hoặc nằm ở tư thế “cầu vồng” (giơ cao hai chân trước, hạ thấp phần hông) để giảm áp lực lên vùng bụng. Một số con khác lại cuộn tròn lại, co người để che chở vùng bụng.
- Liếm môi và háu nước: Đây là một phản xạ thường gặp khi chó bị buồn nôn hoặc đau bụng.
- Rên rỉ hoặc kêu gắt: Đặc biệt khi bạn chạm vào vùng bụng, chó có thể phát ra tiếng kêu thể hiện sự khó chịu.
- Bồn chồn, không yên: Chó có thể đi lòng vòng, không chịu nằm yên một chỗ, thể hiện sự lo lắng và bất an.
- Chán ăn, bỏ ăn: Cơn đau khiến chó mất cảm giác thèm ăn.
Dấu hiệu đi kèm cần lưu ý
Các triệu chứng đi kèm thường cho biết nguyên nhân gốc rễ của cơn co thắt:
- Nôn mửa: Nôn khan, nôn ra dịch vàng (dịch mật), hoặc nôn ra thức ăn chưa tiêu hóa. Nôn liên tục là dấu hiệu của các vấn đề về dạ dày hoặc ruột non.
- Tiêu chảy: Phân lỏng, có thể có máu hoặc chất nhầy. Tiêu chảy cấp tính thường do nhiễm khuẩn, virus hoặc ngộ độc thức ăn.
- Táo bón: Chó rặn khi đi vệ sinh, phân khô cứng hoặc không đi vệ sinh trong vài ngày.
- Bụng phình to: Đây là dấu hiệu cực kỳ nguy hiểm, có thể là biểu hiện của hội chứng bloat (GDV). Bụng cứng, chướng lên nhanh chóng.
- Sốt: Nhiệt độ cơ thể tăng cao có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng hoặc viêm.
- Mệt mỏi, lừ đừ: Chó nằm một chỗ, không muốn vận động, mắt lim dim.
Khi nào cần đưa chó đến bác sĩ thú y ngay lập tức?
Một số dấu hiệu cho thấy tình trạng của chó đang rất nghiêm trọng và cần được cấp cứu:
- Bụng cứng, phình to nhanh chóng (nghi ngờ GDV).
- Nôn ra máu hoặc chất nôn có màu咖啡色 (có thể là máu đã đông).
- Tiêu chảy ra máu nhiều.
- Chó nằm bất động, yếu ớt, không phản ứng khi gọi.
- Sốt cao trên 39.5°C hoặc hạ thân nhiệt.
- Co giật hoặc mất ý thức.
Nguyên nhân phổ biến và cách xử lý tại nhà
Rối loạn tiêu hóa nhẹ
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất và thường có thể xử lý tại nhà nếu chó vẫn còn tỉnh táo, không nôn nhiều và không có dấu hiệu mất nước.
- Nguyên nhân: Ăn thức ăn lạ, thức ăn quá nhiều dầu mỡ, ăn quá nhanh, dị ứng với một loại thức ăn nào đó.
- Cách xử lý:
- Cho chó nhịn ăn từ 12-24 giờ để hệ tiêu hóa được nghỉ ngơi. Vẫn cung cấp nước sạch, có thể cho uống nước oresmol để bù điện giải nếu có tiêu chảy.
- Cho ăn thức ăn dễ tiêu sau khi nhịn ăn: Cháo gà nghiền nhuyễn, cơm trắng trộn thịt gà luộc xé nhỏ. Ăn với lượng ít, chia nhiều bữa trong ngày.
- Theo dõi sát các triệu chứng. Nếu sau 24-48 giờ không cải thiện, cần đưa đến bác sĩ thú y.
Táo bón
Táo bón cũng là một nguyên nhân thường gặp gây co thắt bụng.
- Nguyên nhân: Thiếu chất xơ trong khẩu phần ăn, uống ít nước, ít vận động, hoặc do tác dụng phụ của một số loại thuốc.
- Cách xử lý:
- Tăng cường chất xơ: Cho chó ăn thêm rau củ luộc nghiền (bí đỏ, cà rốt), hoặc bổ sung chất xơ từ khoai lang.
- Uống đủ nước: Đảm bảo luôn có nước sạch để chó uống.
- Tăng cường vận động: Dắt chó đi dạo, vận động nhẹ nhàng để kích thích nhu động ruột.
- Massage bụng: Xoa bụng theo chiều kim đồng hồ nhẹ nhàng giúp kích thích ruột co bóp.
- Sử dụng thuốc nhuận tràng (theo chỉ định của bác sĩ thú y): Nếu các biện pháp trên không hiệu quả, bác sĩ có thể kê đơn thuốc nhuận tràng hoặc thụt tháo.
Co thắt do căng thẳng, lo âu
Một số chú chó có hệ tiêu hóa nhạy cảm sẽ bị co thắt bụng khi gặp stress, thay đổi môi trường sống, hoặc sau một chuyến đi xe dài.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Cấp Cứu Và Chăm Sóc Chó Bị Bỏng Nước Sôi: Kiến Thức Cơ Bản Cho Người Yêu Thú Cưng
- Cách xử lý:
- Giữ không gian yên tĩnh, tránh tiếng ồn lớn.
- Cho chó nằm nghỉ ở nơi thoáng mát, sạch sẽ.
- Dùng các sản phẩm hỗ trợ an thần tự nhiên như dầu lavender (sử dụng cẩn thận, tránh để chó liếm phải).
- Cho uống men vi sinh để cân bằng hệ vi sinh đường ruột.
Các bệnh lý nghiêm trọng cần can thiệp y tế
Hội chứng bloat (GDV – Xoắn dạ dày)
Đây là một cấp cứu y tế khẩn cấp, có thể gây tử vong nhanh chóng nếu không được điều trị kịp thời. Các giống chó có lồng ngực sâu và hẹp như Great Dane, German Shepherd, Boxer có nguy cơ cao mắc phải.
- Triệu chứng điển hình:
- Bụng phình to nhanh chóng, cứng như trống.
- Chó liếm môi, háu nước, buồn nôn nhưng không nôn được.
- Bồn chồn, đi lòng vòng, không tìm được tư thế nằm thoải mái.
- Nhịp tim nhanh, thở gấp.
- Nướu răng nhợt nhạt hoặc có màu tím.
- Cách xử lý: ĐƯA CHÓ ĐẾN CƠ SỞ THÚ Y NGAY LẬP TỨC. Bác sĩ sẽ tiến hành chọc hút hơi để giảm áp lực trong dạ dày, sau đó phẫu thuật để xoay dạ dày về vị trí ban đầu và khâu cố định dạ dày vào thành bụng để ngăn ngừa tái phát.
Tắc ruột
Tắc ruột xảy ra khi có dị vật (như đồ chơi, xương, dây thun) hoặc khối u chặn đường đi của thức ăn trong lòng ruột.
- Triệu chứng:
- Nôn mửa dữ dội, liên tục.
- Đau bụng dữ dội, chó rên rỉ, không cho chạm vào bụng.
- Không đi tiêu được hoặc chỉ đi được một ít phân lỏng.
- Mệt mỏi, bỏ ăn.
- Cách xử lý: CẦN ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN THÚ Y. Bác sĩ sẽ chụp X-quang hoặc siêu âm để xác định vị trí tắc nghẽn. Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính để lấy dị vật ra.
Viêm tụy
Viêm tụy là tình trạng viêm của tuyến tụy, thường do ăn thức ăn nhiều dầu mỡ hoặc do một số bệnh lý nền.
- Triệu chứng:
- Đau bụng dữ dội, chó thường nằm ở tư thế “cầu vồng”.
- Nôn mửa, tiêu chảy.
- Sốt.
- Mệt mỏi, bỏ ăn.
- Cách xử lý: ĐIỀU TRỊ TẠI CƠ SỞ THÚ Y. Điều trị bao gồm truyền dịch để bù nước và điện giải, dùng thuốc giảm đau, chống nôn, và kiêng ăn để tụy được nghỉ ngơi. Trong một số trường hợp nặng, có thể cần phẫu thuật.
Sỏi đường tiết niệu
Sỏi có thể hình thành trong thận, bàng quang hoặc niệu đạo, gây kích thích và co thắt cơ vùng bụng dưới.
- Triệu chứng:
- Đau bụng dưới, đặc biệt là vùng bàng quang.
- Đi tiểu nhiều lần, mỗi lần chỉ tiểu được một ít.
- Tiểu ra máu.
- Rên rỉ khi đi tiểu.
- Cách xử lý: ĐIỀU TRỊ TẠI CƠ SỞ THÚ Y. Bác sĩ sẽ dùng thuốc giảm đau, chống viêm, và có thể cần phẫu thuật để lấy sỏi ra. Thay đổi chế độ ăn cũng rất quan trọng để ngăn ngừa sỏi tái phát.
Phòng ngừa co thắt bụng ở chó
Chế độ ăn uống khoa học
Một chế độ ăn uống hợp lý là yếu tố then chốt để duy trì sức khỏe đường tiêu hóa cho chó.
- Cho chó ăn thức ăn chất lượng cao, phù hợp với độ tuổi, giống và mức độ hoạt động.
- Tránh cho chó ăn thức ăn thừa, đồ ăn nhanh, thức ăn nhiều dầu mỡ.
- Chia nhỏ bữa ăn trong ngày thay vì cho ăn một bữa lớn. Điều này đặc biệt quan trọng với các giống chó có nguy cơ bị GDV.
- Không cho chó ăn xương gà, xương cá vì chúng dễ vỡ và sắc nhọn, có thể gây tổn thương đường tiêu hóa.
- Cung cấp đủ nước sạch trong ngày.
Chế độ vận động hợp lý
- Dắt chó đi dạo đều đặn mỗi ngày để kích thích nhu động ruột.
- Tránh vận động mạnh ngay sau khi ăn, đặc biệt là các giống chó lớn. Nên chờ ít nhất 1-2 giờ sau khi ăn mới cho chó chạy nhảy, chơi các trò vận động mạnh.
- Tạo môi trường sống thoải mái, tránh stress kéo dài.
Khám sức khỏe định kỳ
- Khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần để phát hiện và điều trị kịp thời các bệnh lý tiềm ẩn.
- Tiêm phòng đầy đủ các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
- Tẩy giun định kỳ 3-6 tháng/lần để loại bỏ giun sán ký sinh trong đường ruột.
Vai trò của Hanoi Zoo trong giáo dục và bảo tồn
Việc hiểu rõ về các vấn đề sức khỏe ở động vật, dù là thú nuôi hay động vật hoang dã, là một phần quan trọng trong hành trình giáo dục cộng đồng về thế giới động vật. Hanoi Zoo không chỉ là nơi bảo tồn các loài động vật quý hiếm mà còn là một trung tâm giáo dục, nơi lan tỏa kiến thức về chăm sóc, bảo vệ động vật đến với mọi người. Từ những kiến thức cơ bản về triệu chứng bệnh đến các biện pháp phòng ngừa, mỗi thông tin được chia sẻ đều góp phần nâng cao ý thức và trách nhiệm của con người đối với các sinh vật sống xung quanh chúng ta.
Kết luận
Chó bị co thắt bụng là một triệu chứng có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ những rối loạn tiêu hóa nhẹ đến các bệnh lý nghiêm trọng đe dọa tính mạng. Việc nhận biết các dấu hiệu, phân biệt mức độ nghiêm trọng và có biện pháp xử lý phù hợp là rất quan trọng. Đối với các trường hợp nhẹ, có thể điều trị tại nhà với chế độ ăn uống và nghỉ ngơi hợp lý. Tuy nhiên, khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như bụng phình to, nôn ra máu, tiêu chảy ra máu, hoặc chó có vẻ mệt mỏi, yếu ớt, hãy đưa chó đến cơ sở thú y ngay lập tức. Phòng bệnh hơn chữa bệnh, một chế độ ăn uống khoa học, vận động hợp lý và khám sức khỏe định kỳ sẽ giúp chó của bạn có một hệ tiêu hóa khỏe mạnh, giảm nguy cơ mắc các bệnh về đường ruột.
Cập Nhật Lúc Tháng 12 1, 2025 by Thanh Thảo
