Trong thế giới động vật, có những người bạn bốn chân không chỉ là vật nuôi mà còn là những chiến sĩ kiên cường, đóng góp thầm lặng vào công cuộc giữ gìn an ninh, chủ quyền quốc gia. Chó nghiệp vụ biên phòng là một trong số đó, những đồng đội trung thành và dũng cảm, luôn sát cánh cùng bộ đội biên phòng nơi đầu sóng ngọn gió. Từ những khu huấn luyện khắc nghiệt đến các chiến dịch thực tế, chúng đã chứng minh vai trò không thể thay thế của mình trong việc bảo vệ biên cương Tổ quốc, mang lại sự bình yên cho nhân dân.
Chó Nghiệp Vụ Biên Phòng: Tóm Tắt Vai Trò và Giá Trị Cốt Lõi
Chó nghiệp vụ biên phòng là những cá thể chó được tuyển chọn và huấn luyện chuyên biệt để hỗ trợ Bộ đội Biên phòng trong các nhiệm vụ phức tạp như tuần tra, phát hiện chất cấm, truy tìm dấu vết tội phạm và bảo vệ an ninh khu vực biên giới. Với khả năng đánh hơi siêu việt, tốc độ và sự trung thành tuyệt đối, chúng trở thành “vũ khí sống” hiệu quả, giúp nâng cao năng lực tác chiến và phản ứng nhanh của lực lượng biên phòng. Mỗi chú chó nghiệp vụ không chỉ là một công cụ hỗ trợ mà còn là một thành viên quan trọng trong đội ngũ, được chăm sóc và trân trọng như những người đồng đội thực thụ.
Tổng quan về Chó Nghiệp Vụ Biên Phòng và Tầm quan trọng
Trong lịch sử quân sự, loài chó đã từ lâu được công nhận là một trợ thủ đắc lực. Khả năng đánh hơi nhạy bén, thính giác tinh tường, tốc độ vượt trội và bản năng bảo vệ mạnh mẽ đã biến chúng thành những chiến binh tự nhiên. Đối với lực lượng biên phòng, chó nghiệp vụ biên phòng không chỉ kế thừa những phẩm chất này mà còn được rèn luyện để trở thành những chuyên gia trong các lĩnh vực cụ thể, từ phát hiện ma túy, vũ khí, cho đến truy tìm tội phạm hay cứu hộ.
Theo các quy ước hiện đại của Bộ Tư lệnh Biên phòng, chó nghiệp vụ được xem là “vũ khí nhóm 1”, ngang hàng với những khí tài quân sự tiên tiến như tàu ngầm hay tên lửa. Điều này thể hiện sự coi trọng đặc biệt đối với vai trò chiến lược của chúng trong công tác bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia. Sự hiện diện của chúng không chỉ tăng cường khả năng phòng thủ mà còn là yếu tố răn đe, giúp lực lượng biên phòng hoàn thành tốt các nhiệm vụ trong mọi tình huống, từ vùng núi cao hiểm trở đến các khu vực biên giới phức tạp.
Quy trình Tuyển chọn và Huấn luyện Chuyên sâu
Để trở thành một chó nghiệp vụ biên phòng tinh nhuệ, mỗi cá thể phải trải qua một quy trình tuyển chọn và huấn luyện vô cùng nghiêm ngặt, kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Quá trình này đảm bảo rằng chỉ những chú chó có phẩm chất tốt nhất mới có thể phục vụ trong môi trường khắc nghiệt và đòi hỏi cao của lực lượng biên phòng.
Có thể bạn quan tâm: Chó Mặt Xệ Trung Quốc: Đặc Điểm, Nguồn Gốc Và Cách Chăm Sóc
Nguồn gốc và Tiêu chuẩn Tuyển chọn
Đa số chó nghiệp vụ phục vụ trong Bộ đội Biên phòng Việt Nam, đặc biệt là tại các đơn vị như Đội Huấn luyện chó nghiệp vụ thuộc biên chế của Phòng Tham mưu Bộ Chỉ huy BĐBP TP.Đà Nẵng, đều là giống Béc-giê Đức (German Shepherd). Giống chó này nổi tiếng với trí thông minh vượt trội, khả năng học hỏi nhanh, sức khỏe bền bỉ, sự dũng cảm và lòng trung thành tuyệt đối. Đây là những phẩm chất cực kỳ quan trọng đối với một chú chó nghiệp vụ, cho phép chúng thực hiện các mệnh lệnh phức tạp và giữ vững tinh thần thép trong các tình huống nguy hiểm. Các tiêu chí tuyển chọn ban đầu thường bao gồm sức khỏe tốt, thần kinh vững vàng, không sợ hãi tiếng động lớn, và có bản năng săn mồi, bảo vệ tốt.
Có thể bạn quan tâm: Chó Mặt Xệ Tai Vểnh: Đặc Điểm, Giống Loài Và Chăm Sóc
Đào tạo tại Trường Huấn luyện Chuyên biệt
Nguồn cung cấp chính của các chú chó nghiệp vụ này là Trường Trung cấp Huấn luyện chó nghiệp vụ, hay còn được biết đến là Trường Trung cấp 24 Biên phòng, thuộc Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng. Tại đây, những chú chó được đào tạo bài bản cùng với các huấn luyện viên (HLV) tương lai. Điều đặc biệt là mỗi HLV sẽ được phân công một chú chó ngay từ khi bắt đầu khóa học. Mối quan hệ gắn kết giữa người và chó được hình thành ngay từ giai đoạn này, tạo nên sự ăn ý tuyệt vời khi cả hai cùng tốt nghiệp và về đơn vị công tác.
Khóa học sơ cấp kéo dài 9 tháng, cung cấp những kiến thức và kỹ năng cơ bản nhất. Sau đó, HLV có thể tiếp tục học lên trung cấp trong 24 tháng để trở thành những chuyên gia thực thụ trong lĩnh vực huấn luyện chó nghiệp vụ. Đại úy Trần Văn Kiên, Đội trưởng Đội huấn luyện chó nghiệp vụ của BĐBP Đà Nẵng, là một minh chứng điển hình khi anh tốt nghiệp sơ cấp năm 2002 và trung cấp năm 2010.
Các Bài tập Huấn luyện Điển hình
Chương trình huấn luyện cho chó nghiệp vụ biên phòng được xây dựng khoa học và đa dạng, mô phỏng các tình huống thực tế mà chúng có thể gặp phải. Hàng tuần, các chú chó luyện tập theo giáo án của HLV, bao gồm:
- Vượt chướng ngại vật: Nhảy qua vòng tròn lửa, luồn dây thép gai, vượt tường cao để rèn luyện sự nhanh nhẹn, dũng cảm và khả năng di chuyển linh hoạt trong mọi địa hình.
- Tuân thủ hiệu lệnh tác chiến: Chó phải tuyệt đối tuân thủ hiệu lệnh của HLV, ngay cả trong những tình huống gây phân tâm nhất. Ví dụ, chú chó có thể nằm im, hướng mắt về khu vực nghi vấn dù đối tượng ở sát bên cạnh, chỉ tấn công khi có lệnh “xung phong”.
- Truy bắt đối tượng: Đây là thao tác khó, đòi hỏi sự nhịp nhàng và hiểu ý tuyệt đối giữa HLV và chó. Chú chó sẽ lao đến tấn công, làm mất sức chiến đấu của đối tượng để HLV có thể khống chế. Trong quá trình luyện tập, các HLV phải thay nhau làm “diễn viên” và không ít lần bị cắn sưng tấy dù đã có đồ bảo hộ, cho thấy sự chân thực và độ khó của bài tập này.
- Huấn luyện thích nghi: Đội chó được huấn luyện dưới nhiều điều kiện thời tiết, khí hậu, địa hình khác nhau (mưa, nắng, núi rừng, bờ biển) để đảm bảo khả năng thích nghi và hoàn thành nhiệm vụ hiệu quả trong mọi môi trường thực tế.
Các Chuyên môn của Chó Nghiệp Vụ Biên Phòng
Khác với những chú chó bình thường, chó nghiệp vụ biên phòng được đào tạo để phát triển các chuyên môn đặc biệt, phục vụ trực tiếp cho các yêu cầu phức tạp của công tác bảo vệ biên giới và an ninh quốc gia.
Chó Nghiệp Vụ Tuần Tra và Bảo Vệ
Đây là vai trò cơ bản và phổ biến nhất của chó nghiệp vụ. Chúng được sử dụng để tuần tra các khu vực biên giới, phát hiện những dấu hiệu bất thường, người lạ xâm nhập hoặc các hoạt động trái phép. Với khứu giác và thính giác siêu việt, chúng có thể phát hiện mục tiêu từ xa, cảnh báo HLV và, nếu cần, thực hiện các hành động bảo vệ hoặc tấn công. Sự hiện diện của chó nghiệp vụ cũng là một yếu tố răn đe mạnh mẽ đối với các đối tượng có ý đồ xấu.
Chó Nghiệp Vụ Truy Vết và Tìm Kiếm
Khi xảy ra các vụ án hoặc sự cố tại khu vực biên giới, khả năng truy vết của chó nghiệp vụ trở nên vô cùng quan trọng. Chúng có thể đánh hơi và lần theo dấu vết của nghi phạm, tang vật bị vứt bỏ, hoặc thậm chí là người mất tích. Ví dụ, trong vụ án mất cắp tại bán đảo Sơn Trà vào tháng 4 năm 2014, chú chó Ka Zu đã đóng vai trò then chốt trong việc đánh hơi tang vật và truy tìm nghi phạm khi chúng đang lẩn trốn, giúp ban chuyên án nhanh chóng bắt gọn nhóm đối tượng. Khả năng này giúp tiết kiệm thời gian và nguồn lực đáng kể so với việc tìm kiếm thủ công của con người, đặc biệt ở những địa hình phức tạp.
Chó Nghiệp Vụ Phát Hiện Chất Cấm và Ma Túy
Một trong những vai trò quan trọng nhất của chó nghiệp vụ biên phòng là phát hiện ma túy, vũ khí và các chất cấm khác. Khứu giác của chó nhạy bén hơn con người hàng chục nghìn lần, cho phép chúng phát hiện các mùi hương mà con người không thể cảm nhận được. Điều này cực kỳ hiệu quả trong việc kiểm tra hàng hóa, phương tiện vận tải, hoặc khám xét nhà ở, nơi ẩn náu của tội phạm. Đại úy Thứ tiết lộ rằng một chú chó nghiệp vụ có thể thay thế công việc của 5 người trong quá trình khám nhà, cho thấy hiệu quả vượt trội của chúng trong các chuyên án ma túy.
Chó Nghiệp Vụ Chống Khủng Bố và Đảm Bảo An Ninh Sự Kiện
Trong các sự kiện lớn mang tầm quốc tế, chó nghiệp vụ đóng vai trò không thể thiếu trong công tác chống khủng bố và đảm bảo an ninh. Trước thềm APEC 2017 diễn ra tại Đà Nẵng, đội chó nghiệp vụ đã tham gia tập luyện chống khủng bố trên biển. Trong suốt thời gian diễn ra hội nghị, các HLV cùng chó nghiệp vụ được điều động tuần tra dọc bờ biển, tại các khu nghỉ dưỡng và hội nghị quốc tế, nơi các hoạt động của APEC và nơi ở của các nguyên thủ quốc gia diễn ra.
Một ví dụ điển hình về sự cẩn trọng và hiệu quả là khi một chú chó nghiệp vụ phát hiện vật thể lạ di chuyển từ biển vào gần khách sạn Tổng thống Mỹ Donald Trump lưu trú. Ngay lập tức, khi có lệnh của HLV, chú chó đã tiếp cận, và qua kiểm tra nghiệp vụ, xác định đó chỉ là một chiếc thuyền gỗ hư hỏng trôi dạt vào bờ, không chứa chất nổ hay vũ khí. Tình huống này cho thấy sự nhạy bén và kỷ luật cao của chó nghiệp vụ trong việc đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các sự kiện quan trọng.
Những Chiến Công Thực Tiễn của Biệt Đội Chó Nghiệp Vụ
Những câu chuyện về chó nghiệp vụ biên phòng không chỉ dừng lại ở huấn luyện mà còn được tô điểm bằng những chiến công thực tế, góp phần giữ vững bình yên cho cộng đồng. Các chú chó không chỉ là công cụ mà còn là người bạn đồng hành, chia sẻ mọi khó khăn và nguy hiểm cùng người lính biên phòng.
Vụ án mất cắp tại bán đảo Sơn Trà (2014)
Tháng 4 năm 2014, tại bán đảo Sơn Trà liên tục xảy ra các vụ mất cắp với thủ đoạn tinh vi, kẻ gian xóa sạch dấu vết hiện trường khiến Công an quận Sơn Trà gặp khó khăn trong việc điều tra. Trước tình hình đó, Công an quận đã lập chuyên án và nhận được sự hỗ trợ từ Bộ đội Biên phòng cùng chú chó Ka Zu, người bạn đồng hành của Đại úy Trần Văn Kiên. Nhờ khả năng đánh hơi vượt trội, Ka Zu đã truy tìm được dấu vết tang vật và nghi phạm đang lẩn trốn. Từ những manh mối quan trọng do chó nghiệp vụ cung cấp, kết hợp với sự đấu tranh sắc bén của ban chuyên án, nhóm đối tượng gây án đã bị bắt gọn. Vụ án này là một minh chứng rõ ràng cho hiệu quả của chó nghiệp vụ trong việc phá án hình sự.
Góp mặt trong công tác phòng chống tội phạm ma túy
Trong công tác phòng chống ma túy, chó nghiệp vụ biên phòng là một trợ thủ đắc lực. Chúng thường xuyên được điều động tham gia cùng công an trong các chuyên án, đặc biệt là trong công tác khám xét nhà ở hoặc các địa điểm nghi vấn. Như Đại úy Thứ đã chia sẻ, một chú chó có thể thay thế công việc của nhiều người trong việc kiểm tra, tìm kiếm ma túy hoặc các vật phẩm cấm khác, giúp quá trình khám xét diễn ra nhanh chóng, chính xác và an toàn hơn. Khứu giác tinh nhạy của chúng có thể phát hiện ra những chất cấm được giấu kỹ trong những ngóc ngách khó tìm nhất.
Đảm bảo an ninh APEC 2017
Hội nghị cấp cao APEC 2017 tại Đà Nẵng là một sự kiện quốc tế quan trọng, đòi hỏi công tác an ninh ở mức độ cao nhất. Đội chó nghiệp vụ biên phòng đã được huy động để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các hoạt động và nguyên thủ quốc gia tham dự. Các chú chó cùng HLV đã thực hiện nhiệm vụ tuần tra dọc bờ biển, nơi có các khu nghỉ dưỡng cao cấp và địa điểm tổ chức hội nghị. Sự cố vật thể lạ trôi dạt vào bờ gần nơi ở của Tổng thống Mỹ Donald Trump là một ví dụ điển hình về sự cảnh giác cao độ của đội chó. Dù cuối cùng chỉ là một chiếc thuyền gỗ cũ, nhưng việc chó nghiệp vụ phát hiện và đội ngũ phản ứng nhanh chóng đã thể hiện sự chuyên nghiệp và tầm quan trọng của chúng trong việc ngăn chặn mọi nguy cơ dù là nhỏ nhất.
Chế độ Chăm sóc Đặc biệt và Tình cảm Gắn kết
Mặc dù được coi là “vũ khí”, chó nghiệp vụ biên phòng không chỉ là một công cụ mà còn là người bạn, người đồng đội thực thụ của các chiến sĩ. Chính vì vậy, chế độ chăm sóc dành cho chúng cũng vô cùng đặc biệt, thể hiện sự yêu thương và trân trọng mà người lính biên phòng dành cho những người bạn bốn chân của mình.
Dinh dưỡng và Y tế: Chăm sóc “như người yêu, như con trai nhỏ”
Đại úy Thứ đã ví von việc chăm sóc chó nghiệp vụ giống như “chăm người yêu, như nuôi dưỡng đứa con trai nhỏ của mình”. Điều này nói lên tất cả về mức độ quan tâm mà các HLV dành cho chó. Thức ăn hàng ngày của chó nghiệp vụ không phải là thức ăn thông thường mà được lựa chọn kỹ lưỡng, đảm bảo đủ chất dinh dưỡng để duy trì thể lực tốt nhất cho các bài tập cường độ cao và nhiệm vụ nguy hiểm. Ngoài ra, mỗi cán bộ chiến sĩ không chỉ là HLV mà còn phải kiêm nhiệm vai trò của một bác sĩ thú y. Họ phải nắm vững kiến thức về sức khỏe, các bệnh thường gặp, cách xử lý vết thương và tiêm phòng cho chó. Điều này giúp đảm bảo rằng mỗi chú chó luôn trong tình trạng sức khỏe tốt nhất và có thể được chăm sóc y tế kịp thời ngay cả ở những nơi xa xôi, hẻo lánh.
Mối quan hệ giữa HLV và Chó: Tình đồng đội không thể thiếu
Mối quan hệ giữa HLV và chó nghiệp vụ biên phòng vượt xa mối quan hệ chủ-tớ thông thường. Đó là tình đồng đội, sự tin tưởng tuyệt đối và tình cảm gia đình. Đại úy Kiên nhấn mạnh: “Để chó và người thành một đội ăn ý từ tập luyện cho đến nhiệm vụ thì các HLV phải yêu thương, quý trọng bạn đồng hành như bản thân mình”. Hằng ngày, họ cùng nhau luyện tập, cùng nhau ăn uống, cùng nhau vượt qua khó khăn. Sự gắn kết này được xây dựng qua từng bài tập, từng nhiệm vụ, từng khoảnh khắc sẻ chia, tạo nên một “biệt đội” không thể tách rời, làm việc ăn ý và hiệu quả.
Tôn vinh và Tri ân: Nghĩa trang chó nghiệp vụ
Một trong những biểu hiện cảm động nhất của tình cảm này là việc các chiến sĩ biên phòng dành một phần đất phía sau đơn vị để làm nghĩa trang cho những chú chó nghiệp vụ đã qua đời. Mỗi chú chó khi rời bỏ thế giới này đều được chôn cất, thắp hương theo đúng nghi thức dành cho chó nghiệp vụ và cả tình cảm riêng của người lính. Đây là cách để các chiến sĩ tưởng nhớ, tri ân những người bạn đồng hành đã cống hiến cả cuộc đời cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Hành động này không chỉ thể hiện lòng biết ơn mà còn khẳng định giá trị của chó nghiệp vụ trong trái tim người lính biên phòng. Hanoi Zoo tự hào khi chia sẻ những câu chuyện về sự dũng cảm và lòng trung thành của các loài động vật, bao gồm cả những đóng góp của những người hùng thầm lặng này.
Tương lai của Chó Nghiệp Vụ Biên Phòng
Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, các thách thức về an ninh biên giới ngày càng phức tạp. Từ buôn lậu, vượt biên trái phép đến các hoạt động khủng bố và tội phạm công nghệ cao, đòi hỏi lực lượng biên phòng phải không ngừng nâng cao năng lực. Chó nghiệp vụ biên phòng với những khả năng đặc biệt của mình sẽ tiếp tục đóng vai trò không thể thay thế.
Công tác huấn luyện sẽ được cải tiến liên tục, áp dụng các phương pháp tiên tiến và khoa học hơn để phát huy tối đa tiềm năng của từng chú chó. Việc nghiên cứu và sử dụng các giống chó phù hợp hơn với điều kiện khí hậu và địa hình đặc thù của Việt Nam cũng là một hướng đi quan trọng. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ trong việc theo dõi sức khỏe, hiệu suất làm việc và thậm chí là trang bị các thiết bị hỗ trợ cho chó nghiệp vụ cũng đang được xem xét. Mục tiêu là tạo ra một đội ngũ chó nghiệp vụ ngày càng tinh nhuệ, sẵn sàng đối phó với mọi tình huống, góp phần vào sự ổn định và phát triển của đất nước.
Câu hỏi Thường gặp về Chó Nghiệp Vụ Biên Phòng
Trong quá trình tìm hiểu về chó nghiệp vụ biên phòng, nhiều người thường có những thắc mắc chung. Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp giúp độc giả có cái nhìn toàn diện hơn về những người bạn bốn chân dũng cảm này.
Chó nghiệp vụ biên phòng thường thuộc giống nào?
Đa số chó nghiệp vụ phục vụ trong lực lượng biên phòng Việt Nam là giống Béc-giê Đức (German Shepherd). Giống chó này được ưa chuộng bởi trí thông minh, khả năng học hỏi nhanh, sức khỏe tốt, lòng trung thành và bản năng bảo vệ mạnh mẽ, rất phù hợp cho các nhiệm vụ đòi hỏi sự kiên trì và dũng cảm.
Thời gian huấn luyện một chú chó nghiệp vụ biên phòng là bao lâu?
Quá trình huấn luyện một chú chó nghiệp vụ biên phòng rất công phu và kéo dài. Thông thường, các khóa học sơ cấp tại Trường Trung cấp Huấn luyện chó nghiệp vụ (Trường Trung cấp 24 Biên phòng) kéo dài khoảng 9 tháng. Nếu tiếp tục học lên trung cấp, tổng thời gian huấn luyện có thể lên đến 24 tháng hoặc hơn, tùy thuộc vào chuyên môn và mục tiêu huấn luyện cụ thể.
Chó nghiệp vụ biên phòng được coi là gì trong quân đội?
Theo quy ước của Bộ Tư lệnh Biên phòng, chó nghiệp vụ được xem là “vũ khí nhóm 1”, ngang hàng với các khí tài quân sự quan trọng khác như tàu ngầm hay tên lửa. Điều này nhấn mạnh vai trò chiến lược và sự coi trọng đặc biệt của chúng trong công tác bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới và phòng chống tội phạm. Chúng không chỉ là công cụ mà còn là những người lính thực thụ.
Chó nghiệp vụ có được chăm sóc đặc biệt không?
Có, chế độ chăm sóc cho chó nghiệp vụ biên phòng rất đặc biệt. Chúng được cung cấp chế độ dinh dưỡng khoa học, đảm bảo đủ năng lượng cho các nhiệm vụ cường độ cao. Ngoài ra, mỗi HLV còn kiêm nhiệm vai trò của bác sĩ thú y, đảm bảo chó luôn được kiểm tra sức khỏe, tiêm phòng và điều trị kịp thời. Mối quan hệ giữa HLV và chó cũng rất gắn kết, đầy tình cảm như những người bạn và người thân trong gia đình.
Kết luận
Những chú chó nghiệp vụ biên phòng là biểu tượng của lòng dũng cảm, sự trung thành và tinh thần cống hiến không ngừng nghỉ. Từ quá trình tuyển chọn và huấn luyện khắc nghiệt đến những chiến công thầm lặng trên thực địa, chúng đã chứng minh vai trò không thể thiếu trong việc bảo vệ an ninh, chủ quyền quốc gia. Mỗi chú chó không chỉ là một chiến sĩ mà còn là một người bạn đồng hành đáng tin cậy, gắn bó sâu sắc với người lính biên phòng. Sự cống hiến của chúng không chỉ giúp ngăn chặn tội phạm, bảo vệ biên giới mà còn là nguồn cảm hứng về tình yêu động vật và sự hợp tác giữa con người và thế giới tự nhiên.
Cập Nhật Lúc Tháng mười một 22, 2025 by Thanh Thảo
