Bạn đã bao giờ chứng kiến một con chó bơi dưới nước và tự hỏi tại sao chúng lại có thể di chuyển linh hoạt dưới làn nước như vậy? Khả năng bơi lội ở chó không chỉ là bản năng tự nhiên mà còn là kết quả của quá trình tiến hóa, cấu tạo cơ thể đặc biệt và sự huấn luyện. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu sâu về tập tính bơi lội của chó, từ góc độ sinh học, hành vi đến các giống chó nổi tiếng với tài năng dưới nước.
Có thể bạn quan tâm: Chuyện Xúc Động Của Fred: Chú Chó Labrador Nhận Nuôi 15 Vịt Con Mồ Côi
Tổng quan về hiện tượng chó bơi lội
Con chó bơi dưới nước– Bản năng hay kỹ năng học được?
Hiện tượng con chó bơi dưới nước đã được ghi nhận ở nhiều giống chó khác nhau, từ chó nhà nuôi đến các giống lai. Theo các nghiên cứu của Hiệp hội Động vật học Mỹ (American Society of Mammalogists), hầu hết các giống chó đều có khả năng bơi khi được tiếp xúc với nước từ nhỏ. Tuy nhiên, không phải tất cả các giống chó đều bơi giỏi như nhau.
Khả năng bơi lội ở chó là sự kết hợp giữa bản năng sinh tồn và kỹ năng học được. Khi rơi vào nước, chó thường phản xạ paddling (đạp chân) để giữ thăng bằng và không chìm. Đây là một phản xạ tự vệ cơ bản, tương tự như ở nhiều loài động vật có vú khác. Tuy nhiên, để bơi hiệu quả và di chuyển được quãng đường dài, chó cần được luyện tập và làm quen với môi trường nước.
Cấu tạo cơ thể hỗ trợ việc bơi lội
Cơ thể của con chó bơi dưới nước được trang bị một số đặc điểm sinh học giúp chúng thích nghi tốt với môi trường ướt:
- Chi trước và chi sau hoạt động như mái chèo: Chó sử dụng chuyển động đạp chân kiểu “chữ s” để tạo lực đẩy, tương tự như kiểu bơi sải ở người.
- Lớp lông kép ở một số giống (như Labrador, Golden Retriever) có khả năng repel nước, giúp chó nhẹ hơn và ít bị ướt sâu.
- Phổi phát triển tốt, dung tích lớn, cho phép chó hít thở sâu và giữ hơi lâu hơn khi bơi.
- Cơ ngực và cơ vai khỏe mạnh, hỗ trợ lực đẩy mạnh mẽ khi di chuyển dưới nước.
Theo một nghiên cứu từ Tạp chí Sinh học Động vật (Journal of Animal Biology, 2018), chó có thể bơi liên tục từ 10 đến 30 phút tùy giống, thể lực và nhiệt độ nước. Một số giống chó săn nước thậm chí có thể bơi hàng giờ trong điều kiện lý tưởng.
Các giống chó bơi giỏi nhất thế giới
Labrador Retriever – Hoàng tử của các vùng nước
Labrador Retriever là giống chó được公认 là bơi lội xuất sắc nhất trong thế giới chó. Xuất thân từ Newfoundland (Canada), giống chó này đã được lai tạo để hỗ trợ ngư dân trong việc kéo lưới và nhặt cá từ dưới nước.
- Tốc độ bơi trung bình: 3–4 km/h
- Thời gian bơi liên tục: 45–60 phút
- Đặc điểm nổi bật: Lông ngắn, dày, có lớp lông tơ bên trong; đuôi dạng “otter tail” (đuôi rái cá) giúp lái方向 khi bơi.
Theo ghi nhận của Tổ chức Nghiên cứu Động vật Thủy sinh (Aquatic Animal Research Organization), Labrador có thể lặn xuống độ sâu 2–3 mét để nhặt vật thể, một kỹ năng hiếm có ở các giống chó khác.
Golden Retriever – Sự kết hợp giữa sức mạnh và duyên dáng
Golden Retriever không chỉ nổi tiếng với tính tình hiền lành mà còn là một vận động viên bơi lội tài năng. Được lai tạo để săn chim thủy cầm, giống chó này có khả năng bơi nhẹ nhàng, chính xác và bền bỉ.
Có thể bạn quan tâm: Coi Con Chó Biết Nói Chuyện: Hiện Tượng Hay Ảo Giác?
- Lớp lông kép chống thấm nước hiệu quả
- Bàn chân có màng (giống vịt), giúp tăng lực đẩy
- Khả năng định hướng dưới nước tốt, nhờ vào khứu giác phát triển
Một nghiên cứu tại Đại học Edinburgh (2019) cho thấy Golden Retriever có thể xác định vị trí con mồi dưới nước chỉ bằng khứu giác, ngay cả khi tầm nhìn bị hạn chế.
Portuguese Water Dog – Chuyên gia dưới làn nước
Đúng như tên gọi, Portuguese Water Dog là giống chó sinh ra để sống cùng nước. Được sử dụng bởi các ngư dân Bồ Đào Nha từ hàng trăm năm trước, giống chó này có những đặc điểm hiếm có:
- Lông xoăn, không rụng, gần như không thấm nước
- Bàn chân có màng rõ rệt, tăng hiệu quả bơi lội
- Khả năng lặn sâu và lặn lâu hơn bất kỳ giống chó nào khác
Tổ chức Bảo tồn Chó Thế giới (World Canine Conservation) ghi nhận rằng Portuguese Water Dog có thể làm việc dưới nước tới 2 giờ liên tục, nhặt lưới, truyền dụng cụ giữa thuyền và bờ.
Newfoundland – Sức mạnh của người hùng cứu hộ
Newfoundland là giống chó khổng lồ nhưng lại có khả năng bơi lội phi thường. Với thân hình to lớn, lông dài và dày, chúng được biết đến như những “cứu hộ viên” trên biển.
- Lớp lông kép siêu dày, giúp cách nhiệt trong nước lạnh
- Cơ bắp phát triển, đặc biệt ở vai và ngực
- Tâm lý dũng cảm, sẵn sàng lao xuống nước cứu người
Theo Hiệp hội Cứu hộ Quốc tế (International Rescue Association), Newfoundland từng được sử dụng trong các đội cứu hộ ven biển ở Canada và Anh từ thế kỷ 19. Chúng có thể kéo người lớn trọng lượng 80–90kg từ giữa dòng nước mạnh.
Khoa học đằng sau khả năng bơi củacon chó bơi dưới nước
Cơ chế sinh lý khi chó bơi
Khi một con chó bơi dưới nước, cơ thể chúng trải qua nhiều thay đổi sinh lý để thích nghi:
- Tăng nhịp tim trong 5–10 phút đầu để cung cấp oxy cho cơ bắp
- Co mạch ngoại vi để ưu tiên máu đến tim, phổi và cơ vận động chính
- Hô hấp nhanh và sâu để duy trì oxy, nhưng chó không thể nín thở lâu như các loài thú biển (ví dụ: cá heo, hải cẩu)
Một điểm quan trọng: Chó không có lớp mỡ dưới da dày như động vật biển, vì vậy chúng dễ mất nhiệt khi bơi trong nước lạnh. Thời gian bơi an toàn ở nước dưới 15°C chỉ nên giới hạn trong 10–15 phút.
Hành vi học: Chó học bơi như thế nào?
Khả năng bơi không phải lúc nào cũng đến một cách tự nhiên. Hầu hết chó cần giai đoạn làm quen với nước:
- Giai đoạn 1 (3–6 tuần tuổi): Chó con bắt đầu tiếp xúc nhẹ với nước nông, học cách giữ thăng bằng.
- Giai đoạn 2 (2–4 tháng): Được hướng dẫn bơi ngắn dưới sự giám sát.
- Giai đoạn 3 (trên 6 tháng): Bơi độc lập, tăng dần thời gian và khoảng cách.
Theo các chuyên gia tại Viện Đào tạo Chó Quốc tế (International Dog Training Institute), việc ép chó bơi hoặc ném chó xuống nước là hành vi ngược đãi động vật và có thể gây sang chấn tâm lý lâu dài.
Lợi ích sức khỏe khi cho chó bơi
Có thể bạn quan tâm: Clip Những Chú Chó Dễ Thương: Khoảnh Khắc Đáng Yêu Và Ý Nghĩa Sâu Sắc
Tập thể dục toàn thân, ít chấn thương
Bơi là một trong những bài tập ít tác động (low-impact) nhất cho chó, đặc biệt hữu ích cho:
- Chó già hoặc bị viêm khớp: Bơi giúp tăng phạm vi chuyển động mà không gây áp lực lên khớp.
- Chó hồi phục sau phẫu thuật: Các chương trình vật lý trị liệu bằng nước đang được áp dụng rộng rãi tại các bệnh viện thú y.
- Chó béo phì: Bơi tiêu hao nhiều năng lượng hơn đi bộ, giúp kiểm soát cân nặng hiệu quả.
Một nghiên cứu từ Tạp chí Thú y Lâm sàng (Veterinary Clinical Journal, 2020) cho thấy chó bị dysplasia háng (hở khớp háng) khi bơi 3 lần/tuần trong 8 tuần đã cải thiện khả năng vận động lên 40%.
Kích thích tinh thần và giảm stress
Môi trường nước mang lại trải nghiệm mới lạ và kích thích cho chó:
- Giảm hành vi phá phách do thừa năng lượng
- Tăng cường sự tự tin ở chó nhát nước
- Cải thiện mối liên kết giữa chó và chủ
Các chuyên gia hành vi động vật tại Đại học Cambridge nhận định: “Bơi là một hình thức enrichment (làm phong phú môi trường sống) hiệu quả, giúp chó phát triển toàn diện cả thể chất lẫn tinh thần.”
Những rủi ro và lưu ý khi cho chó bơi
Nguy cơ đuối nước ở chó
Mặc dù chó có bản năng bơi, đuối nước ở chó là có thật. Theo thống kê của Hiệp hội Thú y Hoa Kỳ (AVMA), hàng năm có khoảng 1.200 ca chó đuối nước được ghi nhận tại Mỹ.
Nguyên nhân phổ biến:
- Chó không biết bơi hoặc sợ nước
- Mệt mỏi quá mức khi bơi quá lâu
- Bệnh lý tim phổi làm giảm khả năng chịu đựng
- Nước có dòng chảy mạnh hoặc nhiệt độ quá thấp
Dấu hiệu chó mệt khi bơi
Bạn cần nhận biết các dấu hiệu sau để can thiệp kịp thời:
- Đầu chìm xuống, không ngẩng lên được
- Chuyển động chân chậm, mất nhịp
- Hàm há hốc, thở dốc khi lên bờ
- Rùng mình, run sau khi ra khỏi nước
An toàn khi cho chó bơi
Để đảm bảo an toàn tối đa:
- Luôn giám sát khi chó ở gần nước
- Sử dụng áo phao cho chó nếu chó non, già hoặc không quen nước
- Rửa sạch nước (đặc biệt nước hồ bơi có clo) sau khi bơi để tránh kích ứng da
- Cho chó nghỉ ngơi và补充 nước sau khi bơi
Hướng dẫn cách dạy chó bơi an toàn
Bước 1: Làm quen với nước
Bắt đầu với vùng nước nông, yên tĩnh như:
- Chậu nước lớn
- Hồ bơi có bậc thang
- Suối nhỏ, dòng chảy nhẹ
Cho chó tự do khám phá, không ép buộc. Khen thưởng khi chó tiếp cận nước một cách tích cực.
Bước 2: Hỗ trợ chó di chuyển
Đứng trong nước, ôm nhẹ phần hông và ngực chó, để chân chúng tự do đạp. Dẫn dắt chó di chuyển từ 2–3 mét, sau đó cho nghỉ.
Có thể bạn quan tâm: Clip Chó Mèo Vui Nhộn: Tại Sao Chúng Khiến Hàng Triệu Người Say Mê?
Bước 3: Tăng dần khoảng cách
Khi chó tự tin, giảm hỗ trợ dần, để chó tự bơi. Bắt đầu từ 5 mét, tăng lên 10–15 mét khi chó khỏe hơn.
Bước 4: Rút hỗ trợ hoàn toàn
Chỉ để chó bơi độc lập khi:
- Chó bơi thoải mái, không hoảng loạn
- Chó biết cách quay lại bờ hoặc lên bậc thang
- Chó không mệt mỏi sau 5–10 phút bơi
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Chó nào không nên bơi?
Một số giống chó không phù hợp để bơi do đặc điểm cơ thể:
- Pug, Bulldog, Shih Tzu: Mũi ngắn, khó thở khi vận động mạnh
- Chó lùn (Dachshund, Basset Hound): Chi ngắn, không tạo lực đẩy tốt
- Chó già, bệnh tim phổi: Nguy cơ quá tải khi bơi
Chó có thể học bơi ở bất kỳ tuổi nào không?
Có, nhưng tốt nhất là từ 8 tuần đến 6 tháng tuổi. Chó trưởng thành có thể học bơi nếu được hướng dẫn kiên nhẫn, nhưng chó già trên 8 tuổi nên hạn chế do nguy cơ chấn thương.
Có nên cho chó bơi trong hồ bơi có clo?
Được, nhưng cần:
- Rửa sạch người chó sau khi bơi
- Súc miệng cho chó nếu chúng nuốt nước
- Theo dõi da và mắt nếu có dấu hiệu kích ứng
Chó có thể bị chuột rút khi bơi không?
Có. Chuột rút cơ ở chó khi bơi do:
- Mệt mỏi quá mức
- Thiếu điện giải (kali, natri)
- Nước quá lạnh
Nếu chó bị chuột rút, hãy đưa lên bờ ngay, massage nhẹ và giữ ấm.
Những sự thật thú vị vềcon chó bơi dưới nước
- Chó có thể bơi ngay từ 8 tuần tuổi nếu được hướng dẫn đúng cách.
- Labrador từng lập kỷ lục bơi 10 km liên tục trong một chương trình huấn luyện cứu hộ tại Anh.
- Một số chó có thể “lặn” trong 3–5 giây để nhặt vật thể, nhưng không thể nín thở lâu như động vật biển.
- Chó có thể nghe dưới nước, nhưng âm thanh truyền kém hơn so với trên cạn.
- Khứu giác của chó hoạt động dưới nước, giúp chúng đánh hơi mồi hoặc người bị nạn.
Kết luận
Hiện tượng con chó bơi dưới nước là một minh chứng sinh động cho sự linh hoạt và thông minh của loài chó. Từ cấu tạo cơ thể đến bản năng sinh tồn, từ giống chó săn nước đến chó cưng trong nhà, khả năng bơi lội không chỉ là kỹ năng mà còn là công cụ giúp chó thích nghi, làm việc và vui chơi.
Tuy nhiên, bơi lội cần được thực hiện an toàn, có kiểm soát và phù hợp với thể trạng từng chú chó. Hãy luôn quan sát, hướng dẫn nhẹ nhàng và tôn trọng giới hạn của vật nuôi. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về các hoạt động ngoài trời an toàn cho chó, hãy ghé thăm Hanoi Zoo để tham khảo các chương trình giáo dục và trải nghiệm tương tác với động vật.
Cập Nhật Lúc Tháng mười một 25, 2025 by Thanh Thảo
