Chó Border Collie là một trong những giống chó thông minh và năng động nhất thế giới, được nhiều gia đình tại Việt Nam lựa chọn làm thú cưng. Tuy nhiên, cách chăm sóc chó Border Collie đòi hỏi sự hiểu biết chuyên sâu về nhu cầu thể chất, tinh thần và dinh dưỡng của chúng. Bài viết này cung cấp hướng dẫn chi tiết, khoa học và thực tiễn để bạn có thể nuôi dưỡng một chú Border Collie khỏe mạnh, hạnh phúc và phát triển toàn diện.
Tổng quan về Border Collie và nhu cầu chăm sóc đặc biệt
Border Collie là giống chó chăn cừu có nguồn gốc từ vùng biên giới Scotland-England, nổi tiếng với trí thông minh vượt trội, khả năng học hỏi nhanh và nguồn năng lượng dồi dào. Chúng không chỉ là những vận động viên xuất sắc trong các môn thể thao dành cho chó mà còn là những người bạn đồng hành trung thành, nhạy bén với cảm xúc con người.
Tuy nhiên, chính vì đặc điểm này mà cách chăm sóc chó Border Collie khác biệt so với nhiều giống chó khác. Chúng cần được kích thích trí tuệ hàng ngày, vận động cường độ cao và một chế độ dinh dưỡng cân bằng để duy trì sức khỏe tối ưu. Việc thiếu hiểu biết về nhu cầu đặc thù của giống chó này có thể dẫn đến các vấn đề về hành vi như phá phách, sủa nhiều, hoặc các bệnh lý liên quan đến xương khớp, da lông và tiêu hóa.
Chế độ dinh dưỡng cân bằng cho Border Collie theo từng giai đoạn phát triển
Dinh dưỡng nền tảng: Các nhóm chất không thể thiếu
Có thể bạn quan tâm: Cách Chích Thuốc Cho Chó: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Chuyên Gia Thú Y
Một chế độ ăn phù hợp là nền tảng quan trọng nhất trong cách chăm sóc chó Border Collie. Do đặc tính hoạt động mạnh và trao đổi chất nhanh, Border Collie cần một khẩu phần giàu protein, chất béo lành mạnh, vitamin và khoáng chất.
Protein đóng vai trò then chốt trong việc duy trì cơ bắp, hỗ trợ hệ miễn dịch và phục hồi sau những giờ vận động cường độ cao. Nguồn protein chất lượng cao nên đến từ thịt nạc như ức gà, thịt bò thăn, thịt heo nạc, gan và tim. Các chuyên gia dinh dưỡng thú y khuyến nghị protein nên chiếm từ 25-30% khẩu phần hàng ngày của Border Collie trưởng thành.
Chất béo cung cấp năng lượng dồi dào và hỗ trợ hấp thu các vitamin tan trong dầu. Tuy nhiên, liều lượng cần được kiểm soát để tránh tình trạng béo phì – một vấn đề ngày càng phổ biến ở chó nuôi trong nhà. Dầu cá hồi, dầu ô liu và mỡ động vật tinh luyện là những nguồn chất béo tốt.
Canxi và phốt pho là hai khoáng chất thiết yếu cho sự phát triển hệ xương chắc khỏe, đặc biệt quan trọng trong giai đoạn chó con đang lớn. Thiếu canxi có thể dẫn đến loạn sản xương hông, một dị tật phổ biến ở các giống chó cỡ trung đến lớn. Bổ sung canxi tự nhiên thông qua trứng, sữa, phô mai hoặc các sản phẩm bổ sung chuyên dụng là cần thiết.
Vitamin và chất xơ đến từ rau củ giúp cải thiện tiêu hóa, tăng cường miễn dịch và duy trì bộ lông óng mượt. Cà rốt, bắp cải, đậu Hà Lan, rau dền và bí đỏ là những lựa chọn an toàn và giàu dinh dưỡng.
Chế độ ăn theo từng độ tuổi
Border Collie 1-3 tháng tuổi: Giai đoạn phát triển nền tảng
Trong 4 tuần đầu đời, chó con vẫn chủ yếu bú sữa mẹ – nguồn dinh dưỡng hoàn hảo với đầy đủ kháng thể và dưỡng chất. Từ tuần thứ 5, hệ tiêu hóa bắt đầu sẵn sàng cho việc ăn dặm.
Thức ăn dặm nên được nấu nhuyễn dưới dạng cháo thịt nạc kết hợp rau củ xay mịn. Nước hầm xương gà hoặc bò cung cấp collagen và khoáng chất, giúp hệ xương phát triển vững chắc. Nếu sử dụng thức ăn khô, cần ngâm mềm trong nước ấm 15-20 phút trước khi cho ăn.
Có thể bạn quan tâm: Cách Cho Chó Ăn Khi Bị Ốm: Hướng Dẫn Chăm Sóc Dinh Dưỡng Đúng Cách
Khẩu phần nên chia thành 4-5 bữa nhỏ mỗi ngày, mỗi bữa khoảng 400-500 gram tùy trọng lượng cơ thể. Việc chia nhỏ bữa ăn giúp hệ tiêu hóa non yếu của chó con hoạt động hiệu quả, tránh tình trạng đầy bụng hoặc rối loạn tiêu hóa.
Border Collie 3-6 tháng tuổi: Giai đoạn tăng trưởng nhanh
Giai đoạn này đánh dấu bước chuyển quan trọng trong cách chăm sóc chó Border Collie. Hệ tiêu hóa đã phát triển hơn, cho phép tiêu hóa các loại thức ăn đặc hơn. Cháo thịt, cháo gà, cháo bò vẫn là lựa chọn lý tưởng, có thể kết hợp thêm cơm nát và rau củ thái nhỏ.
Số bữa ăn giảm xuống còn 3 bữa/ngày, mỗi bữa khoảng 700-800 gram. Thời gian ăn mỗi bữa nên giới hạn trong 20-30 phút để hình thành thói quen ăn uống điều độ, tránh thói quen ăn vặt hoặc ăn quá no.
Đây cũng là giai đoạn cần theo dõi sát sao cân nặng và thể trạng. Border Collie tăng trưởng nhanh, nhưng việc tăng cân quá mức có thể gây áp lực lên hệ xương đang phát triển, dẫn đến các vấn đề về khớp về sau.
Border Collie từ 6 tháng tuổi trở đi: Giai đoạn trưởng thành
Từ 6 tháng tuổi, Border Collie bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ về cả thể chất và trí tuệ. Khẩu phần ăn cần được điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu năng lượng cao hơn.
Protein nên được tăng cường thông qua thịt nạc, gan, tim và các loại nội tạng sạch. Tinh bột từ cơm, cháo có thể được thay thế một phần bằng khoai lang, khoai tây – những nguồn carbohydrate phức hợp giúp duy trì năng lượng ổn định mà không gây tăng đường huyết đột ngột.
Canxi tiếp tục là yếu tố then chốt. Ngoài các sản phẩm từ sữa, có thể bổ sung canxi thông qua trứng cút lộn hoặc trứng vịt lộn 2-3 quả mỗi tuần. Đây không chỉ là nguồn canxi dồi dào mà còn cung cấp biotin và các vitamin nhóm B, giúp lông mọc dày, óng mượt.
Có thể bạn quan tâm: Cách Cho Chó Ăn Cám: Hướng Dẫn Khoa Học Và An Toàn Từ Chuyên Gia
Số bữa ăn có thể giảm xuống còn 2 bữa/ngày, nhưng khối lượng thức ăn cần tăng lên để đáp ứng nhu cầu trao đổi chất cao. Việc kiểm soát lượng ăn vẫn cần được duy trì để tránh béo phì – một yếu tố nguy cơ hàng đầu gây thoái hóa khớp ở các giống chó hoạt động nhiều.
Vệ sinh và chăm sóc ngoại hình đúng cách
Chăm sóc răng miệng và mắt hàng ngày
Răng và mắt là hai bộ phận thường bị bỏ qua trong cách chăm sóc chó Border Collie, nhưng lại có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tổng thể.
Vệ sinh răng miệng nên được thực hiện hàng ngày bằng bàn chải và kem đánh răng chuyên dụng cho chó. Việc này giúp ngăn ngừa cao răng, viêm nướu và hôi miệng. Bàn chải người lớn không phù hợp với cấu trúc răng chó, có thể gây tổn thương nướu do lông cứng và đầu bàn chải lớn.
Mắt chó cần được lau sạch mỗi ngày bằng gạc mềm ẩm. Dịch tiết mắt tích tụ có thể dẫn đến viêm kết mạc, đặc biệt ở những ngày hanh khô hoặc khi chó tiếp xúc với khói bụi. Nếu thấy mắt đỏ, chảy nước nhiều hoặc có ghèn vàng xanh, cần đưa chó đi khám thú y ngay.
Tắm rửa định kỳ và xử lý da lông
Border Collie có bộ lông kép gồm lớp lông trong dày và lớp lông ngoài dài, có khả năng tự điều hòa nhiệt độ. Tuy nhiên, lông dài cũng dễ tích tụ bụi bẩn, vi khuẩn và ký sinh trùng.
Tần suất tắm lý tưởng là 1-2 lần mỗi tuần trong mùa hè và 1 lần mỗi 10-14 ngày trong mùa đông. Nên sử dụng sữa tắm và xà phòng chuyên dụng cho thú cưng, có độ pH phù hợp với da chó (khoảng 7.5). Tránh dùng sản phẩm của người vì có thể làm khô da, gây ngứa và viêm da.
Có thể bạn quan tâm: Cách Cho Chó Uống Canxi Nano: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ Chuyên Gia
Trong quá trình tắm, cần làm sạch kỹ các khu vực dễ ẩn vi khuẩn như kẽ chân, vành tai, nách và vùng sinh dục. Massage nhẹ nhàng giúp tăng tuần hoàn máu, cải thiện sức khỏe da. Sau khi tắm, lau khô cơ thể bằng khăn sạch, sau đó dùng máy sấy ở chế độ ấm vừa để sấy khô hoàn toàn, đặc biệt là lớp lông trong.
Lông ẩm là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn và nấm phát triển, có thể gây viêm da, nấm da hoặc cảm lạnh phổi. Việc sấy khô kỹ giúp ngăn ngừa các vấn đề này hiệu quả.
Chải lông và tỉa lông định kỳ
Chải lông nên được thực hiện hàng ngày bằng lược răng thưa để loại bỏ lông rụng, phân bố dầu tự nhiên và phát hiện sớm các dị vật như gai, ve hay bọ chét. Trong mùa thay lông (thường vào cuối xuân và đầu thu), tần suất chải lông nên tăng lên 2 lần mỗi ngày.
Tỉa lông định kỳ 2-3 tháng một lần không chỉ giúp giảm lượng lông rụng trong nhà mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm tra da. Thợ cắt lông chuyên nghiệp có thể phát hiện sớm các u cục, viêm da hoặc ký sinh trùng mà chủ nuôi có thể bỏ sót.
Huấn luyện và kích thích trí tuệ: Yếu tố then chốt trong cách chăm sóc chó Border Collie
Hiểu về trí thông minh và nhu cầu vận động
Border Collie được xếp hạng là giống chó thông minh nhất thế giới theo thang đo IQ chó của giáo sư Stanley Coren. Chúng có khả năng học lệnh mới chỉ sau 5 lần lặp lại và tuân thủ lệnh đúng lên đến 95% trường hợp.
Tuy nhiên, trí thông minh này đi kèm với nhu cầu vận động và kích thích trí tuệ rất cao. Một Border Collie không được vận động đủ có thể trở nên phá phách, sủa nhiều, cắn đồ vật hoặc tự cắn mình do căng thẳng.
Cách chăm sóc chó Border Collie hiệu quả phải bao gồm ít nhất 1-2 giờ vận động cường độ cao mỗi ngày, bao gồm chạy, chơi fetch, agility hoặc các trò chơi tư duy như tìm đồ vật, giải câu đố.
Các bài tập huấn luyện cơ bản và nâng cao
Bắt đầu với các lệnh cơ bản: “ngồi”, “chờ”, “đến”, “đi bên”, “nằm”, “lăn”. Border Collie học nhanh, nhưng cần được luyện tập đều đặn để củng cố thói quen. Mỗi buổi huấn luyện nên kéo dài 10-15 phút, lặp lại 2-3 lần mỗi ngày.
Khi chó đã thành thạo các lệnh cơ bản, có thể chuyển sang các bài tập nâng cao như agility, đuổi bóng, nhảy qua chướng ngại vật hoặc chăn dắt đồ chơi. Các hoạt động này không chỉ rèn luyện thể chất mà còn phát huy tối đa khả năng tư duy và phản xạ của Border Collie.
Trò chơi tư duy và giải trí tại nhà
Khi không thể ra ngoài do thời tiết hoặc điều kiện sống, có thể sử dụng các đồ chơi trí tuệ như hộp giải đố, bóng có khe ròi thức ăn, hoặc giấu thưởng trong các hộp xếp chồng. Những trò chơi này buộc chó phải suy nghĩ, mày mò và sử dụng khứu giác, giúp giảm căng thẳng và ngăn ngừa hành vi phá phách.
Sức khỏe định kỳ và phòng bệnh
Khám thú y và tiêm phòng đúng lịch
Border Collie cần được tiêm phòng đầy đủ các bệnh nguy hiểm như Care, Parvo, viêm gan truyền nhiễm, ho cũi sắt, và dại. Lịch tiêm phòng cơ bản cho chó con: 6-8 tuần (Care, Parvo), 10-12 tuần (liều nhắc lại), 14-16 tuần (liều nhắc lại + dại).
Khám sức khỏe định kỳ 6 tháng một lần giúp phát hiện sớm các bệnh tiềm ẩn như dị tật tim, vấn đề về mắt (Progressive Retinal Atrophy), hoặc các bệnh về xương khớp.
Các bệnh lý thường gặp và cách phòng tránh
Border Collie có nguy cơ di truyền với một số bệnh như:
- Loạn sản xương hông (Hip Dysplasia): Do di truyền và tăng trưởng nhanh. Phòng tránh bằng cách kiểm soát cân nặng, bổ sung canxi đúng liều, tránh để chó chạy nhảy trên sàn trơn khi còn nhỏ.
- Bệnh tim mạch: Thường gặp ở chó lớn tuổi. Duy trì chế độ ăn ít muối, giàu omega-3 và vận động điều độ giúp giảm nguy cơ.
- Dị ứng da: Biểu hiện bằng ngứa, gãi nhiều, viêm da. Cần xác định nguyên nhân dị ứng (thức ăn, ve, bọ chét, hóa chất) và loại bỏ yếu tố gây dị ứng.
Ký sinh trùng và cách xử lý
Ve, bọ chét, giun đũa, giun tim là những ký sinh trùng phổ biến ở chó nuôi trong nhà. Phòng ngừa bằng vòng cổ chống ký sinh trùng, thuốc nhỏ lưng hàng tháng hoặc thuốc viên theo chỉ định thú y.
Xổ giun định kỳ 3 tháng một lần ở chó trưởng thành và 1 tháng một lần ở chó con. Giun tim cần được phòng bằng thuốc uống hàng tháng, đặc biệt ở vùng có muỗi.
Môi trường sống và an toàn cho Border Collie
Không gian sống lý tưởng
Border Collie cần không gian rộng để chạy nhảy, lý tưởng nhất là nhà có sân vườn an toàn. Nếu sống trong căn hộ, cần đảm bảo cho chó ra ngoài vận động ít nhất 2 lần mỗi ngày, mỗi lần 45-60 phút.
Sân chơi nên được rào kín, tránh vật sắc nhọn, hóa chất độc hại hoặc thực vật có thể gây ngộ độc như loài lan, nha đam, hoặc cây trúc đào.
Đồ chơi an toàn và phù hợp
Chọn đồ chơi chắc chắn, không dễ bị cắn nát thành mảnh nhỏ. Tránh đồ chơi có tiếng kêu to quá mức có thể làm hỏng thính giác. Bóng tennis, dây thừng, đồ chơi cao su thiên nhiên là những lựa chọn an toàn.
Thay đồ chơi định kỳ khi có dấu hiệu rách, nứt hoặc biến dạng để tránh chó nuốt phải mảnh vỡ.
Những sai lầm phổ biến trong cách chăm sóc chó Border Collie
Cho ăn quá nhiều tinh bột và đường
Nhiều chủ nuôi có thói quen cho chó ăn cơm, bánh kẹo hoặc thức ăn thừa của người. Tinh bột quá mức gây tăng cân, giảm khả năng vận động và tăng nguy cơ tiểu đường.
Thiếu vận động và kích thích trí tuệ
Xem Border Collie là chó cảnh, chỉ để nuôi trong nhà, là sai lầm nghiêm trọng. Thiếu vận động dẫn đến béo phì, lo âu phân ly, phá phách và các vấn đề hành vi khác.
Lạm dụng thuốc và bổ sung không cần thiết
Không tự ý cho chó dùng thuốc khi chưa có chỉ định thú y. Việc lạm dụng kháng sinh, thuốc chống viêm hoặc các chất bổ sung có thể gây hại gan, thận và hệ tiêu hóa.
Không huấn luyện hoặc huấn luyện không đúng cách
Border Collie cần được huấn luyện từ nhỏ. Việc để chó tự do, không dạy dỗ khiến chúng trở nên bướng bỉnh, không nghe lời và khó kiểm soát.
Lời khuyên từ chuyên gia và kết luận
Cách chăm sóc chó Border Collie không đơn giản là cho ăn, tắm rửa và tiêm phòng. Đó là một quá trình toàn diện, đòi hỏi sự hiểu biết, kiên nhẫn và tình yêu thương.
Border Collie là giống chó đòi hỏi cao, nhưng đổi lại, chúng mang đến vô vàn niềm vui, sự trung thành và những khoảnh khắc đáng nhớ cho gia đình. Khi được chăm sóc đúng cách, Border Collie không chỉ là thú cưng mà còn là người bạn đồng hành lý tưởng cho các hoạt động ngoài trời, thể thao và gia đình.
Nếu bạn đang tìm kiếm một nơi để tìm hiểu sâu hơn về thế giới động vật, quan sát các loài chó và học hỏi kinh nghiệm chăm sóc, hãy đến với Hanoi Zoo – nơi hội tụ của tình yêu thiên nhiên và cam kết bảo tồn.
Cập Nhật Lúc Tháng mười một 25, 2025 by Thanh Thảo
